Το λάδι περιέχει οξέα (κυρίως στεατικό, παλμιτικό και ελαϊκό). Η διαδικασία με την οποία μετράμε το ελαϊκό οξύ που υπάρχει μέσα στο λάδι ονομάζεται οξυμέτρηση.
Όσο λιγότερο το ποσοστό των οξέων που περιέχει, τόσο καλύτερης ποιότητος είναι το λάδι.
– Μέσα σε ογκομετρικό σωλήνα παίρνουμε 11 ml λάδι (προσοχή ακριβώς 11ml ) και το ρίχνουμε στη κωνική φιάλη. – Ξεπλένουμε τον σωλήνα με 11 ml οινόπνευμα (προσοχή να είναι καθαρό οινόπνευμα), αφού ανακινήσουμε καλά για να διαλυθεί το λάδι που έχει μείνει στο κάτω μέρος του σωλήνα, και το ρίχνουμε στην παραπάνω φιάλη.
– Προσθέτουμε στο διάλυμα από ελαιόλαδο και οινόπνευμα που έχουμε δημιουργήσει 7-8 σταγόνες δείκτη φαινολοφθαλεΐνης, ο οποίος είναι εκείνος που θα μεταβάλει το χρώμα του τελικού διαλύματος, ανακινούμε την κωνική φιάλη και την τοποθετούμε κάτω από την προχοΐδα.
– Γεμίζουμε την προχοΐδα με διάλυμα καυστικού νατρίου (διάλυμα βάσης NaOH) μέχρι την ένδειξη 0 στο πάνω μέρος της. Προσοχή: Η ένδειξη να είναι ακριβώς στο 0 και το διάλυμα καυστικού νατρίου να μην είναι ληγμένο ή αραιωμένο με νερό διότι κάτι τέτοιο θα επηρεάσει την οξύτητα, αυξάνοντας την τελική μας ένδειξη.
Η διαδικασία με την οποία μετράμε το ελαϊκό οξύ που υπάρχει μέσα στο λάδι λέγεται οξυμέτρηση ( πηγή φωτό honey-wine-oil.blogspot.com )
– Προσθέτουμε σιγά-σιγά στην κωνική φιάλη διάλυμα βάσης από την προχοΐδα (σταγόνα σταγόνα) με έντονη και συνεχή ανακίνηση. Αν χρειαστεί φράζουμε το στόμιο της φιάλης με τον αντίχειρα ώστε να γίνει καλύτερη η ανακίνηση (απαιτείται όμως να έχουμε καθαρίσει καλά τα χέρια μας προηγουμένως). – Όταν το χρώμα αρχίζει να αλλάζει (γίνεται ρόδινο), σταματάμε να προσθέτουμε NaOH και ανακινούμε ξανά το διάλυμα. Εφόσον αυτό χάσει το ροζ χρώμα συνεχίζουμε να ρίχνουμε σταγόνες από την προχοΐδα. – Όταν με την προσθήκη μιας σταγόνας (με συνεχή ανακίνηση) το ρόδινο χρώμα σταθεροποιηθεί έχουμε τελειώσει τη διαδικασία. – Βρίσκουμε την τελική ένδειξη της προχοΐδας, η οποία αντιστοιχεί στον όγκο (ml) του διαλύματος NaOH που καταναλώθηκε.
Αυτός ο αριθμός των ml που καταναλώθηκαν είναι και ο βαθμός οξύτητας του λαδιού που οξυμετρήσαμε.
Με βάση αυτό το λάδι μας κατατάσσεται σε μια από τις παρακάτω κατηγορίες:
a)Εξαιρετικό ή έξτρα Παρθένο Ελαιόλαδο (extra virgin olive oil), αν η οξύτητα είναι κάτω από 0,8 και τα άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του είναι σύμφωνα με τα προβλεπόμενα για την κατηγορία αυτή.
b)Παρθένο Ελαιόλαδο, αν η οξύτητα του είναι κάτω από 2 και τα άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του είναι σύμφωνα με τα προβλεπόμενα για την κατηγορία αυτή.
c) Ελαιόλαδο Λαμπάντε, οξύτητα μεγαλύτερη του 2 και τα άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του είναι σύμφωνα με τα προβλεπόμενα για την κατηγορία αυτή.
Η συγκομιδή της ελιάς έχει ξεκινήσει, αλλά είναι ήδη καιρός να σκεφτούμε πως να επαναφέρουμε στη γη τα λιπαντικά στοιχεία, κυρίως φώσφορο (P) και κάλιο (K), που αφαιρέθηκαν κατά την παραγωγική περίοδο. Μια επέμβαση που πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατό, κατά προτίμηση τον Νοέμβριο, όταν η δραστηριότητα της χλωροφύλλης είναι ακόμα ενεργή και το ριζικό σύστημα εξακολουθεί να λειτουργεί καλά.
Τα φύλλα και οι ρίζες μπορούν έτσι να δημιουργήσουν εφεδρικές ουσίες, να συσσωρευτούν στα κλαδιά, στον κορμό, στις ρίζες, οι οποίες θα είναι απαραίτητες για τη βλαστική ανάπτυξη, καθώς η δραστηριότητα της ρίζας δεν ακολουθεί πάντα εκείνη των οργάνων του φυτού.
Οι ρίζες, μέχρι η θερμοκρασία του έδαφος να φτάσει και να ξεπεράσει τους 10°C, δεν μπορούν να απορροφήσουν υγρά διαλύματα, επομένως θα είναι οι εφεδρικές ουσίες που θα τροφοδοτήσουν το φυτό σε αυτή την κρύα περίοδο της πρώιμης άνοιξης. Για το λόγο αυτό, οι εισροές λιπασμάτων κατά τους χειμερινούς μήνες μπορεί να μην είναι απολύτως χρήσιμες. Είναι, ωστόσο, εάν δίνονται κατά τους φθινοπωρινούς μήνες, χρονική στιγμή δηλαδή κατά τις οποίες τα φυτά είναι ακόμα ενεργά και αποθηκεύουν στοιχεία, ακριβώς για να υποστηρίξουν τις πρώτες φάσεις της ανοιξιάτικης αφύπνισης.
Κατά την επιλογή λίπανσης, εκτός από το να λαμβάνεται υπόψη η αφαίρεση ή η κατανάλωση θρεπτικών στοιχείων, δεν πρέπει να παραβλέπεται η γνώση των εδαφών και η διαθεσιμότητά τους σε Φώσφορο (P), Κάλιο (K), Βόριο (B) και οργανικές ουσίες, χωρίς να παραβλέπονται τα επίπεδα pH.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε το pH του εδάφους, επειδή τα θρεπτικά συστατικά απορροφώνται ακριβώς με βάση τα επίπεδα οξύτητας ή βασικότητας του ίδιου του εδάφους.
Με ελαιόδεντρα σε παραγωγή και με διαθεσιμότητα ώριμης κοπριάς, πέραν των δέκα μηνών, είναι δυνατές συνεισφορές σε αυτά και κατ’ ανώτατο όριο περίπου 80 – 100 kg ώριμης κοπριάς βοοειδών, σε κάθε ελιά ή ποσότητα 250 kg κάθε δύο χρόνια. Η κοπριά αυξάνει την οργανική ουσία του εδάφους, παρέχει καλές ποσότητες θρεπτικών στοιχείων όπως άζωτο, κάλιο, φώσφορο, μαγνήσιο, ασβέστιο, θείο, σίδηρο, μαγγάνιο, ψευδάργυρο, χαλκό και βόριο . Η κοπριά απελευθερώνει σταδιακά μικροθρεπτικά συστατικά, με επακόλουθα οφέλη για την ανάπτυξη των φυτών, περιορίζει τις απώλειες μέσω της έκπλυσης ή της απορροής των θρεπτικών ουσιών, βελτιώνει τη δομή του εδάφους και την κατακράτηση νερού.
Ως αρνητικές επιπτώσεις διαπιστώνουμε ότι η κοπριά αυξάνει την παρουσία ζιζανίων. Επιπλέον, συχνά δεν υπάρχουν διαθέσιμα κατάλληλα μέσα για την εξάπλωση της, έτσι ώστε η κατανομή να είναι ομοιογενής και καλά συνδεδεμένη με το έδαφος.
Ως υποκατάστατο, είναι δυνατή η χρήση οργανικών λιπασμάτων. Η δοσολογία θα μπορούσε να είναι περίπου 4 – 6 κιλά ανά φυτό και να διανεμηθούν στο έδαφος και σε αντιστοιχία με την προβολή του φυλλώματος.
Σε αυτή τη λίπανση πρέπει να προστεθούν τα ακόλουθα:
– 45 – 50 kg ανά εκτάριο φωσφόρου
– 90 – 100 κιλά κάλιο ανά στρέμμα
Αφού ολοκληρωθεί η διανομή των λιπασμάτων, πρέπει να θάβονται με ελαφριά σβάρνα, προκειμένου να ενσωματωθούν καλά στο έδαφος, επομένως η ταχύτητα του τρακτέρ ή του μηχανικού οχήματος που χρησιμοποιείται πρέπει να είναι χαμηλή, 3 – 5 km/h.
Στη φθινοπωρινή λίπανση, πρέπει να αποφεύγεται η προσθήκη αζωτούχων λιπασμάτων, τα οποία θα ήταν χρήσιμα για τη διατήρηση της ενεργού φωτοσυνθετικής δραστηριότητας, αλλά θα κινδύνευαν να επιμηκύνουν τον βλαστικό κύκλο του φυτού, γιατί θα έδιναν ζωντάνια στα νεαρά κλαδιά, καθυστερώντας τη ξυλοποίησή τους και θα μπορούσε να οδηγήσει σε ζημιά εάν φτάσουν ξαφνικοί και πρόωροι παγετοί.
Είναι δυνατόν, λοιπόν, να χρησιμοποιηθούν αζωτούχα λιπάσματα βραδείας αποδέσμευσης, έτσι ώστε να παραταθεί η ευεργετική επίδραση της σταδιακής απελευθέρωσης αζώτου (Ν).
Τα τελευταία χρόνια έχουν εισέλθει στην αγορά και προϊόντα που περιέχουν χουμικά οξέα, κατάλληλα για τη βελτίωση της δομής του εδάφους και της ικανότητάς του να απελευθερώνουν αμινοξέα και μικροστοιχεία, όπως μαγγάνιο, σίδηρο, μολυβδαίνιο και ψευδάργυρο. Τα αποτελέσματά τους έχουν αποδειχθεί χρήσιμα βοηθώντας την ελιά να εισέλθει στη φάση χειμερινής ανάπαυσης, περιορίζοντας πιθανές ζημιές από το κρύο, καθώς υποστηρίζουν τη φάση διαφοροποίησης των οφθαλμών.
Σε πολλές περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται και βιοδιεγερτικά, καθώς λειτουργούν ως ενεργοποιητές του μικροβιακού και φυτικού μεταβολισμού.
Γράφει
Έντσο Γκαμπίν
Διευθυντής της Διαπεριφερειακής Ένωσης Ελαιοπαραγωγών AIPO
Ο διευθύνων σύμβουλος του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιολάδου επισκέφθηκε τη Σαουδική Αραβία στις 19 Σεπτεμβρίου, όπου έγινε δεκτός από τον επικεφαλή της αντιπροσωπείας αυτής της νέας χώρας-μέλους του ΔΣΕ. Στη συνέχεια, μετέβη στο Μουσκάτ, την πρωτεύουσα του Σουλτανάτου του Ομάν, στις 21 Σεπτεμβρίου, όπου συμμετείχε σε ημερίδα για τον τομέα της ελιάς.
Με την ευκαιρία αυτή, ο Abdellatif Ghedira παρουσίασε το ΔΣΕ και τους στόχους του και εξήγησε τι προσφέρει ο Οργανισμός στις χώρες μέλη του. Ενθάρρυνε τους συμμετέχοντες να εξετάσουν το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός εργαστηρίου φυσικοχημικής ανάλυσης και μιας ομάδας γευσιγνωσίας για τον καλύτερο έλεγχο της ποιότητας των ελαιολάδων και την καταπολέμηση της απάτης. Συνέστησε επίσης στους εκπροσώπους του Υπουργείου Γεωργίας, να δημιουργήσουν ένα ερευνητικό φυτώριο για τη μελέτη της προσαρμογής των ποικιλιών ελιάς στις κλιματικές συνθήκες της χώρας.
Οι επαφές με την Πρεσβεία του Σουλτανάτου του Ομάν στη Μαδρίτη θα ενταθούν με στόχο τη διερεύνηση τρόπων για τη δημιουργία στενότερων δεσμών με τη ΔΟΕ. Ο διευθύνων σύμβουλος του ΔΟΕ προσκλήθηκε στο Ντουμπάι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, μεταξύ άλλων από τον πρόεδρο της Αραβικής Αρχής Επενδύσεων και Ανάπτυξης (AAAID), η οποία παρέχει κεφάλαια σε 56 εταιρείες σε 12 αραβικές χώρες με στόχο την στήριξη της γεωργικής τους ανάπτυξης.
Η αρχή αυτή ενθαρρύνει αναπτυξιακά προγράμματα για τη στήριξη των μικροκαλλιεργητών και την ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων, παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες και πραγματοποιεί μελέτες σκοπιμότητας. Η AAAID ενημέρωσε τον διευθύνων σύμβουλο για την προθυμία της να συνεργαστεί με τον Οργανισμό για τη στήριξη της χρηματοδότησης του ελαιοκομικού τομέα στις χώρες μέλη της. Ο Abdellatif Ghedira κάλεσε την AAAID να παραστεί στην επόμενη συνεδρίαση της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΔΣΕ την Τετάρτη 22 Νοεμβρίου στη Μαδρίτη ως παρατηρητής, όπου θα μπορέσει να παρουσιάσει την πρωτοβουλία του και να εξηγήσει στους εκπροσώπους της Επιτροπής τους όρους και τα κριτήρια για τη χρηματοδότηση των ελαιοκομικών έργων.
Δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη το μεγάλο ενδιαφέρον του αραβικού κόσμου για την ελαιοκαλλιέργεια και το ελαιόλαδο, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι η Συρία, πριν από τον εμφύλιο πόλεμο, ήταν η τέταρτη μεγαλύτερη ελαιοπαραγωγική δύναμη στη Μεσόγειο, μετά την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα, με παραγωγή που συχνά άγγιζε τους 300 χιλιάδες τόνους ετησίως.
Ο αραβικός κόσμος θέλει να αναλάβει την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ελαιόλαδο
Πριν από δύο χρόνια, η Σαουδική Αραβία είχε φυτέψει είκοσι εκατομμύρια ελαιόδεντρα, όλα σύμφωνα με το ισπανικό υπερεντατικό μοντέλο, στην επαρχία Αλ Τζουφ, στα σύνορα μεταξύ Ιράκ και Ιορδανίας. Στην Σαουδική Αραβία υπάρχει ο μεγαλύτερος ελαιώνας στον κόσμο που ανήκει σε μία μόνο ιδιοκτησία, την Εταιρεία Γεωργικής Ανάπτυξης της Al Jouf, πάνω από 5 εκατομμύρια ελαιόδεντρα σε μια έκταση 7.335 εκταρίων, και ένα αγρόκτημα που γεννήθηκε τη δεκαετία του ’90 με σαουδαραβικά κεφάλαια, το οποίο κέρδισε μια θέση στα παγκόσμια ρεκόρ Γκίνες το 2018.
Πριν από λίγα χρόνια ανακοινώθηκε η συνεργασία μεταξύ του Πανεπιστημίου Al-Jouf και του Πανεπιστημίου του Jaén για ερευνητικά θέματα που σχετίζονται με τον τομέα της ελιάς για τη βελτίωση της παραγωγικής ικανότητας. Συνολικά προβλέπονται 21 ερευνητικά έργα στο πλαίσιο της συμφωνίας αυτής που είναι υπεύθυνη για τη δημιουργία ενός προηγμένου ερευνητικού κέντρου για την ελιά και το ελαιόλαδο και τη μεταφορά τεχνολογίας και τεχνικών γνώσεων.
Ο αραβικός κόσμος θέλει να αναλάβει την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο ελαιόλαδο
Το όραμα του διαδόχου του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν Αλ Σα’ουντ, αποσκοπεί στην επίτευξη αυτάρκειας σε τρόφιμα και στην αύξηση των επενδύσεων και των οικονομικών εσόδων, καθώς και στην προστασία του περιβάλλοντος, χάρη στη επακόλουθη αύξηση της φυτικής κάλυψης, τη βελτίωση του κλίματος και την αντίσταση στην ερημοποίηση.
Πρόκειται για ένα σύνολο στόχων που ταιριάζουν πολύ καλά στην ανάπτυξη της ελαιοκαλλιέργειας, η οποία δεσμεύει τον άνθρακα, παράγει ελαιόλαδο και ενδεχομένως διαφορετικά συστατικά τροφίμων χάρη στα υποπροϊόντα του ελαιοτριβείου, αντισταθμίζει ασφαλώς την ερημοποίηση, με την προσαρμογή στο κλίμα των νότιων ερήμων, όπως αποδεικνύεται από την αντοχή των ελαιώνων στα σύνορα με τη Σαχάρα.
Ο μόνος άγνωστος παράγοντας είναι ακριβώς η οικονομική βιωσιμότητα αυτών των έργων, δηλαδή κατά πόσο αυτοί οι ελαιώνες μπορούν να είναι κερδοφόροι μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές και μελλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Το βέβαιο είναι ότι η ελαιοκαλλιέργεια, μεταξύ των διαφόρων καλλιεργειών, αντιπροσωπεύει έναν από τους τομείς με τη χαμηλότερη συχνότητα επενδύσεων και, ως εκ τούτου, παρουσιάζει ενδιαφέρον ακόμη και ως οικονομικό-χρηματοοικονομικό στοίχημα, για να μην αναφέρουμε την απασχόληση που προσφέρει σε ορισμένες φτωχές και υπανάπτυκτες περιοχές των αραβικών χωρών.
Ως εκ τούτου, είναι πιθανό ότι, σε λίγα χρόνια, πολλά πετροδολάρια θα επενδυθούν στον τομέα της ελιάς και ίσως ακόμη και στην κατάκτηση μερικών εμπορικών σημάτων ελαιολάδου που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, προκειμένου να αξιολογηθούν οι δυνατότητες ενός τομέα που μπορεί να καταστήσει τον αραβικό κόσμο όχι μόνο αυτάρκη αλλά και ηγέτη στο παγκόσμιο ελαιόλαδο.
Οι κάτοχοι φωτοβολταϊκών σταθμών υποχρεούνται κατά την εγκατάσταση αυτών -και σε κάθε περίπτωση πριν την ηλέκτρισή τους- σε φύτευση και συντήρηση καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας τους, περιμετρικά της εγκατάστασης (σε κάποια υποτμήματα και εντός αυτής), φυτών συμβατών με τη βλάστηση της περιοχής, λαμβάνοντας υπόψη το εδαφικό υπόστρωμα και τη δυνατότητα άρδευσης.
Τα παραπάνω προβλέπει, μεταξύ άλλων, το σχέδιο νόμου με τίτλο: «Όροι δόμησης, κατασκευής, επιτρεπόμενες χρήσεις γης για κέντρα δεδομένων, χωροταξικές και πολεοδομικές ρυθμίσεις, αξιοποίηση πόρων Πράσινου Ταμείου και λοιπές περιβαλλοντικές και ενεργειακές διατάξεις», που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση έως τις 13 Νοεμβρίου του 2023.
Με το σχέδιο νόμου επίσης καθορίζεται, το πλαίσιο λειτουργίας των κέντρων δεδομένων (data centers) και αντιμετωπίζεται το ζήτημα των ειδικών κτιριοδομικών και εν γένει πολεοδομικών απαιτήσεών τους. Αίρονται καθυστερήσεις σε πολεοδομικές διαδικασίες για την έκδοση οικοδομικών αδειών. Διευθετούνται ειδικότερα θέματα χωροταξίας και πολεοδομίας. Ρυθμίζονται ειδικότερα ζητήματα για τη στελέχωση και λειτουργία της ΡΑΑΕΥ, και άλλων εποπτευόμενων φορέων, οργάνων και υπηρεσιών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Αντιμετωπίζονται ζητήματα που αφορούν στην έγκαιρη προσαρμογή της στρατηγικής για τη βιοποικιλότητα και την προστασία της φύσης. Θεσπίζονται μέτρα για την ταχεία αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος από τη ρύπανση και την περιβαλλοντική υποβάθμιση που προκαλείται από τα απόβλητα. Ενισχύεται η αγορά Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), καθώς και η άμεση υλοποίηση προγραμμάτων για την ενεργειακή εξοικονόμηση. Μάλιστα, για πρώτη φορά προβλέπονται αντισταθμιστικά οφέλη, έτσι ώστε να μειωθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις, που προκαλούνται από διάφορες επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Παρά την δημογραφική καθίζηση που καταγράφει η ΕΛ.ΣΤΑΤ, η μείωση της κατανάλωσης ελαιολάδου τρέχει με ακόμη πιο γρήγορους ρυθμούς. Αποτέλεσμα η Ελλάδα να έχει πέσει στη 2η θέση της παγκόσμιας κατάταξης στην κατά κεφαλή κατανάλωση ελαιολάδου με 10,3 κιλά / ετησίως/ άτομο έναντι 11,4 κιλών της Ισπανίας, που έχει, και εδώ, κατακτήσει την 1η θέση παγκοσμίως.
Στην 3η θέση ακολουθεί η Ιταλία με 7,1 κιλά, 5η η Συρία με 6,8 κιλά, 6η η Κύπρος με 6,3 κιλά, 7η η Πορτογαλία με 5,8 κιλά, 8η η Αλβανία με 5,2 κιλά, στην 9η θέση το Μαρόκο με 3,7 κιλά και την πρώτη δεκάδα κλείνει η Παλαιστίνη με 3,3 κιλά ετησίως.
Τα στοιχεία έχουν την επίσημη σφραγίδα του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας (IOC) αλλά είναι σχετικά παλιά, της εμπορικής περιόδου 2020/21.
Όλες οι ενδείξεις συνηγορούν ότι ειδικά φέτος, με την κατακόρυφη άνοδο τιμών, η κατανάλωση θα υποχωρήσει ακόμη περισσότερο.
Για αυτή τη διαχρονική υποχώρηση τα αίτια είναι πολλά και θα χρειαζόταν μια μεγάλη συζήτηση, την οποία προσωπικά θα συμπύκνωνα σε μια μόνο λέξη: αδιαφορία.
Κατά τα άλλα, τα περί ”εθνικού προϊόντος” είναι λόγια κενού περιεχομένου. Με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την κατάσταση στο χώρο της μαζικής εστίασης (HORECA) με ευθύνη όλων. Από τα Υπουργεία, τους εποπτευόμενους αρμόδιους Οργανισμούς, τους (δι)επαγγελματικούς φορείς, την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τις τοπικές κοινωνίες, ιδίως των ελαιοπαραγωγικών περιοχών, μέχρι και τους ιδιοκτήτες των εστιατορίων, ταβερνών κτλ.
Τα ίδια και χειρότερα ισχύουν για τις επιτραπέζιες ελιές όπου σερβίρονται στα μπαρ κάτι άθλια, αηδιαστικά σνακ, ούτε ξέρω πως τα λένε, ενώ στην Πορτογαλία, την Ισπανία, ακόμη και στο πιο φτωχικό tapas θα σας κεράσουν σε ένα πιατάκι λίγες ελίτσες. Ευτυχώς το ελληνικό ισοζύγιο, αντισταθμίζεται από την καλή πορεία των εξαγωγών έχοντας όμως παραμελημένη τελείως την εσωτερική κατανάλωση.
Τα ενεργά εκτάρια (ha) γης για την παραγωγή ελιάς παγκοσμίως κυμαίνονται στα 10.578.246. Με την πάροδο των ετών, η παραγωγή της ελιάς αυξήθηκε σε όλο τον κόσμο, ωστόσο, η παραγωγή επηρεάζεται από την κλιματική αλλαγή η οποία έχει καταστεί μείζον ζήτημα στο γεωργικό τομέα επηρεάζοντας επίσης την παραγωγικότητα και την κατανομή πολλών κηπευτικών καλλιεργειών. Οι γεωργικές εκτάσεις επηρεάζονται από οξειδωτικές και αβιοτικές καταπονήσεις, όπως ακραίες θερμοκρασίες, ξηρασία, αλατότητα και χημική τοξικότητα, παράγοντες που οδηγούν στη μείωση της παραγωγικότητας των καλλιεργειών και, κατά συνέπεια, προκαλούν χαμηλό εισόδημα. Ως εκ τούτου, το αβιοτικό στρες αποτελεί έναν από τους σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζει τη μέση απόδοση των κηπευτικών καλλιεργειών και προκαλεί απώλεια έως και 50% της απόδοσης.
Το στρες επηρεάζει την ανάπτυξη και την απόδοση των φυτών προκαλώντας αλλαγές στη μορφολογία, τη φυσιολογία, τη βιοχημεία και τη μοριακή δομή των φυτών. Για τη μείωση των δυσμενών επιπτώσεων των αβιοτικών καταπονήσεων στα φυτά εφαρμόζονται διάφορα φυτοπροστατευτικά προϊόντα. Τα σωματίδια αργίλου καολίνη, τα οποία μειώνουν τη θερμική καταπόνηση και το ηλιακό έγκαυμα καλύπτοντας την επιφάνεια του φυτού, χρησιμοποιούνται συνήθως κατά των βιοτικών και αβιοτικών παραγόντων καταπόνησης. Σε πληθώρα μελετών χρησιμοποιήθηκε καολίνης κατά της θερμικής καταπόνησης και του ηλιακού εγκαύματος, σε εντομολογικές προσβολές και σε ασθένειες των φυτών. Επιπλέον, έχουν διερευνηθεί οι επιδράσεις του καολίνη στην ποιότητα και την απόδοση των καρπών.
Μια χημική ένωση που χρησιμοποιείται κατά των παραγόντων καταπόνησης είναι η γλυκίνη-μπεταΐνη, η οποία είναι οσμοπροστατευτική δράση, προάγει την ανθεκτικότητα των φυτών έναντι της ξηρασίας, της αλατότητας και άλλων συνθηκών καταπόνησης. Η γλυκίνη-μπεταΐνη έχει χρησιμοποιηθεί για τη μείωση των επιπτώσεων των αβιοτικών καταπονήσεων στις καλλιέργειες, ιδίως κατά της καταπόνησης της ξηρασίας (ηλίανθο, ελιά), της αλατότητας (τομάτα, κρεμμύδι, καλαμπόκι, καπνό, κολοκύθα. Πολυάριθμες και ποικίλες προσεγγίσεις έχουν αναπτυχθεί και πειραματιστεί για την αύξηση της παραγωγής και της παραγωγικότητας. Η ανάπτυξη νέων φιλοπεριβαλλοντικών στρατηγικών πρακτικών για την αύξηση της γεωργικής παραγωγικότητας κρίνονται αναγκαίες.
Απαραίτητο κρίνεται η αντιμετώπιση περιβαλλοντικών και καλλιεργητικών προβλημάτων με σκοπό τη βελτιστοποίηση της απόδοσης και της ποιότητας της ελαιοπαραγωγής. Από την άποψη αυτή, στόχος ήταν η διερεύνηση επιδράσεων της εξωγενώς εφαρμοζόμενης γλυκίνης-μπεταΐνης και της τεχνολογίας της σωματιδιακής μεμβράνης με βάση τον καολίνη στην απόδοση και την ποιότητα του ελαιόκαρπου και του ελαιόλαδου. Εφαρμόστηκαν στα δέντρα διαφορετικές δόσεις καολίνη και γλυκίνης-μπεταΐνης, σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα για την αξιολόγηση των παραμέτρων απόδοσης.
Επεμβάσεις – μεταχειρίσεις του καολίνη και της γλυκίνης- μπεταΐνης
Στον πειραματικό σχεδιασμό οι Taskin και Ertans (2023), χρησιμοποιήθησαν 33 δέντρα εκ των οποίων τα 24 δέντρα υποβλήθηκαν στις διάφορες επεμβάσεις και 9 δένδρα αποτέλεσαν τους μάρτυρες, για κάθε ομάδα (καρποφόρα και μη καρποφόρα) και ο συνολικός αριθμός των δέντρων ήταν 66. Η κατανομή των ελαιόδεντρων ήταν τυχαία και σε κάθε επέμβαση-μεταχείριση εφαρμόστηκε πλήρως τυχαιοποιημένο σχέδιο με τρεις επαναλήψεις ανά μεταχείριση (ένα δέντρο ανά επανάληψη). Τόσο τα καρποφόρα όσο και τα μη καρποφόρα δέντρα υποβλήθηκαν σε δύο δόσεις εφαρμογής καολίνη (Κ) (3% και 6%) και γλυκίνη-μπεταΐνη (GB) (0,3% και 0,6%) σε δύο διαφορετικά χρονικά διαστήματα, δύο φορές (πριν από την άνθηση και κατά την καρπόδεση), τρεις φορές (πριν από την άνθηση, κατά την καρπόδεση και την αύξηση μεγέθους των καρπών), επιπλέον των ομάδων ελέγχου το 2012.
Ο καολίνης και η γλυκίνη-μπεταΐνη εφαρμόστηκε σε δέντρα για τον προσδιορισμό της ποιότητας και της απόδοσης του ελαιόκαρπου και του ελαιόλαδου. Τα προϊόντα αυτά εφαρμόστηκαν με ψεκαστήρα: καολίνης σε 3kg σε 100L νερού (3%) και 6kg σε 100L νερού (6%) και γλυκίνη-μπεταΐνη σε 300g σε 100L νερού (0,3%) και 600g σε 100L νερού (0,6%). Κατά τη διάρκεια των εξωγενών εφαρμογών, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην επίτευξη πλήρους και ομοιόμορφης κάλυψης στις επιφάνειες των φύλλων. Οι εφαρμογές του καολίνη και της γλυκίνης-μπεταΐνης πραγματοποιήθηκαν ακολουθώντας τα φαινολογικά στάδια των ελαιόδεντρων της περιοχής.
Τα ελαιόδεντρα δεν αρδεύονταν και δεν λιπαίνονταν, καθώς και το κλάδεμα και η κατεργασία του εδάφους γινόταν ακανόνιστα, συνεπώς, κατά την αξιολόγηση των επιδράσεων των εφαρμογών στην απόδοση και την ποιότητα, αυτό έπρεπε να ληφθεί υπόψη. Επιπλέον, δεν εφαρμόστηκε καμία ειδική πίεση στα δέντρα. Ο κύριος σκοπός ήταν να διερευνηθούν οι επιδράσεις του καολίνη και της γλυκίνης-μπεταΐνης στην απόδοση και στην ποιότητα των ελαιόδεντρων που δεν είχαν δεχθεί τις κατάλληλες καλλιεργητικές τεχνικές.
Συμπεράσματα από την εφαρμογή καολίνη και της γλυκίνης- μπεταΐνης
Τα αποτελέσματά της μελέτης των Taskin και Ertans (2023) έδειξαν ότι οι εφαρμογές τόσο της γλυκίνης-μπεταΐνης όσο και του καολίνη είχαν σημαντικές επιδράσεις όχι μόνο στην απόδοση των δέντρων, στο δείκτη ωριμότητας των μη καρποφόρων δέντρων, αλλά και στη μέση απόδοση ανά cm2της διατομής του κορμού (kg/cm2) των καρποφόρων δέντρων. Επιπλέον, μετά την αξιολόγηση της ποιότητας του ελαιόλαδου με βάση τις μέσες τιμές, διαπιστώθηκε ότι η ποιότητα και η απόδοση του ελαιόλαδου επηρεάστηκαν και από τις δύο εφαρμογές. Η γλυκίνη-μπεταΐνη έδειξε το καλύτερο αποτέλεσμα συγκριτικά με τους μάρτυρες και τις μεταχειρίσεις με καολίνη.
Πίνακας 1. Η απόδοση/δένδρο των καρποφόρων (άνω πίνακας) και μη (κάτω πίνακας) δένδρων (kg)
Πίνακας 2. Η μέση απόδοση/cm^2 διατομής του κορμού των καρποφόρων (άνω πίνακας) και μη (κάτω πίνακας) δένδρων
Συμπερασματικά, δύο φορές (πριν από την άνθηση και κατά την καρπόδεση) η εφαρμογή 0,3% γλυκίνης-μπεταΐνης ήταν η καλύτερη μεταχείριση για την καλύτερη ποιότητα και απόδοση του ελαιολάδου. Οι βιβλιογραφικές αναφορές επισημαίνουν ότι οι εξωγενείς εφαρμογές τόσο της γλυκίνης-μπεταΐνης όσο και του καολίνη είχαν σημαντικές επιδράσεις στην ανοχή των ελαιόδεντρων έναντι του στρες. Παρατηρήθηκε ότι τόσο η εφαρμογή της γλυκίνης-μπεταΐνης όσο και του καολίνη επηρεάζουν θετικά την απόδοση των δέντρων και την αποδοτικότητα του ελαιολάδου. Επιπροσθέτως, συνέβαλαν στην αποτροπή της απώλειας απόδοσης που προέκυψαν από τις συνθήκες καταπόνησης και αύξησαν σημαντικά την απόδοση.
Πίνακας 3. Η απόδοση, η αποδοτικότητα, η αναλογία και η οξύτητα του ελαιόλαδου
Πίνακας 4. Η περιεκτικότητα του ελαιόλαδου σε λιπαρά οξέα
Καταληκτικά, ο καολίνης μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί κατά των παραγόντων στρες και για την αύξηση της απόδοσης, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης διαφόρων εντομολογικών προσβολών, διότι μετά την εφαρμογή και των δύο προϊόντων δεν καταγράφηκαν εντομολογικές και φυτοπαθολογικές προσβολές στα δέντρα. Η γλυκίνη-μπεταΐνη συνιστάται κατά του αβιοτικού στρες, καθώς τα αποτελέσματά μας έδειξαν στατιστική διαφορά όσον αφορά την αύξηση της απόδοσης συγκριτικά με τους μάρτυρες.
Πηγές
Taskin S. & Ertan E., (2023). Exogenous Applications of Kaolin and Glycine Betaine Increased the Yield and Quality of Olive Fruit and Olive Oil.Erwerbs-Obstbauvolume 65, pages 337–346.
Denaxa NK, Roussos PA, Damvakaris T, Stournaras V (2012) Comparative effects of exogenous glycine betaine, kaolin clay particles and ambiol on photosynthesis, leaf sclerophylly indexes and heat load of olive cv.Chondrolia Chalkidikis under drought. Sci Hortcult 137:87–94.
Η ακτινιδιά μπορεί να εμβολιαστεί τη μέθοδο του ενοφθαλμισμού
Με σπόρο, με μοσχεύματα και με εμβολιασμό μπορούμε να δημιουργήσουμε καινούργια φυτά ακτινιδιάς.
Όταν φυτεύουμε σπόρο ακτινιδιάς, το φυτό που παίρνουμε δεν έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με το φυτό που προέρχεται ο σπόρος. Για να αποκτήσει τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, πρέπει να εμβολιαστεί με την επιθυμητή ποικιλία. Επίσης, τα φυτά ακτινιδιάς που προέρχονται από σπόρο καθυστερούν να εισέλθουν στην παραγωγή σε σχέση με τα φυτά που προκύπτουν με την μέθοδο των μοσχευμάτων.
Για να βλαστήσουν οι σπόροι της ακτινιδιάς, τους τοποθετούμε αρχικά σε θερμοκρασία 4-5°C για δύο εβδομάδες, ώστε να βγουν από τον λήθαργο. Στη συνέχεια, τους φυτεύουμε σε γλαστράκια φυτωρίου που έχουμε γεμίσει με μίγμα που περιέχει τύρφη και περλίτη σε αναλογία 1:1. Μετά από 5-6 εβδομάδες, οι σπόροι της ακτινιδιάς θα έχουν βλαστήσει για να δώσουν ένα καινούριο φυτό ακτινιδιάς.
Πολλαπλασιασμός ακτινιδιάς με μοσχεύματα
Η ακτινιδιά μπορεί να πολλαστασιαστεί χρησιμοποιώντας φυλλοφόρα μοσχεύματα, δηλαδή τμήματα βλαστών μήκους 15 εκατοστών που παίρνουμε μέσα στο καλοκαίρι. Αφού κόψουμε τους βλαστούς, αφαιρούμε τα κάτω φύλλα του μοσχεύματος και το τοποθετούμε σε γλάστρα φυτωρίου.
Για μεγαλύτερη επιτυχία του πολλαπλασιασμού, χρησιμοποιούμε ορμόνη ριζοβολίας στη βάση του μοσχεύματος.
Στα γλαστράκια φυτωρίου τοποθετούμε μίγμα τύρφης, κοπριάς και περλίτη σε αναλογία 1:1:1. Τα μοσχεύματα της ακτινιδιάς θα ριζώσουν μετά από 2-2,5 μήνες για να μπορέσουν να φυτευτούν την περίοδο του χειμώνα στην οριστική τους θέση.
Πολλαπλασιασμός ακτινιδιάς με εμβολιασμό
Ο εμβολιασμός της ακτινιδιάς γίνεται στις αρχές της άνοιξης σε φυτά ακτινιδιάς που έχουν προκύψει από σπόρο με τη μέθοδο του αγγλικού (επιτραπέζιου) εμβολιασμού. Συλλέγουμε έγκαιρα τα εμβόλια που βρίσκονται σε λήθαργο και τα συντηρούμε σε ψυγείο μέσα σε νάιλον σακούλα.
Επίσης, η ακτινιδιά μπορεί να εμβολιαστεί στα τέλη του καλοκαιριού ή στις αρχές του φθινοπώρου με την μέθοδο του ενοφθαλμισμού με όρθιο Τ.
Αν και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας το νερό πέφτει με το τουλούμι, όπως λένε στο χωριό μου, εδώ στη Λακωνία και ειδικότερα στην περιοχή του νοτίου Πάρνωνα, όπου καλλιεργούνται οι περισσότερες ελιές Καλαμών στη Λακωνία, δεν έχει πέσει ούτε μια σταγόνα εδώ και πολλές εβδομάδες.
Κατά συνέπεια, όπως είναι αναμενόμενο, οι ελιές έχουν σουφρώσει τόσο πολύ, που πλέον μοιάζουν με σταφίδες.
Περιμέναμε το προηγούμενο μετεωρολογικό σύστημα με το χαμηλό βαρομετρικό που ανέφεραν οι μετεωρολόγοι να μας επηρεάσει, αλλά δυστυχώς, τίποτα. Τα μαύρα σύννεφα κινούνταν γύρω γύρω, αλλά ούτε σταγόνα βροχής δεν έπεσε.
Έτσι, αφού περιμέναμε μάταια, όσοι έχουμε γεωτρήσεις ξεκινήσαμε το περασμένο Σάββατο το πότισμα, λες και ήταν Ιούλιος.
Παρ όλα αυτά, το θετικό με την παρούσα κατάσταση είναι ότι οι ελιές με αυτές τις καιρικές συνθήκες, έχουν μαυρίσει αρκετά και βρίσκονται στο στάδιο της συγκομιδής, αφού πρώτα ξεζαρώσουν. Έπειτα από την άρδευση που πραγματοποιήσαμε, ξεζάρωσαν μετά από 3 – 4 εικοσιτετράωρα, αλλά αν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση, θα χρειαστούν και πάλι νερό σε λίγες μέρες.
Όπως λένε οι παλαιότεροι καλλιεργητές, αν δεν βρέξει, ελιές καλαμών δεν μαζεύουμε.
Αν και το νερό από τη γεώτρηση είναι καλό για να αποτρέψει το μαρασμό του μίσχου και την απόρριψη της ελιάς από το δέντρο, την τρέχουσα εποχή απαιτείται βροχή για να γίνουν οι ελιές καλαμών όπως πρέπει! Αυτό συμβαίνει διότι το νερό της βροχής που έρχεται από τον ουρανό, χωρίς τα άλατα της γεώτρησης, καθαρίζει τα φύλλα και αναζωογονεί το δέντρο. Επιπλέον, το νερό της βροχής που απορροφούν οι ρίζες περιέχει και άζωτο, το οποίο οι σταγόνες μεταφέρουν από την ατμόσφαιρα, άρα έχουμε και κατά κάποιο τρόπο φυσική λίπανση του δέντρου!
Εμείς οι παραγωγοί ελιάς Καλαμών περιμένουμε με αγωνία το νέο κύμα «κακοκαιρίας» που προβλέπεται για το Σάββατο 11 Νοεμβρίου, το οποίο φαίνεται να φέρνει βροχές ακόμη και στα νότια του Πάρνωνα, καθώς και ένα επόμενο σύστημα που αναμένεται τη Δευτέρα 13 Νοεμβρίου το πρωί. Αν κάποιο από αυτά τα δύο κύματα επηρεάσει την περιοχή μας με βροχές, αυτό σημαίνει πως την επόμενη εβδομάδα θα αρχίσουμε τη συγκομιδή.
Εννοείται ότι θα ξεκινήσουν τη συλλογή εκείνοι που επιθυμούν να κρατήσουν τις ελιές Καλαμών ως βρώσιμες! Διότι ακούμε πως αρκετοί παραγωγοί καλαμών και στην περιοχή μας, δεν ανησυχούν ιδιαιτέρως για τον καιρό φέτος, αφού με την τιμή του ελαιολάδου στα ύψη, σκοπεύουν να κατευθύνουν την παραγωγή τους προς τα ελαιοτριβεία.
Το ελαιόλαδο γίνεται όλο και ακριβότερο. Πίσω από τις τιμές που βλέπουν οι καταναλωτές στα ράφια, υπάρχει όπως φαίνεται μια αλυσίδα προβλημάτων και ανατιμήσεων, αναφορικά με τις ελιές…
Το ελαιόλαδο πωλείται ακριβότερα από ποτέ και οι παραγωγοί από τη Μεσσηνία, μέχρι την Κρήτη και τη Βόρεια Ελλάδα εξηγούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν. Η αύξηση στο κόστος της παραγωγικής διαδικασίας φέρνει αυξήσεις. Τα εργατικά χέρια είναι λιγότερα από ποτέ φέτος και τα μεροκάματα έχουν εκτοξευτεί. Εργάτες πολλοί από τους οποίους δεν έχουν εμπειρία, ζητούν ακόμα και 60 ευρώ τη μέρα για να μαζέψουν ελιές. Με τους παραγωγούς να αδυνατούν όπως λένε να ανταπεξέλθουν στα έξοδα και να προειδοποιούν για νέες αυξήσεις, μέσα στους επόμενους μήνες.
Εργάτες ακόμη και από τη Βόρεια Ελλάδα, μαζεύονται αυτό το διάστημα στην Κρήτη και επιστρατεύονται για το λιομάζωμα. Οι ιδιοκτήτες ελαιώνων δυσκολεύονται να βρουν αλλοδαπούς για τη συλλογή του ελαιόκαρπου φέτος. Η έλλειψη εργατών γης έχει ανεβάσει και τα εργατικά μεροκάματα για τη συγκομιδή ελιάς.
Μάλιστα επιχειρώντας να αντιμετωπίσουν το υψηλός κόστος, οι ελαιοπαραγωγοί σε πολλές περιπτώσεις προχώρησαν ήδη στην επιβολή πλαφόν στο μεροκάματο για το μάζεμα της ελιάς. Οι εργάτες το τελευταίο διάστημα ζητούσαν μεροκάματα που χαρακτηρίζονταν από τους αγρότες υπέρογκα, της τάξης ακόμα και των 60 ευρώ
Οι συνέπειες όπως εξηγούν αγρότες στο Mega, είναι να μην μπορούν να καλλιεργήσουν τα χωράφια τους και η παραγωγή να είναι μειωμένη. Όπως εξηγούν αυξάνεται διαρκώς το κόστος παραγωγής και αυτό φέρνει αυξήσεις στο ελαιόλαδο, στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Το Εργατικό Κέντρο Ηρακλείου, για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της έλλειψης εργατικών χεριών, «τρέχει» ένα πρόγραμμα με το οποίο δίνεται κίνητρο σε άνεργους να απασχοληθούν στον πρωτογενή τομέα και συγκεκριμένα στον τομέα της ελιάς, με την κάλυψη των εξόδων μετακίνησης και μετεγκατάστασης.
Μέχρι στιγμής στο πρόγραμμα συμμετέχουν 500 άνεργοι. Φέτος, η παραγωγή ήταν μειωμένη σε σχέση με πέρυσι, λόγω των καιρικών συνθηκών, ωστόσο υπάρχει μεγάλη ανάγκη σε εργατικά χέρια, με τους υπεύθυνους να λένε ότι από το νησί λείπουν αυτή τη στιγμή 10.000 εργάτες.
Θύλακας παραγωγών σουσαμιού συγκροτήθηκε στον Έβρο, με την πρωτοβουλία της Εβρίτισσας Αγγελικής Παπαράδη, από τους Μικρούς Έλληνες παραγωγούς και την γνωστή τους πρωτοβουλία ενίσχυσης των Ελληνικών προϊόντων, «Γαλάζιο Σάββατο».
Σύμφωνα με όσα τόνισε στην ΕΡΤ η κ. Παπαράδη, τέσσερις είναι οι παραγωγοί, μέχρι στιγμής, οι οποίοι θα καλλιεργούν το σουσάμι μέσω συμβολαιακής γεωργίας. Θα ακολουθεί άλεση και μεταποίηση σε ταχίνι και αλείμματα με ταχίνι καρπούς και σοκολάτα, καθώς πρόκειται για βραβευμένα προϊόντα.
Εξ άλλου σε ότι αφορά τη κίνηση Γαλάζιο Σάββατο, έχει προγραμματισθεί για πριν τα Χριστούγεννα.
