Με μια προσωπική και συγκινητική αναφορά στη Γιορτή της Μητέρας και τη μνήμη της μητέρας του, Μαρίκας, ξεκίνησε την καθιερωμένη κυριακάτικη ανασκόπησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης. Πολύ γρήγορα, ωστόσο, το κείμενο πέρασε στη «βαριά» πολιτική και οικονομική ατζέντα, αναδεικνύοντας κομβικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης, με αιχμή τη μείωση του δημοσίου χρέους και την ενεργειακή σταθερότητα.

Οικονομία: Πρόωρη αποπληρωμή 6,9 δισ. και Εξωδικαστικός

Κεντρική είδηση της εβδομάδας, σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό, αποτελεί η απόφαση για μια ακόμη πρόωρη αποπληρωμή χρέους, ύψους 6,9 δισ. ευρώ, έναντι των πρώτων δανείων διάσωσης που είχε λάβει η Ελλάδα. Στόχος είναι το 2027 η χώρα να πάψει να έχει το υψηλότερο χρέος στην Ευρώπη ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, ένα ζήτημα που «καίει» χιλιάδες νοικοκυριά και επαγγελματίες (όπως καταγράψαμε αναλυτικά στο Ρύθμιση Αγροτικών Οφειλών: Πρόταση 4 Βουλευτών για 240 Δόσεις στον Εξωδικαστικό). Ο κ. Μητσοτάκης σημείωσε ότι τον Απρίλιο καταγράφηκε αύξηση 51% στις ρυθμίσεις του Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Συνολικά, έχουν ολοκληρωθεί 60.388 ρυθμίσεις για οφειλές 18,64 δισ. ευρώ, ενώ υπενθύμισε τη νέα, σημαντική δυνατότητα διαχωρισμού της κύριας κατοικίας από την υπόλοιπη περιουσία.

Ενεργειακή Ασφάλεια και ΑΠΕ εν μέσω κρίσης

Με φόντο την παγκόσμια αστάθεια και την κρίση στη Μέση Ανατολή (η οποία επηρεάζει σφοδρά τα κόστη παραγωγής, όπως είδαμε στο Ελαιόλαδο: Η Σύγκρουση στον Κόλπο Τινάζει το Κόστος στον Αέρα), ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις νέες ρυθμίσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Στόχος είναι η αύξηση της ικανότητας αποθήκευσης ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) στα 700 MW μέχρι το τέλος του έτους και στο 1 GW το 2027, θωρακίζοντας τις περιοχές δικτύου Natura.

Για τη γεωπολιτική σκακιέρα, σημείωσε τις επαφές του με τον Πρόεδρο των ΗΑΕ και τον Βασιλιά της Ιορδανίας, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα αποτελεί τη φυσική γέφυρα ανάμεσα στη Μέση Ανατολή και την Ε.Ε.

Τεχνητή Νοημοσύνη στα Σχολεία και «Απάτητες Παραλίες»

Η ανασκόπηση συμπεριέλαβε σημαντικές ειδήσεις για την Παιδεία και την Τεχνολογία:

• Τεχνητή Νοημοσύνη: Η Ελλάδα πρωτοπορεί με ολοκληρωμένο πλαίσιο (ΚΥΑ) για την ασφαλή εισαγωγή της Τεχνητής Νοημοσύνης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, κίνηση που απέσπασε τα εύσημα του ΟΟΣΑ.
• Ανακαινίσεις Σχολείων: Το Πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» περνά στη δεύτερη φάση του με παρεμβάσεις σε 200 ακόμη σχολεία, προστιθέμενα στα 431 που ήδη ανακαινίστηκαν.
• Μικροδορυφόροι: Με την πρόσφατη εκτόξευση 6 νέων μικροδορυφόρων (οι 4 για την έγκαιρη ανίχνευση πυρκαγιών), η χώρα διαθέτει πλέον 17 δορυφόρους σε τροχιά για λογαριασμό της Πολιτικής Προστασίας.

Τέλος, στα περιβαλλοντικά και περιφερειακά νέα, ξεχώρισε η προσθήκη 13 νέων περιοχών στις «Απάτητες Παραλίες» (ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στις 251, όπου απαγορεύεται κάθε αλλοίωση του τοπίου), η επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκη-Φλώρινα, καθώς και η χρηματοδότηση 4,1 εκατ. ευρώ για την αναβάθμιση του Πανηπειρωτικού Εθνικού Αθλητικού Κέντρου Ιωαννίνων.

Την επόμενη Κυριακή, λόγω του Συνεδρίου της Νέας Δημοκρατίας, δεν θα υπάρξει ανασκόπηση, όπως ενημέρωσε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός.

Μια σημαντική και συντονισμένη κοινή πρωτοβουλία, με στόχο τη σωτηρία των υπερχρεωμένων αγροτικών εκμεταλλεύσεων, ανέλαβαν τέσσερις βουλευτές της Θεσσαλίας. Σε συνέχεια των ευρύτερων κυβερνητικών εξαγγελιών για τη διεύρυνση του εξωδικαστικού μηχανισμού —τις οποίες αναλύσαμε στο ρεπορτάζ Νέοι Αγρότες: Έρχεται Διάταξη για το Αγροτικό Ρεύμα «ΓΑΙΑ»— οι βουλευτές κατέθεσαν ολοκληρωμένη πρόταση στον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, κατά τη συνάντηση εργασίας που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 7 Μαΐου 2026.

Στο τραπέζι της κρίσιμης συζήτησης βρέθηκαν ο Βουλευτής Λάρισας της ΝΔ Χρήστος Καπετάνος, ο Βουλευτής Τρικάλων Αθανάσιος Λιούτας, ο Βουλευτής Μαγνησίας Χρήστος Τριαντόπουλος και ο Βουλευτής Καρδίτσας Τέλης Σπάνιας. Το κοινό τους μέτωπο εστιάζει στη δημιουργία μιας ειδικής ρύθμισης των οφειλών αποκλειστικά για τους ανθρώπους του πρωτογενούς τομέα.

Οι 4 Άξονες της Πρότασης για τον Εξωδικαστικό

Η πρόταση των Θεσσαλών βουλευτών πατάει πάνω στις πραγματικές, σκληρές συνθήκες που αντιμετωπίζει η ελληνική ύπαιθρος. Ειδικά σε περιοχές που έχουν «γονατίσει» από τις φυσικές καταστροφές (όπως καταγράψαμε και στο Τύρναβος: Νέες Αυτοψίες και Δείγματα για τις Ζημιές στις Δενδροκαλλιέργειες), καταγράφεται ραγδαία μείωση της εμπορικής αξίας της αγροτικής γης και των ακινήτων.

Για να καταστεί βιώσιμη η αποπληρωμή των χρεών, το πλαίσιο που προτάθηκε στον κ. Χατζηδάκη περιλαμβάνει:

1. Να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική εμπορική αξία των αγροτικών ακινήτων και αγροτεμαχίων κατά τον υπολογισμό των ρυθμίσεων.
2. Να υπάρχει ειδική πρόβλεψη για τα μικρά αγροτικά χωριά, όπου οι εμπορικές αξίες είναι εκ των πραγμάτων πολύ χαμηλότερες.
3. Να θεσπιστεί ευνοϊκότερη μεταχείριση για τους παραγωγούς που επλήγησαν άμεσα από φυσικές καταστροφές.
4. Να αυξηθούν τα εισοδηματικά κριτήρια ένταξης στον μηχανισμό, προκειμένου να καλυφθούν οι αγρότες των μικρών χωριών και των πληγεισών περιοχών.

«Κούρεμα» χρεών και αποπληρωμή σε 240 δόσεις

Εφόσον η πρόταση γίνει δεκτή και ενσωματωθεί στο θεσμικό πλαίσιο, ανοίγει ο δρόμος για ρυθμίσεις οφειλών με αυστηρή κρατική εποπτεία. Οι παραγωγοί θα αποκτήσουν μεγαλύτερη δυνατότητα διαγραφής χρεών («κούρεμα»), ενώ θα τους δοθεί η «ανάσα» να αποπληρώσουν τις οφειλές τους προς το Δημόσιο, τις Τράπεζες και τα funds σε έως και 240 δόσεις.

Μιλώντας αμέσως μετά τη συνάντηση, ο βουλευτής Λάρισας, Χρήστος Καπετάνος, έδωσε το στίγμα της πρωτοβουλίας:

«Η Θεσσαλία χρειάζεται πρακτικές και δίκαιες λύσεις για τους ανθρώπους της παραγωγής. Οι αγρότες και κτηνοτρόφοι μας δεν ζητούν προνόμια· ζητούν ένα πλαίσιο που να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά, ειδικά μετά τις ζωονόσους και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Στόχος μας είναι να δοθεί ουσιαστική δεύτερη ευκαιρία στους ανθρώπους του πρωτογενούς τομέα και να κρατήσουμε ζωντανή την ελληνική περιφέρεια.»

Οι τέσσερις βουλευτές δεσμεύτηκαν να διατηρήσουν το κοινό τους μέτωπο και να συνεχίσουν τις πιέσεις προς τα αρμόδια υπουργεία, μέχρι η πρόταση για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους στην περιφέρεια να γίνει πράξη.

Σε καθεστώς αναμονής και έντονου προβληματισμού βρίσκονται χιλιάδες παραγωγοί, καθώς κομβικά προγράμματα του πρωτογενούς τομέα έχουν πέσει στα «δίχτυα» της γραφειοκρατίας και των αυστηρών διασταυρώσεων.

Οι πληρωμές των ολοκληρωμένων Σχεδίων Βελτίωσης (από την πρόσκληση του 2022), καθώς και η οριστική ένταξη και πληρωμή του πριμ πρώτης εγκατάστασης για το πρόγραμμα των Νέων Αγροτών (έτους 2025), παραμένουν κολλημένες στους διασταυρωτικούς ελέγχους της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Όπως ακριβώς είδαμε να συμβαίνει με την αναστάτωση από τα ΑΑΔΕ: Αχρεωστήτως Καταβληθέντα 2023 – Ενστάσεις έως 28/5, η Αρχή έχει πλέον τον απόλυτο, ελεγκτικό λόγο στις αγροτικές πληρωμές.

Το «Αγκάθι» της Τυπικής Απόδοσης (ΟΣΔΕ 2025)

Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, αν και η απαιτούμενη διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων έχει ολοκληρωθεί, το σύστημα περιμένει την οριστικοποίηση των ελέγχων για τον προσδιορισμό των μεγεθών των εκτάσεων και του ζωικού κεφαλαίου.

Αυτοί οι έλεγχοι είναι απαραίτητοι για την πραγματική αποτύπωση της Τυπικής Απόδοσης (βάσει του ΟΣΔΕ 2025). Η Τυπική Απόδοση είναι το απόλυτο κριτήριο που θα καθορίσει:

1. Εάν οι δικαιούχοι των Σχεδίων Βελτίωσης τηρούν πράγματι τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν.
2. Εάν οι Νέοι Αγρότες —για τους οποίους πρόσφατα ανακοινώθηκε στήριξη στο ενεργειακό κόστος με το Νέοι Αγρότες: Έρχεται Διάταξη για το Αγροτικό Ρεύμα «ΓΑΙΑ»— πληρούν τις προϋποθέσεις για να πληρωθούν το πολυπόθητο πριμ.

Στους κόλπους των εν δυνάμει δικαιούχων επικρατεί φόβος, καθώς δεν θα αποτελέσει έκπληξη εάν προκύψουν απορρίψεις από το πρόγραμμα των Νέων Αγροτών λόγω ευρημάτων στις διασταυρώσεις. Το μόνο βέβαιο είναι πως δεν πρόκειται να υπάρξουν επιλαχόντες στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, το οποίο έκλεισε με 6.829 αιτήσεις και αιτούμενη δημόσια δαπάνη ύψους 241.289.000 ευρώ.

Η Ξεκάθαρη Θέση του ΥΠΑΑΤ: Καμία ανοχή σε πρόστιμα

Η στάση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) είναι απόλυτη ως προς τη διαδικασία. Σε σχετικό έγγραφο για την αξιολόγηση του προγράμματος, ξεκαθαρίζεται η αποφυγή κάθε κινδύνου ευρωπαϊκών προστίμων:

«Λαμβάνοντας υπόψη την υποχρέωση διασφάλισης της νομιμότητας και κανονικότητας των ενωσιακών δαπανών, καθώς και τον αυξημένο κίνδυνο επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων, σε περίπτωση χρήσης μη διασταυρωμένων στοιχείων, αποφασίστηκε ο προσδιορισμός της Τ.Α. να βασιστεί αποκλειστικά στα προσδιορισθέντα μεγέθη εκτάσεων και ζωικού κεφαλαίου, όπως αυτά προκύπτουν από τους ολοκληρωμένους διασταυρωτικούς ελέγχους του αρμόδιου Οργανισμού Πληρωμών (ΑΑΔΕ).»

«Σαφάρι» από την ΕΔΕΛ και Απεντάξεις στα Σχέδια Βελτίωσης

Την ίδια στιγμή που αναμένονται οι πληρωμές, ο ελεγκτικός μηχανισμός λειτουργεί στο φουλ. Ήδη πραγματοποιούνται απεντάξεις από τα Σχέδια Βελτίωσης σε επίπεδο Περιφερειών (έχουν εκδοθεί σχετικές αποφάσεις σε Αττική και Δυτική Μακεδονία). Παράλληλα, η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) διεξάγει αυστηρούς τακτικούς ελέγχους με αιφνιδιαστικές επιτόπιες επισκέψεις σε δικαιούχους.

Ξεκίνησε η αξιολόγηση για τα Θερμοκήπια

Μέσα σε αυτό το κλίμα αυστηρών ελέγχων, προχωρά και το πρόγραμμα ενίσχυσης των θερμοκηπιακών εγκαταστάσεων. Η αξιολόγηση των φακέλων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με τις διαχειριστικές αρχές να εκφράζουν την αισιοδοξία τους ότι η διαδικασία θα έχει ολοκληρωθεί πριν τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.

Φυσικά, όπως τονίζεται με νόημα, και σε αυτό το Μέτρο η ΑΑΔΕ θα έχει τον τελευταίο λόγο, διενεργώντας εκ νέου διασταυρωτικούς ελέγχους για την επιλεξιμότητα των αγροτεμαχίων που επηρεάζουν την Τυπική Απόδοση των θερμοκηπίων.

Σε έναν αγώνα δρόμου για τον οριστικό περιορισμό της ευλογιάς των αιγοπροβάτων έχει επιδοθεί ο κρατικός μηχανισμός, με την Ελληνική Αστυνομία να αναλαμβάνει πρωταγωνιστικό ρόλο στην τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας. Όπως ακριβώς καταγράψαμε με το μεμονωμένο αλλά χαρακτηριστικό περιστατικό στο ρεπορτάζ Λέσβος: Συνελήφθη Κτηνοτρόφος με 480 Πρόβατα εν μέσω Καραντίνας, οι ελεγκτικές αρχές δεν δείχνουν πλέον καμία ανοχή στις παράνομες μετακινήσεις, καθώς το διακύβευμα για την εθνική κτηνοτροφία είναι τεράστιο.

Η στενή συνεργασία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) με την ΕΛ.ΑΣ. έχει δημιουργήσει ένα αυστηρό επιχειρησιακό πλέγμα, καθώς ο απολογισμός της επιζωοτίας, η οποία εμφανίστηκε στη χώρα τον Αύγουστο του 2024, προκαλεί ίλιγγο.

Ο Τραγικός Απολογισμός: Σχεδόν 500.000 Θανατώσεις

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ, τα νούμερα αποτυπώνουν την ισχυρότατη πίεση που δέχθηκε ο κλάδος:

• Από την έναρξη της επιζωοτίας (Αύγουστος 2024) έως και τις 19 Απριλίου 2026, επιβεβαιώθηκαν συνολικά 2.152 κρούσματα σε 2.660 εκτροφές.
• Οι υποχρεωτικές θανατώσεις αιγοπροβάτων στο πλαίσιο των υγειονομικών μέτρων ανέρχονται στον εφιαλτικό αριθμό των 486.666 ζώων.

Αυτός είναι και ο λόγος που η Πολιτεία έχει ενεργοποιήσει ειδικά προγράμματα αποζημιώσεων και de minimis, τα οποία αναμένεται να πιστωθούν το επόμενο διάστημα, όπως αναλύσαμε στο Πληρωμές 900 Εκατ. Έως 30 Ιουνίου: Ο Χάρτης του ΥΠΑΑΤ.

«Σαφάρι» Ελέγχων: 60.500 Μπλόκα και 109 Συλλήψεις

Από τα μέσα Οκτωβρίου του 2025, οπότε και ενισχύθηκε η επιχειρησιακή συνεργασία του ΥΠΑΑΤ με την ΕΛ.ΑΣ., οι έλεγχοι απέκτησαν αυστηρά συστηματικό χαρακτήρα.

Τα στατιστικά στοιχεία για το διάστημα από 14 Οκτωβρίου 2025 έως και 2 Μαΐου 2026 είναι αποκαλυπτικά της κλίμακας της επιχείρησης:

• Πραγματοποιήθηκαν 60.499 αστυνομικοί έλεγχοι σε οχήματα και άτομα.
• Βεβαιώθηκαν 111 παραβάσεις.
• Πραγματοποιήθηκαν 109 συλλήψεις παραβατών (κυρίως για παράνομες μετακινήσεις).
• Καταγράφηκαν 814 παροχές συνδρομής προς τις κτηνιατρικές αρχές.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε από τον Φεβρουάριο του 2026 και έπειτα, καθώς και κατά την περίοδο του Πάσχα όπου η κινητικότητα παραδοσιακά κορυφώνεται. Μόνο μέσα σε αυτούς τους τρεις μήνες (1η Φεβρουαρίου – 2 Μαΐου 2026), στήθηκαν 43.764 έλεγχοι, που οδήγησαν σε 72 συλλήψεις.

Το γεγονός ότι οι παραβάσεις παραμένουν ποσοστιαία χαμηλές σε σχέση με τον τεράστιο όγκο των ελέγχων, αποδίδεται στον ισχυρό αποτρεπτικό χαρακτήρα της παρουσίας της ΕΛ.ΑΣ. στους δρόμους της υπαίθρου.

Μήνυμα Πρωτοψάλτη: «Μηδενική ανοχή»

Αν και η εικόνα των νέων κρουσμάτων παρουσιάζει σαφή σημάδια αποκλιμάκωσης (από τις 6 έως τις 19 Απριλίου καταγράφηκαν μόλις 5 νέα κρούσματα), η ηγεσία του Υπουργείου ξεκαθαρίζει ότι δεν επιτρέπεται καμία χαλάρωση.

«Οι έλεγχοι, οι παροχές συνδρομής και οι συλλήψεις που καταγράφονται δείχνουν ότι η εφαρμογή των μέτρων στο πεδίο δεν είναι τυπική διαδικασία, αλλά ουσιαστικό εργαλείο προστασίας της ελληνικής κτηνοτροφίας», τόνισε ο Γενικός Γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης.

Ο ίδιος υπογράμμισε τον τεράστιο κίνδυνο μιας στιγμιαίας ανευθυνότητας: «Μία παράνομη μετακίνηση μπορεί να δημιουργήσει νέα εστία και να θέσει σε κίνδυνο την προσπάθεια που γίνεται εδώ και μήνες. Γι’ αυτό συνεχίζουμε με αυστηρότητα, πλήρη εφαρμογή των μέτρων και μηδενική ανοχή σε πρακτικές που απειλούν την ελληνική κτηνοτροφία».

Οι αστυνομικοί έλεγχοι αναμένεται να συνεχιστούν απολύτως στοχευμένα καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, με έμφαση στις Περιφέρειες που παρουσιάζουν αυξημένο επιδημιολογικό ενδιαφέρον.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ