Μια δραματική αλλαγή έχει συντελεστεί στο αγρόκτημα της Νάουσας στην Ημαθία μέσα σε μόλις 15 χρόνια. Περίπου 15.000 στρέμματα, τα οποία παραδοσιακά φιλοξενούσαν δενδροκαλλιέργειες (κυρίως ροδάκινα), έχουν πλέον αφεθεί στην τύχη τους.

Τα επίσημα στοιχεία από την καταγραφή των αρδευόμενων εκτάσεων του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων (ΤΟΕΒ) Νάουσας είναι αποκαρδιωτικά, επιβεβαιώνοντας μια συνεχιζόμενη τάση φυγής από τον πρωτογενή τομέα.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι είναι πλέον θέμα χρόνου τα ξηρικά – εγκαταλελειμμένα χωράφια να ξεπεράσουν σε αριθμό τις ενεργές, αρδευόμενες καλλιέργειες της περιοχής.

Οι 4 αιτίες της μαζικής εγκατάλειψης

Σύμφωνα με τον διευθυντή του ΤΟΕΒ Νάουσας, Θωμά Μπλιάτκα, το αυξημένο κόστος παραγωγής είναι ο βασικός αποτρεπτικός παράγοντας, ειδικά για τους νεότερους σε ηλικία, ώστε να μην ασχοληθούν με τη γεωργία.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Νάουσας «Μαρίνος Αντύπας», Δημήτρης Τσιουλάκος, κωδικοποιεί τα αίτια της εγκατάλειψης στα εξής:

1. Το δυσβάσταχτο κόστος παραγωγής.
2. Το ρωσικό εμπάργκο, το οποίο έπληξε καίρια τη ροδακινοκαλλιέργεια.
3. Η απουσία κάλυψης από τον ΕΛΓΑ για τις ζημιές από βροχοπτώσεις την περίοδο 2017–2024.
4. Η έλλειψη κατώτερων εγγυημένων τιμών, που αφήνει τους παραγωγούς εκτεθειμένους στις διακυμάνσεις της αγοράς.

Ο εφιάλτης της λειψυδρίας

Πέρα από τα οικονομικά βάρη, ο κάμπος της Νάουσας αντιμετωπίζει έντονα το πρόβλημα της έλλειψης αρδευτικού νερού. Παρά τις φετινές βροχοπτώσεις, τα αποθέματα τα τελευταία χρόνια μόλις και μετά βίας επαρκούν για να ποτίσουν το 50% των εκτάσεων που έχουν απομείνει ενεργές.

Το γεγονός αυτό βάζει «φρένο» και στην αναδιάρθρωση των καλλιεργειών. «Αρκετοί παραγωγοί θέλουν να στραφούν σε άλλες καλλιέργειες, όπως είναι το ακτινίδιο, αλλά πρόκειται για καλλιέργεια που θέλει τετραπλάσιο νερό για άρδευση», σημειώνει ο κ. Μπλιάτκας.

Πρόταση «Μαμούθ» 20,44 εκατ. ευρώ για υποδομές

Για να αναστρέψει τη δυσμενή αυτή κατάσταση και να εξοικονομήσει πολύτιμους υδάτινους πόρους, ο ΤΟΕΒ Νάουσας έχει καταθέσει από το φθινόπωρο του 2025 στο Υπουργείο μια τεράστια πρόταση αναβάθμισης των αρδευτικών υποδομών, συνολικού προϋπολογισμού 20,44 εκατ. ευρώ.

Στόχος του οργανισμού είναι:

• Να ολοκληρώνεται ο κύκλος της άρδευσης με τις λιγότερες δυνατές απώλειες.
• Να εξυπηρετηθούν περισσότερες αγροτικές εκτάσεις.
• Να συγκρατηθεί η συνολική κατανάλωση εντός βιώσιμων ορίων, παρέχοντας το νερό ακριβώς τη στιγμή που το χρειάζεται το φυτό.

Πηγές:

• Ypaithros.gr

Σε χαμηλά επίπεδα, κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ-27, παραμένουν τα εισοδήματα ανά εργασία στις μόνιμες καλλιέργειες για τους αγρότες στην Ελλάδα και την Πορτογαλία.

Όπως αποκαλύπτει νέα μελέτη της ευρωπαϊκής Επιτροπής Γεωργίας (AGRI), οι επιδόσεις των δύο αυτών χωρών είναι συγκρίσιμες με τα κράτη-μέλη που εντάχθηκαν μετά το 2004, την ώρα που παλαιότερα κράτη-μέλη (όπως το Βέλγιο, η Δανία και η Γερμανία) καταγράφουν αισθητά υψηλότερα αγροτικά εισοδήματα.

Αντίστοιχη είναι η εικόνα και στη γαλακτοπαραγωγή, όπου τα υψηλότερα εισοδήματα εντοπίζονται στη Δανία, την Ισπανία, το Λουξεμβούργο και το Βέλγιο. Αντιθέτως, καμία χώρα-μέλος από τις νεότερες διευρύνσεις (μετά το 2004) δεν καταφέρνει να ξεπεράσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο γάλα.

Η «θηλιά» του κόστους: Ενέργεια, λιπάσματα και ζωοτροφές

Τα τελευταία χρόνια, τα εισοδήματα των Ευρωπαίων αγροτών χαρακτηρίζονται από τεράστια μεταβλητότητα. Οι κύριοι ένοχοι είναι οι βίαιες διακυμάνσεις των τιμών, ο επίμονος πληθωρισμός και το εκρηκτικό κόστος παραγωγής.

Η κρίσιμη τριετία 2020–2023, σημαδεμένη από τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας και τον πόλεμο στην Ουκρανία, έφερε σαρωτικές ανατιμήσεις στην ενέργεια, τα λιπάσματα, τις ζωοτροφές και τα εργατικά χέρια, συμπιέζοντας δραματικά τα περιθώρια κέρδους.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η ανισοκατανομή των απωλειών ανά κλάδο αποτυπώνεται ως εξής:

Η κυριαρχία των μικρών εκμεταλλεύσεων και ο ρόλος της ΚΑΠ

Η έρευνα αναδεικνύει επίσης την έντονη ανισότητα στον αγροτικό τομέα της ΕΕ, όπου το 20% των εκμεταλλεύσεων συγκεντρώνει περίπου το 60% του συνολικού εισοδήματος.

Παράλληλα, επιβεβαιώνεται το διαρθρωτικό πρόβλημα του κατακερματισμού της γης, το οποίο είναι ιδιαίτερα έντονο στη χώρα μας:

• Το 63,8% των εκμεταλλεύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι μικρότερο από 5 στρέμματα.
• Η υψηλότερη συγκέντρωση αυτών των πολύ μικρών εκμεταλλεύσεων καταγράφεται σε Ελλάδα, Ρουμανία, Μάλτα και Κύπρο.

Σε αυτό το δυσμενές περιβάλλον, η στήριξη μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) παραμένει ζωτικής σημασίας. Οι άμεσες ενισχύσεις καλύπτουν πλέον πάνω από το 30% του αγροτικού εισοδήματος. Παράλληλα, γίνεται προσπάθεια για καλύτερη στόχευση των πόρων σε νέους αγρότες, μικρές εκμεταλλεύσεις και μειονεκτικές περιοχές.

Η μελέτη καταλήγει υπογραμμίζοντας την επιτακτική ανάγκη για ταχύτερη παρακολούθηση των εισοδημάτων, ώστε οι ευρωπαϊκές πολιτικές να προσαρμόζονται άμεσα στις κρίσεις και να διασφαλίζουν τη βιωσιμότητα της γεωργίας.

Πηγές:

Το σοβαρό ζήτημα της τεράστιας απώλειας εισοδήματος που υπέστησαν οι παραγωγοί δενδροκαλλιεργειών στη Θεσσαλία έφεραν στη Βουλή οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Βασίλης Κόκκαλης (Λάρισας) και Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος (Μαγνησίας).

Με κοινή Αναφορά τους προς τους Υπουργούς Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων και Εθνικής Οικονομίας & Οικονομικών, κατέθεσαν την επιστολή των Αγροτικών Συνεταιρισμών των δύο Περιφερειακών Ενοτήτων, διεκδικώντας άμεση οικονομική στήριξη για τους πληγέντες παραγωγούς.

Το 2025: Μια καταστροφική χρονιά για τη δενδροκομία

Όπως επισημαίνεται στην επιστολή των Συνεταιρισμών, το έτος 2025 αποτέλεσε μια χρονιά τεράστιων προκλήσεων και ζημιών για τους παραγωγούς προϊόντων δενδροκομίας. Η χρονιά χαρακτηρίζεται «απογοητευτική», ιδίως για τους καλλιεργητές στις γεωγραφικές ζώνες της Αγιάς και της Ζαγοράς.

Τα προβλήματα που «γονάτισαν» τους παραγωγούς συμπυκνώνονται στα εξής:

• Μειωμένη παραγωγή & Ποιοτική υποβάθμιση: Ο συνδυασμός παγετού και παρατεταμένης ξηρασίας οδήγησε σε πολύ χαμηλότερες –από τις προσδοκώμενες– ποσότητες συγκομιδής, αλλά και σε σοβαρή υποβάθμιση της ποιότητας των καρπών κατά τη μετασυλλεκτική διαχείριση.
• Εκτόξευση κόστους: Οι αγρότες καλούνται να επιβιώσουν σε ένα περιβάλλον με αυξημένα εργατικά κόστη και δραματική έλλειψη εργατών γης, ένα πρόβλημα που επιτείνεται από τη δημογραφική πίεση στην ελληνική περιφέρεια.

Ο κίνδυνος εξαίρεσης και το αίτημα των Συνεταιρισμών

Το κλίμα ανασφάλειας εντείνεται από πληροφορίες που διακινούνται το τελευταίο διάστημα και αναφέρουν ότι οι περιοχές της Λάρισας και της Μαγνησίας κινδυνεύουν να εξαιρεθούν από τα ευεργετικά μέτρα ενίσχυσης εισοδήματος, ειδικά όσον αφορά τα μήλα (σε αντίθεση με άλλες μηλοπαραγωγικές ζώνες της χώρας). Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η μηλοκαλλιέργεια αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας.

Μέσω της κοινοβουλευτικής τους παρέμβασης, οι δύο βουλευτές ζητούν από τα αρμόδια Υπουργεία την άμεση θεσμοθέτηση στρεμματικής ενίσχυσης των εισοδημάτων για όλους τους παραγωγούς μήλων, καστάνων, αχλαδιών και κερασιών στις περιοχές Λάρισας και Μαγνησίας, ζητώντας γρήγορες ενέργειες και επίσημη ενημέρωση.

Πηγές:

• Αναφορά (Δελτίο Τύπου) Βουλευτών Β. Κόκκαλη και Α. Μεϊκόπουλου προς το Προεδρείο της Βουλής