Δυσμενέστερα των αρχικών προβλέψεων είναι τα τελικά στοιχεία για τη φετινή ελαιοκομική περίοδο 2025/26 στην Ισπανία. Η παραγωγή του «υγρού χρυσού» στη χώρα-ηγέτη του κλάδου εκτιμάται πλέον στους 1,29 εκατ. τόνους, παρουσιάζοντας μείωση 9% σε σχέση με την περσινή περίοδο, αλλά και πτώση 6% σε σύγκριση με τις εκτιμήσεις του περασμένου Οκτωβρίου.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να διατηρήσει τις πιέσεις στις διεθνείς τιμές, καθώς τα τελικά αποθέματα προβλέπεται να διαμορφωθούν σε χαμηλότερα επίπεδα από τα περσινά.

Γιατί «έπεσε» έξω η παραγωγή;

Παρά τις αρχικές αισιόδοξες προβλέψεις για 1,37 εκατ. τόνους, ο καιρός ανέτρεψε τα δεδομένα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ισπανικού Υπουργείου Γεωργίας:

• Ακραία φαινόμενα: Οι επίμονες βροχοπτώσεις και οι ισχυροί άνεμοι από τον Δεκέμβριο έως τον Φεβρουάριο προκάλεσαν σημαντικές καθυστερήσεις στη συγκομιδή.
• Ζημιές στον καρπό: Σε πολλές παραγωγικές ζώνες, οι καιρικές συνθήκες υποβάθμισαν την ποιότητα και την ποσότητα του καρπού, μειώνοντας τις τελικές αποδόσεις.

Η αγορά και τα αποθέματα

Παρά τη μειωμένη παραγωγή, η εμπορική πορεία του ελαιολάδου παρέμεινε θετική καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου. Ωστόσο, οι επόμενοι μήνες θεωρούνται κρίσιμοι. Η ζήτηση θα καθορίσει το αν τα τελικά αποθέματα θα επαρκέσουν μέχρι την επόμενη σοδειά, με τους αναλυτές να προειδοποιούν ότι η στενότητα στην προσφορά θα συνεχίσει να κρατά τις τιμές σε υψηλά επίπεδα.

Τι σημαίνει αυτό για τους Έλληνες ελαιοπαραγωγούς;

Η μείωση της ισπανικής σοδειάς λειτουργεί παραδοσιακά ως «στήριγμα» για τις τιμές του ελληνικού ελαιολάδου. Με την παγκόσμια προσφορά να παραμένει περιορισμένη, οι Έλληνες παραγωγοί και οι έμποροι αναμένεται να διατηρήσουν τη διαπραγματευτική τους ισχύ, ειδικά για το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, η ζήτηση για το οποίο παραμένει σταθερή παρά την ακρίβεια.

Την ώρα που η ευρωπαϊκή ελαιοκομία ταλανίζεται από τις αθρόες φθηνές εισαγωγές που γκρεμίζουν τις τιμές στην Ιταλία και οι Έλληνες παραγωγοί αγωνιούν για το κόστος παραγωγής, η γειτονική Τουρκία προχωρά σε μια εξαιρετικά «έξυπνη» κίνηση εξωστρέφειας και marketing. Στη Σμύρνη, άνοιξε τις πύλες της η πρώτη βιβλιοθήκη στον κόσμο που είναι εξ ολοκλήρου αφιερωμένη στο ελαιόλαδο.

Τα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Μαρτίου στον Κήπο Ελιάς Sevilma, στον δήμο Seferihisar, δημιουργώντας έναν μοναδικό πόλο έλξης που συνδυάζει τον αγροτουρισμό με την ανάδειξη του «υγρού χρυσού» ως πολιτιστική και ιστορική κληρονομιά.

80 ποικιλίες σε 30 τετραγωνικά μέτρα

Η «Βιβλιοθήκη Ελαιολάδου Yücel Sönmez» (πήρε το όνομά της από τον αείμνηστο συνιδρυτή της, περιβαλλοντικό ακτιβιστή και δημοσιογράφο) αποδεικνύει ότι δεν χρειάζονται αχανείς εγκαταστάσεις για την προώθηση του πρωτογενούς τομέα. Σε έναν χώρο μόλις 30 τετραγωνικών μέτρων, έχουν συγκεντρωθεί 80 διαφορετικές ποικιλίες από διάφορες περιοχές — από το Αιγαίο και τη Μεσόγειο, μέχρι τη Θάλασσα του Μαρμαρά, την Ανατολία, αλλά και τη Βόρεια Αμερική.

Όπως εξηγεί ο ιδρυτής του έργου, Güven Eken, ο επισκέπτης δεν έρχεται απλώς σε επαφή με ένα γαστρονομικό προϊόν, αλλά ανακαλύπτει το αρχαίο ταξίδι της ελιάς.

Γευσιγνωσία με ταυτότητα προέλευσης (Terroir)

Η εμπειρία που προσφέρει ο χώρος είναι απόλυτα βιωματική. Εκτός από την κλασική γευσιγνωσία, κάθε φιάλη ελαιολάδου στη βιβλιοθήκη συνοδεύεται από ένα πλήρες «βιογραφικό»:

• Πληροφορίες για το μικροκλίμα και τον τύπο του εδάφους της περιοχής προέλευσης.
• Τις μεθόδους παραγωγής και έκθλιψης.
• Το πολιτιστικό πλαίσιο και την ιστορία της κάθε τοπικής ποικιλίας.
• Τους ιδανικούς γαστρονομικούς συνδυασμούς (food pairing) με βάση τις αισθητηριακές του αποχρώσεις.

Η τουρκική πρωτοβουλία μάς δείχνει ξεκάθαρα τον δρόμο για την επόμενη μέρα. Με τις διεθνείς τιμές του ελαιολάδου να σταθεροποιούνται γύρω στα 4,30€/κιλό για το ελληνικό προϊόν
, το χύμα εμπόριο δεν αρκεί. Ο ελληνικός ελαιώνας διαθέτει αξεπέραστη ιστορία. Η δημιουργία επισκέψιμων ελαιοτριβείων, μικρών μουσείων γευσιγνωσίας ή η ένταξη τέτοιων καινοτόμων δράσεων στα νέα Σχέδια Βελτίωσης προσθέτει τεράστια υπεραξία στο τυποποιημένο μας λάδι (ΠΟΠ/ΠΓΕ) και ενισχύει το αγροτικό εισόδημα μέσω του τουρισμού.

Πηγή: Olimerca – Información Oleícola Independiente

Ένα ηχηρό «καμπανάκι» για το μέλλον της ελληνικής γεωργίας έκρουσε η Τράπεζα της Ελλάδος μέσω της ετήσιας έκθεσης του Διοικητή της, Γιάννη Στουρνάρα. Η έκθεση περιγράφει έναν πρωτογενή τομέα πλήρως εγκλωβισμένο σε χαμηλή παραγωγικότητα, δομικές στρεβλώσεις και κακό δημογραφικό προφίλ.

Το πιο ηχηρό μήνυμα, ωστόσο, απευθύνεται προς την Πολιτεία και το νέο επιτελείο του ΥΠΑΑΤ υπό τον Μ. Σχοινά: Η εποχή που η ΚΑΠ λειτουργούσε απλώς ως ένα εργαλείο καταβολής εισοδηματικών ενισχύσεων (επιδοτήσεων) πρέπει να τελειώσει άμεσα, δίνοντας τη θέση της σε στοχευμένες, μακροπρόθεσμες επενδύσεις.

Οι παθογένειες: Μικρά χωράφια, μεγάλοι σε ηλικία αγρότες

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η Τράπεζα της Ελλάδος, η προστιθέμενη αξία του αγροτικού τομέα στο σύνολο της οικονομίας παραμένει “κολλημένη” στο ισχνό 4,3%. Η εξήγηση κρύβεται σε δύο βασικούς παράγοντες που ταλαιπωρούν διαχρονικά τον Έλληνα παραγωγό:

1. Κατακερματισμένος Κλήρος: Το εντυπωσιακό 73% του συνολικού αριθμού των αγροτικών ιδιοκτησιών στην Ελλάδα δεν ξεπερνά τα 50 στρέμματα! Αυτό οφείλεται τόσο στη γεωμορφολογία όσο και στην απουσία ουσιαστικών κινήτρων για συνενώσεις και αναδασμούς.
2. Γερασμένο και ανειδίκευτο δυναμικό: Πάνω από τις μισές ιδιοκτησίες βρίσκονται στα χέρια αγροτών άνω των 55 ετών. Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι το «γνωσιακό κενό»: Μόλις το 0,7% του συνόλου των ιδιοκτησιών διαθέτει δυναμικό με πλήρη αγροτική εκπαίδευση, όταν ο μέσος όρος στην Ευρώπη (ΕΕ-27) είναι στο 10%.

Οι προτάσεις Στουρνάρα για να αλλάξει το τοπίο

Η έκθεση τονίζει ότι αν και τα άμεσα “βοηθήματα” χρειάζονται, δημιουργούν βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα. Αντίθετα, προτείνει τη στροφή των κονδυλίων σε:

• Εκσυγχρονισμό υποδομών: Έμφαση σε νέα αρδευτικά έργα για τη σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων (ειδικά ενόψει της κλιματικής αλλαγής και της ξηρασίας).
• Τεχνολογία και Ψηφιοποίηση: Επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη, ρομποτική και ευφυή γεωργία για να μειωθεί το κόστος και να αυξηθεί η παραγωγή. Πρόκειται για έργα που αναμένεται να επιδοτηθούν από τα επερχόμενα Σχέδια Βελτίωσης, στα οποία πλέον θα απαγορεύονται τα “κόλπα” της βαθμοθηρίας.
• Συνεργατικά Σχήματα: Προώθηση της συνένωσης εκμεταλλεύσεων (Ομάδες Παραγωγών) με αυστηρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.
• Εκπαίδευση: Στενή σύνδεση των αγροτικών σπουδών με τη μεταποίηση τροφίμων για να καλυφθεί το μεγάλο γνωσιακό κενό των νέων που εισέρχονται στο επάγγελμα.

Πηγή: Έκθεση Διοικητή Τράπεζας της Ελλάδος