Νέο σύστημα αξιολόγησης των δράσεων εποπτείας στην ασφάλεια τροφίμων θεσπίζει η Κοινή Υπουργική Απόφαση 56443/6-7-2026, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 4108/7-7-2026. Στόχος, σύμφωνα με την απόφαση, είναι η ενίσχυση της ασφάλειας των τροφίμων, η βελτίωση της συμμόρφωσης των προϊόντων που κυκλοφορούν στην αγορά και η αποτελεσματικότερη προστασία της δημόσιας υγείας και των καταναλωτών.
Για τον παραγωγό και τον μεταποιητή, το πρακτικό μέρος δεν είναι η θεωρία της «αξιολόγησης», αλλά το ποιος τον ελέγχει, πόσο συχνά και με ποιο κριτήριο. Η ΚΥΑ βάζει τις εποπτικές υπηρεσίες σε κοινό πλαίσιο στόχων και μετρήσεων: ο ΕΦΕΤ, ως Αρχή Οργάνωσης Εποπτείας και Συντονισμού, θα καθορίζει μακροπρόθεσμους —με ορίζοντα έως πέντε ετών, με δυνατότητα αναπροσαρμογής— και ετήσιους στόχους, σε συνεργασία με τις Περιφερειακές Διευθύνσεις του και τις υπόλοιπες υπηρεσίες που συμμετέχουν στους επίσημους ελέγχους.
Ποιες υπηρεσίες μπαίνουν στο σύστημα
Στο νέο πλαίσιο εντάσσονται, μεταξύ άλλων, οι Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (ΔΑΟΚ), οι Διευθύνσεις Ανάπτυξης, οι υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας των Περιφερειών και των Περιφερειακών Ενοτήτων, καθώς και περιφερειακές υπηρεσίες του Γενικού Χημείου του Κράτους, εφόσον τους έχουν ανατεθεί σχετικές αρμοδιότητες. Πρόκειται δηλαδή για τις υπηρεσίες που ήδη χτυπούν την πόρτα σε κτηνοτροφικές μονάδες, τυροκομεία, ελαιοτριβεία, συσκευαστήρια και μονάδες μεταποίησης.
Η ίδια η απόφαση διευκρινίζει ότι η διαδικασία δεν αφορά την ατομική αξιολόγηση του προσωπικού των εποπτικών αρχών — αξιολογείται ο μηχανισμός, όχι ο ελεγκτής.
Οι δείκτες με τους οποίους θα μετριέται ο έλεγχος
Η απόδοση των ελεγκτικών μηχανισμών θα αποτυπώνεται σε συγκεκριμένους δείκτες:
| Δείκτης | Τι μετρά |
|---|---|
| Ποσοστό υλοποίησης ετήσιου προγράμματος ελέγχων | Αν έγιναν οι έλεγχοι που είχαν προγραμματιστεί |
| Επίπεδο μη συμμόρφωσης σε αρχικό έλεγχο και επανέλεγχο | Αν διορθώνονται οι παραβάσεις |
| Βαθμός συμμόρφωσης επιχειρήσεων | Η εικόνα της αγοράς |
| Μέσος αριθμός ελέγχων ανά κλιμάκιο | Η ένταση της ελεγκτικής δραστηριότητας |
| Λειτουργικό κόστος ανά έλεγχο | Το κόστος του μηχανισμού |
| Σχέση πραγματικού – προϋπολογισμένου κόστους | Η αξιοπιστία του προγραμματισμού |
Παράλληλα αξιολογούνται η διαχείριση των καταγγελιών, το ποσοστό των ελέγχων κατόπιν καταγγελίας που καταλήγουν σε κυρώσεις, καθώς και η εκπαίδευση των ελεγκτών.
Το σημείο των καταγγελιών έχει ιδιαίτερη σημασία για τον πρωτογενή τομέα: εκεί καταλήγουν συνήθως οι υποθέσεις ελληνοποιήσεων, παραπλανητικής επισήμανσης προέλευσης και νοθείας, που πλήττουν άμεσα την τιμή του εγχώριου προϊόντος. Αν ο δείκτης «καταγγελία → κύρωση» δημοσιοποιείται, ο κλάδος αποκτά για πρώτη φορά μετρήσιμο στοιχείο για το αν οι καταγγελίες πιάνουν τόπο.
Ετήσια έκθεση – και δημοσιοποίηση
Κεντρικό εργαλείο του συστήματος είναι η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων του ΕΦΕΤ. Θα περιλαμβάνει στοιχεία για τους ελέγχους, τις μη συμμορφούμενες εγκαταστάσεις, τις εισηγήσεις επιβολής προστίμων, τα εργαστηριακά ευρήματα, τις σημαντικότερες παραβάσεις και τις πιθανές επιπτώσεις τους. Υποβάλλεται έως το τέλος κάθε έτους στον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με δυνατότητα οριστικοποίησης των στοιχείων έως τις 31 Μαρτίου του επόμενου έτους, και στη συνέχεια δημοσιοποιείται.
Η λογική είναι η ίδια που διατρέχει τα τελευταία χρόνια όλο το ελεγκτικό οικοδόμημα του αγροδιατροφικού τομέα: από τα ψηφιακά δελτία αποστολής και την ηλεκτρονική ιχνηλασιμότητα που έφερε η ΑΑΔΕ με τη νέα έκδοση του timologio, μέχρι τα πρόστιμα έως 5.000 ευρώ για τις δηλώσεις συγκομιδής στο Ελαιοκομικό Μητρώο, όπως είχαμε αναφέρει. Το προϊόν παρακολουθείται πλέον από το χωράφι μέχρι το ράφι — τώρα μπαίνει και ο ίδιος ο ελεγκτικός μηχανισμός στο ίδιο μετρητικό πλαίσιο.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν θα γράφονται οι δείκτες, αλλά αν θα οδηγούν σε ανακατανομή πόρων και κλιμακίων εκεί που εντοπίζεται η μη συμμόρφωση. Χωρίς αυτό, η ετήσια έκθεση κινδυνεύει να γίνει ακόμη ένα κείμενο που κατατίθεται στον υπουργό και μένει στο συρτάρι.
