Σε μια νέα, πιο αυστηρή και οργανωμένη φάση προσαρμογής εισέρχεται ο κλάδος των θερμοκηπιακών καλλιεργειών. Πλέον τίθενται σε πλήρη εφαρμογή επικαιροποιημένες τεχνικές προδιαγραφές και διαδικασίες ελέγχου για όλες τις εγκαταστάσεις θερμοκηπίων και τους θαλάμους καλλιέργειας.

Οι ιδιοκτήτες καλούνται να προχωρήσουν άμεσα σε συγκεκριμένες ενέργειες συμμόρφωσης, οι οποίες αποτελούν «κλειδί» όχι μόνο για τη νόμιμη λειτουργία τους, αλλά και για τη δυνατότητα ένταξης των μονάδων τους σε μελλοντικά επενδυτικά προγράμματα εκσυγχρονισμού.

«Διαβάστε επίσης: Αναρτήθηκαν τα εκκαθαριστικά ΕΝΦΙΑ 2026: Ποιοι κερδίζουν τη νέα μείωση 50%»

Ο χάρτης της συμμόρφωσης: Προθεσμία έως την άνοιξη του 2027

Στο επίκεντρο των σαρωτικών αλλαγών βρίσκεται η υποχρέωση των παραγωγών να συγκεντρώσουν και να υποβάλουν αναλυτικά στοιχεία για τις εγκαταστάσεις τους. Το αυστηρό χρονικό πλαίσιο για την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας εκτείνεται έως την άνοιξη του 2027.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαδικασία αφορά οριζόντια τον κλάδο, καλύπτοντας τόσο τις νεόδμητες κατασκευές όσο και τις υφιστάμενες θερμοκηπιακές μονάδες.

Τι ισχύει για τις σύγχρονες κατασκευές

Για τις εγκαταστάσεις που έχουν κατασκευαστεί με βάση τους σύγχρονους ευρωκώδικες και το αυστηρό ευρωπαϊκό πρότυπο EN 13031.01, απαιτείται πλήρης τεχνική τεκμηρίωση. Ο φάκελος πρέπει να περιλαμβάνει:

• Υπεύθυνες δηλώσεις των κατασκευαστών ή των προμηθευτών.
• Εγκρίσεις τύπου για τα συγκεκριμένα μοντέλα θερμοκηπίων.
• Τοπογραφικά διαγράμματα στο κρατικό σύστημα αναφοράς ΕΓΣΑ 87, με ακριβή καταγραφή των γεωγραφικών συντεταγμένων των αγροτεμαχίων. Αυτό αποσκοπεί στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου, ψηφιακού μητρώου εγκαταστάσεων.

Τι ισχύει για τις παλαιότερες μονάδες

Για τα παλαιότερα θερμοκήπια, τα οποία λειτουργούν με εγκρίσεις περασμένων ετών, προβλέπεται μια διαδικασία επικαιροποίησης στοιχείων και επανελέγχου. Στόχος είναι να διαπιστωθεί η συμβατότητα και η στατική τους ασφάλεια με βάση τα σημερινά τεχνικά δεδομένα, διασφαλίζοντας την απρόσκοπτη συνέχιση της παραγωγής.

Εκσυγχρονισμός, επιδοτήσεις και ο ρόλος των μηχανικών

Οι νέες ρυθμίσεις συνδέονται άμεσα με τη δυνατότητα εκσυγχρονισμού των θερμοκηπίων μέσω ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Ωστόσο, η νομοθεσία βάζει μια ξεκάθαρη δικλείδα ασφαλείας: Εάν οι παρεμβάσεις εκσυγχρονισμού περιλαμβάνουν αλλαγές στον φέροντα σκελετό ή επηρεάζουν τη συνολική στατική επάρκεια της κατασκευής, είναι υποχρεωτική η πιστοποίηση από αρμόδιο μηχανικό.

Η συμμόρφωση με τις σύγχρονες τεχνικές προδιαγραφές αποτελεί πλέον στρατηγική επιλογή. Η θέσπιση ενιαίων κανόνων στοχεύει στην εξοικονόμηση πόρων, τη σταθερότητα της παραγωγής απέναντι στις κλιματικές αλλαγές και τη βελτίωση της ποιότητας των αγροτικών προϊόντων.

Συμβουλή προς τους παραγωγούς: Κινηθείτε έγκαιρα και συνεργαστείτε στενά με τεχνικούς συμβούλους για την ορθή προετοιμασία των φακέλων σας, προκειμένου να αποφύγετε διοικητικά εμπόδια που μπορεί να «παγώσουν» τη δραστηριότητά σας.

Σε μια ιδιαίτερα ευπαθή και κρίσιμη φάση βρίσκεται η καλλιέργεια της αμυγδαλιάς (από το βλαστικό στάδιο έως και την καρπόδεση). Οι καιρικές συνθήκες που επικρατούν (άνοδος θερμοκρασίας σε συνδυασμό με διακυμάνσεις της υγρασίας) ευνοούν την ανάπτυξη σοβαρών μυκητολογικών ασθενειών.

Το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών Καβάλας, σε συνεργασία με τις ΔΑΟΚ Αν. Μακεδονίας – Θράκης και Σερρών, εξέδωσε αναλυτικό δελτίο προειδοποιήσεων, δίνοντας κατευθύνσεις για την προστασία της παραγωγής.

Μονίλια: Ο υπ’ αριθμόν 1 κίνδυνος

Η Μονίλια θεωρείται η σημαντικότερη μυκητολογική ασθένεια της αμυγδαλιάς και απαιτεί ετήσια, συστηματική καταπολέμηση.

• Συμπτώματα: Προκαλεί ζημιές σε άνθη (τα οποία φαίνονται σαν καμένα) και δημιουργεί έλκη στους βλαστούς. Με βροχερό καιρό εμφανίζονται τεφρόχροες εξανθήσεις και εκκρίσεις κόμεος.
• Αντιμετώπιση: Ψεκασμοί στα στάδια της λευκής κορυφής, της πλήρους άνθησης και της πτώσης των πετάλων. Αν ο καιρός είναι βροχερός και υγρός, οι εφαρμογές συνεχίζονται και στο στάδιο του καρπιδίου.

Οι υπόλοιπες μυκητολογικές απειλές του φυλλώματος

Σε αντίθεση με τη Μονίλια, οι παρακάτω ασθένειες αντιμετωπίζονται περιστασιακά και κατά περίπτωση:

• Φουζίκοκο (ή Φόμοψη): Προκαλεί έλκη, νεκρώσεις οφθαλμών και κλαδίσκων. Η ποικιλία Ferragnes είναι ιδιαίτερα ευπαθής, ενώ η Texas ανθεκτική. Απαιτείται ψεκασμός κατά την έκπτυξη των οφθαλμών και επανάληψη αν βρέξει (σε θερμοκρασίες 15-25°C). Απαραίτητη και η φθινοπωρινή επέμβαση κατά την πτώση των φύλλων.
• Εξώασκος: Προσβάλλει τα φύλλα προκαλώντας παραμόρφωση, συστροφή και χαρακτηριστικό κόκκινο-ιώδες χρώμα. Συνιστάται ψεκασμός στη διόγκωση των οφθαλμών και στην πτώση των πετάλων.
• Κορύνεο: Δημιουργεί την εντύπωση «διάτρητου φύλλου» (σαν από σκάγια), ερυθροκαστανές κηλίδες στους καρπούς και έλκη στους βλαστούς. Αντιμετωπίζεται όπως ο Εξώασκος.
• Πολυστιγμάτωση: Προκαλεί κίτρινες και καστανέρυθρες κηλίδες στα φύλλα και, σε έντονες προσβολές, πρόωρη αποφύλλωση. Αντιμετώπιση μετά την έκπτυξη των φύλλων.

Εδαφογενείς εχθροί και βακτήρια

Φυτοφθόρα (Σήψη Λαιμού): Ευνοείται από την υπερβολική εδαφική υγρασία (π.χ. άρδευση με κατάκλυση). Ο φλοιός στον λαιμό του δέντρου γίνεται υδαρής και σκοτεινός, ρίχνοντας τα φύλλα νωρίς το καλοκαίρι.

• Πρόληψη: Καλή στράγγιση, ο κορμός να μη βρέχεται κατά το πότισμα, καταστροφή ζιζανίων γύρω από τη βάση.

Βακτηριακή Κηλίδωση: Προκαλείται από το βακτήριο Xanthomonas arboricola pv pruni (έχει εντοπιστεί σε Σέρρες, Καβάλα, Λάρισα, Φθιώτιδα). Προκαλεί έκκριση κόλλας στους καρπούς και τρύπες στα φύλλα.

• Αντιμετώπιση: Αφαίρεση προσβεβλημένων ιστών στο κλάδεμα και προληπτική εφαρμογή χαλκούχων σκευασμάτων.

Προσοχή στο Ευρύτομο

Το Ευρύτομο διαχειμάζει μέσα στα «μουμιοποιημένα» αμύγδαλα που παραμένουν στα δέντρα ή πέφτουν στο έδαφος. Οι υπηρεσίες λειτουργούν δίκτυο κλωβών παρακολούθησης για να ειδοποιήσουν τους παραγωγούς. Για όσους έχουν απομακρυσμένα κτήματα, συστήνεται να μαζεύουν τα προσβεβλημένα αμύγδαλα, να τα βάζουν σε ξύλινους κλωβούς και να τα κρεμούν στα δέντρα. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να παρακολουθούν μόνοι τους πότε βγαίνει το έντομο, ώστε να επιτύχουν ψεκασμό στον απόλυτα σωστό χρόνο, μειώνοντας τόσο το κόστος όσο και την περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Πηγή thessalikigi.gr

Σε κρίσιμα στάδια ανάπτυξης βρίσκονται αυτή την περίοδο οι καλλιέργειες της νεκταρινιάς και της ροδακινιάς, απαιτώντας την αυξημένη προσοχή των παραγωγών. Σύμφωνα με το πρόσφατο τεχνικό δελτίο του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας Φυτών Θεσσαλονίκης, αρκετές ποικιλίες βρίσκονται ήδη στην άνθηση (στάδιο F), ενώ στις ορεινές περιοχές τα δέντρα εντοπίζονται στα στάδια D-E.

Η κατάσταση περιπλέκεται από τις μετεωρολογικές προβλέψεις της ΕΜΥ, οι οποίες κάνουν λόγο για άστατο καιρό και πτώση της θερμοκρασίας στην Κεντρική Μακεδονία τις επόμενες ημέρες.

Ο μεγάλος εχθρός: Ο Θρίπας

Ο θρίπας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους και πιο επιζήμιους εχθρούς, με τα νεκταρίνια να παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη ευαισθησία. Η ζημιά που προκαλεί στους καρπούς είναι κυρίως ποιοτική (παραμορφώσεις και επιδερμικές εσχαρώσεις) και οφείλεται στη δραστηριότητα των προνυμφών του εντόμου κατά το κρίσιμο στάδιο της πτώσης των πετάλων (στάδιο G).

Κρίσιμες γεωπονικές συμβουλές:

• Προσοχή στα αγριόχορτα: Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αποφεύγεται η καταστροφή των άγριων χόρτων του οπωρώνα κατά τη διάρκεια της άνθησης. Αν κοπούν, οι θρίπες που διαχειμάζουν σε αυτά θα μετακινηθούν μαζικά στα ανθισμένα δέντρα.
• Δειγματοληπτικός έλεγχος: Στο τέλος της άνθησης (μετάβαση από το στάδιο F στο G), οι παραγωγοί πρέπει να ελέγξουν 5 διαφορετικά σημεία του οπωρώνα.
• Όριο επέμβασης: Εάν κατά την εξέταση των ταξιανθιών εντοπιστούν δύο τέλεια έντομα ή παρουσία νεαρών νυμφών, επιβάλλεται άμεση επέμβαση.

Σημαντικό: Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην επιλογή του ψεκαστικού σκευάσματος, ώστε να προστατευθούν οι πληθυσμοί των μελισσών και των φυσικών εχθρών των εντόμων.

Φυλλόβιος – Περίτελος (το γνωστό «κλεονό»)

Σοβαρά προβλήματα στα άνθη και τους νεαρούς καρπούς (ειδικά της νεκταρινιάς) προκαλούν και τα μικρά κολεόπτερα που είναι γνωστά στους παραγωγούς ως «κλεονό».

Η άνοδος αυτών των εντόμων στα δέντρα αναμένεται μαζική αμέσως μετά την πτώση των πετάλων. Για την αποτελεσματική προστασία των δέντρων, συνιστάται η δημιουργία ζωνών με εντομολογική κόλλα ή η τοποθέτηση κολλητικών ταινιών διπλής όψης γύρω από τον κορμό. Αξίζει να σημειωθεί ότι η χημική επέμβαση που γίνεται για την καταπολέμηση του θρίπα, προσφέρει παράλληλα και συνδυασμένη προστασία από τα συγκεκριμένα κολεόπτερα.

Κανόνες Ασφαλούς Φυτοπροστασίας

Για να είναι η φυτοπροστασία αποτελεσματική και, πάνω απ’ όλα, ασφαλής, οι παραγωγοί οφείλουν να ακολουθούν πιστά τους κανόνες:

1. Χρήση μόνο εγκεκριμένων φυτοπροστατευτικών προϊόντων για τα οποία έχει εκδοθεί η σχετική συνταγή χρήσης από γεωπόνο.
2. Πιστή τήρηση των οδηγιών της ετικέτας και λήψη όλων των μέτρων ατομικής προστασίας κατά τον ψεκασμό.
3. Οι κενές συσκευασίες των φαρμάκων πρέπει να ξεπλένονται, να καταστρέφονται (τρύπημα) και να οδηγούνται αποκλειστικά σε ειδικά σημεία συλλογής για ανακύκλωση.

Πηγές:

• Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Θεσσαλονίκης

Την προσωρινή, έστω, αναστολή των δασμών και των πρόσθετων επιβαρύνσεων στις εισαγωγές λιπασμάτων από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία ζητά επισήμως η Ουγγαρία από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Βουδαπέστη κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, επικαλούμενη την εκτίναξη του κόστους παραγωγής για τους αγρότες και τις επικείμενες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων.

«Διαβάστε επίσης: Τσιάρας: Άμεσα μέτρα για το ράλι στις τιμές των λιπασμάτων»

Ο κίνδυνος για την εφοδιαστική αλυσίδα και τα τρόφιμα

Με επιστολή του προς τους Ευρωπαίους επιτρόπους, ο υπουργός Γεωργίας της Ουγγαρίας, Ίστβαν Νάγκι, περιγράφει μια ζοφερή εικόνα για την ευρωπαϊκή γεωργία, προειδοποιώντας για τις συνέπειες των περιορισμών.

Τα βασικά επιχειρήματα της ουγγρικής πλευράς εστιάζουν στα εξής:

• Η άνοδος των διεθνών τιμών στα λιπάσματα και η αβεβαιότητα στην εφοδιαστική αλυσίδα θα πιέσουν ασφυκτικά τους Ευρωπαίους αγρότες.
• Η συνέχιση των δασμών στις φθηνότερες εισαγωγές ενδέχεται να οδηγήσει σε μειωμένες αποδόσεις των καλλιεργειών στην Ουγγαρία.
• Η χώρα διαθέτει παραγωγή μόνο σε αζωτούχα λιπάσματα, γεγονός που την καθιστά απολύτως εξαρτημένη από τις εισαγωγές για φώσφορο και ποτάσα.

Για τους λόγους αυτούς, ο κ. Νάγκι ζητά την επιβολή μηδενικών δασμών στα προϊόντα από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία.

Το ιστορικό των κυρώσεων και το «αγκάθι» του Ιράν

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε στην αυστηροποίηση των δασμών στα λιπάσματα από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία το 2025, προκειμένου να ανακόψει την αύξηση των εισαγωγών που παρατηρήθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η κίνηση των Βρυξελλών βασίστηκε στην ανησυχία ότι η Μόσχα χρησιμοποιεί τις εξαγωγές λιπασμάτων για να αναπληρώσει τα χαμένα έσοδα από τις κυρώσεις στο φυσικό αέριο.

Παρ’ όλα αυτά, η αξία των εξαγωγών ρωσικών λιπασμάτων προς την ΕΕ άγγιξε περίπου τα 2 δισ. ευρώ το προηγούμενο έτος, αν και οι όγκοι σημείωσαν σημαντική πτώση στις αρχές του 2026 λόγω της εφαρμογής των νέων δασμών.

Το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο λόγω των ραγδαίων γεωπολιτικών εξελίξεων:

• Η κρίση στη Μέση Ανατολή: Ο ουσιαστικός αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, λόγω του πολέμου στο Ιράν, εκτοξεύει το κόστος των λιπασμάτων, περιορίζοντας δραστικά την πρόσβαση σε καύσιμα και πρώτες ύλες.
• Το φυσικό αέριο: Την ίδια στιγμή, η Βουδαπέστη πιέζει για τη γενικότερη χαλάρωση της απαγόρευσης στο ρωσικό φυσικό αέριο, μια πρόταση που ωστόσο απορρίπτεται κατηγορηματικά από τις Βρυξέλλες.

Πηγές:

• Agrocapital (agrocapital.gr)

Τα φημισμένα, γευστικά αναρριχώμενα φασόλια της Καστοριάς, ένα προϊόν που αναζητούν οι καταναλωτές σε όλο τον κόσμο, βρίσκονται πλέον σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι παραγωγοί, που αποτελούν ίσως τους τελευταίους καλλιεργητές καλαμωτού φασολιού στην Ευρώπη, δίνουν καθημερινά μια άνιση «μάχη» επιβίωσης.

Κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνουν ότι το ήδη επιβαρυμένο κόστος παραγωγής έχει πλέον εκτιναχθεί, οδηγώντας την ιστορική αυτή καλλιέργεια σε δραματική συρρίκνωση.

«Διαβάστε επίσης: Εκτός αποζημιώσεων για τον «Daniel» οι δενδροπαραγωγοί στα Τέμπη: «Μην μας κάνετε μπαλάκι»»

Εκτόξευση τιμών σε λιπάσματα και εφόδια

Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχουν προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις. Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου κίνησης και η εκτίναξη των τιμών στα αγροτικά εφόδια έχουν δημιουργήσει ένα δυσβάσταχτο οικονομικό περιβάλλον για τους παραγωγούς της περιοχής.

Όπως τόνισε χαρακτηριστικά στην εκπομπή «Περίμετρος» της ΕΡΤ3 ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Πενταβρύσου, Δημήτρης Λαζαρίδης, το κόστος έχει φτάσει στον «ουρανό»:

• Η τιμή των λιπασμάτων εκτινάχθηκε από τα 550 ευρώ/τόνο στα 850 ευρώ/τόνο.
• Η ανατίμηση αυτή συμπαρασύρει αναλογικά όλα τα απαραίτητα εφόδια για την εαρινή καλλιέργεια που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη.
• Το αυξημένο κόστος θεωρείται πλέον «κλειδωμένο» για τη φετινή σεζόν, ανεξάρτητα από το εάν οι τιμές πώλησης του τελικού προϊόντος υποχωρήσουν το επόμενο διάστημα.

Δραματική συρρίκνωση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων

Οι τεράστιες οικονομικές πιέσεις έχουν άμεσο και μετρήσιμο αντίκτυπο στον πρωτογενή τομέα της περιοχής, οδηγώντας πολλούς παραγωγούς στην εγκατάλειψη της καλλιέργειας, παρά την εξαιρετική και μοναδική ποιότητα του προϊόντος.

Η πτωτική πορεία αποτυπώνεται ξεκάθαρα στα στοιχεία των εκτάσεων:

Το «τρίγωνο» των προβλημάτων

Σύμφωνα με τον κ. Λαζαρίδη, η δραματική μείωση της παραγωγής δεν οφείλεται αποκλειστικά στο ενεργειακό και λειτουργικό κόστος. Ο κλάδος βάλλεται ταυτόχρονα από:

1. Τις ανεξέλεγκτες ελληνοποιήσεις εισαγόμενων φασολιών αμφίβολης ποιότητας που «βαφτίζονται» Καστοριάς.
2. Την εμφανή έλλειψη βασικών υποδομών στήριξης της καλλιέργειας στην περιοχή.
3. Την απουσία ουσιαστικών μέτρων προστασίας της ταυτότητας του προϊόντος.

Πηγές:

• ΕΡΤ3 (Εκπομπή «Περίμετρος»)