Σε δυσμενή θέση βρίσκονται οι αγρότες των ενεργειακών καλλιεργειών, οι οποίοι λίγες μέρες πριν «κλείσει το παράθυρο» στις νέες σπορές, δεν έχουν υπογράψει συμβάσεις με τις επιχειρήσεις, μιας και όπως αναφέρουν οι μεταποιητές, «είναι εντελώς αβέβαιο αν η παραγωγή τους θα μπορέσει να απορροφηθεί».

Η αδυναμία «κλεισίματος» των σχετικών συμφωνιών, οφείλεται, όπως επισημαίνει ο Σύνδεσμος Βιομηχάνων Βιοντίζελ Ελλάδος (ΣΒΙΒΕ), στη «συνειδητή ή ασυνείδητη άρνηση του ΥΠΕΝ να εφαρμόσει το νόμο», που έχει οδηγήσει το σύνολο σχεδόν των παραγωγών βιοντίζελ να μην μπορούν να συνάψουν συμβάσεις με τους Έλληνες αγρότες.

Μάλιστα, όπως υπογραμμίζει ο ΣΒΙΒΕ, παρά τις δεσμεύσεις των υπουργών Περιβάλλοντος και Αγροτικής Ανάπτυξης ώστε να τηρηθούν όσο ο νόμος προβλέπει, δεν έχει υπάρξει καμία εξέλιξη μέχρι σήμερα «με αποτέλεσμα να οδηγούμαστε ολοταχώς σε καταστροφή της καλλιέργειας των ενεργειακών φυτών στη χώρα μας και την απώλεια ενός σημαντικού εισοδήματος 25.000 αγροτικών οικογενειών, με μοναδικούς επωφελούμενους από τη συγκεκριμένη εξέλιξη τους εισαγωγείς ποσοτήτων από τρίτες χώρες και αυτούς που δεν τηρούν όσα προβλέπει η νομοθεσία με την ανοχή των υπουργείων».

Πέρυσι καλλιεργήθηκαν σε πανελλήνια κλίμακα περίπου 1.000.000 στρέμματα από σχεδόν 25.000 ελληνικές αγροτικές οικογένειες, με το αγροτικό εισόδημα από αυτές τις καλλιέργειες να αγγίζει  τα 100.000.000 ευρώ.

Σε αδιέξοδο οι αγρότες

«Η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί τα δύο τελευταία χρόνια στον κλάδο των ανανεώσιμων καυσίμων μάς αναγκάζει να απευθυνθούμε δημοσίως προς όλους του φορείς αλλά και τους Έλληνες αγρότες, οι οποίοι δικαίως βρίσκονται σε σύγχυση σχετικά με τις αποφάσεις που πρέπει να λάβουν για τις επερχόμενες εαρινές καλλιέργειες. Συγκεκριμένα, η μη τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών που απορρέουν από το νομικό πλαίσιο που διέπει τα βιοκαύσιμα, πρωτίστως από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και δευτερευόντως από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης έχει οδηγήσει τόσο τους παραγωγούς βιοκαυσίμων όσο και τους αγρότες σε αδιέξοδο», αναφέρει ο ΣΒΙΒΕ στην ανακοίνωσή του.

Σημειώνει δε ότι η πρωτοφανής αδιαφορία του ΥΠΕΝ έχει δημιουργήσει στρεβλώσεις, συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού και αβεβαιότητα σε όλο το φάσμα της αγοράς με αποτέλεσμα να προκύπτει το εύλογο ερώτημα αν η αδιαφορία από πλευράς υπουργείου αγγίζει τα όρια της ανοχής σε φαινόμενα προνομιακής μεταχείρισης συγκεκριμένων εταιρειών. Η αγορά βιοντίζελ στην Ελλάδα είναι μία αγορά που διέπεται από τους νόμους 3054/2002 και 4062/2012 που ρυθμίζουν κάθε λεπτομέρεια για τη λειτουργία της.

Ο βασικός πυλώνας λειτουργίας της αγοράς είναι η κατανομή ποσοτήτων σε δικαιούχους παραγωγούς βιοκαυσίμων με βάση κυρίως την απορρόφηση Ελληνικών αγροτικών α’ υλών μέσα από συμβολαιακή γεωργία αλλά και άλλων κριτηρίων. Από το 2005 όταν και λειτούργησε για πρώτη φορά αυτό το πλαίσιο, η συμβολαιακή γεωργία ενεργειακών ελαιούχων σπόρων έδωσε μία πολύ μεγάλη διέξοδο στους Έλληνες αγρότες να καλλιεργήσουν μετά από πολλά χρόνια ηλίανθο και ελαιοκράμβη σε μεγαλύτερη κλίμακα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι συγκεκριμένες καλλιέργειες να «ανθίσουν» σε τέτοιο βαθμό ώστε μέχρι πέρυσι να καλλιεργούνται σε πανελλήνια κλίμακα περίπου 1.000.000 στρέμματα από σχεδόν 25.000 ελληνικές αγροτικές οικογένειες. Μάλιστα το αγροτικό εισόδημα από αυτές τις καλλιέργειες άγγιζε τα 100.000.000 ευρώ.

Απαιτείται τήρηση της νομοθεσίας

Για να μπορεί όμως εύρυθμα να λειτουργήσει το συγκεκριμένο πλαίσιο «απαιτείται από το ΥΠΕΝ η τήρηση της νομοθεσίας. Συγκεκριμένα θα πρέπει κάθε χρόνο να καθορίζονται οι συνολικές ποσότητες βιοντίζελ που πρέπει να διοχετευτούν στην αγορά που είναι ίσες με το 7% της κατανάλωσης του πετρελαίου κίνησης στην Ελλάδα. Με βάση τις πραγματικές καταναλώσεις που προκύπτουν από τα επίσημα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. η κατανομή ποσοτήτων βιοντίζελ στην Ελλάδα θα έπρεπε να είναι από 150.000 -180.000 m3 κάθε χρόνο. Επίσης το ΥΠ.ΕΝ. εφαρμόζοντας τη νομοθεσία θα έπρεπε να εκδίδει κάθε χρόνο την απόφαση κατανομής μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου ώστε να μπορεί η αγορά να λειτουργεί ομαλά. Αντ’ αυτού το ΥΠΕΝ για λόγους που δεν έχουν εξηγηθεί ακόμη αποφάσισε μονομερώς να εκδώσει για το 2021 μία απόφαση κατανομής 110.000m3 αυτούσιου βιοντίζελ κι έκτοτε να σταματήσει να τηρεί τις υποχρεώσεις του που απορρέουν εκ του νόμου.

Όπως επισημαίνει ο ΣΒΙΒΕ, οι παραπάνω ενέργειες, παραλείψεις και αδικαιολόγητες αποφάσεις από πλευράς ΥΠΕΝ είχαν ως αποτέλεσμα να φτάσουμε στο έτος 2023 όπου 50.000-60.000m3 βιοντίζελ να εισάγονται από τα διυλιστήρια και τις εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών ως επί τω πλείστων από τρίτες χώρες, μέσω χωρών της Ε.Ε., με άγνωστης προέλευσης και εγκυρότητας πιστοποιητικά αειφορίας εις βάρος των αειφόρων ελληνικών ενεργειακών α’ υλών. Το τελευταίο δεν είναι ένα αυθαίρετο συμπέρασμα αλλά αποτελεί σοβαρό κίνδυνο μιας και η χώρα μας (μαζί με άλλες), με την ανοχή του ΥΠΕΝ, εισάγει ρύπους από χώρες όπως είναι η Κίνα μέσω άλλων Ευρωπαϊκών χωρών κάτι που έχει ήδη μπει στο μικροσκόπιο της Ε.Ε. σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

Επίσης, λόγω των παραλείψεων του ΥΠΕΝ, η μη έκδοσης της κατανομής έχει «θολώσει» τα νερά του υγιούς ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά βιοντίζελ καθώς παραμένει άγνωστο αν εταιρείες στις οποίες δόθηκε η άδεια να πωλούν βιοντίζελ στην ελληνική αγορά το 2021 τηρώντας συγκεκριμένα κριτήρια, τηρούν ακόμη αυτά που προβλέπει ο νόμος ή αποκομίζουν εκατομμύρια ευρώ χωρίς κανένα έλεγχο υπό την ανοχή του υπουργείου. 

Οι δεσμεύσεις

Για τους παραπάνω λόγους, πραγματοποιήθηκε συνάντηση μεταξύ εκπροσώπων του ΣΒΙΒΕ και των υπουργών, Περιβάλλοντος και Αγροτικής Ανάπτυξης. Σύμφωνα με το ΣΒΙΒΕ «παρά τις δεσμεύσεις των υπουργών ώστε να τηρηθούν όσο ο νόμος προβλέπει, δεν έχει υπάρξει καμία εξέλιξη μέχρι σήμερα με αποτέλεσμα να οδηγούμαστε ολοταχώς σε καταστροφή της καλλιέργειας των ενεργειακών φυτών στη χώρα μας και την απώλεια ενός σημαντικού εισοδήματος 25.000 αγροτικών οικογενειών, με μοναδικούς επωφελούμενους από τη συγκεκριμένη εξέλιξη τους εισαγωγείς ποσοτήτων από τρίτες χώρες και αυτούς που δεν τηρούν όσα προβλέπει η νομοθεσία με την ανοχή των υπουργείων.

Ολοκληρώνοντας, ο ΣΒΙΒΕ ως μοναδικός θεσμικός εκπρόσωπος των παραγωγών βιοκαυσίμων στην Ελλάδα θα ήθελε να ενημερώσει τους Έλληνες αγρότες ότι από τη πρώτη μέρα εφαρμογής των νόμων που διέπουν την κατανομή βιοντίζελ στάθηκε υπέρμαχος της συμβολαιακής γεωργίας των ενεργειακών φυτών. Δυστυχώς, υπό τις παρούσες συνθήκες και ενώ καταβάλαμε κάθε προσπάθεια να τηρηθούν τα προβλεπόμενα, το αρμόδιο υπουργείο έχει επιλέξει να οδηγήσει συνειδητά αυτό το αγροτικό κομμάτι και κατ’ επέκταση την ελληνική παραγωγή βιοκαυσίμων σε μαρασμό. Για τους ποιους οφελεί η συγκεκριμένη εξέλιξη δημιουργεί αμείλικτα ερωτήματα τα οποίο μόνο οι αρμόδιοι υπουργοί μπορούν να απαντήσουν».

Πηγή www.in.gr

 Η βιωσιμότητα της χρήσης πόρων στη γεωργία και η ασφάλεια των τροφίμων είναι σημαντικά παγκόσμια προβλήματα που χρήζουν αποτελεσματικής και ολοκληρωμένης αντιμετώπισης. Ο παγκόσμιος πληθυσμός συνεχώς αυξάνεται και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέχρι το 2050 θα σκαρφαλώσει περίπου στα 10 δισ. ανθρώπους, που συνεπάγεται 2,4 δισ. περισσότερους ανθρώπους από τώρα που πρέπει να τραφούν (United Nations, Department of Economic and Social Affairs, 2015).

Στη σημερινή εποχή, η γεωργία καταλαμβάνει έκταση ίση με το μέγεθος της Νότιας Αμερικής, έτσι ώστε να μπορέσει να καλύψει την παγκόσμια ανάγκη σίτισης. Ωστόσο, βασιζόμενοι στην προϋπόθεση ότι ένας άνθρωπος χρειάζεται να καταναλώσει περίπου 2.000 θερμίδες ημερησίως, εάν συνεχίσουμε να εφαρμόζουμε τις ίδιες γεωργικές πρακτικές και με τη ραγδαία αύξηση του πληθυσμού, θα χρειαστούμε επιπρόσθετη γη ίση με το μέγεθος της Βραζιλίας για να καλύψουμε την αυξημένη ανάγκη παραγωγής τροφής (Despommier, 2009).

Κλιματική αλλαγή

Επιπλέον, ένα ύψιστης σημασίας παγκόσμιο πρόβλημα που πρέπει να διαχειριστούμε στην εποχή μας είναι η κλιματική αλλαγή και οι επιπτώσεις της. Πιο συγκεκριμένα, η γεωργία είναι ένας από τους κλάδους που θα επηρεαστούν ραγδαία λόγω των έντονων και απρόβλεπτων καιρικών συνθηκών, στη δημιουργία των οποίων όμως έχουν συμβάλει σημαντικά.

Παράγοντες όπως η συνεχόμενη αύξηση της θερμοκρασίας, η υπερβολική χρήση φυτοφαρμάκων και βελτιωτικών, η χρήση 70% του παγκόσμιου πόσιμου νερού (Carey et al., 2016) και η συνεχής μεταφορά και διακίνηση τροφίμων από τις φάρμες στο πιάτο του καταναλωτή συμβάλλουν στη διαρκή μόλυνση και επιβάρυνση της βιοποικιλότητας, καθώς επίσης και στη μειωμένη απόδοση και ποιότητα των καλλιεργειών.

Κάθετες καλλιέργειες

Ταυτόχρονα, σε παγκόσμιο επίπεδο, παρατηρείται μία συνεχώς αυξανόμενη αστικοποίηση με τεράστιες απαιτήσεις κάλυψης αναγκών, αλλά και αύξηση υποδομών και νέων τεχνολογιών. Μία καινούργια τεχνολογία που εισήχθη στην παγκόσμια αγορά πριν από περίπου μία δεκαετία είναι οι κλειστές κάθετες καλλιέργειες (Vertical Farms).

Οι κάθετες καλλιέργειες είναι ένας καινοτόμος τρόπος αστικής καλλιέργειας, σε πλήρως κλειστούς και ελεγχόμενους χώρους. Τα φυτά καλλιεργούνται σε υδροπονικά ή αεροπονικά συστήματα, χωρίς καμία χρήση εδάφους, κάτι που μας επιτρέπει να τοποθετούμε τα φυτά σε πολλαπλά ράφια το ένα πάνω από το άλλο, κάθετα.

Επιπροσθέτως, ο φυσικός φωτισμός (ήλιος) αντικαθίσταται πλήρως με τεχνητό φωτισμό από λάμπες LED, οι οποίες προσφέρουν στα φυτά τα βέλτιστα χαρακτηριστικά φωτισμού, δηλαδή ποιότητα (επιλογή φάσματος), ποσότητα (ένταση φωτονίων που προσπίπτουν στην καλλιέργεια) και διάρκεια (φωτοπερίοδος) (Avgoustaki, 2019). Το υψηλό επίπεδο αεροστεγούς διαμόρφωσης και η υψηλή θερμομόνωση επιτρέπουν στους γεωργούς να καλλιεργούν τα φυτά τους με πλήρη έλεγχο των κλιματικών συνθηκών (θερμοκρασία, υγρασία, CO2) και να οργανώνουν το πρόγραμμα την καλλιέργειας και συγκομιδής τους.

Οι καλλιεργούμενες ομάδες φυτών που συνήθως επιλέγονται μέσα στις κάθετες φάρμες είναι αρωματικά, λουλούδια, πράσινα λαχανικά, μανιτάρια και οποιαδήποτε άλλα φυτά που μπορούν να καλλιεργηθούν σε μεγάλη πυκνότητα φύτευσης αποκτούν μικρό τελικό ύψος και έχουν μικρό κύκλο ζωής, αλλά και υψηλή τιμή πώλησης.

Εμφανώς αποδοτικότερες

Οι κάθετες φάρμες παρουσιάζουν πολύ υψηλότερες αποδόσεις των απαιτούμενων πόρων σε σχέση με την παραδοσιακή γεωργία αγρού, αλλά ακόμα και σε σχέση με ένα κλειστό θερμοκήπιο. Ειδικότερα, οι ανοιχτοί αγροί χρησιμοποιούν 4 με 17 φορές περισσότερα καύσιμα και εκπέμπουν 5 με 17 περισσότερο CO2 μόνο για τη μεταφορά τον τροφίμων από τον αγρό στις πόλεις, σε αντίθεση με τις κάθετες καλλιέργειες που συνήθως τοποθετούνται μέσα στο αστικό δίκτυο για να προσφέρουν τοπική παραγωγή στους τοπικούς καταναλωτές (Jill, 2008).

Οι κάθετες καλλιέργειες μπορούν να επιτύχουν σημαντική εξοικονόμηση νερού από 70%-90% σε σχέση με τον αγρό, εξαιτίας της χρήσης υδροπονικών ή αεροπονικών συστημάτων, τα οποία μπορούν να συλλέξουν το μη απορροφούμενο νερό από τα φυτά και, μέσω κατάλληλων φίλτρων και επεξεργασίας, να το επαναχρησιμοποιήσουν.

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα που παρουσιάζουν οι κάθετες καλλιέργειες είναι η μεγιστοποίηση της παραγωγής ανά μονάδα επιφάνειας, εξαιτίας της πυκνής φύτευσης, της γρηγορότερης συγκομιδής (ακόμη και σε σύγκριση με τα θερμοκήπια), αλλά και λόγω των πολλαπλών κάθετων ραφιών που μας επιτρέπουν να μεγιστοποιήσουμε την παραγωγή.

Ωστόσο, σημαντικό είναι να αναφερθούμε στο γεγονός ότι τέτοιου τύπου γεωργικές μονάδες, λόγω των πολλαπλών λαμπών LED που χρησιμοποιούν αλλά και της πολύωρης λειτουργίας τους, αντιμετωπίζουν μεγάλα λειτουργικά κόστη ηλεκτρισμού. Τέτοια προβλήματα, καθώς και βελτιστοποιήσεις τεχνολογίας, λειτουργίας και εγκατάστασης είναι από τα βασικά ερευνητικά προγράμματα που μελετώνται και επιλύονται στο Εργαστήριο Γεωργικών Κατασκευών του Τμήματος Αξιοποίησης Φυσικών Πόρων και Γεωργικής Μηχανικής στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών με επικεφαλής τον αναπληρωτή καθηγητή, Θωμά Μπαρτζάνα.

Κάθετη γεωργία και στην Ελλάδα

Αξίζει να σημειωθεί ότι φάρμες με κάθετες καλλιέργειες έχουν ήδη αρχίσει εδώ και πέντε χρόνια να εμφανίζονται σε όλη την Ευρώπη, με κύρια δραστηριοποίηση στη Γερμανία (Infarms), στη Δανία (Nordic Harvest, Nabo Farms, Next Food), στην Αγγλία (Square Mile Farms) αλλά και στην Ελλάδα (CityCrop), με μικρότερης κλίμακας φάρμες που επιτρέπουν στον καταναλωτή να καλλιεργήσει τα δικά του λαχανικά στο σπίτι με απόλυτο έλεγχο της καλλιεργητικής διαδικασίας.

Σε παγκόσμιο επίπεδο υπάρχει μεγάλη ζήτηση για περαιτέρω ανάπτυξη στον αυτοματισμό και στις πρωτοποριακές τεχνολογίες, με σκοπό την μείωση του κόστους και την αύξηση της παραγωγής. Με αυτόν τον τρόπο, θα διευρυνθούν τα έργα που στοχεύουν στη δημιουργία πιο εφικτών επιχειρηματικών σεναρίων τόσο από οικονομικής όσο και από εμπορικής άποψης.

Η μελλοντική έρευνα είναι απαραίτητη για την ολιστική προσέγγιση και ανάλυση του πλήρους κύκλου ζωής των καλλιεργειών στις κάθετες καλλιέργειες, αλλά και την αντιμετώπιση των προκλήσεων, στοχεύοντας στη βελτιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των φρέσκων λαχανικών.

Γράφει

Δάφνη Αυγουστάκη, μεταδιδακτορική ερευνήτρια ΓΠΑ, Εργαστήριο
Γεωργικών Κατασκευών

Πηγή – ypaithros.gr

Ο υγρότοπος της Αγίας Βερονίκης, βρίσκεται 300 μέτρα από την αρχή του παραλιακού χωματόδρομου που οδηγεί από την Αχλαδερή, προς την περιοχή της Σκάλας Πολυχνίτου. Είναι ένα παράκτιο έλος γλυκού νερού που σχηματίζεται από το νερό της βροχής του χειμώνα και από τις απορροές από παρακείμενες καλλιέργειες και ελαιώνες για να στεγνώσει εντελώς προς το τέλος κάθε άνοιξης. 

Έχει έκταση 14 στρέμματα και για το λόγο αυτό περιλαμβάνεται στον κατάλογο με τους Μικρούς Νησιωτικούς Υγρότοπους της Ελλάδας και προστατεύεται από το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα. Επίσης αποτελεί τμήμα των δύο περιοχών του ΔΙΚΤΥΟΥ NATURA 2000 που εντοπίζονται στον Κόλπο Καλλονής .

Σε αυτό τον μικρό και φαινομενικά ασήμαντο υγρότοπο εμφανίστηκε η αδιαμφισβήτητα καλύτερη καταγραφή της φετινής Άνοιξης για τους παρατηρητές πουλιών. Ήταν ένα Διπλομπεκάτσινο (Gallinago media), παγκόσμια απειλούμενο είδος, που επισκέπτεται τη ΒΑ Ευρώπη και ΒΔ Ασία , από την Πολωνία και Σκανδιναβία μέχρι τη Δυτική Ρωσία, κάθε άνοιξη και ξεχειμωνιάζει στη Ν Αφρική. 

παρατηρητές για το Διπλομπεκάτσινο

Μεμονωμένα Διπλομπεκάτσινα καταγράφονται κάθε λίγα χρόνια στη Λέσβο καθώς είναι ένα είδος κρυπτικό που δύσκολα γίνεται αντιληπτό κυρίως επίσης επειδή κάνει λίγες στάσεις μεταναστεύοντας αφού μπορεί να διανύει χιλιάδες χιλιόμετρα (4.500 – 6.800) πετώντας ασταμάτητα για 48 μέχρι και 96 ώρες! Μοιάζει πολύ με το κοινό Μπεκατσίνι (Gallinago gallinago) όμως έχει μικρότερο ράμφος και στίγματα που κατεβαίνουν μέχρι κάτω στην κοιλιά -και μερικές άλλες πιο δύσκολα αντιληπτές διαφορές στα χρώματα της ουράς.

παρατηρητές για το Διπλομπεκάτσινο

Το πουλί πρωτοεντόπισε Ιταλός φωτογράφος – παρατηρητής πουλιών, ο Marco Valentini, και η μεγάλη είδηση κυκλοφόρησε αστραπιαία. Το αποτέλεσμα ήταν από εκείνο το μεσημέρι μέχρι τις επόμενες 6 μέρες που το έλος στέγνωσε να περάσουν για να το δουν όλοι οι παρατηρητές που βρίσκονταν στο νησί  αυτό το διάστημα. 

Μάλιστα δεν ήταν λίγοι και οι Έλληνες παρατηρητές που ταξίδεψαν ακόμα και αυθημερόν για να το βάλουν στη λίστα με τα πουλιά που έχουν δει (lifer), ειδικά σε συνδυασμό με το Φοινικοτρύγονο που από το περασμένο Φθινόπωρο εντοπίστηκε στα Λουτρά, ως το πρώτο καταγεγραμμένο φώλιασμα του Αφρικανικού – ασιατικού αυτού είδους στην Ευρώπη.

Φέτος οι παρατηρητές πουλιών και φύσης έκαναν ξανά αισθητή την παρουσία τους στη Λέσβο, μετά από δύο χρόνια απουσίας λόγω της πανδημίας και το νησί  δίκαια τους αντάμειψε για αυτή τους την επάνοδο!

Περισσότερα για τα πουλιά και τις προστατευόμενες περιοχές της Λέσβου στον ιστότοπο του ΚΠΕΝ Καλλονής: www.lesvosbirds.gr και τη σελίδα του στο Facebook. Ενημερωθείτε και λάβετε μέρος και σεις σε μια από τις επόμενες εξορμήσεις για παρατήρηση πουλιών!

Πηγή – ertnews.gr

Πότε και πως καλλιεργείται το ρεβύθι στο λαχανόκηπο και στον αγρό. Ποιοί είναι οι κατάλληλοι καλλιεργητικοί χειρισμοί για μια αποδοτική καλλιέργεια.

Όταν άλλοι πουλούσαν ελαιώνες για να αγοράσουν ένα εξοχικό, εκείνος επέλεξε ακριβώς το αντίθετο. Αν και δεν είχε καμία προηγούμενη σχέση με την ελαιοκαλλιέργεια, η τυχαία επαφή του με την ελιά, οδήγησε σε έναν … κεραυνοβόλο έρωτα.

Για να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα, ωστόσο, και να αποκτήσει το δικό του ελαιώνα, χρειάστηκε να βάλει το …χεράκι της κι η οικονομική κρίση που πυροδότησε διεθνώς η «Lehman Brothers», σπρώχνοντας την Ελλάδα στα υπερ-δεκαετή μνημόνια.

Ο 38χρονος, σήμερα, Πάνος Καλαφάτης είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση ελαιοπαραγωγού, ο οποίος αν και διαθέτει ένα αξιοζήλευτο βιολογικό ελαιώνα 80 στρεμμάτων, μέχρι και τα 30 του χρόνια θα έλεγε κανείς ότι οι σχέσεις του με την ελιά ήταν μάλλον φιλολογικές.

Γέννημα – θρέμμα Θεσσαλονικιός με πρώτο πτυχίο στη Δασολογία από το ΑΠΘ και μεταπτυχιακό στη διαχείριση υδάτων από το Imperial College του Λονδίνου, μολονότι είχε στα «σκαριά» ένα διδακτορικό στην αγγλική πρωτεύουσα, αποφασίζει, λόγω και της οικονομικής κρίσης με αφετηρία την «κατάρρευση» της Lehman Brothers, να επιστρέψει στην Ελλάδα για να εκπληρώσει τη θητεία του στο στρατό.

Με το που τελείωσε το στρατιωτικό έψαξε για δουλειά, αλλά εκείνη την εποχή, όπως θυμάται, έβρισκε όλες τις πόρτες κλειστές. Οπότε ξεκίνησε να πηγαίνει στο κτήμα «Τραγανίνα», των φίλων του Γιώργου Χαρβάλα και Σίσσυς Γιαννάκαρου, στην περιοχή του Πολυγύρου Χαλκιδικής και άρχισε, με τη βοήθειά τους, να μαθαίνει τις ευκολίες και τις δυσκολίες της διαχείρισης ενός ελαιώνα.

«Εκεί δέθηκα με την ελιά», τονίζει στην Agrenda ο παραγωγός και σημειώνει πως «για κάποιον ανεξήγητο λόγο, διότι δεν είχα καμία σχέση με την ελαιοκαλλιέργεια, πάντα ονειρευόμουν να φτιάξω τον δικό μου ελαιώνα. Απλώς το υπολόγιζα ότι θα το κάνω όταν θα έφτανα στην ηλικία των 60 ετών, για να ικανοποιήσω ένα χόμπι μου».

Η ενασχόληση με τη φροντίδα των ελαιόδεντρων, όμως, σε συνδυασμό και με τη δυστοκία εύρεσης εργασίας, επιτάχυναν τις εξελίξεις. «Βρήκα έναν ορεινό ελαιώνα στον Άγιο Δημήτριο, στην περιοχή παλιά αγροκτήματα Πολυγύρου και αποφάσισα εκεί να επενδύσω. Επειδή τα οικονομικά μου, ωστόσο, ήταν περιορισμένα, για να τον κάνω δικό μου χρειάστηκε να τον ανταλλάξω με ένα παραθαλάσσιο σπίτι που μου είχε παραχωρήσει η οικογένειά μου στη Χαλκιδική», εξιστορεί ο Πάνος Καλαφάτης.

Ο ελαιώνας όμως ήταν παρατημένος επί χρόνια και προκειμένου να τον συνεφέρει, ο συνομιλητής μας -ο οποίος στο μεταξύ άρχισε να ασκεί τη συμβουλευτική για να βιοπορίζεται και να μειώσει και το ρίσκο που θα είχε η ενασχόλησή του μόνο με την ελαιοκαλλιέργεια- το πρώτο πράγμα που επιχείρησε να κάνει στο κτήμα, ήταν να βελτιώσει την ποιότητα του εδάφους, ανεβάζοντας τις τιμές της οργανικής ουσίας.

«Στόχος μου ήταν να βελτιστοποιήσω τη σχέση του άνθρακα με το άζωτο, η οποία πρακτικά ήταν ανύπαρκτη, με δεδομένο ότι ο ελαιώνας ήταν σε κακή κατάσταση», επισημαίνει και προσθέτει πως «το πρώτο που έκανα ήταν να σταματήσω τη μηχανική κατεργασία του εδάφους, με εξαίρεση κάποια σημεία του ελαιώνα στα οποία υπήρχε ανάγκη να γίνεται στοχευμένη παρέμβαση».

Ταυτόχρονα, ο παραγωγός ξεκίνησε να εφαρμόζει και ένα συστηματικό πρόγραμμα ετήσιων εδαφολογικών και φυλλοδιαγνωστικών αναλύσεων, ώστε να προσθέτει στο έδαφος τα στοιχεία εκείνα που του έλειπαν για να γίνει πιο εύφορο, αξιοποιώντας, από θέση αρχής, πάντοτε μεθόδους και υλικά βιολογικής καλλιέργειας.

Όπως εξηγεί, η προσέγγισή του στη φροντίδα του ελαιώνα έχει κύριο άξονα τη γεωργία μειωμένων εισροών και για αυτό έχει εγκαταστήσει εξοπλισμό παρακολούθησης μικρο-κλίματος και επιβλαβών εντόμων. Παράλληλα, προσπαθεί να υιοθετεί και κάποιες πρακτικές της βιοδυναμικής, όπως για παράδειγμα να κάνει τον εμβολιασμό ή το κλάδεμα των ελαιόδεντρών του, όταν «γεμίζει» το φεγγάρι.

«Μάθαινα χρόνο με το χρόνο και φυσικά σε αυτή τη διαδικασία έγιναν και πολλά λάθη, γιατί δεν είχα προηγούμενη εμπειρία. Ίσως σε αυτό να οφείλεται το ότι μου πήρε περισσότερο χρόνο και χρήματα από ό,τι είχα αρχικά υπολογίσει για να φέρω τον ελαιώνα σε καλή κατάσταση», παραδέχεται ο κ. Καλαφάτης, ο οποίος, πλέον, εκεί που πριν από οκτώ έτη υπήρχε μια … ζούγκλα πάνω στα κατσάβραχα, σήμερα ανθεί ένας εύρωστος ελαιώνας με πλούσια βιοποικιλότητα, εμπλουτισμένη με όλα σχεδόν τα άγρια αρωματικά φυτά και βότανα της περιοχής. Μάλιστα, το κτήμα του περιτριγυρίζεται από δάσος, με αποτέλεσμα να εκλείπει επί της ουσίας ο κίνδυνος ακούσιας επιβάρυνσης των δέντρων από πιθανές επεμβάσεις με χημικά φυτοπροστατευτικά, τα οποία θα μπορούσαν να γίνονται σε γειτονικά χωράφια συμβατικής καλλιέργειας.

Με αυτή τη μεθοδολογία, σταδιακά ο ελαιώνας άρχισε να επανέρχεται και χρονιά με τη χρονιά, να δίνει και κάποια παραγωγή ελαιολάδου. «Παρότι η στόχευσή μου είναι ξεκάθαρα στην ποιότητα, η φετινή χρονιά εξελίσσεται πολύ καλά και φαίνεται πως το κτήμα θα έχει την πιο σοβαρή παραγωγή», μας λέει και εξηγεί πως επειδή πρόκειται για κτήμα με πολλές ποικιλίας ελιάς, όπως κορωνέικη, μανάκι, καλαμών, αμφίσσης, μεγάρων και χαλκιδικής, «βγάζω μονοποικιλιακό λάδι από κορωνέικη και από τις υπόλοιπες ένα χαρμάνι».

Στην παρούσα φάση το ελαιόλαδο του Πάνου Καλαφάτη πωλείται σε εμπόρους και καταστήματα εστίασης, αν και ο ίδιος έχει δημιουργήσει ένα δικό του brand. «Αυτή την περίοδο η συγκυρία είναι δύσκολη για να βγεις μόνος στην αγορά. Στόχος είναι να χτιστεί ένα δυνατό brand που θα βασίζεται σε μια προσέγγιση Ιταλικού τύπου. Θα αναδεικνύει τις ομορφιές του συγκεκριμένου τόπου και θα χτίζει μια συνολικά όμορφη εικόνα. Όταν έρθει η ώρα θα πάω και στην καθετοποίηση. Κάτι που πιστεύω ότι μπορεί να επιτευχθεί στα επόμενα 3-5 χρόνια», τονίζει αλλά σπεύδει να υπογραμμίσει πως «θεωρώ πως ένας άνθρωπος δεν μπορεί να τα κάνει όλα. Ως εκ τούτου, θα ήθελα κάποια στιγμή να συνεργαστώ με κάποιον που να γνωρίζει το κομμάτι της προώθησης και των πωλήσεων».

του Λεωνίδα Λιάμη – elaiaskarpos.gr

Η συκιά είναι από τα πιο παραδοσιακά καλλιεργούμενα φυτά της κεντρικής και νότιας Ελλάδας. Αν και αναπτύσσετε πολύ καλά χωρίς πότισμα το καλοκαίρι, τα τελευταία χρόνια το πότισμα είναι αναγκαίο.

Βοτανική ταξινόμηση: Η επιστημονική ονομασία της καλλιεργούμενης συκιάς είναι Ficus carica που ταξινομείται στην οικογένεια Moraceae

Καταγωγή: Από τις περιοχές της Μικράς Ασίας και της νότιας Αραβίας

Άλλες ονομασίες: Ονομάζεται fig tree στα αγγλικά

Εμπορεύσιμο τμήμα καλλιέργειας: Ο καρπός της συκιάς είναι το εδωδιμο τμήμα του φυτού. Καταναλώνεται νωπός ή αποξηραμένος. Από τον καρπό παρασκευάζονται γλυκά του κουταλιού και μαρμελάδα. Τα ξερά σύκα αποθηκεύεται και καταναλώνονται όλο το χρόνο και και θεωρείται τροφή υψηλής διατροφικής αξίας.

Στοιχεία παραγωγής στην Ελλάδα: Η συκιά καλλιεργείται στις περιοχές περισσότερες περιοχές της κεντρικής και νότιας Ελλάδας, στην Πελοπόννησο, Κρήτη και Στερεά Ελλάδα. Επιπλέον, καλλιεργείται στα νησιά όπως Λέσβο, Σάμο και Χίο. Σε μικρότερες εκτάσεις και πιο περιορισμένα καλλιεργείται στη Θεσσαλία, και τη Μακεδονία.

Άλλα είδη με παρόμοια χρήση: Όλες οι παραγωγικές ποικιλίες προέρχονται από την ήμερη συκιά. Υπάρχει επίσης και η άγρια συκιά που παράγει μικρούς καρπούς μη εμπορεύσιμους.

Βοτανικά χαρακτηριστικά

Ύψος – Ανάπτυξη φυτού: Το ύψος του φυτού διαμορφώνεται συνήθως στα 3-4 μέτρα για να μπορεί να γίνεται ευκολότερα η συλλογή των καρπών και η περιποίηση της κόμης. Στη φύση οι αγριοσυκιές μπορεί να φτάσουν και τα 10 μέτρα σε ύψος.

Φύλλα: Τα φύλλα της συκιάς είναι μεγάλα, παλαμοειδή, σκληρά και φέρουν ελαφρύ χνούδι. Έχουν βαθύ πράσινο χρώμα και έντονες νευρώσεις.

Άνθη: Ανάλογα με το γένος των ανθέων η συκιά εμφανίζει στη φύση δύο τύπους δένδρων. Υπάρχουν αρσενικά δέντρα (αγριοσυκιες) που είναι μονοικα και θηλυκά δέντρα που είναι δίοικα. Για τη γονιμοποίηση των ανθέων πολύ σημαντική είναι η παρουσία ενός εντόμου, του ψήνα.

Καρποί: ο καρπός του σύκου είναι αχαίνιο.

Παράγοντες που επηρεάζουν την καλλιέργεια

Φως: Προτιμάει τα ηλιόλουστα σημεία.

Θερμοκρασία: Αν και φυλλοβόλο η συκιά δεν χρειάζεται πολύ χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα ώστε να διαφοροποιήσει τους ανθοφόρους οφθαλμούς της. Αντιθέτως είναι ευαίσθητη σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες για αυτό το λόγο και συνήθως δεν απαντάται σε περιοχές της Βόρειας Ελλάδας.

Έδαφος-Χώμα: Αναπτύσσεται σε όλα τα εδάφη εκτός από τα βαριά αργιλώδη τα οποία εμποδίζουν την ανάπτυξη υγιούς και εύρωστου ριζικού συστήματος. Κατάλληλα εδάφη είναι αυτά με pH 6-7,8.

Υγρασία: Δεν είναι καθόλου ανθεκτική σε εδάφη μη αποστραγγιζόμενα.

Καλλιεργητικές εργασίες και περιποιήσεις που χρειάζεται:

Πότισμα: Παλαιότερα η συκιά μπορούσε να καλλιεργηθεί χωρίς πότισμα το καλοκαίρι. Πλέον όμως για να είναι παραγωγικά τα δέντρα χρειάζονται καλοκαιρινά ποτίσματα. Ιδιαίτερα τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο η συκιά χρειάζεται πότισμα μία φορά ανά 7 έως 10 μέρες.

Λίπασμα: Η λίπανση της συκιας γίνεται συνήθως με λιπάσματα ανθοφορίας και καρποφορίας καθώς και με προσθήκη κομπόστ και κοπριάς.

Λοιπές εργασίες: Η επικονίαση των ανθέων της συκιάς γίνεται με τη βοήθεια ενός εντόμου με το όνομα ψήνα.

Πότε και πως γίνεται το κλάδεμα στη συκιά

Το κλάδεμα στη Συκιά γίνεται κατά τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο με κρύο ώστε το δέντρο να μην έχει πολλούς χυμούς. Τα τελευταία χρόνια το κλάδεμα γίνεται και αμέσως μετά τη συγκομιδή κάτι που φαίνεται ότι έχει καλά αποτελέσματα και μειώνει σημαντικά το κόστος της καλλιέργειας.

Κατά το κλάδεμα πρέπει πάντα να φοράμε μακριά ρούχα και γάντια ενώ πρέπει να προστατεύουμε και το πρόσωπό μας καθώς οι χυμοί που μπορεί να φύγουν από το δέντρο κατά το κόψιμο των κλαδιών να προκαλέσουν αλλεργίες στο δέρμα μας.

Στα μεγάλα παραγωγικά δέντρα κάνουμε κλάδεμα καρποφορίας. Το κλάδεμα καρποφορίας είναι ένα σχετικά ελαφρύ κλάδεμα που διενεργείται περιμετρικά του δέντρου αλλά και στο κέντρο του.

Σπανιότερα και μόνο όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος διενεργούμε πιο αυστηρό κλάδεμα, κλάδεμα ανανέωσης στα δέντρα. Στο κλάδεμα καρποφορίας κόβουμε περιφερειακά τα κλαδιά που γέρνουν προς τα κάτω ενώ από τη μέση του δέντρου αναφέρουμε ορισμένους βλαστούς ώστε να υπάρχει καλύτερος αερισμός και ευκολότερη είσοδος του ήλιου στο εσωτερικό του δέντρου

Ποιες είναι παραγωγικές ποικιλίες συκιάς

Ποικιλίες συκιάς πού συναντάμε στην Ελλάδα διακρίνονται ανάλογα με το χρώμα του καρπού σε έγχρωμες (μαύρες ή καφέ) και λεύκες καθώς και σε μονόφορες ή δίφορες.

Οι πιο γνωστές ποικιλίες και ιδιαίτερα παραγωγικές ποικιλίες σύκου είναι οι εξής: Κύμης, Καλαμών, Βασιλική μαύρη, Βασιλική λευκή, Φρακασάνα, Πολιτικό, Μαύρα Μαρκοπούλου, Αποστολιάτικα και άλλες. Επιπλέον καλλιεργούνται και ξένες ποικιλίες όπως η Mission και η Kadota. Όλες οι ποικιλίες έχουν προκύψει από την ήμερη συκιά.

Πως πολλαπλασιάζεται η συκιά;

Πολλαπλασιάζεται εύκολα με χειμερινά μοσχεύματα. Επιπλέον, μπορεί να πολλαπλασιαστεί με καταβολάδες, αλλα΄και από τις παραφυάδες που βγάζει.

Εμβολιασμός συκιάς: Παλιές ποικιλίες ή άγρια φυτά συκιάς μπορούν να εμβολιαστούν με παραγωγικές ποικιλίες με τη μέθοδο του ενοφθαλμισμού με ανάποδο “Τ” ή πλακίτη που γίνεται στις αρχές του Σεπτέμβρη