Τα προϊόντα της αμπέλου είναι ιδιαίτερα αγαπητά και καταναλώνονται ευρέως σε όλο τον κόσμο. Στη χώρα μας η καλλιέργεια της είναι γνωστή από τα αρχαία χρόνια καθώς τα σταφύλια χρησιμοποιούνταν ως διατροφή από το 4.000 π.Χ.

Από τότε μέχρι τις μέρες  μας καλλιεργείται σε πολλές περιοχές της χώρας μας με μεγάλο ζήλο, ενώ πολλά έθιμα και τοπικές γιορτές είναι συνδεδεμένες με το ίδιο το αμπέλι, ή με κάποια συγκεκριμένη εργασία όπως ο τρύγος ή με κάποιο από τα προϊόντα του. Τα προϊόντα της αμπέλου είναι τα σταφύλια, οι σταφίδες και το κρασί.

Τη δεκαετία του ΄70 παρουσιάστηκε έντονο πρόβλημα με τη φυλλοξήρα και στη χώρα μας, γεγονός που απαιτούσε την αντικατάσταση των προϋπάρχοντων  αμπελώνων με ποικιλίες που ήταν εμβολιασμένα σε αμερικανικά υποκείμενα που ήταν και ανθεκτικά στο έντομο. Καλλιεργείτε σε όλο τον κόσμο με την Ευρώπη να καταλαμβάνει την πρώτη θέση.

Χαρακτηριστικά του αμπελιού

Το αμπέλι (Vitis vinifera) είναι αναρριχώμενο, φυλλοβόλο φυτό. Κατά τους φθινοπωρινούς μήνες οι πράσινοι βλαστοί του ξυλωποιούνται και ονομάζονται κληματίδες. Τα φύλλα του είναι απλά, εναλλασσόμενα και χνοώδης στη κάτω πλευρά. Κατά την περίοδο της φυλλόπτωσης τα φύλλα μεταχρωματίζονται από πράσινο σε κίτρινο ή ερυθρό, ανάλογα με την ποικιλία. Άλλα όργανά που αναπτύσσονται πάνω στους βλαστούς είναι οι έλικες. Οι έλικες εμφανίζονται απέναντι από τα φύλλα και προσφέρουν στήριξη του βλαστού κατά την αναρρίχηση.

Οι οφθαλμοί της αμπέλου είναι εξειδικευμένα όργανα των φυτών από τους οποίους προκύπτουν οι βλαστοί. Στην άμπελο υπάρχουν λανθάνοντες και ταχυφυείς. Οι λανθάνοντες οφθαλμοί εκπτύσσονται την επόμενη βλαστητική περίοδο, από την περίοδο σχηματισμού του, ενώ οι ταχυφυείς εκπτύσσονται την ίδια περίοδο. Επιπλέον, οι οφθαλμοί διακρίνονται σε καρποφόρους (μικτούς) και φυλλοφόρους. Από τους μικτούς προκύπτουν βλαστοί που φέρουν και ταξιανθίες ενώ από τους φυλλοφόρους προκύπτουν μόνο βλαστοί με φύλλα και έλικες. Τα άνθη αναπτύσσονται πολλά μαζί σε ταξιανθίες (φόβες). Το ριζικό σύστημα μπορεί να φτάσει και να ξεπεράσει το 2 μέτρα βάθος.

Τι σύστημα μόρφωσης να επιλέξω για το αμπέλι

Το αμπέλι μπορεί να διαμορφωθεί σχετικά εύκολα με το κατάλληλο κλάδεμα. Το σύστημα μόρφωσης που θα επιλεχθεί για το αμπέλι εξαρτάται κυρίως από την ποικιλία και τις εδαφοκλιματικές συνθήκες. Τα βασικά συστήματα  μόρφωσης όπως τα γραμμικά, τα κυπελλοειδή και η κρεβατίνα. Τα γραμμικά συστήματα μόρφωσης προτιμώνται κυρίως για οινοποιήσημες ποικιλίες αμπελιού, ενώ είναι εύκολη και η χρήση μηχανημάτων για διάφορες εργασίες διότι οι βραχύωνες και οι βλαστοί αναπτύσσονται πάνω σε οριζόντια σύρματα. Τα κυπελλοειδή είναι συστήματα μόρφωσης που συναντώνται ευρέως σε πολλές καλλιέργειες αμπέλου στη χώρα μας και προτιμώνται τόσο για οινοποιήσημες ποικιλίες όσο και για ποικιλίες σταφιδοποιίας και επιτραπέζιες.

Τι είναι η κρεβατίνα;

Η κρεβατίνα είναι ένα ιδιόμορφο σύστημα μόρφωσης της αμπέλου και επιλέγεται κυρίως για ποικιλίες επιτραπέζιας κατανάλωσης. Όμως εκτός από τα οφέλη που προσφέρει στην καλλιέργεια του αμπελιού, έχει ασύγκριτα πλεονεκτήματα όταν επιλέγεται για αμπέλια που θα φυτευτούν σε κήπους ή πάρκα. Στις εξοχικές κατοικίες η ανάπτυξη αμπελιών σε συστήματα τύπου κρεβατίνας προσφέρουν πολλά οφέλη αφού μπορούν να σκεπάσουν μεγάλη έκταση χώρων και να δημιουργήσουν πυκνή σκίαση το καλοκαίρι.

Ο κορμός μπορεί να έχει ύψος 2 μέτρα ή και παραπάνω. Από εκεί αναπτύσσονται οι βραχύωνες και εν συνεχεία οι βλαστοί πάνω σε οριζόντιο συρμάτινο πλέγμα. Με αυτό τον τρόπο μπορούμε να καλύψουμε μια πέργολα ή κάποια άλλη κατασκευή στον κήπο μας, που θα μας προσφέρει ανεκτίμητη σκιά το καλοκαίρι και περισσότερο φως το χειμώνα.

Η αίσθηση κάτω από το αμπέλι είναι μοναδική, κυρίως τα ζεστά μεσημέρια του καλοκαιριού. Μετά τη φύτευση του αμπελιού στο σημείο που επιθυμούμε θα χρειαστούν περίπου 3 με 4 χρόνια που θα μπορούν να καλύψουν επαρκώς και να δημιουργήσουν σκίαση.

Πως και πότε γίνεται το κλάδεμα στο αμπέλι

Το κλάδεμα παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην καλύτερη ανάπτυξη του αμπελιού, ειδικά όταν αυτά χρησιμοποιούνται για παραγωγή, αλλά και στην περίπτωση που έχει και καλλωπιστική αξία. Με το κλάδεμα επιτυγχάνουμε τη σωστή μόρφωση του αμπελιού, την απομάκρυνση των ασθενικών κληματίδων και την ενδυνάμωση του φυτού.

Το κυριότερο και πλέον απαραίτητο  κλάδεμα γίνεται κατά του χειμερινούς μήνες (χειμερινό κλάδεμα). Με το χειμερινό κλάδεμα στοχεύουμε κυρίως στην διατήρηση του σχήματος και την μορφής των φυτών. Όλες οι άλλες παρεμβάσεις (χλωρό κλάδεμα, κορυφολόγημα, ξεφύλλισμα ή αραίωση καρπών) που μπορεί να  γίνουν όταν το αμπέλι έχει βγάλει φύλλα και καρπούς δρουν περισσότερο επικουρικά. Ακόμα, και αν το αμπέλι έχει μονάχα καλλωπιστική αξία, καλό θα είναι να δέχεται μια φορά χρόνο ένα χειμερινό κλάδεμα μόρφωσης.

Πηγή www.gardenguide.gr

 Το 1963, ο εντομολόγος Herbert Heran και ο Γερμανός ερευνητής συμπεριφοράς Martin Lindauer παρατήρησαν ότι κάτι περίεργο συνέβαινε όταν πετούσαν μέλισσες.

Όταν μια ομάδα εκπαιδεύτηκε να πετάει πάνω από μια λίμνη, οι μέλισσες μπορούσαν να διανύσουν την απόσταση μόνο εάν υπήρχαν κύματα στην επιφάνεια του νερού. Εάν η λίμνη ήταν ομαλή και οι μέλισσες καθρεφτίζονταν σε αυτήν, τα έντομα άρχισαν να χάνουν υψόμετρο μέχρι που κατέπεσαν στο νερό. Εκείνη την εποχή, η έρευνα υποστήριξε την ιδέα ότι οι μέλισσες χρησιμοποιούν οπτικές ενδείξεις για να προσανατολιστούν κατά τη διάρκεια της πτήσης. Μια πρόσφατη μελέτη, ωστόσο, παρέχει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τις στρατηγικές πτήσης μελισσών.

Συνεχίζοντας το πείραμα του 1963, οι ερευνητές έδειξαν ότι οι μέλισσες κοιτούσαν το έδαφος για να προσαρμόσουν το υψόμετρο. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν σε μια σήραγγα μήκους 220 εκατοστών με καθρέφτες στην οροφή και στο πάτωμα που θα μπορούσαν να καλυφθούν για να μοιάζουν με κανονικούς τοίχους. Όταν καλύφθηκαν οι καθρέφτες, οι μέλισσες μπορούσαν να πετάξουν χωρίς κανένα πρόβλημα, σύμφωνα με το Science Alert.

Όταν αφαιρέθηκε το κάλυμμά από το καθρέφτη της οροφής, οι μέλισσες δεν είχαν πρόβλημα ούτε αυτή τη φορά, αλλά όταν αφαιρέθηκε το κάλυμμά από το καθρέφτη του δαπέδου, οι μέλισσες άρχισαν να πέφτουν. Όταν και οι δύο πλευρές του τοιχώματος ήταν καθρέφτες, δημιουργώντας ένα άπειρο ζευγάρι παράλληλων τοίχων, οι μέλισσες άρχισαν να χάνουν ύψος, αφού πέταξαν μόνο μερικές ίντσες.

Τα ευρήματα είναι παρόμοια με τον διαστημικό αποπροσανατολισμό από τον οποίο υποφέρουν μερικές φορές οι πιλότοι. Όταν δεν μπορούν να δουν την ταχύτητα από το έδαφος, οι πιλότοι δυσκολεύονται να διατηρήσουν το ύψος. Ακόμη και κατά τη διάρκεια μιας επικίνδυνης σπειροειδούς πτήσης, οι ανθρώπινες αισθήσεις μπορεί να είναι παραπλανητικές, οδηγώντας τους πιλότους να πιστεύουν ότι βρίσκονται ακόμα σε ύψος πτήσης. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους τα ιπτάμενα όργανα είναι τόσο σημαντικά.

Δυστυχώς, οι μέλισσες δεν διαθέτουν σύστημα έκτακτης ανάγκης για να τις βοηθήσει. Ακόμη και αν οι καθρέφτες δαπέδου είχαν τοποθετηθεί στο δεύτερο μισό της σήραγγας, θα ήταν αρκετό για να προκαλέσουν την κατάρρευση των εντόμων.

Εν ολίγοις, οι μέλισσες χρησιμοποιούν οπτικές ενδείξεις από το έδαφος για να διατηρήσουν το ύψος τους. Όταν η γραμμή του εδάφους δεν είναι πλέον τόσο ορατή στα έντομα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι μέλισσες κατεβαίνουν για να προσαρμόσουν το οπτικό τους πεδίο. Με αυτή τη λογική οι μέλισσες καταλήγουν να καταρρέουν.

Αν οι μέλισσες στο πείραμα είχαν ένα ευρύτερο οπτικό πεδίο, θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιήσει άλλες ενδείξεις γύρω τους για να προσαρμόσουν το υψόμετρο τους. Αλλά όταν πρόκειται για πτήση πάνω από μια στατική λίμνη ή ένα κλειστό τούνελ, υπάρχει περιορισμένος αριθμός εναλλακτικών που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι μέλισσες.

Είναι αρκετά ενδιαφέρον ότι ένα παρόμοιο πείραμα δείχνει ότι τα κουνούπια δεν χρησιμοποιούν την κοιλιακή οπτική ροή για να ελέγξουν το υψόμετρο τους. Έτσι, άλλα είδη μπορεί να καταφύγουν σε διαφορετικές τεχνικές για τη διατήρηση του υψομέτρου.

Πηγή – ertnews.gr

Φαρμακευτικά φυτά και βότανα με αγχολυτικές και ηρεμιστικές ιδιότητες, που θα σας βοηθήσουν να νιώσετε ήρεμα και γαλήνια. 

Λεβάντα 

Η λεβάντα με τα χαρακτηριστικά μωβ άνθη και το υπέροχο άρωμα, είναι ένα φυτό που καλλιεργείται ευρέως στις Μεσογειακές χώρες και όχι μόνο από την αρχαιότητα.

Χρησιμοποιείται στη βοτανοθεραπεία και την αρωματοθεραπεία, αφού έχει πολλές χρήσεις και μοναδικές ιδιότητες.

Έχει χαμηλή τοξικότητα και αντισηπτικά και αντιμικροβιακά χαρακτηριστικά.

Από τις πιο σημαντικές ιδιότητες της είναι η τονωτική, η ηρεμιστική και η ελαφρά υπνωτική της δράση.

Μελέτες έχουν δείξει πως βοηθά σημαντικά στη διαχείριση του άγχους, της αϋπνίας, ενώ παράλληλα βελτιώνει τη διάθεση.
Αυτό το μοναδικό βότανο για το άγχος μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πολλούς τρόπους.

• Προσθέστε 4-5 σταγόνες αιθέριο έλαιο λεβάντας σε ένα κεραμικό καυστήρα αιθέριων ελαίων και χαλαρώστε με το άρωμα του.
• Εναλλακτικά μπορείτε να προσθέσετε το έλαιο σε 2-3 φλιτζάνια ζεστού νερού και, είτε να εισπνεύσετε τους ατμούς, είτε να το αφήσετε να αρωματίσει το χώρο.
• Προσθέστε 6 σταγόνες αιθέριου ελαίου στη μπανιέρα και απολαύστε ένα ζεστό, χαλαρωτικό μπάνιο.
• Εισπνεύστε απευθείας αιθέριο έλαιομε προσοχή, όταν έχετε έντονο άγχος και ένταση για να ανακουφιστείτε άμεσα.
• Βάλτε σε ένα πουγκάκι αποξηραμένα άνθη λεβάντας και τοποθετήστε το στη μαξιλαροθήκη σας. Θα σας ηρεμήσει και θα σας βοηθήσει να κοιμηθείτε πιο εύκολα.
• Μπορείτε να απολαύσετε τα οφέλη της καταναλώνοντας την σαναφέψημα εάν προσθέστε σε μια κούπα βραστού νερού, ένα κουταλάκι του γλυκού αποξηραμένη λεβάντα.

Όποιον τρόπο και να επιλέξετε η λεβάντα θα σας καταπλήξει με τις χαλαρωτικές και αγχολυτικές ιδιότητες της. 

Πασιφλόρα ή passion flower

Είναι αναρριχητικό λουλούδι που αναπτύσσεται κυρίως στη Νότια Αμερική.

Στην προκολομβιανή εποχή χρησιμοποιούνταν ως τροφή, για τις θεραπευτικές και ηρεμιστικές της ιδιότητες.

Στην Ευρώπη εισήχθη αρχικά σαν διακοσμητικό φυτό λόγω του εντυπωσιακού άνθους της και στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν τα φύλλα της ως αφέψημα σε περιπτώσεις ανησυχίας.

Η πασιφλόρα παρουσιάζει αγχολυτικές, καταπραϋντικές, σπασμολυτικές ιδιότητες και μειώνει την αρτηριακή πίεση.

Οι αγχολυτικές της ιδιότητες αποδίδονται στα φλαβονοειδή που περιέχει και κυρίως στη χρυσίνη.

Χωρίς να προκαλεί εθισμό μειώνει την υπερένταση και τα συμπτώματα της αλλά και το αίσθημα ανησυχίας.

Επίσης, προάγει το αίσθημα χαλάρωσης και ευεξίας, ενώ ανακουφίζει τη μυϊκή ένταση.
Μπορείτε να αναζητήσετε την πασιφλόρα αποξηραμένη ή σε συμπλήρωμα διατροφής με τη μορφή δισκίου ή βάμματος.

• Για την παρασκευή αφεψήματος χρησιμοποίηστε 1,5 – 2 κουταλάκια του γλυκού αποξηραμένο βότανο σε ένα φλιτζάνι βραστό νερό και αφήστε το για 10 λεπτά. Μπορείτε να καταναλώσετε έως και 3 την ημέρα πρωί, μεσημέρι και βράδυ πριν το φαγητό.

Βαλεριάνα 

Είναι το πιο διαδεδομένο βότανο για τη διαχείριση του άγχους και της αϋπνίας και συχνά αποκαλείται ως το «ηρεμιστικό της φύσης».

Η χρήση της καταγράφεται από την αρχαία Ελλάδα όπου ο Ιπποκράτης περιγράφει τις θεραπευτικές της δράσεις και ο Γαληνός τη χορηγεί για την καταπολέμηση της αϋπνίας.

Η χαρακτηριστική έντονη μυρωδιά της βαλεριάνας οφείλεται στη ρίζα της και εντείνεται περισσότερο αφού αποξηρανθεί.

Για την παρασκευή συμπληρωμάτων διατροφής αλλά και για ροφήματα τσαγιού χρησιμοποιείται η ρίζα του φυτού, για αυτό το λόγο μπορεί να παρατηρηθεί αυτή η ιδιαίτερη μυρωδιά.

Έρευνες έχουν δείξει πως η χορήγηση ρίζας βαλεριάναςσε άτομα που βιώνουν στρεσογόνες καταστάσεις βοηθάει πολύ στην ανακούφιση από τα συμπτώματα του άγχους.

Επίσης, φαίνεται να βοηθά σημαντικά στη βελτίωση του ύπνου και στα συμπτώματα κατάθλιψης.

Είτε επιλέξετε να την προμηθευτείτε αποξηραμένη, είτε σε συμπλήρωμα διατροφής, μπορείτε να την καταναλώσετε κατά τη διάρκεια της ημέρας ακολουθώντας τη δοσολογία που αναφέρεται στο προϊόν ώστε να ανακουφιστείτε από την ένταση και τα συμπτώματα του άγχους.

Μελισσόχορτο

Το μελισσόχορτο ή lemon balm είναι ακόμη ένα θεραπευτικό βότανο με σημαντικά οφέλη για την ηρεμία μας.

Έχει χαρακτηριστική μυρωδιά λεμονιού και οφείλει την ονομασία του στις μέλισσες, αφού τις προσελκύει έντονα.

Στην αρχαιότητα είχε χρησιμοποιηθεί από τον Διοσκουρίδη και τον Πλίνιο για τη θεραπεία πληγών, ως αιμοστατικό αλλά και για τη θεραπεία διαφόρων ασθενειών.

Αργότερα, οι Άραβες γιατροί το χορηγούσαν για την αντιμετώπιση του άγχους και της νευρικότητας.

Το μελισσόχορτο παρουσιάζει αγχολυτικές, καταπραϋντικές και κατευναστικές ιδιότητες και φαίνεται να ανακουφίζει από πεπτικές διαταραχές που σχετίζονται με το στρες.

Χρησιμοποιείται ως ηρεμιστικό για την αντιμετώπιση της αϋπνίας, της νευρικότητας και της ανησυχίας και σαν αντικαταθλιπτικό, αφού προκαλεί ευεξία και βοηθά σε περιπτώσεις πνευματικής εξάντλησης.

Στην αγορά θα το βρείτε αποξηραμένο, σε μορφή βάμματος ή σαν συστατικό σε συμπληρώματα διατροφής κατά του άγχους και του στρες.

• Για να το απολαύσετε ως ρόφημα προσθέστε 1 κουταλιά του γλυκού αποξηραμένο βότανο σε βραστό νερό, αφήστε το για 5 λεπτά και στη συνέχεια σουρώστε.
• Ως βάμμα μπορείτε να το καταναλώσετε 3 φορές την ημέρα προσθέτοντας 30 σταγόνες σε νερό.

Χαμομήλι 

Το χαμομήλι συγκαταλέγεται στα βότανα που χρησιμοποιούνται εδώ και αιώνες κυρίως για την ηρεμιστική του δράση.

Η χρήση του φαίνεται να βοηθά στη μείωση των συμπτωμάτων τους άγχους και της κατάθλιψης.

Έχουν γίνει αρκετές μελέτες που επιβεβαιώνουν τις ηρεμιστικές και αγχολυτικές ιδιότητές του.

Επίσης, έρευνα δείχνει πως η συστηματική κατανάλωση χαμομηλιού μπορεί να μειώσει αισθητά τα συμπτώματα της γενικευμένης αγχώδους διαταραχής.

Όπως τη λεβάντα, έτσι και το χαμομήλι μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε με πολλούς τρόπους:

• Προσθέστε 1-2 κουταλιές αποξηραμένου βοτάνου σε μια κούπα βραστού νερού και καταναλώστε το ως ρόφημα.
• Προσθέστε αιθέριο έλαιο χαμομηλιού σε κεραμικό καυστήρα αιθέριων ελαίων και χαλαρώστε με το άρωμα του.
• Βράστε λίγο αποξηραμένο φυτό και εισπνεύστε τους ατμούς του.
• Αναμείξτε αιθέριο έλαιο χαμομηλιού με έλαιο βάσης και προσθέστε το στο ζεστό νερό της μπανιέρας για ένα χαλαρωτικό μπάνιο.

Τα μανιτάρια ανήκουν στο φυτικό βασίλειο, στο φύλο ΜΥΚΗΤΕΣ στην κλάση ΒΑΣΙΔΙΟΜΥΚΗΤΕΣ. Οι μύκητες γενικά, είναι μικροοργανισμοί, οι οποίοι στερούνται χλωροφύλλης, δεν μπορούν να φωτοσυνθέσουν και συνεπώς είναι ετερότροφοι. Επειδή ακριβώς πρέπει να πάρουν από κάπου έτοιμους τους απαιτούμενους για την ανάπτυξή τους υδατάνθρακες, ζούνε σαπροφυτικά ή παρασιτικά επάνω σε άλλους οργανισμούς ή σε υπολείμματά τους και τρέφονται αναπτύσσοντας μέσα σε αυτούς ένα δίκτυο μυκηλιακών υφών. Σκεφθείτε απλά ότι στο δάσος βλέπετε συχνά μανιτάρια επάνω σε κορμούς δένδρων ή σε υπολείμματα φυτών!

Η ποικιλία των μανιταριών, τόσο των καλλιεργούμενων όσο και των άγριων, στον ελληνικό χώρο είναι ιδιαίτερα μεγάλη και έχει αποτελέσει το βασικό θέμα κάποιων καλαίσθητων εκδόσεων, που με μια μικρή προσπάθεια μας βοηθούν να αναγνωρίσουμε τα μανιτάρια που συχνά συναντούμε στους περιπάτους μας στο δάσος. Πολλά μανιτάρια είναι γνωστά για την επικινδυνότητά τους για τον άνθρωπο και ενδείκνυται να μην καταναλώνονται αν δεν είμαστε σίγουροι για το είδος τους. Ορισμένα μανιτάρια είναι εξαιρετικά επικίνδυνα για τον άνθρωπο, γιατί περιέχουν ουσίες τοξικές, όπως η ατροπίνη, για τις οποίες μπορεί να μην υπάρχει αντίδοτο και οι οποίες αργούν να εκδηλώσουν τα συμπτώματα τόσο ώστε όταν αυτά εμφανίζονται να είναι αργά για την αντιμετώπισή τους. Επίσης πολλοί άνθρωποι έχουν αλλεργική αντίδραση στα σπόρια που ελευθερώνουν τα μανιτάρια.

Το σώμα των μυκήτων αυτών, έτσι όπως το βλέπουμε στις συσκευασίες των καταστημάτων τροφίμων αλλά και στη φύση, είναι ό,τι ο καρπός για τα υπόλοιπα γνωστά μας λαχανοκομικά, ο οποίος φέρει τα όργανα αναπαραγωγής του μύκητα, δηλαδή τα σπόρια. Αποτελείται από :

• Τον ποδίσκο, που είναι όργανο στήριξης και επαφής με το θρεπτικό υπόστρωμα
• Την κεφαλή, στην κορυφή του ποδίσκου, η οποία ονομάζεται και πίλος ή πιλίδιο και μπορεί να έχει διάφορα σχήματα.
• Την κάτω επιφάνεια του πιλιδίου, η οποία είναι χωρισμένη σε πόρους ή ελάσματα και ανάμεσά τους δημιουργούνται και αποθηκεύονται τα σπόρια του μύκητα.

Τα τρία αυτά χαρακτηριστικά των μανιταριών διαφοροποιούνται μεταξύ των διαφόρων γενών και αποτελούν στοιχεία ταξινόμησής τους.

Θρεπτική αξία των μανιταριών

Τα μανιτάρια εδώ και αρκετές δεκαετίες αποτελούν μέρος της δίαιτας πολλών ευρωπαϊκών χωρών, ενώ στην Ελλάδα έγιναν δημοφιλή σχετικά τελευταία. Η θρεπτική τους αξία είναι αξιοσημείωτη, αν σκεφθούμε ότι η περιεκτικότητά τους σε υδατάνθρακες και λίπος είναι πολύ χαμηλή, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ευεργετικά για τη διατροφή μας! Αντίθετα όμως, είναι πλούσια σε βιταμίνες C και B, σε  πρωτεΐνες και σε αμινοξέα, σε ανόργανα στοιχεία και σε μεταλλικά άλατα καθώς και σε νερό. Επίσης έχει αποδειχθεί ότι κάποια γένη έχουν και θεραπευτικές ιδιότητες γα τον άνθρωπο.

Τα μανιτάρια κυκλοφορούν στην αγορά είτε φρέσκα σε κεσεδάκια καλυμμένα με μεμβράνη σε ψυγεία είτε σε κονσέρβες. Τα φρέσκα μπορεί να είναι τα μικρά, άσπρα μανιτάρια του γένους AGARICUS ή τα μεγαλύτερα και σκούρα του γένους PLEUROTUS. Αυτά είναι τα δύο είδη που καλλιεργούνται στη Ελλάδα και καλύπτουν την εγχώρια αγορά.

Οποιαδήποτε άλλα είδη είναι εισαγόμενα ή είναι σε μικρές ποσότητες άγρια αλλά εδώδιμα μανιτάρια μαζεμένα από την ύπαιθρο.

Καλλιεργούμενα μανιτάρια στο εμπόριο

Τα καλλιεργούμενα μανιτάρια με τα υποστρώματα που χρειάζονται για να αναπτυχθούν, διακρίνονται σε:

• Μανιτάρια που μπορούν να αναπτυχθούν σε φρέσκα υλικά (PLEUROTUS).
• Μανιτάρια που μπορούν να αναπτύσσονται σε υλικά που έχουν υποστεί ελάχιστη ζύμωση.
• Μύκητες που μπορούν να καρποφορήσουν ακόμα και στο έδαφος.
• Και μανιτάρια που απαραίτητα πρέπει να έχουν υποστεί πολύ καλή ζύμωση.

Και τα δύο δημοφιλή γένη μανιταριών στην ελληνική αγορά, υπάρχουν μερικές ποικιλίες, οι οποίες διαφοροποιούνται μεταξύ τους  ως προς το χρώμα και τις απαιτήσεις καλλιέργειας, κάτι που θα γίνει κατανοητό καθώς θα αναφερόμαστε στην τεχνική καλλιέργειας των μανιταριών.

 Καλλιέργεια του Agaricus bisporus

Τα γνωστά μας άσπρα, μικρά μανιτάρια καλλιεργούνται σε αρκετά μεγάλη κλίμακα στην Ελλάδα. Οι μονάδες παραγωγής είναι μικρά οικήματα ή χώροι παρόμοιοι με τα τοξωτά θερμοκήπια, οι οποίοι απαραίτητα έχουν μονωμένα τοιχώματα και καλό σύστημα αερισμού για να ελέγχεται όσο το δυνατόν καλύτερα η θερμοκρασία και η σχετική υγρασία του αέρα. Η παρουσία άμεσου ηλιακού φωτός δεν είναι σημαντική για τα μανιτάρια και γι’ αυτό μπορεί τα κτίσματα να είναι και ημιυπόγεια και χωρίς πολλά ανοίγματα. Οι εγκαταστάσεις καλλιέργειας μανιταριών έχουν αρκετούς βοηθητικούς χώρους για την προετοιμασία και την παστερίωση των υποστρωμάτων που απαιτούνται, όπως προαναφέρθηκε, για την καλλιέργειά τους καθώς και την αποθήκευση μιας σειράς βοηθητικών μηχανημάτων. Τα συστήματα καλλιέργειας διακρίνονται:

• Σε συστήματα που χρησιμοποιούν τον ίδιο χώρο από την παστερίωση του θρεπτικού υποστρώματος μέχρι το τέλος της συγκομιδής (ΜΟΝΟΖΩΝΙΚΑ).
• Σε συστήματα, στο οποία η παστερίωση και ο εμβολιασμός ή «σπορά» του υποστρώματος γίνονται σε διαφορετικό χώρο από την επώαση και την παραγωγή (ΔΙΖΩΝΙΚΑ).

Επίσης τα συστήματα καλλιέργειας διαφοροποιούνται ανάλογα με τον χώρο τοποθέτησης του υποστρώματος και ανάπτυξης της καρποφορίας. Τα μανιτάρια μπορεί να καλλιεργηθούν σε πλαστικούς σάκους, σε τελάρα που φέρουν ανοίγματα στο κάτω τμήμα και στοιβάζονται κατά ορισμένο αριθμό και τέλος σε μόνιμα ράφια που είναι σταθερά και σε ορισμένο αριθμό το ένα επάνω από το άλλο.

Η προετοιμασία του θρεπτικού υποστρώματος είναι το πρώτο σημαντικό στάδιο της καλλιέργειας. Το γένος AGARICUS προτιμά υλικά που έχουν υποστεί ικανοποιητική ζύμωση. Ένα καλό υπόστρωμα πρέπει να περιέχει:

• Ικανοποιητική ποσότητα υδατανθράκων και ανόργανων στοιχείων.
• Αναλογία C / N = 16.
• Επαρκή υγρασία και θερμοκρασία περίπου 25ο  C πριν από την παστερίωση.
• Και pH μεταξύ 7 – 7,5.

Συνήθως για την παρασκευή του υποστρώματος χρησιμοποιούνται και αναμιγνύονται κοπριά από διάφορα ζώα και πουλερικά, άχυρο σιτηρών, βαμβακόπιτα και υπολείμματα από γεωργικές βιομηχανίες καθώς και ανόργανα υλικά με σκοπό την ενίσχυση του μίγματος σε άζωτο και τη διόρθωση του pH. Τα υλικά αυτά συγκεντρώνονται, αναμιγνύονται και μετά από προσθήκη νερού παραμένουν για σειρά ημερών (συνήθως 7-12) σε αυτή την κατάσταση για να γίνει η απαραίτητη ζύμωση. Σε τακτά χρονικά διαστήματα ο σωρός ανακατεύεται για να εφοδιάζεται με το απαραίτητο οξυγόνο. Ο βασικός σκοπός της ζύμωσης είναι να μετατραπούν κάποιες ουσίες σημαντικές για την ανάπτυξη των μανιταριών σε μορφή που να είναι αφομοιώσιμη από αυτά. Αυτή η μετατροπή γίνεται από μικροοργανισμούς που αναπτύσσονται στο σωρό του υποστρώματος και αποικοδομούν το άχυρο και τους υδατάνθρακες των συστατικών σε απλούστερες ουσίες που μπορούν να προσληφθούν ευκολότερα από τα μανιτάρια. Η διατήρηση σωστής υγρασίας και επαρκούς οξυγόνου είναι σημαντική για την καλή δραστηριότητα των υπεύθυνων για τη ζύμωση μικροοργανισμών.

Παστερίωση – σπορά – επώαση

Το επόμενο στάδιο είναι αυτό της παστερίωσης, που επιτυγχάνεται με την εφαρμογή υψηλής θερμοκρασίας 58 – 60^οC για ορισμένες ώρες με απώτερο σκοπό την απαλλαγή του υποστρώματος και άλλους μύκητες, βακτήρια και νηματώδεις που μπορεί να παρεμποδίσουν την καλή ανάπτυξη της καλλιέργειας των μανιταριών. Η παστερίωση γίνεται συνήθως με χρήση ατμού. Ακολουθεί ένα δεύτερο στάδιο χαμηλότερης θερμοκρασίας (50^ο C) στο οποίο ευνοείται εκ νέου η δράση των ωφέλιμων μικροοργανισμών και με το πέρας αυτού το υπόστρωμα είναι στην καλύτερη δυνατή κατάσταση για να εγκατασταθεί σε αυτό η καλλιέργεια των μανιταριών. Και στα δύο προηγούμενα στάδια είναι σημαντικό να διατηρείται στο υπόστρωμα η απαραίτητη περιεκτικότητα σε νερό καθώς και σε οξυγόνο γιατί αλλιώς η δράση των μικροοργανισμών σταματά.

Πριν την ενσωμάτωση του σπόρου (εμβολιασμός ή σπορά) στο υπόστρωμα, αυτό πρέπει να αποκτήσει μια θερμοκρασία 25^οC και επίσης να έχει ελεγχθεί η ποσότητα της αμμωνίας, η οποία παράγεται κατά τη διάρκεια των προηγούμενων διεργασιών. Η μείωση της θερμοκρασίας του υποστρώματος γίνεται με εισαγωγή αέρα στο χώρο, ο οποίος όμως πριν την εισαγωγή του φιλτράρεται ώστε να είναι απαλλαγμένος από σπόρια άλλων μικροοργανισμών, παθογόνων για τα μανιτάρια. Ο «σπόρος» του μανιταριού είναι σπόρια του μύκητα, ανεπτυγμένα επάνω σε σπόρους σιτηρών από ειδικά εργαστήρια. Γίνεται ανάμιξη ορισμένης ποσότητας σπόρου (5-7lt σπόρου ανά 1000 κιλά υποστρώματος) κατά τέτοιον τρόπο ώστε να διασκορπιστεί ομοιόμορφα. Ακολουθεί η φάση της επώασης, σε θερμοκρασία 24 – 27ο κατά την οποία τα σπόρια αναπτύσσουν το μυκήλιο του μύκητα σε όλο το υπόστρωμα και αρχίζουν να αξιοποιούν τα θρεπτικά συστατικά του. Αυτή η φάση διαρκεί περίπου δύο εβδομάδες και είναι απαραίτητο να γίνεται καλός αερισμός για να ανανεώνεται το οξυγόνο της ατμόσφαιρας και να απομακρύνεται το διοξείδιο του άνθρακα που παράγεται και επηρεάζει δυσμενώς σε αυξημένη ποσότητα την ανάπτυξη του  μυκηλίου. Ενδείκνυται το υπόστρωμα στα τελάρα ή στα ράφια καλλιέργειας.

Πηγή gardenguide.gr

 Μια διεθνής επιστημονική ομάδα έδειξε ότι είναι δυνατό οι ντομάτες να τροποποιηθούν γενετικά έτσι ώστε να παράγουν περισσότερη προβιταμίνη D3, τον πρόδρομο της βιταμίνης D3, γνωστής και ως ”βιταμίνης της λιακάδας”.

Δημιουργήθηκαν οι πρώτες γενετικά τροποποιημένες ντομάτες που παράγουν έξτρα βιταμίνη D

Στόχος των επιστημόνων είναι οι ντομάτες αυτές να αποτελέσουν μια νέα διατροφική πηγή βιταμίνης D, κάτι που θα έχει σημαντικές θετικές επιπτώσεις για την δημόσια υγεία, καθώς πολλοί άνθρωποι έχουν ανεπάρκεια αυτής της ζωτικής βιταμίνης στον οργανισμό τους.

Περίπου ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι στη Γη έχουν έλλειψη βιταμίνης D, κάτι που αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαφόρων ασθενειών όπως η οστεοπόρωση, ο καρκίνος, η άνοια και η νόσος Πάρκινσον. Μολονότι οι άνθρωποι μπορούν να συνθέσουν βιταμίνη D3, όταν εκτεθούν στον ήλιο, το μεγαλύτερο μέρος αυτής της φυσικά παραγόμενης βιταμίνης στο σώμα προέρχεται από τη διατροφή, λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη ότι τα αντηλιακά μειώνουν την παραγωγή βιταμίνης D στο σώμα. Όμως αρκετοί άνθρωποι δεν τρώνε αρκετές τροφές με αφθονία βιταμίνης D, με συνέπεια να χρειάζονται σχετικά συμπληρώματα με τη μορφή χαπιού.

Οι ερευνητές από διάφορες χώρες (Βρετανία, Ιταλία, Βέλγιο, Χιλή, Κούβα), με επικεφαλής την Κάθι Μάρτιν του βρετανικού ερευνητικού κέντρου John Innes, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό ”Nature Plants”, (διαβάστε την ΕΔΩ) τροποποίησαν ένα γονίδιο της ντομάτας που κωδικοποιεί ένα ένζυμο. Με τον τρόπο αυτό μπλόκαραν τη δράση του ενζύμου, το οποίο κανονικά μετατρέπει την εν λόγω βιταμίνη σε χοληστερίνη. Έτσι, η προβιταμίνη D3 συσσωρεύεται πλέον στις ίδιες τις ντομάτες και στα φύλλα της ντοματιάς, χωρίς να επηρεάζεται η ανάπτυξη του φυτού και η παραγωγικότητα του.

Στη συνέχεια η προβιταμίνη D3 μπορεί να μετατραπεί σε κανονική βιταμίνη D3 μέσω τεχνητής υπεριώδους ακτινοβολίας ή μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον ανθρώπινο οργανισμό για να συνθέσει με φυσικό τρόπο τη βιταμίνη D3, όταν ένας άνθρωπος εκτεθεί σε υπεριώδη ηλιακή ακτινοβολία UV-B.

Η ποσότητα προβιταμίνης D3 μέσα σε μια μόνο ντομάτα, αν μετατραπεί σε βιταμίνη D3, ισοδυναμεί με την ποσότητα αυτής της βιταμίνης που υπάρχει σε δύο μεσαίου μεγέθους αυγά ή σε 28 γραμμάρια ψαριού τόνου. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η κατανάλωση των τροποποιημένων αυτών ντοματών –  είτε ολόκληρων είτε με τη μορφή τοματοχυμού – θα μπορεί μελλοντικά να καλύψει τις ημερήσιες ανάγκες για βιταμίνη D3 τόσο των παιδιών όσο και των ηλικιωμένων (15 και 20 μικρογραμμάρια αντίστοιχα).

Επίσης οι επιστήμονες σκοπεύουν να κάνουν περαιτέρω έρευνες για να αυξήσουν μέσω γενετικής τροποποίησης τα επίπεδα βιταμίνης D και σε άλλα φυτά όπως οι πατάτες.

Πηγή –  Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων

Αμερικανοί επιστήμονες καλλιέργησαν στη Γη φυτά σε έδαφος από το φεγγάρι (σεληνιακό ρηγόλιθο), κάτι που γίνεται για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία. Πρόκειται για το πρώτο βήμα προκειμένου μια μέρα να καλλιεργηθούν στη Σελήνη φυτά κατάλληλα για τροφή και οξυγόνο, τα οποία θα στηρίξουν τις μελλοντικές επανδρωμένες διαστημικές αποστολές στον δορυφόρο του πλανήτη μας. Με άλλα λόγια, άνοιξε ο δρόμος για τους πρώτους αγρότες στο φεγγάρι!

Τα πρώτα αυτά πειράματα, τα οποία έγιναν με μικρά δείγματα σεληνιακού εδάφους (συνολικά 12 γραμμάρια) που είχαν συλλεχθεί από τους αστροναύτες των αποστολών «Απόλλων» 11,12 και 17 της NASA, δείχνουν ότι είναι εφικτό να φυτρώσουν και να μεγαλώσουν γήινα φυτά σε έδαφος που διαφέρει πολύ από το γήινο. Όμως αναπτύσσονται πιο αργά, έχουν συνήθως μικρότερο μέγεθος και εμφανίζουν περισσότερα σημάδια στρες από ό,τι συμβαίνει όταν μεγαλώνουν σε χώμα από τη Γη.

Στόχος της μελέτης ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσο είναι βιώσιμη η καλλιέργεια φυτών στο αυθεντικό έδαφος του φεγγαριού και όχι σε κάποια προσομοίωση του. Τα ευρήματα, σύμφωνα με τους επιστήμονες, δείχνουν ότι μολονότι το σεληνιακό «χώμα» μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το μεγάλωμα φυτών, δεν υποστηρίζει την ανάπτυξη τους το ίδιο καλά με το γήινο χώμα ηφαιστειακής προέλευσης, ιδίως αν το πρώτο έχει εκτεθεί για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην επιφάνεια της Σελήνης. Η εκτίμηση των ερευνητών είναι ότι η κοσμική ακτινοβολία και ο ηλιακός «άνεμος» προξενούν ζημιά στο σεληνιακό έδαφος, ενώ πρόβλημα αποτελεί και η παρουσία σε αυτό μικρών σωματιδίων σιδήρου.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου της Φλόριντα, με επικεφαλής τους καθηγητές Ρόμπερτ Φερλ και ‘Ανα-Λάιζα Πολ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό βιολογίας «Communications Biology», πειραματίστηκαν με το φυτό αραβίδοψη (Arabidopsis thaliana), το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον σε παρεμφερή πειράματα, μεταξύ άλλων επειδή το γονιδίωμα του έχει “διαβαστεί” πλήρως. Οι δύο ερευνητές είναι αναγνωρισμένοι διεθνώς ειδικοί στη μελέτη των φυτών στο διάστημα, μεταξύ άλλων έχοντας κάνει σχετικά πειράματα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

Το μικρό ανθοφόρο φυτό αραβίδοψη, που ευδοκιμεί στην Ευρασία και στην Αφρική, δοκιμάστηκε σε 12 δείγματα σεληνιακού εδάφους που είχαν συλλεχθεί από διαφορετικά στρώματα της σεληνιακής επιφάνειας, καθώς επίσης σε 16 δείγματα ηφαιστειακής τέφρας από τη Γη, η οποία είχε παρόμοια σύνθεση και μέγεθος σωματιδίων με το σεληνιακό χώμα.

Εργασίες στο αμπέλι την άνοιξη και το καλοκαίρι

Τα ανοιξιάτικα και καλοκαιρινά κλαδέματα στο αμπέλι ονομάζονται και χλωρά, αφού αφορούν τους νέους χλωρούς βλαστούς που αναπτύσσονται την άνοιξη. Ο στόχος όλων αυτών των επεμβάσεων δεν είναι άλλος από την αύξηση και τη βελτίωση της ποιότητας της παραγωγής. Τα χλωρά κλαδέματα του αμπελιού είναι το βλαστολόγημα, το κορυφολόγημα, το ξεφύλλισμα, το αραίωμα ταξιανθιών, άγουρων σταφυλιών ή τμημάτων τους και μεμονωμένων άγουρων ραγών  και η χαραγή ή δακτυλίωση όπως αλλιώς λέγεται.

Με το κλάδεμα καρποφορίας (που γίνεται ανάλογα με την περιοχή και την ποικιλία από το Φεβρουάριο μέχρι τα μέσα Μαρτίου) κάθε καρποφόρος βλαστός έχει κλαδευτεί ώστε να έχει πάνω του δύο οφθαλμούς (τους δύο πιο κοντά στη βάση του), εκτός από τις ποικιλίες που οι γόνιμοι οφθαλμοί είναι μετά τον 3^ο ή 4^ο από τη βάση του βλαστού οπότε διατηρούνται 3 ή 4 οφθαλμοί (αφού ο 1ος ή ο 1ος και ο 2ος είναι άγονοι). Την άνοιξη, από κάθε οφθαλμό θα εκπτυχθεί ένας βλαστός. Οι βλαστοί του αμπελιού ονομάζονται κληματίδες και έτσι ο βλαστός που θα προκύψει από τον πάνω οφθαλμό λέγεται καρποφόρα κληματίδα και ο βλαστός που θα προκύψει  από τον κάτω οφθαλμό ονομάζεται κληματίδα αντικατάστασης και θα δώσει τη βλάστηση της επόμενης χρονιάς.

Βλαστολόγημα στο αμπέλι

Το βλαστολόγημα είναι καλοκαιρινή εργασία που μπορεί να αρχίσει από τα μέσα της άνοιξης, ανάλογα με την ανάπτυξη του αμπελιού. Διενεργείται με το χέρι και πρέπει να γίνει την κατάλληλη στιγμή, όταν έχουν αρχίσει να ξεχωρίζουν οι ταξιανθίες αλλά πριν την άνθιση. Συνήθως το αμπέλι είναι σε αυτό το στάδιο τον Απρίλιο – Μάιο, οι βλαστοί έχουν μήκος 15-35 cm και τουλάχιστον 5 φύλλα ο καθένας. Στις πολύ ζωηρές ποικιλίες μπορεί να χρειαστεί και δεύτερο βλαστολόγημα.

Ο βασικός στόχος του βλαστολογήματος είναι να μειώσει τη βλαστική ανάπτυξη των κληματίδων ώστε να ενισχυθεί η ανάπτυξη και η ωρίμανση των τσαμπιών. Οι κληματίδες για την ανάπτυξή τους καταναλώνουν νερό και θρεπτικά στοιχεία. Διατηρώντας μόνο αυτές που πραγματικά χρειάζονται, το νερό και τα θρεπτικά στοιχεία που θα κατανάλωναν είναι  στη διάθεση των τσαμπιών για να δημιουργηθούν και να ωριμάσουν τα σταφύλια.

• Όταν το βλαστολόγημα γίνεται σωστά, διευκολύνει και το κλάδεμα του επόμενου χρόνου. Επιπλέον δημιουργεί καλύτερες συνθήκες φωτισμού και αερισμού στο εσωτερικό των φυτών, με αποτέλεσμα την καλύτερη ανάπτυξη των σταφυλιών.
• Το βλαστολόγημα πρέπει να γίνεται από έμπειρο εργάτη που να ξέρει καλά το κλάδεμα του αμπελιού και να μπορεί να προβλέπει για την αντικατάσταση των βραχιόνων και των καρποφόρων κληματίδων, καθώς και τα κενά που θα χρειαστεί να καλυφθούν την επόμενη χρονιά. Ακόμα μεγαλύτερη προσοχή απαιτείται για τα αμπέλια που έχουν πληγεί από παγετό ή χαλάζι.
• Το βλαστολόγημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις επιτραπέζιες ποικιλίες σταφυλιού όπως η Κορινθιακή σταφίδα και η Σουλτανίνα.  

Πως γίνεται το βλαστολόγημα στο αμπέλι

Το βλαστολόγημα έχει τρία βασικά στάδια: Πρώτα αφαιρούνται οι λαίμαργοι βλαστοί που έχουν εκπτυχθεί από λανθάνοντες οφθαλμούς στον κορμό του αμπελιού. Μετά αφαιρούνται οι βλαστοί που εκπτύσσονται στους βραχίονες και κάτω από την κληματίδα αντικατάστασης. Τέλος διενεργείται το βλαστολόγημα στους καρποφόρους οφθαλμούς.

Ο τρόπος που γίνεται το βλαστολόγημα εξαρτάται από το πώς διαμορφώνεται η καρποφορία πάνω στις κληματίδες του βλαστού. Έτσι:

• Όταν η κληματίδα αντικατάστασης δεν έχει ταξιανθίες (τσαμπιά), είναι δηλαδή στείρα, βλαστολογείται ώστε να έχει μήκος 50-60 cm.
• Όταν η καρποφόρα κληματίδα είναι στείρα αφαιρείται από τη βάση της, καθώς δεν έχει να προσφέρει κάτι και καταναλώνει θρεπτικά συστατικά και νερό.
• Όταν και οι δύο κληματίδες είναι στείρες, η καρποφόρα (πάνω) κληματίδα αφαιρείται και η κληματίδα αντικατάστασης (κάτω) βλαστολογείται ώστε να έχει μήκος 50-60 cm.
• Όταν και οι δύο κληματίδες έχουν ταξιανθίες, γίνεται κορυφολόγημα και όχι βλαστολόγημα.

Κατά το βλαστολόγημα αφαιρούνται και οι έλικες που έχουν αναπτυχθεί στους βλαστούς. Η αφαίρεση των ελίκων δεν εξυπηρετεί ουσιαστικά τους σκοπούς του βλαστολογήματος, απλά γίνεται για να είναι πιο εύκολη η υποστύλωση των βλαστών  στα σωστά σημεία και να μην στηρίζονται οι βλαστοί αυθαίρετα στα σύρματα.

Κορυφολόγημα στο αμπέλι

Την άνοιξη όταν το αμπέλι ανθίζει, δημιουργείται ανταγωνισμός ανάμεσα στη βλάστηση που αναπτύσσεται στην κορυφή των βλαστών και στις ταξιανθίες, σε ότι αφορά το νερό και τα θρεπτικά συστατικά. Σε αυτό τον ανταγωνισμό επικρατεί η αυξανόμενη κορυφή, η οποία μεγαλώνει ταχύτατα εμποδίζοντας την ανάπτυξη των ταξιανθιών και επομένως των καρπών. Πολλές φορές η ανάπτυξη της κορυφής οδηγεί σε πτώση των ανθέων ή και των ανώριμων ραγών. Αυτό που επιτυγχάνεται με το κορυφολόγημα είναι η απομάκρυνση της κορυφής από τους βλαστούς, ώστε το νερό και τα θρεπτικά συστατικά να διατεθούν στις ταξιανθίες.

Οι στόχοι του κορυφολογήματος είναι από τη μία η αύξηση της παραγωγής του αμπελιού και από την άλλη η ομοιόμορφη ανάπτυξη των βλαστών του. Με το κορυφολόγημα επιτυγχάνεται αύξηση της παραγωγής γιατί:

• Τα τσαμπιά τρέφονται καλύτερα
• Μειώνεται η πτώση των ανθέων
• Γίνεται καλύτερη καρπόδεση, αφού μειώνεται η πτώση των ανώριμων καρπών

Πότε γίνεται το κορυφολόγημα στο αμπέλι.

Το πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για το κορυφολόγημα εξαρτάται από τον τελικό στόχο της εργασίας.

• Έτσι όταν επιδιώκεται να μειωθεί η πτώση των ανθέων (υπάρχουν ποικιλίες που ανθορροούν εντονότερα  από άλλες), το κορυφολόγημα γίνεται λίγο πριν την άνθηση.
• Όταν επιδιώκεται η αύξηση του μεγέθους των ραγών, το κορυφολόγημα γίνεται όταν αρχίζουν τα σταφύλια να ωριμάζουν ή όπως αλλιώς λέγεται όταν αρχίζει το γυάλισμα.

Συνήθως στο κορυφολόγημα αφαιρούμε την κορυφή αφήνοντας 2-5 καλά σχηματισμένα φύλλα πάνω από το τελευταίο τσαμπί του βλαστού. Αυτό όμως δεν μπορεί να αποτελέσει γενικό κανόνα καθώς το πόσα φύλλα πρέπει να μένουν πάνω από το τελευταίο τσαμπί εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της κάθε ποικιλίας (π.χ. τη ζωηρότητά της ή την τάση που έχει να ρίχνει τα άνθη).

Το κορυφολόγημα είναι συνήθως χειρονακτική εργασία, σε μεγάλους όμως αμπελώνες μπορεί να γίνει και μηχανικά, αρκεί τα αμπέλια να είναι μορφωμένα σε γραμμικά σχήματα.

Ξεφύλλισμα στα αμπέλια

Ο βασικός στόχος του ξεφυλλίσματος δεν είναι η αύξηση της παραγωγής αλλά η αύξηση της ποιότητας των σταφυλιών. Με το ξεφύλλισμα δημιουργούνται στο εσωτερικό του αμπελιού καλύτερες συνθήκες φωτισμού και αερισμού με αποτέλεσμα να βελτιώνεται η ποιότητα των σταφυλιών και ειδικά το χρώμα τους. Παράλληλα ο σωστός αερισμός εξασφαλίζει και κάποια προστασία από μυκητολογικές και εντομολογικές προσβολές. Το ξεφύλλισμα εφαρμόζεται, ανάλογα με την ποικιλία και την περιοχή, όταν τα τσαμπιά αρχίζουν να ωριμάζουν ή λίγο πριν την τελική τους ωρίμανση. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνεται ξεφύλλισμα στις αρχές της άνοιξης που ακόμα αναπτύσσονται οι κληματίδες. Σε αυτό το στάδιο θα αφαιρεθούν φύλλα που φωτοσυνθέτουν με αποτέλεσμα να μειωθεί η φωτοσυνθετική ικανότητα του αμπελιού και να μειωθεί η παραγωγή.

Κατά το ξεφύλλισμα αφαιρούνται αρχικά τα μικρά φύλλα, τα κακοσχηματισμένα και αυτά που βρίσκονται κάτω από το πρώτο τσαμπί κάθε βλαστού. Στην Ελλάδα το ξεφύλλισμα γίνεται κυρίως στις επιτραπέζιες ποικιλίες σταφυλιού και στις ποικιλίες σταφιδοποιίας. Πολλές φορές είναι απαραίτητα περισσότερα από ένα ξεφυλλίσματα.

Το υπερβολικό ξεφύλλισμα μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα να προκληθούν στις ρόγες εγκαύματα από τον ήλιο.

Αραίωμα ταξιανθιών, άγουρων σταφυλιών ή τμημάτων τους και μεμονωμένων άγουρων ραγών

Με αυτό το χλωρό κλάδεμα εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι μειώνεται η παραγωγή. Ουσιαστικά όμως βελτιώνεται η ποιότητα των σταφυλιών σε ότι αφορά το μέγεθος, το βάρος, τη μορφή και το χρώμα τους.

Το αραίωμα των ταξιανθιών συνιστάται κυρίως για τις επιτραπέζιες ποικιλίες που σε καρποφόρο βλαστό έχουν 2-3 ταξιανθίες και τις ποικιλίες σταφιδοποιίας.  Το αραίωμα γίνεται αμέσως μετά την εμφάνιση των ταξιανθιών και αποσκοπεί στο να μειωθεί το ποσοστό των ανθέων που πέφτει. Επιπλέον με την εργασία αυτή εξασφαλίζονται περισσότερα θρεπτικά συστατικά στις ανθοταξίες που μένουν στο αμπέλι, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το βάρος και το μέγεθος των ραγών. 

Το αραίωμα των άγουρων τσαμπιών συνιστάται τόσο σε ποικιλίες επιτραπέζιες και σταφιδοποιίας, όσο και σε ποικιλίες οινοποιίας που είναι πολύ παραγωγικές. Το αραίωμα γίνεται αμέσως μετά την καρπόδεση και στόχο έχει να βελτιωθεί η ποιότητα των σταφυλιών που παραμένουν στο αμπέλι. Επιπλέον με αυτό το αραίωμα μπορεί να εξασφαλιστεί και η ομοιόμορφη ωρίμαση των σταφυλιών.

Στο αραίωμα τμήματος των άγουρων σταφυλιών αφαιρείται το κάτω τμήμα του τσαμπιού έτσι ώστε κάθε τσαμπί να έχει 4-8 κύριες διακλαδώσεις. Το μειονέκτημα αυτής της πρακτικής είναι ότι αλλοιώνεται η μορφή του τσαμπιού. Με αυτό το αραίωμα επιτυγχάνεται η αύξηση του μεγέθους των ραγών. Επιπλέον βελτιώνεται το χρώμα του και μειώνονται οι πιθανότητες να δημιουργηθούν μικρές ράγες.

Στο αραίωμα μεμονωμένων άγουρων ραγών οι ανεπιθύμητες ρόγες αφαιρούνται με ειδικά ψαλίδια μετά την καρπόδεση. Είναι η πιο σπάνια από τις τεχνικές αραιώματος και πραγματοποιείται μόνο σε επιτραπέζιες ποικιλίες που έχουν μεγάλη εμπορική αξία και δημιουργούν πολύ πυκνά τσαμπιά ή τσαμπιά με ρόγες διαφορετικών μεγεθών.

Χαραγή ή δακτυλίωση στο πρέμνο

Είναι το πιο δύσκολο στην εφαρμογή χλωρό κλάδεμα αλλά και αυτό που γίνεται πιο σπάνια. Οι στόχοι του είναι και πάλι το καλύτερο δέσιμο των σταφυλιών, η πιο γρήγορη ωρίμανση και η επίτευξη της καλύτερης δυνατής ποιότητας. Η χαραγή γίνεται μετά την άνθιση αλλά πριν την ωρίμανση των σταφυλιών. Σε αυτό το κλάδεμα αφαιρείται ένας δακτύλιος από τον κορμό, τους βραχίονες ή τις κληματίδες, ο οποίος έχει πλάτος 3-8 mm και πάχος τέτοιο ώστε λίγο μεγαλύτερο από το πάχος του φλοιού του αμπελιού. Με αυτή τη διαδικασία οι υδατάνθρακες του αμπελιού παραμένουν πάνω από το σημείο της χαραγής και είναι στη διάθεση των καρπών. Φυσικά η χαραγή απαιτεί ειδικά μαχαίρια και ψαλίδια αλλά το σημαντικότερο είναι η εμπειρία εκείνου που κάνει την εργασία. Αν η εργασία αυτή δεν γίνει σωστά το αμπέλι ενδέχεται να εξασθενήσει. Φυσικά δεν είναι πρακτική που συνιστάται σε όλα τα αμπέλια, παρά σε αυτά με πολύ ζωηρή βλάστηση και χωρίς υπερβολική παραγωγή.    

Έφη Νυδριώτη – Γεωπόνος ΓΠΑ MSc
2108544904 – [email protected]

www.gardenguide.gr