Από 1 Νοέμβριου ξεκινά η διαδικασία υποβολής αιτήσεων για το μέτρο της Αναδιάρθρωσης και Μετατροπής Αμπελώνων, με την προθεσμία να λήγει με βάση τον υφιστάμενο προγραμματισμό, στις 20 του μήνα.
Οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί υποβάλλουν έως τη 20η Νοεμβρίου 2023, μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας του Υπ.Α.Α.Τ., Αίτηση – Υπεύθυνη Δήλωση και Αναλυτικό Πίνακα στοιχείων αμπελοτεμαχίων για ένταξη στην παρέμβαση που αφορά στην αμπελοοινική περίοδο 2023 – 2024.
Η Παρέμβαση εφαρμόζεται μόνο σε εκτάσεις οι οποίες πληρούν τις παρακάτω προϋποθέσεις
– Είναι φυτεμένες με οινοποιήσιμες ποικιλίες αμπέλου ταξινομημένες σύμφωνα με την υπ’αριθ.2919/95506/2017 Υπουργική Απόφαση «Ταξινόμηση οινοποιήσιμων ποικιλιών αμπέλου και ποικιλιών σταφιδοποιίας» (Β ́3276/18.09.2017), όπως ισχύει,
– Είναι καταχωρισμένες στο Αμπελουργικό Μητρώο.
– Έχουν υποβληθεί από τους παραγωγούς γι’ αυτές αλλά και για το σύνολο της αμπελουργικής τους εκμετάλλευσης, δηλώσεις συγκομιδής όπου απαιτείται, σύμφωνα με τα άρθρα 22 και 24 του κανονισμού (Ε.Ε.) 2018/274, για τις δύο τουλάχιστον αμπελουργικές περιόδους που προηγούνται της περιόδου ένταξης στην Παρέμβαση.
– Έχει υποβληθεί γι’ αυτές Αίτηση Ενιαίας Ενίσχυσης για το έτος 2023 και επιβεβαιώνεται η ταυτοποίηση των στοιχείων της αμπελουργικής εκμετάλλευσης του αιτούντα παραγωγού μεταξύ του Αμπελουργικού Μητρώου και της Αίτησης Ενιαίας Ενίσχυσης.
– Έχουν τηρηθεί οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τις εθνικές και ενωσιακές διατάξεις για το σύνολο της αμπελουργικής εκμετάλλευσης.
– Η ελάχιστη έκταση αμπελοτεμαχίου για συμμετοχή στο Πρόγραμμα καθορίζεται σε μισό (0,5) στρέμμα.
– Όταν πρόκειται για αναφύτευση της ίδιας ποικιλίας στο ίδιο αμπελοτεμάχιο πρέπει να υλοποιείται αλλαγή αποστάσεων φύτευσης ή και μεταβολή στον αριθμό των πρέμνων με ελάχιστη ποσοστιαία μεταβολή 20% στις αποστάσεις ή στον αριθμό των πρέμνων, πριν και μετά την αναδιάρθρωση, εκτός άλλης μεταβολής συστήματος διαχείρισης.
* Τα απαραίτητα δικαιολογητικά για την ένταξη στην Παρέμβαση αναφέρονται αναλυτικά, στην Υ.Α. αριθ. 3138/329916/27-10-2023, στο άρθρο 8.
Παραθέτουμε το αριθμ. 1183/325111/24.10.2023 έγγραφο του Περιφερειακού Κέντρου Προστασίας φυτών Ποιοτικού & Φυτουγειονομικού Ελέγχου Ναυπλίου με θέμα: «Προδιαγραφές εσπεριδοειδών», προς ενημέρωσή σας.
Χαιρετίζουμε αυτή την πρωτοβουλία με σαφείς οδηγίες για την διασφάλιση της φήμης των προϊόντων μας ως και την προσαρμογή του εμπορίου στις προδιαγραφές εμπορίας, καθ ότι περιγράφει σαφώς ότι:
1)Απαγορεύεται η διακίνηση εσπεριδοειδών προς τις αγορές απευθείας απ’ το χωράφι, χωρίς να έχουν υποστεί τυποποίηση και συσκευασία. Έλεγχοι θα γίνονται από τις Αρμόδιες αρχές σε όλα τα στάδια διακίνησης και θα επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις.
2)Πριν την έναρξη της συγκομιδής, οι ενδιαφερόμενοι έμποροι θα πρέπει να αποστείλουν αντιπροσωπευτικά δείγματα εσπεριδοειδών στο ΠΚΠΦ&ΠΕ Ναυπλίου και να λάβουν θετική απάντηση την οποία θα επιδεικνύουν στον αρμόδιο ελεγκτή της Υπηρεσίας μας.
3)Για τα εσπεριδοειδή που θα υποστούν την τεχνική του αποπρασινισμού θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή…
4)Απαγορεύεται η χρήση χρωστικών ουσιών ή άλλων ουσιών που μπορούν να αλλάξουν το χρώμα των καρπών είτε ξεχωριστά, είτε σε μίγμα με το κερί. Οι καρποί εσπεριδοειδών που θα έχουν πρόσθετες χρωστικές ουσίες θα αντιμετωπίζονται ως νοθευμένα τρόφιμα, θα δεσμεύονται και θα επιβάλλονται διοικητικές (πρόστιμο 500-30.000 €) και ποινικές κυρώσεις (φυλάκιση τουλάχιστον 3 μηνών), σύμφωνα με το νόμο 4235/2014
5)Διευκρινίζεται ότι, η διακίνηση εσπεριδοειδών με φύλλα και ποδίσκους, χωρίς συνοδεία Φυτοϋγειονομικού Διαβατηρίου, αποτελεί παράβαση της φυτοϋγειονομικής νομοθεσίας και τα φορτία που θα εντοπίζονται, θα δεσμεύονται και θα επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις.
Συνιστούμε την πιστή εφαρμογή των συγκεκριμένων οδηγιών που προβλέπονται από την Ενωσιακή και Εθνική Νομοθεσία και για τυχόν παραβιάσεις που θα υποπέσουν στην αντίληψή σας απευθυνθείτε στα Γραφεία του Συνδέσμου
Γεώργιος Πολυχρονάκης Ειδικός Σύμβουλος INCOFRUIT – HELLAS
Για τη συγκεκριµένη εργασία στο χωράφι, που θεωρείται κάτι σαν «ιερό δισκοπότηρο» για το γεωργικό τοµέα, καθώς έρχεται να απαντήσει στο διττό πιεστικό πρόβληµα της διαρκώς αυξανόµενης έλλειψης εργατικών χεριών, αλλά και του υψηλού κόστους παραγωγής, που απασχολούν τις αγροτικές εκµεταλλεύσεις διεθνώς, έχουν γίνει αρκετά βήµατα, αλλά το διάστηµα που αποµένει να διανυθεί είναι ακόµη σηµαντικό.
«Δεν περιµένουµε να έρθουν ροµπότ, που να συγκοµίζουν ακτινίδια ή µήλα, µε αποτελεσµατικό τρόπο, πριν περάσουν τουλάχιστον 5 χρόνια. Ακόµη και για τις αυτόνοµες πλατφόρµες, που επιτρέπουν στον εργάτη να µην ανεβοκατεβαίνει σε σκάλα και ως εκ τούτου οδηγούν σε µείωση έως 40%-50% του χρόνου συγκοµιδής, περιορίζοντας και το κόστος της, προϋπόθεση είναι να αλλάξουν τα σχήµατα φύτευσης», ανέφερε ο Σταύρος Βουγιούκας, καθηγητής βιολογίας και αγροτικής µηχανικής του αµερικανικού Πανεπιστηµίου Davis.
Μιλώντας στο 9ο συνέδριο Agrotica, που οργάνωσε το τµήµα Γεωπονίας του ΑΠΘ, µέσω τηλεδιάσκεψης από την Καλιφόρνια, ο καθηγητής είπε ότι η τεχνολογία της ροµποτικής συγκοµιδής προϋποθέτει οπωρώνες σε γραµµική φύτευση µε οµοιόµορφο κλάδεµα, ώστε το λέιζερ του ροµπότ να µπορεί να διακρίνει όλους τους καρπούς και να τους µαζεύει.
Ανέφερε επίσης ότι ήδη στην Ουάσιγκτον, που καλλιεργούνται µεγάλες εκτάσεις µε µήλα, τα κτήµατα αναπτύσσονται πλέον σε διαµόρφωση σε σχήµα «V» ή σε κατακόρυφο τείχος, µε ό,τι συνεπάγεται αυτό σε κόστος διαχείρισης, αλλά διευκρίνισε πως ακόµη και στις ΗΠΑ η συγκοµιδή µε αυτόνοµα ροµπότ είναι κατά βάση σε πειραµατικό στάδιο, από start up εταιρείες, µε υψηλό κόστος και δεν έχει υιοθετηθεί σε επίπεδο αγρότη. Ως προς τις υπόλοιπες τεχνολογίες ροµποτικής, για τον γεωργικό τοµέα, ο κ. Βουγιούκας τόνισε πως στα αυτόνοµα τρακτέρ γενικής χρήσης «που πατάς ένα κουµπί και τα κάνουν όλα µόνα τους» και εδώ η έρευνα έχει αναπτυχθεί κυρίως από νεοφυείς επιχειρήσεις. «Η µεγάλη πρόκληση είναι το πώς θα λειτουργήσουν µέσα σε οπωρώνες και όχι στις ανοικτές καλλιέργειες, γιατί εκεί το GPS λόγω της πυκνότητας των φύλλων, δεν εγγυάται ακόµη πλήρη αξιοπιστία ασφαλούς πλοήγησης. Είµαστε στο 95%, αλλά για να φτάσουµε στο 99,9% είναι µακρύς ο δρόµος, ενώ ένα άλλο πρόβληµα είναι το θεσµικό πλαίσιο, που δεν υπάρχει, όπως και το κόστος συντήρησης», τόνισε και σηµείωσε πως «θα χρειαστούν ακόµη κάποια χρόνια µέχρι να έρθει η στιγµή που θα πάµε να επισκεφτούµε µια αντιπροσωπεία για να αγοράσουµε ένα αυτόνοµο τρακτέρ».
Μεγαλύτερη πρόοδος, στον αντίποδα, υπάρχει στα αυτόνοµα οχήµατα ειδικού τύπου, που προορίζονται, για παράδειγµα, για ψεκασµούς και στοχευµένες εφαρµογές ζιζανιοκτονίας, όπως και στα λεγόµενα έξυπνα παρελκόµενα, που είναι εµπορικά διαθέσιµα και «κοτσάρονται» σε ένα έξυπνο τρακτέρ κάνοντας εξειδικευµένες εργασίες. Επίσης, ιδιαίτερα διαδεδοµένα είναι, κατά τον καθηγητή, τα drones, τα οποία κάνουν ήδη διάφορες εργασίες στον γεωργικό τοµέα.
«Οι στόχοι της ροµποτικής τεχνολογίας είναι η καλύτερη διαχείριση των εφαρµογών σε επίπεδο φυτού, η µείωση των αναγκών σε χειρωνακτική εργασία και ο περιορισµός του κόστους παραγωγής», ανέφερε, µεταξύ άλλων, ο κ. Βουγιούκας, αλλά δεν παρέλειψε να υπογραµµίσει πως για να λειτουργήσουν τα συστήµατα αυτά, να συντηρούνται, αλλά και για να επισκευάζονται θα χρειαστούν εξειδικευµένοι εργάτες, οι οποίοι θα πρέπει να εκπαιδευτούν πάνω στα συγκεκριµένα αντικείµενα και αυτή τη στιγµή, προφανώς, δεν υπάρχουν.
ο καθηγητής κ. Στέργιος Λογοθετίδης
Επανάσταση» των αγρο-βολταϊκών στα θερµοκήπια υδροπονίας
Ως ένα από το επόµενα «big thing», στο χώρο της γεωργίας, έχει αρχίσει να πλασάρεται η χρήση αγρο-βολταϊκών στα θερµοκήπια υδροπονίας, καθώς επιτρέπει το συνδυασµό ηλεκτροπαραγωγής, µε την αύξηση της αποδοτικότητας και ποιότητας των καλλιεργειών.
«Η χρήση των εύκαµπτων ηµιδιαφανών φωτοβολταϊκών 3ης γενιάς, που είναι διαπερατά από το, απαραίτητο για τη φωτοσύνθεση, ηλιακό φως, εξασφαλίζει στις θερµοκηπιακές καλλιέργειες εξοικονόµηση ενέργειας, νερού και γης, µειώνει το αποτύπωµα άνθρακα και επιτυγχάνει άνοδο της απόδοσης σε επίπεδο γεωργικής παραγωγής», τόνισε ο πρόεδρος του Συνδέσµου Ελληνικών Επιχειρήσεων Οργανικών και Εκτυπωµένων Ηλεκτρονικών (HOPE-A), καθηγητής Στέργιος Λογοθετίδης και έκανε λόγο για επανάσταση στο χώρο της θερµοκηπιακής υδροπονίας.
Από το βήµα σχετικής εκδήλωσης που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο της 29ης Agrotica, ο κ. Λογοθετίδης, τόνισε πως στην παρούσα φάση η χώρα µας πρωτοπορεί ερευνητικά στο συγκεκριµένο πεδίο, αλλά καθώς η τεχνολογία είναι ακόµη ακριβή, υπολογίζεται στα περίπου 650 ευρώ το τµ. το κόστος της, ζήτησε να υποστηριχθεί η ανάπτυξη περίπου 100 «πυρήνων» µε τέτοια θερµοκήπια, µέσης έκτασης 5 στρεµµάτων, σε όλη τη χώρα, µέσω κάποιου προγράµµατος, για να µη χαθεί η ευκαιρία.
Για ριζική καινοτοµία, έκανε λόγο και ο γενικός διευθυντής του ΗΟΡΕ-Α, Αστέριος Χατζηπαραδείσης, ο οποίος αποκάλυψε πως ήδη ο Σύνδεσµος είναι σε συζητήσεις µε το ΥπΑΑΤ, προκειµένου να οργανωθεί µια ειδική δράση, κοµµένη και ραµµένη όπως είπε, στο συγκεκριµένο αντικείµενο, ώστε να επιτρέψει στους αγρότες, µε κάποια κίνητρα, να συµµετάσχουν στην επόµενη φάση του εγχειρήµατος, διότι προς το παρόν το κόστος της επένδυσης και λειτουργίας ενός τέτοιου θερµοκηπίου είναι ακριβό.
Επιτυγχάνεται εύρωστη ανάπτυξη φυτών, µε υψηλή παραγωγικότητα
Αναλύοντας τα τεχνικά χαρακτηριστικά της προτεινόµενης λύσης, ο Χρυσόστοµος Βαρλάµης, διευθύνων σύµβουλος της εταιρείας ΟΕΤ, που αναπτύσσει τα εύκαµπτα οργανικά φωτοβολταϊκά 3ης γενιάς σηµείωσε πως προορίζονται για θερµοκήπια µεσογειακού τύπου, υδροπονικής καλλιέργειας και µπορούν να συνδυαστούν, σε υβριδικό µοντέλο, και µε ανεµογεννήτρια, για την παραγωγή φθηνής ενέργειας από ΑΠΕ, η οποία αξιοποιείται στη λειτουργία των συστηµάτων ψύξης, θέρµανσης και γενικότερου ελέγχου του περιβάλλοντος µέσα στο θερµοκήπιο. Το βάρος τους είναι στα 400 γραµµάρια ανά τετραγωνικό µέτρο, όταν τα κλασσικά φωτοβολταϊκά είναι στα 20 κιλά, ενώ επειδή είναι διαπερατά από το ηλιακό φως, επιτρέπουν τη φωτοσύνθεση και σε συνδυασµό µε την υδροπονία, επιτυγχάνεται εύρωστη ανάπτυξη φυτών, µε υψηλή, για παράδειγµα στην τοµάτα, παραγωγικότητα και την ποιότητα καρπού. «Θα είναι ένα ποιοτικό άλµα για την αναµόρφωση του αγροτικού τοµέα στη χώρα», ανέφερε από την πλευρά του ο κ. Χατζηπαραδείσης και τόνισε ότι «το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης φαίνεται να τείνει ευήκοα ώτα σε τέτοιου είδους προτάσεις».
Βελτιστοποίηση της άρδευσης σε καλλιέργειες στην Κρήτη
Εξοικονόµηση αρδευτικού νερού που µπορεί να φτάσει έως και 30% ή 40% σε σύγκριση µε τα παραδοσιακά συστήµατα, µε ταυτόχρονη άνοδο της παραγωγής κατά 10%-20%, ανάλογα µε την καλλιέργεια, είναι το αποτέλεσµα της χρήσης έξυπνων τεχνολογιών στην άρδευση κτηµάτων, που εφαρµόζεται µέσω ενός σχετικού προγράµµατος σε όλη την Κρήτη.
«Έχουµε δηµιουργήσει µια πλατφόρµα συµβουλευτικής άρδευσης σε κάθε αγροτεµάχιο της Κρήτης, την irrigation – Crete.gr, η οποία είναι ελεύθερης πρόσβασης και ο παραγωγός µπορεί να εντοπίσει το κτήµα του και κάνοντας «κλικ» πάνω στο εικονίδιο να πάρει συγκεκριµένες οδηγίες για την αρδευτική δόση που πρέπει να εφαρµόσει», τόνισε ο εντεταλµένος ερευνητής του Ινστιτούτου Ελιάς και Υποτροπικών Φυτών και Αµπέλου του ΕΛΓΟ Δήµητρα, Νεκτάριος Κουργιαλάς, µιλώντας σε σχετική εκδήλωση του ΕΛΓΟ Δήµητρα, στην 29η Agrotica.
Όπως εξήγησε ο οµιλητής, από την πλατφόρµα παρέχονται, επίσης και ένα πλήθος πληροφοριών ως προς τις ορθές γεωργικές πρακτικές που πρέπει να εφαρµοστούν στο αγροτεµάχιο, στρατηγικές προσαρµογής στην κλιµατική αλλαγή, όπως είναι η ελλειµµατική άρδευση, αλλά και προτάσεις αφενός για να βελτιστοποιήσει τη διαχείριση της άρδευσης στο χωράφι του και αφετέρου να αυξήσει την παραγωγή του.
«Η συγκεκριµένη πλατφόρµα έχει µεγάλη επισκεψιµότητα στην Κρήτη. Βλέπουµε πολλούς παραγωγούς να ενδιαφέρονται να την αξιοποιήσουν και από ό,τι µας λένε οι χρήστες της, έχει ενθαρρυντικά αποτελέσµατα, γιατί µε τις στοχευµένες δόσεις, στο κατάλληλο στάδιο, εξοικονοµούν νερό, το οποίο είναι σε έλλειψη και έχει ακριβύνει και αρκετά πλέον», επισήµανε χαρακτηριστικά ο κ. Κουργιαλάς, συµπληρώνοντας πως οι καλλιέργειες στις οποίες χρησιµοποιείται το έξυπνο αρδευτικό σύστηµα είναι κυρίως υδροβόρες όπως η ελιά, τα εσπεριδοειδή και το αβοκάντο.
Ο ερευνητής σηµείωσε, ακόµη, πως έχει δηµιουργηθεί κι ένα σύστηµα µε το οποίο ο παραγωγός µπορεί να λαµβάνει αυτόµατα στο κινητό του τηλέφωνο πληροφορίες από ένα σύστηµα εδαφικής εργασίας και από απόσταση να ανοίγει ή να κλείνει τις ηλεκτροβάνες και να έχει τον έλεγχο των συνθηκών του αγροτεµαχίου ανά πάσα στιγµή στην παλάµη του.
Οι εισαγωγές ντομάτας στην χώρα μας αυξήθηκαν αλματωδώς το τελευταίο διάστημα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των εξαγωγέων οπωροκηπευτικών του Συνδέσμου Incofruit – Hellas, από 1/9 έως 19/10/2023, οι εισαγωγές της χώρα μας ανήλθαν σε 8.677 τόνους (έναντι 3.750 τόνων το 2022), εκ των οποίων από Τουρκία 5.704 τόνοι (έναντι 3.724 τόνοι πέρσι).
«Βέβαια οι καταναλωτές δεν είδαν πουθενά ότι αγοράζουν τουρκικές ντομάτες», δηλώνει ο παραγωγός κηπευτικών θερμοκηπίου από τους Γαργαλιάνους κ. Ασημάκης Ντεμερούκας στον agrotypos. Και προσθέτει: «Και ενώ βλέπουμε ότι καταναλώνουμε εισαγόμενα κηπευτικά στην Ελλάδα το Μαρόκο έχει κατάφερε να είναι ένας βασικός προμηθευτής ντομάτας στην Ευρώπη.
Αρκεί να σας αναφέρω ότι το 2021, περίπου το 67% των εισαγωγών νωπής ντομάτας στην ΕΕ προερχόταν από το Μαρόκο. Οι εξαγωγές ντομάτας του Μαρόκου καταγράφουν αριθμούς ρεκόρ και για τη σεζόν 2022/2023, με περισσότερους από 700.000 τόνους στην Ευρώπη, το 51% των οποίων πήγε στην Γαλλία.
Ας δούμε όμως γιατί το Μαρόκο δείχνει να έχει ένα από τα πιο καλά σχεδιασμένα αγροτικά προγράμματα στον κόσμο με κύρια στόχευση τις εξαγωγές.
Πρόσφατα ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Αλιείας του Μαρόκου, Mohamed Seddiki, ανακοίνωσε επιδότηση απο 50% έως 70% της αξίας του κόστους καλλιέργειας κηπευτικών και ειδικότερα στην ντομάτα, το κρεμμύδι και την πατάτα.
Συγκεκριμένα δήλωσε ότι θα επιδοτηθεί, από 3.600 έως 6.300 ευρώ, η καλλιέργεια ντομάτας, από 720 έως 1.300 ευρώ η καλλιέργεια πατάτας και από ανά εκτάριο (1 εκτάριο = 10 στρέμματα).
Επίσης το κράτος θα προσφέρει στους αγρότες 600.000 τόνους φωσφορικά λιπάσματα και θα επιδοτήσει την εισαγωγή νιτρικών λιπασμάτων με 200 εκατομμύρια ευρώ.
Η χώρα μας θα πρέπει να ανταγωνιστεί στις ξένες αγορές τα μαροκινά προϊόντα που στηρίζονται από την κυβέρνηση του Ραμπάτ.
Στο Μαρόκο το 1975 υπήρχαν 160 στρέμματα θερμοκήπια, 48.000 το 1991 και 240.000 στρέμματα πέρυσι. Σαν αποτέλεσμα 990 εκατομμύρια ευρώ ήταν τα έσοδα για το Μαρόκο μόνο από την εξαγωγή ντομάτας το 2022.
Αντίστοιχα, στην Ελλάδα, το 1980 υπήρχαν περίπου 30.000 στρέμματα με θερμοκήπια και το 2020 είχαμε μια αύξηση σε 65.000 στρέμματα (σχεδόν διπλάσια).
Στην Ελλάδα ο λύσεις για να μειωθούν οι τιμές των κηπευτικών στο ράφι είναι δύο. Είτε θα αυξηθούν οι εισαγωγές είτε θα υπάρξει στρατηγική για να λυθούν τα προβλήματα της καλλιέργειας. Η κυβέρνηση θα πάρει τις τελικές αποφάσεις».
Έντονη δακοπροσβολή σε κτήματα με Καλαμών διαπιστώνουν αίφνης οι παραγωγοί.
Τα υψηλά ποσοστά υγρασίας με την αφρικανική σκόνη και τις αρκετές και σχεδόν καθημερινές σε κάποιες περιπτώσεις βροχές των τελευταίων ημερών έχουν αφήσει τον δάκο να κάνει πάρτι, πόσο μάλλον φέτος που ο καρπός δεν είναι και πολύς.
Σύμφωνα με πληροφορίες από την Δυτική Ελλάδα, την Κεντρική Ελλάδα, την Πελοπόννησο, αλλά και την Κρήτη, τις τελευταίες ημέρες παρατηρείται μεγάλη ζημιά στον καρπό, τόσο της Κορωνέικης, όσο και της Καλαμών, που είναι πάνω στο δέντρο και αναμένει τη συγκομιδή.
Μάλιστα οι παραγωγοί διαπιστώνουν μεγάλη προσβολή ακόμα και σε σχέση με μια εβδομάδα πριν, ακόμα και σε κτήματα που οι ιδιοκτήτες τους παρέλειψαν έναν μόνον ψεκασμό.
Σε κάποιες περιοχές η δακοκτονία τώρα ολοκληρώνεται, αλλά σε άλλες έχει ολοκληρωθεί. Το γεγονός μάλιστα ότι ο δάκος κάνει πάρτι, στρέφει στην ελαιοποίηση για ακόμα έναν λόγο παραπάνω (πέραν της συμφέρουσας επιλογής για ελαιοποίηση της Καλαμών με τις τιμές στα 9,30 για το ελαιόλαδο, αλλά και τις οικονομίες στα μεροκάματα καθώς δεν απαιτείται διαλογή), πολλούς ακόμα παραγωγούς.
Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με πληροφορίες ελαιοτριβεία ετοιμάζονται να δώσουν τιμές σκούπα για αδιαλόγιστες κατευθείαν από το κλαρί Καλαμών, στο 1,50 ευρώ το κιλό, στρέφοντας πλέον εξ ολοκλήρου τους αγρότες στην ελαιοποίηση και απαλλάσσοντάς τους από περιττά εργατικά κόστη. Να σημειωθεί, όπως αναφέρουν, οι ελαιοπαραγωγοί, ότι αν δεν υπάρξει άμεσα μια τιμή για το 200άρι στην Καλαμών στα 2 ευρώ τουλάχιστον ή στα 2,5 ευρώ σκούπα, τότε η ελαιοποίηση, αποτελεί μονόδρομο με τις τιμές στο ελαιόλαδο τόσο ψηλά.
Σε καμία άλλη καλλιέργεια δεν είναι τόσο σημαντική η σημασία των περιβαλλοντικών συνθηκών για την ποιότητα του τελικού προϊόντος όσο στα σταφύλια. Οι επιπτώσεις του εδάφους στην ποιότητα του κρασιού, όταν συνδυάζονται με το κλίμα, την τοπογραφία και την ποικιλία αμπέλου περιλαμβάνονται στη γνωστή ιδέα του terroir. Οι εγγενείς ιδιότητες του εδάφους όπως το βάθος, η ορυκτολογία υφής, η περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, η διείσδυση και η ικανότητα συγκράτησης νερού, είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τη χημική σύσταση των σταφυλιών, επηρεάζοντας επομένως την ποιότητα του κρασιού.
Οι αμπελώνες καταλαμβάνουν αναμφισβήτητα ένα ευρύτερο φάσμα τύπων εδάφους από οποιαδήποτε άλλη καλλιέργεια. Στην Ευρώπη, όπου η αμπελουργική παραγωγή χρονολογείται από την εποχή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, οι αμπελώνες εγκαταστάθηκαν συχνά σε περιθωριακές εκτάσεις όπως απότομες πλαγιές, διατηρώντας τα πιο εύφορα εδάφη για καλλιέργεια δημητριακών και άλλες καλλιέργειες τροφίμων. Από την άλλη πλευρά, η εκτεταμένη διαθεσιμότητα γης στην Αμερική προσέφερε βαθιά, εύφορα εδάφη για την εγκατάσταση αμπελώνων και την ευκαιρία για εντατική παραγωγή και μηχανοποίηση μεγάλης κλίμακας.
Τα κρασιά έχουν γενικά χαμηλότερη ανάγκη για νερό και θρεπτικά συστατικά από άλλες καλλιέργειες. Παρόλα αυτά, συχνά χρειάζονται εντατική διαχείριση, συμπεριλαμβανομένου του οργώματος και της χρήσης ζιζανιοκτόνων για την εξάλειψη της ανταγωνιστικής βλάστησης, καθώς είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στην υποβάθμιση της ποιότητας του εδάφους. Οι αμπελώνες σε πλαγιές και περιθωριακά εδάφη διατρέχουν ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο υποβάθμισης του εδάφους, προκαλώντας μείωση της ποιότητας και της γονιμότητας του εδάφους, μειωμένη διείσδυση και αποθήκευση νερού, μειωμένη ποιότητα του εδάφους και των επιφανειακών υδάτων, μειωμένη ποιότητα αέρα και κίνδυνοι που σχετίζονται με τον μετριασμό και την προσαρμογή της κλιματικής αλλαγής . Η μόνιμη απώλεια εδάφους όχι μόνο θα μπορούσε να βλάψει σημαντικά και μόνιμα τη βιομηχανία οίνου, αλλά και να συμβάλει στη συνολική παγκόσμια υποβάθμιση του περιβάλλοντος.Τα εδάφη είναι γνωστό ότι αποθηκεύουν περισσότερο άνθρακα από ότι παράγουν σε συνδυασμό η ατμόσφαιρα και βλάστηση του πλανήτη. Έτσι, η απομόνωση του άνθρακα αποθηκεύοντάς το στα εδάφη, αποτελεί μια από τις πιο ελπιδοφόρες λύσεις για την κλιματική αλλαγή.
Υπάρχει γενική συναίνεση για το πόσο επείγον είναι να προστατευτούν τα εδάφη, όχι μόνο ως μη ανανεώσιμοι πόροι, αλλά και ως φυσικοί ζώντες οργανισμοί που παρέχουν βασικές υπηρεσίες στο οικοσυστήματος για τη στήριξη των καλλιεργειών και της περιβαλλοντικής υγείας. Αυτή η «συνεχής ικανότητα του εδάφους να λειτουργεί ως ένα ζωτικό οικοσύστημα που υποστηρίζει φυτά, ζώα και ανθρώπους», έχει οριστεί ως Soil Health από το United States NaturalResourcesConservation Services (NRCS), έναν όρο που αγκαλιάστηκε από την ακαδημαϊκή κοινότητα, τη βιομηχανία, την κυβέρνηση και μη κυβερνητικές οργανώσεις.
Η υγεία του εδάφους ορίζεται από μια σειρά φυσικών, χημικών και βιολογικών ιδιοτήτων. Αρκετές από αυτές τις ιδιότητες είναι επίσης σημαντικά συστατικά του terroir, συνήθως στατικές ιδιότητες του εδάφους που δεν επηρεάζονται άμεσα από τη διαχείριση. Ωστόσο, η έννοια της υγείας του εδάφους δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις δυναμικές ιδιότητες του εδάφους και στην υποστήριξη λειτουργιών που, στις περισσότερες περιπτώσεις, επηρεάζονται άμεσα και έντονα από τη διαχείριση. Επειδή η ποιότητα των καλλιεργειών είναι ένα από τα αποτελέσματα ενός υγιούς εδάφους, υποστηρίζουμε ότι ένα υγιές έδαφος αμπελώνα πρέπει να εκφράζει βέλτιστα το terroir του. Ενώ η έννοια του terroir και η σχέση της με την ποιότητα των καλλιεργειών έχει κατανοηθεί σε ικανοποιητικό βαθμό και είναι βαθιά ριζωμένη στο πλαίσιο της παραγωγής κρασιού, η έννοια της υγείας του εδάφους έγινε πρόσφατα αποδεκτή από τους καλλιεργητές παγκοσμίως και καθίσταται επείγουσα ανάγκη να συνδυαστούν αυτές οι δύο έννοιες.
Σε καμία άλλη καλλιέργεια δεν είναι τόσο σημαντική η σημασία των περιβαλλοντικών συνθηκών για την ποιότητα του τελικού προϊόντος όσο στα σταφύλια
Συγκεκριμένα, πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά ο ρόλος των βιοτόπων του εδάφους και του μικροβιώματος του εδάφους για την παραγωγή κρασιού. Οι μικροοργανισμοί του εδάφους ρυθμίζουν πολλές σημαντικές οικολογικές διεργασίες όπως η αποσύνθεση και ο κύκλος των θρεπτικών ουσιών, που είναι τελικά υπεύθυνος για τη δέσμευση άνθρακα και τη διατροφή των καλλιεργειών. Επομένως, οι μικροοργανισμοί του εδάφους είναι απαραίτητοι για την υγεία του. Επιπλέον, αρκετές πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι το έδαφος χρησιμεύει ως δεξαμενή μικροοργανισμών που, μέσω του ανέμου σε σωματίδια σκόνης, σταγόνες βροχής ή μέσω των ανθρώπων κατά τη συγκομιδή, καταλήγουν να αποικίζουν στα σταφύλια και μεταφέρονται στο στάδιο της ζύμωσης, επηρεάζοντας την ποιότητα του κρασιού. Επειδή οι μικροοργανισμοί του εδάφους ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο του, οι επιστήμονες πρότειναν πρόσφατα την έννοια του μικροβιακού terroir.
Ωστόσο, η έρευνα σχετικά με το μικροβιακό terroir βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και δεν έχουμε καλή μηχανιστική κατανόηση των συνδέσεων μεταξύ των μικροοργανισμών του εδάφους και της ποιότητας του σταφυλιού και του κρασιού. Μια από τις πιο συχνές ερωτήσεις είναι πώς μπορούν να προσαρμοστούν οι πρακτικές διαχείρισης του εδάφους για να υποστηρίξουν τους βιοτόπους του εδάφους και επομένως την υγεία του, συμβάλλοντας παράλληλα στην ποιότητα των σταφυλιών. Η πρωταρχική εστίαση στις υγιείς πρακτικές διαχείρισης του εδάφους είναι συνήθως η αύξηση της περιεκτικότητας σε οργανικές ουσίες του εδάφους, λόγω του θεμελιώδους ρόλου της στην υποστήριξη πολλών βιολογικών, φυσικών και χημικών δυναμικών πτυχών της υγείας του. Κατά τα τελευταία 15 έως 20 χρόνια, μελέτες έχουν εξετάσει το ρόλο των πρακτικών διαχείρισης του εδάφους σε αμπελώνες της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Νότιας Αφρικής, της Καλιφόρνια και της Αυστραλίας. Αυτές οι πρακτικές περιλαμβάνουν τη χρήση καλλιεργειών κάλυψης, μειωμένης καλλιέργειας, κομποστοποίησηςκαι άλλων βιολογικών τροποποιήσεων.
Ακόμα κι αν αυτές οι μελέτες δείχνουν συνήθως βελτιώσεις στην οργανική ύλη του εδάφους, τα παρατηρούμενα οφέλη για την υγεία του, την απόδοση των καλλιεργειών και την τελική ποιότητα σταφυλιών φαίνεται να είναι πολύ μεταβλητά μεταξύ των μελετών που εμποδίζουν τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών και βέλτιστων πρακτικών διαχείρισης για τα σταφύλια προς οινοποίηση. Αυτή η έλλειψη σαφών και συνεπών αποτελεσμάτων στη βιβλιογραφία πιθανότατα οφείλεται στην ευρεία μεταβλητότητα των εγγενών ιδιοτήτων υγείας του εδάφους που επηρεάζουν τις πιο δυναμικές ιδιότητες του. Για παράδειγμα, η υφή του εδάφους επηρεάζει το δυναμικό δέσμευσης άνθρακα. Σε ένα πρόσφατο έργο που υποστηρίχθηκε από το American VineyardFoundation και σε συνεργασία με την NapaValleyGrapegrower Association, ο Δρ. Lazcano και ο Dr.Decock μελετούν τη μεταβλητότητα στον άνθρακα του εδάφους και σε άλλους δείκτες υγείας του εδάφους μεταξύ των διαφόρων εδαφών της NapaValley στην Καλιφόρνια.
Συνοπτικά, οι αμπελώνες έχουν μεγάλες δυνατότητες για τη διατήρηση υψηλών επιπέδων υγείας του εδάφους και για την απομόνωση του C, συμβάλλοντας στην ποιότητα του περιβάλλοντος τοπικά και παγκοσμίως. Οι τρέχουσες και οι μελλοντικές ερευνητικές προσπάθειες πρέπει να αντιμετωπιστούν για τον καθορισμό των πιο σημαντικών πτυχών των εδαφών για την παραγωγή κρασιού και να βοηθήσουν τους καλλιεργητές να βελτιώσουν τις πρακτικές τους για την εξισορρόπηση των αγρονομικών και περιβαλλοντικών αποτελεσμάτων.
Εν αναµονή της προδηµοσίευσης του Μέτρου Νέων Αγροτών, βρίσκονται οι ενδιαφερόµενοι, µε τις θέσεις αυτή τη φορά να είναι περιορισµένες στις 6.500 περίπου µε βάση το στρατηγικό σχέδιο της ΚΑΠ
Η προδηµοσίευση σύµφωνα µε τη γενική γραµµατεία του ΥΠΑΑΤ θα πρέπει να βρίσκεται στον «αέρα» έως το τέλος του Οκτωβρίου, ωστόσο µέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραµµές δεν έχει υπάρξει κάτι νεότερο.
Υπενθυµίζεται πως επιλέξιµοι προς ενίσχυση πρόκειται να είναι όσοι δεν έχουν κλείσει το 41ο έτος της ηλικίας τους και έχουν εγκατασταθεί στη γεωργία το πολύ προ 24 µηνών, πριν την αίτηση ενίσχυσης στο πρόγραµµα το οποίο θα ανοίξει εντός του 2024.
Η επιδότηση θα ισούται µε 30.000 ευρώ για τη φυτική παραγωγή και µε 40.000 ευρώ στην κτηνοτροφία, µε συν 2.500 ευρώ για τις ορεινές και µειονεκτικές περιοχές της χώρας, σύµφωνα µε τα όσα έχουν γίνει γνωστά.
Άλλοι ξεγυμνώνουν τα ελαιόδεντρα παραγωγών και φεύγουν με την ξένη σοδειά και άλλοι προσπαθούν να πουλήσουν νοθευμένο λάδι για ελαιόλαδο σε ανυποψίαστους πολίτες.
Τα περιστατικά πολλά. Οι συμμορίες του ελαιόλαδου βρίσκουν συνεχώς καινούριους τρόπους για να θησαυρίσουν, όσο βλέπουν την τιμή του λαδιού να εκτοξεύεται.
«Ή σε σταματάνε στον δρόμο, ή πόρτα πόρτα ή καμία φορά με διαφήμιση και λένε ότι εγώ είμαι παραγωγός και διαθέτω το λάδι από την παραγωγή», είπε η δικηγόρος του κατηγορούμενου, Ανθούλα Ανάσογλου.
Με αυτόν τον τρόπο επιτήδειοι παριστάνουν τους πλανόδιους με σκοπό να πουλήσουν νοθευμένο λάδι σε πολύ χαμηλές τιμές, βαφτίζοντάς το «εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο».
Σύλληψη 37χρονου
Έτσι, σε χωριό των Σερρών, οι Αρχές συνέλαβαν έναν 37χρονο που κυκλοφορούσε με 30 τενεκέδες ελαιόλαδου μέσα στο αυτοκίνητό του.
Ο ίδιος, μιλώντας στον Άγγελο Λαμπίδη, δίνει την δική του εκδοχή.
«Αυτά τα βρήκα από μια γιαγιά σε ένα χωριό και τα πήρα. Τα πήρα για προσωπική μας χρήση για την οικογένεια μου, για τα αδέλφια μου. Δεν τα πήρα για εμπόριο, να τα πουλήσω».
Ο ίδιος ισχυρίζεται πως έπεσε θύμα πλεκτάνης μίας ηλικιωμένης γυναίκας. Στον έλεγχο του ζήτησαν τα απαραίτητα παραστατικά, όμως δεν είχε κανένα αποδεικτικό στοιχείο ότι τα αγόρασε από εκείνη.
«Εγώ της έδωσα εμπόρευμα για 300€, είχα κάποια σεντόνια, είχα διάφορα πράγματα εγώ και της έδωσα κάποια, δηλαδή ανταλλάξαμε στην ουσία, της έδωσα και 50€».
Σύμφωνα με πληροφορίες από τον έλεγχο της αστυνομίας, στο χημείο αποκαλύφθηκε ότι οι τενεκέδες που βρέθηκαν στο αυτοκίνητο του 37χρονου ήταν νοθευμένο ελαιόλαδο και ο άνδρας συνελήφθη.
«Το πήραμε εμείς για ελαιόλαδο και βγήκε τελικά σπορέλαιο με χρωστικές ουσίες μέσα. Στο μάτι φαίνεται κανονικά, δεν έχει καμία διαφορά από το ελαιόλαδο. Ούτε στην γεύση μπορείς να το καταλάβεις. Πρέπει να το στείλεις σε κάποιο χημείο για να το καταλάβεις, με πολύ ειδική ανάλυση να το καταλάβεις ότι είναι νοθευμένο το λάδι», είπε.
Κρίσιμος μήνας για τα μελισσάκια μας. Πρέπει να τα προσέξουμε γιατί ο χειμώνας είναι ύπουλος και αν δεν ήμαστε προσεκτικοί θα έχουμε προβλήματα .Πάμε να δούμε μερικά πραγματάκια που πρέπει να προσέξουμε το Νοέμβριο.
1.Εργάτριες
Στον Οκτώβριο: Τελειώνουν οι όποιοι τρύγοι στο πεύκο και τα ρείκια, και οι μέλισσες είναι στον εμβρυοθάλαμο και αναπαύονται. Όταν κάνει κρύο προσπαθούν να δημιουργήσουν την αναγκαία θερμότητα με συσπάσεις του θώρακα τους, αλλά και να κάνουν οικονομία.
Ταυτόχρονα μεταφέρουν μέλι και γύρη από τα ακριανά τελάρα στα κεντρικά όποτε και αφαιρούμε τα περισσευούμενα πλαίσια.
Οι μέλισσες που έχουμε είναι ως επί το πλείστον χειμερινές και όσες έχουν απομείνει από προηγούμενες γενιές. Οι περισσότερες δεν έχουν πάρει μέρος στη συγκομιδή του Οκτώβρη και ειναι ξεκούραστες.
2.Βασίλισσα
Στις περισσότερες περιοχές της χώρας έχει σταματήσει η γέννα και απλά η βασίλισσα δέχεται φροντίδες των μελισσών. Η γέννα θα ξεκινήσει στα μέσα του του Γεννάρη για τις ήπιες περιοχές και εως το τρίτο δεκαήμερο του Φλεβάρη για τις πιο κρύες. Όμως στις Νότιες περιοχές ( Κρήτη και νότια Πελοπόνησσο), η βασίλισσα συνεχίζει τη γέννα της και τους χειμερινούς μήνες.
3.Ο γόνος
Ο γόνος περιορίζεται μέρα με τη μέρα για να εκκολαφθεί σχεδόν όλος το Νέμβριο αν δεν έχει ολοκληρωθεί η εκκόλαψη του τον Οκτώβριο στα βορειότερα.
4.Οι κηφήνες
Έχουν εξαφανιστεί από την κυψέλη στις περισσότερες περιοχές της χώρας.
5.Οι μελισσοτροφές
Τα μελίσσια που έχουν περιοριστεί τώρα στον εμβρυοθάλαμο και χρειάζονται για αυτό το μήνα 1500 γραμμάρια ανθόμελο ή το ισοδύναμό του σε πυκνό σιρόπι αναλογίας 2 ζάχαρης και 1 νερό! Κάθε μέλισσα καταναλώνει το Νοέμβριο 2 περίπου mg μέλι την ημέρα, δηλαδή 2 γραμμάρια οι 1000 μέλισσες την ημέρα. Το μελίσσι θα πρέπει να έχει στη διάθεσή του τροφές για όλο το χειμώνα. Ένα 10ρι μελίσσι πρέπει να έχει 10-12 κιλά ανθόμελο -δηλαδη 3-4 γεμάτα πλαίσια- και περίπου 2 πλαίσια γεμάτα γύρη για τις ανάγκες των 2 πρώτων γενεών του πρώτου παραγωγικού κύκλου
6.Οι ανθοφορίες
Το Νοέμβρη έχουν μελιτοέκκριση πολύ λίγα φυτά και μεταξύ αυτών το όψιμο ρείκι, η κουμαριά και όχι σπάνια το πεύκο. Η εκμετάλλευση τους από τα μελίσσια για συμπλήρωση των προμηθειων ειναι θέμα καιρικών συνθηκών.
7.Το πρόγραμμα εκμετάλλευσης
Το Νοέμβριο αρχίζει νεκρή μελισσοκομική περίοδος και οι μέλισσες αναπαύονται. Αλλά ο μελισσοκόμος πρέπει να επωφεληθεί από τη μείωση της εξωτερικής δραστηριότητας των μελισσιών, για να αποθηκεύσει το υλικό του, να κλείσει τον απολογισμό της χρονιάς και να σχεδιάσει το πρόγραμμα της νέας χρονιάς.
8.Οι συνθήκες διαβίωσης των μελισσοσμηνών.
Τα μελισσοσμήνη, είναι ή σύντομα θα μπουν σε κατάσταση νάρκης. Τις πιο κρύες ώρες σχηματίζουν μελισσόσφαιρα και η δραστηριότητά τους περιορίζεται στην παραγωγή θερμότητας, τη μετακίνηση των τροφών στα πιο κεντρικά πλαίσια,τη φροντίδα της βασίλισσας και τη φρούρηση της κυψέλης.
Εκτός από τις ασθένειες και τα παράσιτα, εχθροί τους αυτό το μήνα είναι το κρύο και η υγρασία.
9.Ενισχύσεις και διευκολύνσεις
Τα μελίσσια που στα μέσα του Νοέμβρη συλλέγουν ακομη πεύκο ή ρείκι και κουμαριά, θα πρέπει αμέσως μετά τον τρύγο να τα ετοιμάσουμε για ξεχειμώνιασμα, που πρέπει το κάθε μελίσσι να έχει 3-4 πλαίσια γεμάτα ανθόμελο και περίπου δύο πλαίσια γύρη για ένα 10ρι μελίσσι.
10.Προστασία στα μελισσοσμήνη το Νοέμβριο.
Αφαιρούνται όροφοι και πλαίσια που δε σκεπάζονται καλά από μέλισσες και τα μελίσσια στριμώχνονται καλά σε λιγότερα πλαίσια, ώστε να έχουν πυκνό πληθυσμό για κάλυψη.
Ο άδειος χώρος απομονώνεται με κάθετο κόντρα πλακέ η φελιζόλ . Άν περισσέψουν πλαίσια με γύρη δίνονται σε άλλα μελίσσια ή φυλάσσονται για την επόμενη άνοιξη.
Στα ξεγονιασμένα μελίσσια μπορούμε να κάνουμε καταπολέμηση για τα βαρρόα το μήνα Δεκέμβρη, όταν τα μελίσσια είναι χωρίς γόνο και τα βαρρόα είναι ευπρόσβλητα, πάνω στις μέλισσες.
11.Εξελίξεις στα μελισσοσμήνη το Νοέμβριο:
Τα μελίσσια στις περισσότερες περιοχές της χώρα έχουν σφαιρώσει και ειναι σε νάρκη. Στις νοτιότερες περιοχές η γέννα περιορίζεται, όπως και οι δραστηριότητες του σμήνους.
12.Συγκομιδή το Νοέμβριο
Είναι περιορισμένη και σπάνια στα πεύκα τα ρείκι ή την κουμαριά, Ομοίως και η γύρη, ο βασιλικός πολτός και η πρόπολη δεν ευνοούνται για συλλογή
Η έλευση του φθινοπώρου σηματοδοτεί για τους περισσότερους ελαιοπαραγωγούς την αρχή της περιόδου συγκομιδής του καρπού από τα ελαιόδεντρα, είτε αυτός προορίζεται για επιτραπέζια χρήση είτε για ελαιοποίηση. Για να είναι όσο το δυνατόν πιο πετυχημένη αυτή η διαδικασία και να παραχθεί ένα προϊόν ανώτερης ποιότητας και ικανοποιητικής ποσότητας, ο κάθε παραγωγός πρέπει να λάβει μερικές αποφάσεις πριν ξεκινήσει. Θα πρέπει να απαντήσει στα ερωτήματα πότε θα γίνει η συγκομιδή και φυσικά πώς, με ποιόν δηλαδή τρόπο και μέσο θα γίνει.
Υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση για το ποιο είναι τελικά το κατάλληλο χρονικό σημείο στο οποίο πρέπει να γίνει η συγκομιδή της ελιάς. Σε γενικές γραμμές η χρονική στιγμή αυτή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες, την τοποθεσία του ελαιώνα, την ποικιλία ελιάς, την κατεύθυνση της παραγωγής (επιτραπέζιες ή για ελαιόλαδο) και τις μεθόδους καλλιέργειας. Για να γίνει σωστή επιλογή της κατάλληλης ημερομηνίας χρειάζεται συσσωρευμένη εμπειρία και μπορεί να δώσει στον ελαιοπαραγωγό ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα όσον αφορά την απόδοση στην παραγωγή, τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, το χρώμα, τη γεύση και το άρωμα.
Η απόφαση για το πότε και το πώς θα πραγματοποιηθεί η συγκομιδή, έχει άμεση επίπτωση στην ποιότητα και ποσότητα του προϊόντος, είτε αυτό είναι ελαιόλαδο είτε είναι βρώσιμες ελιές.
Για παράδειγμα, η πρόωρη – πρώιμη συγκομιδή καρπού που προορίζεται για ελαιοποίηση, οδηγεί σε μειωμένη ποσότητα ελαιολάδου, καθώς οι καρποί αναμένεται να έχουν χαμηλότερη ελαιοπεριεκτικότητα σε αυτό το στάδιο, όμως το τελικό προϊόν θα είναι ανώτερης ποιότητας. Συνήθη χαρακτηριστικά – κριτήρια που διαμορφώνουν την ποιότητα του ελαιολάδου είναι η περιεκτικότητά του σε πολυφαινόλες, στερόλες, τοκοφερόλες, φωσφολιπίδια και χαμηλή οξύτητα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες παίζουν καίριο ρόλο στην διαμόρφωση της τελικής τιμής.
Σε κάθε περίπτωση, στόχος του παραγωγού είναι η εύρεση της χρυσής τομής μεταξύ ποιότητας και ποσότητας ελαιολάδου. Σύμμαχος του παραγωγού σε αυτό το στάδιο είναι οι μικροελαιοποιήσεις. Ο παραγωγός συλλέγει σε τακτά χρονικά διαστήματα ένα μικρό δείγμα από ελιές και το πάει στο ελαιοτριβείο για προσδιορισμό των φαινολών, οργανοληπτικών χαρακτηριστικών και την ελαιοπεριεκτικότητα των καρπών.
Αντίστοιχα, στις επιτραπέζιες ελιές, ο χρόνος συγκομιδής επηρεάζει άμεσα το μέγεθος του καρπού, και άρα το εισόδημα του καλλιεργητή. Για παράδειγμα, η τιμή στην Καλαμών στην κλάση 100 τεμάχια ανά κιλό είναι σχεδόν τετραπλάσια από ότι για τα 350 τεμάχια ανά κιλό. Ο στόχος του παραγωγού είναι να πιάσει την μεγαλύτερη παραγωγή σε μεγάλες κλάσεις που πληρώνονται καλά. Για να επιτευχθεί αυτό, είναι πιθανόν να χρειάζεται αραίωση της παραγωγής (του φορτίου του δέντρου) με σκοπό την παραγωγή λιγότερου αλλά μεγαλύτερου σε μέγεθος καρπού. Αραίωση καρπών είναι η τεχνική μέσω της οποίας αφαιρούνται κάποιοι υπανάπτυκτοι, κακοσχηματισμένοι ή πλεονάζοντες καρποί αρκετά νωρίς, έτσι ώστε οι διαθέσιμοι πόροι του δέντρου να κατανεμηθούν σε λιγότερους καρπούς οδηγώντας σε παραγωγή μεγαλύτερων καρπών.
Χρειάζεται να γνωρίζουμε ότι υπάρχει διαφοροποίηση στον ρυθμό ωρίμανσης και την σύσταση των καρπών σε αρδευόμενους και ξηρικούς ελαιώνες.
Μελέτες και εμπειρικές παρατηρήσεις στον ελαιώνα δείχνουν ότι η προστιθέμενη ποσότητα νερού μέσω της άρδευσης, επηρεάζει σημαντικά τόσο τον ρυθμό ωρίμανσης του καρπού (βάση της αλλαγής στο χρώμα του) όσο και την περιεκτικότητά του σε πολυφαινόλες. Καλό είναι να γνωρίζουμε ότι οι καρποί των αρδευόμενων δέντρων φτάνουν φυσιολογικά σε υψηλή κατά κανόνα ελαιοπεριεκτικότητα αργότερα σε σχέση με τους καρπούς των ξηρικών δέντρων. Παράλληλα, η αλλαγή του χρώματος του καρπού από πράσινο σε μαύρο (η συγκέντρωση δηλαδή σε ανθοκυανίνες) γίνεται επίσης πιο σταδιακά.
Η περιεκτικότητα σε ελαιόλαδο ως ποσοστό του βάρους των νωπών καρπών τείνει να είναι υψηλότερη φυσικά για τα ξηρικά από ό,τι για τα αρδευόμενα δέντρα, αλλά συνολικά με τη άρδευση παράγονται κατά κανόνα περισσότερες ελιές μεγαλύτερης μάζας. Οι αρχές αυτές απεικονίζονται ενδεικτικά και στα παρακάτω δύο γραφήματα μιας σχετικής μελέτης (1). Συγκεκριμένα, στο πρώτο γράφημα φαίνεται ότι οι πολυφαινόλες είναι χαμηλότερες στους καρπούς σε αρδευόμενους ελαιώνες συγκριτικά με αυτούς που δέχονται νερό μόνο από τις βροχές, ενώ η περιεκτικότητα μειώνεται όσο αυξάνεται και οι ποσότητα του νερού. Οι ερευνητές, μέσω πειραματικών δεδομένων απέδειξαν και την ύπαρξη συσχέτισης μεταξύ της ποσότητας νερού που δέχονται τα δέντρα και της συγκέντρωσης των ανθοκυανινών στους καρπούς.
γράφημα 1
Δύναμη αποκοπής του καρπού
Με όλο και περισσότερους παραγωγούς να επιλέγουν να συγκομίζουν τους καρπούς άγουρους (σε πρώιμα δηλαδή στάδια ωρίμανσης), έρχονται αντιμέτωποι με μειωμένη αποτελεσματικότητα της μηχανικής συγκομιδής. Η αιτία πίσω από αυτή την δυσκολία είναι ότι σε αυτά τα πρώιμα στάδια, η δύναμη αποκοπής του καρπού από το δέντρο είναι υψηλή. Στην πορεία της ωρίμανσης του καρπού, αυτή η δύναμη (που μετριέται σε newton N, με ένα απλό δυναμόμετρο) μειώνεται σταδιακά.
Χαρακτηριστικά, στην αρχή της ωρίμανσης (άγουροι καρποί) η δύναμη αποκοπής είναι ίση και μεγαλύτερη των 6 Ν, ενώ σε σε ενδιάμεσο στάδιο ωρίμανσης μειώνεται στα 4-4,5 Ν. Τέλος, όταν σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης η δύναμη φτάσει τα 3 Ν, τότε αναμένεται να ξεκινήσει σε 10 ημέρες η φυσική πτώση του καρπού από το δέντρο. Φυσικά και σε αυτή την περίπτωση ο ρυθμός μείωσης της δύναμης αποκοπής και το ακριβές νούμερο που αυτή θα έχει διαφέρει μεταξύ των ποικιλιών. Σύμφωνα με μελέτη (2) του ευρωπαϊκού προγράμματος olive4climate η συγκομιδή θα πρέπει να πραγματοποιείται όταν η δύναμη αποκοπής (Ν) προς το βάρος του καρπού (γραμμάρια) δίνει αποτέλεσμα που ισούται με 2 (Ν/γρ).
Σα να μην έφταναν όλα αυτά, καιρός, ασθένειες και εχθροί μπορούν να αλλάξουν τελευταία στιγμή την ημερομηνία συγκομιδής.
Φυσικά, ακόμα και αν ο παραγωγός καταφέρει να προσδιορίσει με την μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια την βέλτιστη στιγμή συγκομιδής, μπορεί λόγω καιρικών φαινομένων να μην μπορέσει να την ακολουθήσει κατά γράμμα. Για παράδειγμα, είναι αρκετά σύνηθες όσο προχωράει το φθινόπωρο οι συχνότερες βροχοπτώσεις να καθυστερήσουν ή να διακόψουν την συγκομιδή. Ως αποτέλεσμα, είναι σημαντικό πριν από οποιαδήποτε ενέργεια, ο ελαιοκαλλιεργητής να συμβουλεύεται τις μετεωρολογικές προβλέψεις. Πέρα από την άμεση επίδρασή του, ο καιρός και οι επικρατούσες περιβαλλοντικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν και εμμέσως την αποφασισθείσα στιγμή συγκομιδής με την έξαρση επικίνδυνων ασθενειών, όπως το γλοιοσπόριο και εντομολογικών εχθρών με σημαντικότερο τον δάκο, που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την παραγωγή ακόμα και την τελευταία στιγμή (1-2 εβδομάδες πριν τη συγκομιδή).
Το γλοιοσπόριο είναι μια μυκητολογική ασθένεια με μεγάλη έξαρση τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας. Προκαλεί σήψη και μουμιοποίηση των καρπών της ελιάς, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία στάδια έως τη συγκομιδή. Τα τελευταία δύο χρόνια, υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές ελαιοκαλλιεργητών που έχασαν πολύ σημαντικό μέρος της παραγωγής τους μόλις λίγες εβδομάδες ή ακόμα και λίγες ημέρες πριν τη συγκομιδή, και ενώ όλα έδειχναν να πηγαίνουν σύμφωνα με το πρόγραμμα.
Αν και η ζημιά από τον δάκο στον ελαιόκαρπο έχει ξεκινήσει πολύ νωρίτερα μέσα στην καλλιεργητική περίοδο, κάθε χρόνο στη χώρα μας γίνεται ευκόλως αντιληπτή, ακόμα και στους μη ειδικούς, περίπου το Σεπτέμβριο – Οκτώβριο, καθώς τότε λόγω ευνοϊκών συνθηκών θερμοκρασίας και υγρασίας, οι πληθυσμοί έχουν φτάσει σε μεγάλα επίπεδα και πλέον οι πληγές είναι εμφανείς στις ελιές. Πρόσφατα σε ελαιώνες της Κρήτης, η προσβολή από δάκο και στη συνέχεια από γλοιοσπόριο είχαν ως αποτέλεσμα τη δραματική αύξηση της οξύτητας στους καρπούς, με αποτέλεσμα η παραγωγή που προοριζόταν για έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, να καταλήξει τελικά σε βιομηχανικό προϊόν. Συνεπώς, αν όντως ο καλλιεργητής υποψιαστεί ότι υπάρχει πρόβλημα, μπορεί να συγκομίσει νωρίτερα, πχ. κατά δύο εβδομάδες. Υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές σε όλη την ελληνική επικράτεια ότι αυτές οι δύο εβδομάδες έσωσαν την παραγωγή από την εκρηκτική αύξηση του πληθυσμού κάποιου εχθρού ή από έξαρση κάποιας ασθένειας.
Συχνά λάθη που γίνονται στην Ελλάδα
Παρ’ ότι η Ελλάδα έχει μια μακρά παράδοση στην καλλιέργεια της ελιάς, συχνά πολλοί παραγωγοί (κυρίως ετεροεπαγγελματίες, αλλά και κατ επάγγελμα αγρότες) εφαρμόζουν λανθασμένες τεχνικές κατά την συγκομιδή που μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του ελαιοκάρπου και την υγεία και παραγωγικότητα των ελαιόδεντρων την ερχόμενη χρονιά.
1ο λάθος
Καρατόμηση των φορτωμένων με ελιές κλάδων, έτσι ώστε να περαστεί απευθείας από το μηχάνημα συλλογής που βρίσκεται στο έδαφος, το οποίο ξεχωρίζει ελιές από φύλλα και σπασμένους βλαστούς. Αυτή η τεχνική είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να κάνει κάποιος στο δέντρο της ελιάς. Το δέντρο, όταν τραυματιστεί ή αποκοπεί ένα τμήμα του, ξεκινά άμεσα τη διαδικασία αποκατάστασής του. Το δέντρο μπορεί να παρομοιαστεί με ένα εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας. Τα φύλλα του δέντρου συγκεντρώνουν ενέργεια από τον ήλιο με σκοπό να μεταφερθεί στα μέρη του φυτού που την έχουν ανάγκη. Δύο είναι οι βασικές λειτουργίες στις οποίες χρειάζεται περισσότερη ενέργεια το δέντρο μας. Πρώτον η παραγωγή βλαστών και δεύτερον η παραγωγή καρπών. Οι δύο αυτές λειτουργίες δρουν ανταγωνιστικά μεταξύ τους, δηλαδή όταν δίνεται ενέργεια για τη μία αφαιρείται ενέργεια από την άλλη. Κατά τη χρονιά που η ελιά είναι φορτωμένη με καρπό, το δέντρο έχει μεταφέρει όλη του την ενέργεια στους καρπούς και έχει καταναλώσει πολύτιμους πόρους για να το κάνει. Μόλις αφαιρεθεί ο καρπός, το δέντρο θα χρησιμοποιήσει τα φύλλα του για να παράξει εκ νέου ενέργεια και να κάνει κι άλλο καρπό το επόμενο έτος. Αν εμείς πάμε και μαζί με τον καρπό αφαιρέσουμε κλάδους με πλούσιο φύλλωμα, ουσιαστικά του καταστρέφουμε τις μηχανές συλλογής ενέργειας, βάζοντας σε κίνδυνο την παραγωγή της επόμενης χρονιάς και εξαντλώντας το δέντρο. Επιπροσθέτως, τη λιγοστή ενέργεια που θα παραχθεί από το φύλλωμα που αφήσαμε, το δέντρο θα τη δώσει για να παράξει ξανά τους βλαστούς που του αφαιρέσαμε. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι την επόμενη χρονιά θα πάρουμε πολύ μικρή ή ακόμη και μηδαμινή παραγωγή.
Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι χρειάζεται υπομονή έτσι ώστε να κατέβει ο καρπός από ένα υπερφορτωμένο κλαρί, και η καρατόμησή του για να πάρουμε τον καρπό δεν είναι η λύση, καθώς αφαιρούμε πολύτιμους φυτικούς ιστούς και δημιουργούμε μακροπρόθεσμα προβλήματα στη φυσιολογία του δέντρου.
2ο λάθος
Η αντίληψη: ”Όσο παραμένει ο καρπός πάνω στο δέντρο αυξάνεται η ελαιοπεριεκτικότητά του”. Ακούμε συχνά αρκετούς παραγωγούς να λένε ότι συγκομιδή πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν αργότερα (”όσο αργότερα τόσο το καλύτερο”) Μάλιστα, πολλές φορές λέγονται δικαιολογίες του τύπου ”δε μαζεύουμε ακόμη τις ελιές, τις κρατάμε πάνω στο δέντρο για να τραβήξουν περισσότερο λάδι”. Η συγκομιδή αργότερα από το φυσιολογικό σε καμία περίπτωση δεν αυξάνει την ποσότητα του ελαιολάδου, ενώ στην πραγματικότητα έχει άμεσες επιπτώσεις στην ποιότητα. Μάλιστα με τις χαμηλότερες θερμοκρασίες και ηλιοφάνεια του φθινοπώρου και του χειμώνα, η περιεκτικότητα των καρπών σε λάδι πιάνει από νωρίς “ταβάνι” και σταματάει να αυξάνεται από ένα σημείο και έπειτα, ενώ στην συνέχεια ο καρπός αρχίζει να χάνει υγρασία. Η καθυστέρηση λοιπόν αυτή, έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της συγκέντρωσης ουσιών υψίστης σημασίας όπως οι αλδεϋδικές και οι φαινολικές ενώσεις, που συγκαταλέγονται στα κριτήρια ποιότητας του παραγόμενου προϊόντος. Η μείωση αυτή έχει άμεση επίπτωση τόσο στα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου, όσο και στη διατροφική του αξία. Οι αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα συμπεριλαμβάνουν και την αύξηση των επιπέδων οξύτητας του ελαιολάδου. Τέλος, η επί μακρόν παραμονή των καρπών στο δέντρο αναμένεται να μειώσει και την ανθοφορία της επόμενης χρονιάς.
3ο λάθος
Συλλογή των καρπών σε πλαστικά ή γιούτινα σακιά. Τα σακιά, πλαστικά ή γιούτινα αποτελούσαν (και αποτελούν ακόμα) τον πιο διαδεδομένο και ευρέως χρησιμοποιούμενο τρόπο συλλογής του ελαιοκάρπου από το χωράφι, ώστε να οδηγηθεί στο ελαιοτριβείο. Τα σακιά, ιδίως τα πλαστικά, εμποδίζουν τον αερισμό του καρπού και οδηγούν στην αύξηση της θερμοκρασίας των καρπών που μεταφέρονται μέσα σε αυτά. Παράλληλα, λόγω του μεγέθους τους και της στοίβαξής τους προκαλείται συμπίεση του καρπού, οδηγώντας σε τραυματισμούς της ελιάς και απώλειες. Όλα τα παραπάνω προκαλούν σημαντική υποβάθμιση του προϊόντος. Για να αποφευχθεί αυτό συστήνεται (3) η χρήση τελάρων, κατά προτίμηση εικοσάκιλων, που επιτρέπουν τον καλύτερο αερισμό του καρπού. Σε κάθε περίπτωση, τα υλικά που χρησιμοποιούνται πρέπει να να πληρούν τις προδιαγραφές διασφάλισης υγείας (ανώτατο όριο φθαλικών εστέρων, νομοθεσία καν. (ΕΚ) 10/2011), να είναι κατάλληλα για τρόφιμα και να καθαρίζονται σχολαστικά πριν τη χρήση τους.
4ο λάθος
Μεσολαβεί αρκετός χρόνος από τη συγκομιδή των καρπών έως τη μεταφορά στο ελαιοτριβείο και τη ελαιοποίηση. Με το μάζεμα των καρπών, ξεκινάει να μετράει αντίστροφα ο χρόνος για τον παραγωγό. Αν μεσολαβήσει (μεγάλο) χρονικό διάστημα από τη συγκομιδή ως την ελαιοποίηση, ξεκινούν οι μικροβιακές ζυμώσεις, και υπάρχει κίνδυνος για ανάπτυξη μυκήτων, αύξηση της οξύτητας, μείωση των φαινολών και υποβάθμιση των οργανοληπτικών χαρακτηριστικών του καρπού. Χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα ακόμα και μια αρκετά ανθεκτική ποικιλία στους μετασυλλεκτικούς χειρισμούς όπως η Κορωνέικη, είναι εμφανές από τα παρακάτω γραφήματα μελέτης (4) ότι όσο αυξάνεται η θερμοκρασία και ο χρόνος αποθήκευσης του καρπού, αυξάνεται η και η οξύτητα, ενώ μειώνονται δραματικά οι πολυφαινόλες που περιέχει.
γράφημα 2
Δύσκολα μπορεί κανείς να ποσοτικοποιήσει με ακρίβεια τη ζημιά αυτή (πχ αν αφήσεις τις ελιές Χ μέρες, θα χάσεις Υ σε οξύτητα ή άλλες παραμέτρους) καθώς επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες. Επίσης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι σε περιόδους μεγάλης αιχμής, από τη στιγμή που θα παραδώσετε τις ελιές στο ελαιοτριβείο και θα φύγετε, ενδεχομένως να περάσουν άλλες 1-2 μέρες έως ότου το ελαιοτριβείο ξεκινήσει τη διαδικασία, καθώς θα έχει δημιουργηθεί μεγάλη σειρά προτεραιότητας. Ως αποτέλεσμα, ο παραγωγός θα πρέπει να έχει κλείσει εκ των προτέρων ραντεβού με το ελαιοτριβείο και να φροντίσει να αποθηκεύει τον καρπό μέχρι την στιγμή που θα πάει για ελαιοποίηση σε δροσερό, σκιερό μέρος με καλό αερισμό.
Τρόπος και μέσα συγκομιδής της ελιάς
Από την αρχαιότητα έως και πριν από 20-30 χρόνια, η πλειονότητα των ελαιοπαραγωγών χρησιμοποιούσε ξύλινα ραβδιά για να μαζέψει τον καρπό από τα δέντρα. Πλέον ο σταδιακός εκσυγχρονισμός της διαδικασίας καλλιέργειας και συγκομιδής της ελιάς περιλαμβάνει και την χρήση νέων εργαλείων που διευκολύνουν και επιταχύνουν την συγκομιδή, αυξάνουν την αποτελεσματικότητά της, μειώνουν τα εργατικά κόστη και μειώνουν τους τραυματισμούς που προκαλούνται στα δέντρα.
Πέρα από τις σύγχρονες τάσεις, το μέσο που θα επιλεγεί από τον εκάστοτε καλλιεργητή, εξαρτάται από:
1) τον ελαιώνα (αν είναι έντονα βραχώδης ή με μεγάλη κλίση), 2) τη μορφολογία των δέντρων (ύψος, μέγεθος κόμης και πάχος κορμού) 3) την κατεύθυνση της καλλιέργειας (αν δηλαδή ο καρπός προορίζεται για επιτραπέζια κατανάλωση ή για ελαιοποίηση) 4) την οικονομική ευχέρεια του παραγωγού
Η συγκομιδή της ελιάς μπορεί να πραγματοποιηθεί:
A) Εντελώς χειροκίνητα: Μάζεμα με τα χέρια και κουβαδάκι ή χρήση χειροκίνητων χτενών (τσατσαράκι). Τεχνική ιδιαίτερα διαδεδομένη στις επιτραπέζιες ποικιλίες, ώστε να μην τραυματιστεί ο καρπός.
B) Με μηχανήματα χειρός [ξύλινα ραβδιά (δε συστήνεται), ηλεκτρικά ή βενζινοκίνητα δονητικά ελαιοραβδιστικά και χτένια]
Γ) Με βαριά μηχανήματα ραβδισμού ή δόνησης προσαρτώμενα σε τρακτέρ (δονητικά ραβδιστικά κορμού, με ομπρέλα ή όχι). Στην περίπτωση που χρησιμοποιηθούν μηχανήματα με δόνηση, ο παραγωγός θα πρέπει να επιλέξει μηχανήματα χαμηλής δόνησης, ή να προσαρμόζει την έντασή της ώστε να μην τραυματίζονται τα δέντρα και να μην υπάρχουν μεγάλες απώλειες σε φύλλα. Παράλληλα, όπως αναφέρεται και παραπάνω (”Δύναμη αποκοπής του καρπού”), συστήνεται η συγκομιδή με δονητικά μηχανήματα να γίνεται όταν η δύναμη αποκοπής του καρπού είναι χαμηλότερη.
Δ) Εντελώς μηχανικά: Αυτό απαιτεί ελαιοσυλλέκτες υψηλής πυκνότητας (SHD). Αυτές οι μηχανές συγκομιδής αποτελούνται από μια ψηλή σήραγγα, μια κινητή καμπίνα, ένα σύστημα συλλογής πλήρους ύψους και δίσκοι – πιάτα όπου θα πέσουν οι ελιές. Το μηχάνημα περνά πάνω από το δέντρο και μέσα στο τούνελ τα κλαδιά ταλαντεύονται, έτσι ώστε οι ελιές να πέφτουν στα πιάτα συλλογής.
Ωστόσο, αυτή η μηχανική συγκομιδή μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε χωράφια χωρίς κλίση και εμπόδια, όπου τα δέντρα έχουν περιορισμένο ύψος και έχουν φυτευτεί κάτω από συγκεκριμένα πρότυπα, έτσι ώστε να χωράει να περάσει η μηχανή ανάμεσα στα δέντρα χωρίς πρόβλημα. Αυτός ο τρόπος συγκομιδής είναι πιο διαδεδομένος, μεταξύ άλλων, στην Καλιφόρνια, την Αυστραλία και σε περιοχές της Ισπανίας.
Μηχανική συγκομιδή ελιάς ποικιλίας Arbequina, γίνεται και στην Ελλάδα, σε περιοχές όπως η Ξάνθη, η Κομοτηνή, αλλά και στην Κεντρική Ελλάδα (Λάρισα) και Δυτική Ελλάδα, ακόμα και στην Πελοπόννησο (Αγρίνιο, Ηλεία κ.α). Βέβαια, το γεωγραφικό ανάγλυφο στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας με απουσία μεγάλων διαθέσιμων πεδινών εκτάσεων είναι απαγορευτικό για την υιοθέτηση υπερεντατικών και πλήρως αυτοματοποιημένων συστημάτων καλλιέργειας και συγκομιδής.
