Αλλαγές στο πλαίσιο που διέπει την προστασία του ελληνικού κρέατος από ελληνοποιήσεις και αφορούν την ιχνηλασιμότητα, την επισήμανση κρέατος και τη διενέργεια επίσημων ελέγχων στην αγορά κρέατος προβλέπει ΚΥΑ την οποία έχει υπογράψει το ΥπΑΑΤ και έχει διαβιβαστεί στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, οι οποίες θα ισχύσουν άμεσα, εν όψει του Πάσχα:

1. Η ετικέτα θα είναι υποχρεωτικό μέσο ταυτοποίησης για τα σφάγια, όπως και ο καθορισμός των ενδείξεων επ’ αυτών.

2. Θα υπάρχει υποχρεωτική σφράγιση με μπλε σφραγίδα, των ελληνικής καταγωγής σφαγίων (ζώα που γεννήθηκαν, εκτράφηκαν και σφαγιάσθηκαν στην Ελλάδα)

3. Πρόβλεψη για πιο ευέλικτα κλιμάκια ελέγχων

4. Ορισμός προέδρου στις Επιτροπές Κυρώσεων και ενστάσεων εκπροσώπου από τον ΕΛΓΟ – ΔΗΜΗΤΡΑ αντί εκπροσώπου των ΔΑΟΚ, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα.

5. Πρόβλεψη για συνδρομή στο επιτόπιο ελεγκτικό έργων των υπαλλήλων του ΥΠΑΑΤ, της ΑΑΔΕ και άλλων δημοσίων υπηρεσιών.

6. Συμμόρφωση με τον Κανονισμό (ΕΚ) 2018/775 σχετικά με την επισήμανση στα παραγόμενα τρόφιμα με πρωταρχικό συστατικό το κρέας.

7. Ομοιογένεια του τρόπου σήμανσης των σφαγίων βοοειδών με αυτόν των υπόλοιπων ειδών σφαγίων. Επίσης καθίσταται αναγκαία η πλήρης προσαρμογή της ισχύουσας ΥΑ με την ενωσιακή νομοθεσία μέσω κυρίως της διαγραφής της παρ. 6 του άρθρου 2 αυτής, η οποία ονομάτιζε ως «μόσχους» σφάγια από ζώα άνω του έτους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο αποκαθίσταται η σύγχυση που δημιουργείτο στην αγορά σε σχέση με την επισήμανση του βοείου κρέατος. Η επισήμανση απλοποιείται και αποσαφηνίζεται χωρίς διαφοροποιήσεις στις προβλεπόμενες ενδείξεις για τις ηλικίες του ζώου της ενωσιακής νομοθεσίας.

Πρόσθετες ασφαλιστικές δικλείδες

Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Λευτέρης Αυγενάκης, δήλωσε: «Με την ΚΥΑ που προωθούμε θέτουμε πρόσθετες ασφαλιστικές δικλείδες για την προστασία της ελληνικής παραγωγής κρέατος. Η προστασία των ελληνικών προϊόντων είτε πρόκειται για κρέας, είτε γαλακτοκομικά, λάδι,  μέλι, αυγά ή οπωροκηπευτικά, αποτελεί βασικό μέλημα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Σε αυτό αποσκοπούν οι συνεχείς έλεγχοι στην αγορά. Είμαστε αποφασισμένοι να εφαρμόσουμε το νόμο και το κάνουμε. Η ανοχή σε φαινόμενα ελληνοποιήσεων και παραπλάνησης του καταναλωτή είναι μηδενική. Όποιος παραβιάζει το νόμο θα υφίσταται και τις συνέπειες. Και αυτό πρέπει να το καταλάβουν όλοι!».

Οι αλλαγές

Τα συγκεκριμένα 7 σημεία στη νέα ΚΥΑ, αλλάζουν ως εξής:

Επισήμανση του κρέατος (αφορά στο 1ο κα 2ο σημείο)

1. Η επισήμανση του κρέατος του άρθρου 1 του εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1337/2013, που προορίζεται για παράδοση στον τελικό καταναλωτή ή σε μονάδες ομαδικής εστίασης, γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, των άρθρων 5, 6, 7 και 8 του προαναφερόμενου Κανονισμού και του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1169/2011.

2. Η επισήμανση του βόειου κρέατος γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, του άρθρου 9 του ν. 4492/2017 (Α΄ 156), του Μέρους Ι του παραρτήματος VII του Κανονισμού (EE) αριθ. 1308/2013, του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1760/2000, του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1825/2000 και της υπ’ αρ. 393/33759/23.03.2015 απόφασης του Αναπληρωτή Υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Β΄498).

3. Στα παραγόμενα τρόφιμα με πρωταρχικό συστατικό το κρέας, όπως παρασκευάσματα κρέατος και προϊόντα με βάση το κρέας, σε περίπτωση που αναγράφεται η χώρα καταγωγής ή ο τόπος προέλευσης τους και δεν είναι ίδια με τη χώρα καταγωγής ή τον τόπο προέλευσης του πρωταρχικού συστατικού, αναγράφεται επίσης η χώρα καταγωγής ή ο τόπος προέλευσής του εν λόγω πρωταρχικού συστατικού ή επισημαίνεται ότι η χώρα καταγωγής ή ο τόπος προέλευσης του πρωταρχικού συστατικού είναι διαφορετικά από αυτά του τροφίμου, σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 26 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 και το άρθρο 2 του εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 2018/775.

4. Ειδικότερα οι επιχειρήσεις της υποπερ. ββ΄ της περ. β΄ της παρ. 2 του άρθρου 1:

α) Για τα σφάγια βοοειδών, χοίρων και αιγοπροβάτων, επισημαίνουν κάθε σφάγιο ή μέρος αυτού (ημιμόριο, τεταρτημόριο) που εξέρχεται από το σφαγείο, με αυτοκόλλητη ετικέτα η οποία είναι αδιάβροχη και φέρει τις παρακάτω ενδείξεις με ευανάγνωστους και ανεξίτηλους χαρακτήρες:

• Είδος ζώου
• Κωδικός εκτροφής
• Χώρα γέννησης
• Χώρα εκτροφής
• Χώρα σφαγής
• Αριθμός έγκρισης σφαγείου
• Αριθμός σφαγής ζώου
• Ημερομηνία σφαγής
• Βάρος

β) Όταν το ζώο έχει γεννηθεί, εκτραφεί και σφαγεί  στην Ελλάδα οι ενδείξεις «ΧΩΡΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ», «ΧΩΡΑ ΕΚΤΡΟΦΗΣ» και «ΧΩΡΑ ΣΦΑΓΗΣ» αντικαθίστανται από την ένδειξη «ΧΩΡΑ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ: ΕΛΛΑΔΑ» και το πλαίσιο της επισήμανσης έχει χρώμα μπλε του χρωματικού μοντέλου CMYK με C:67%, M:37% Y:0% K:0%.  Κάτω από τα ανωτέρω στοιχεία δύναται να αναγραφεί και η ηλεκτρονική σήμανσή τους (QR, barcode κ.α.). Μόνο για την περίπτωση αυτή, όταν ο χώρος που προβλέπεται δεν επαρκεί, μπορεί να γίνει αύξηση του μεγέθους της ετικέτας.

γ) Πραγματοποιούν την επισήμανση των σφαγίων βοοειδών κατά τον προσδιορισμό του βάρους του ζεστού σφαγίου και ειδικά γι’ αυτά που ταξινομούνται κατά την ταξινόμησή τους. Η επισήμανση γίνεται με τέσσερις ετικέτες (4), μία σε κάθε τεταρτημόριο του σφαγίου στα εξής σημεία: στα οπίσθια τεταρτημόρια στην περιοχή του παραφιλέτου στο ύψος του τέταρτου οσφυϊκού σπονδύλου και στα μπροστινά τεταρτημόρια στο ύψος του χονδρού άκρου του στήθους, 10 έως 30 εκατοστά περίπου από την ξιφοειδή απόφυση του στέρνου. Οι ετικέτες είναι σύμφωνες με τις παρ. 2 έως 5 του άρθρου 8 του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2017/1182, όπως ορίζεται και στην παρ. 4 του άρθρου 4 της υπ’ αρ. 1106/70387/4.4.2019 απόφασης του Υπουργού και της Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β΄ 1424). Για τα βοοειδή στις υποχρεωτικές ενδείξεις στην ετικέτα, προστίθενται και οι εξής πληροφορίες:

αα) αναγράφεται κατά περίπτωση η φράση «μοσχάρι γάλακτος», όταν η ηλικία του ζώου είναι κάτω των οκτώ (8) μηνών, και «νεαρό μοσχάρι», όταν η ηλικία του ζώου είναι μεγαλύτερη των οκτώ (8) μηνών και μικρότερη των δώδεκα (12) μηνών,

ββ) αναγράφεται κατά περίπτωση η ηλικία των ζώων κατά τη σφαγή υπό τη μορφή:

«ηλικία κατά τη σφαγή: κάτω των 8 μηνών» ή «κατηγορία V»

«ηλικία κατά τη σφαγή: από 8 έως 12 μήνες» ή «κατηγορία Z»,

γγ) αναγράφεται η ταξινόμηση, σε όσα σφάγια ταξινομούνται, κάτω από τα στοιχεία που αναφέρονται ανωτέρω.

Η ηλικία εξακριβώνεται από τις πληροφορίες που είναι διαθέσιμες στην ψηφιακή υπηρεσία «Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής», η οποία τηρείται στη Γενική Διεύθυνση Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ, ή από το διαβατήριο του ζώου σύμφωνα με τον κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμό (ΕΕ) 2035/2019.

δ) Στα σφάγια χοιρινών που ταξινομούνται, αναγράφουν τα στοιχεία της ταξινόμησης στην ίδια ετικέτα, κάτω από τα στοιχεία που αναφέρονται ανωτέρω.

ε) Οι ετικέτες που χρησιμοποιούν είναι τετράγωνες και το μέγεθος τους κυμαίνεται από 50 cm2  έως 100 cm2. Οι χαρακτήρες για την αναγραφή των πληροφοριών είναι έντονα κεφαλαία γράμματα ή αριθμοί. Το ύψος όλων των γραμμάτων και αριθμών είναι τρία (3) χιλιοστά, με εξαίρεση τα στοιχεία της ταξινόμησης για τα οποία το ύψος είναι διπλάσιο. Όλες οι ετικέτες, με ευθύνη του σφαγείου όπου έγινε η σφαγή, φέρουν τη σφραγίδα του,  συνοδεύουν τα σφάγια ή τα τμήματα αυτών σε όλα τα στάδια εμπορίας τους κι ένα αντίγραφο τους παραμένει στο σφαγείο για δύο έτη. Στην ετικέτα δεν επιτρέπεται η αναγραφή καμίας άλλης προαιρετικής ένδειξης εκτός της προαιρετικής ένδειξης «Ελληνική εκτροφή άνω των 5 μηνών».

στ) Επισημαίνουν όλα τα σφάγια που έχουν ως χώρα καταγωγής την Ελλάδα, επιπλέον της ετικέτας και με σφραγίδα, με την ένδειξη «ΕΛΛΑΣ», η οποία έχει σχήμα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο με διαστάσεις έξι (6) επί τέσσερα (4) εκατοστά, και η αναγραφή  «ΕΛΛΑΣ» είναι με κεφαλαία ευδιάκριτα γράμματα και χρώμα Ε 133 Λαμπρό Κυανό FCF».

5. Το άρθρο 5 τροποποιείται ως ακολούθως:

α) Η περ. δ΄ της παρ. 2 αντικαθίσταται ως εξής:

«δ) Καταγράφουν για κάθε σφάγιο σε αρχείο την άφιξη και την αναχώρηση από το σφαγείο των ζώων, των σφάγιων ή των τεμαχίων τους, με τα αναγραφόμενα στοιχεία της ετικέτας του άρθρου 4, με τρόπο που να εξασφαλίζεται η σύνδεση μεταξύ του κρέατος και του ζώου ή της ομάδας ζώων από την οποία προέρχεται. Στην ομάδα ζώων περιλαμβάνονται ζώα στα οποία εφαρμόζονται πανομοιότυπες ενδείξεις επισήμανσης εκτός από τον «ΑΡΙΘΜΟ ΣΦΑΓΗΣ ΖΩΟΥ» και το «ΒΑΡΟΣ».

Για τα πουλερικά, τηρούν για κάθε σφάγιο ένα μέσο ταυτοποίησής του και καταγράφουν σε αρχείο την άφιξη και την αναχώρηση από το σφαγείο των πουλερικών, των σφάγιων ή των τεμαχίων τους και το μέσο ταυτοποίησης των σφάγιων, με το οποίο πρέπει να εξασφαλίζεται η σύνδεση μεταξύ του κρέατος και του πουλερικού ή της ομάδας πουλερικών από την οποία προέρχεται. Στην ομάδα πουλερικών περιλαμβάνονται πουλερικά στα οποία εφαρμόζονται πανομοιότυπες ενδείξεις επισήμανσης του άρθρου 4.»,

β) Η περ. στ΄ της παρ. 2 αντικαθίσταται ως εξής:

«στ) Εγγράφονται στην ηλεκτρονική εφαρμογή ΑΡΤΕΜΙΣ και συμπληρώνουν σε αυτήν ορθά τα στοιχεία του βιβλίου σφαγών όπως υποδεικνύονται στην εφαρμογή, εντός πέντε (5) ημερολογιακών ημερών από την ημέρα σφαγής. Στην περίπτωση των πτηνοσφαγείων η συμπλήρωση του μηνιαίου βιβλίου σφαγών στην εφαρμογή ΑΡΤΕΜΙΣ γίνεται εντός των πρώτων πέντε (5) ημερολογιακών ημερών του επόμενου μήνα από τον μήνα που αναφέρεται στο βιβλίο σφαγών. Επιπλέον των στοιχείων του βιβλίου σφαγών, τα σφαγεία που εφαρμόζουν την ταξινόμηση ζώων σύμφωνα με την ενωσιακή κλίμακα ταξινόμησης SEUROP του Παραρτήματος IV Μέρος Α και Β του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013,  συμπληρώνουν τα στοιχεία ταξινόμησης των σφάγιων βοοειδών και χοίρων καθώς και επιπλέον πεδία που αφορούν την παρουσίαση των σφάγιων (γδαρτού ή μαδητού τύπου στα χοιρινά σφάγια) και τα όργανα ταξινόμησης που χρησιμοποιούνται, όπως υποδεικνύονται από την εφαρμογή».

Πρόβλεψη για πιο ευέλικτα κλιμάκια (αφορά το 3ο σημείο)

Σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα, με απόφαση του Προϊσταμένου της οικείας ΔΑΟΚ, συνιστώνται διμελή μεικτά κλιμάκια ελέγχου, με ορισμένο επικεφαλής, για τον έλεγχο της συμμόρφωσης των επιχειρήσεων της περ. β΄ της παρ. 2 του άρθρου 1 με τις διατάξεις της παρούσας, αποτελούμενα από υπαλλήλους της ΔΑΟΚ και του ΕΛ.Γ.Ο. ΔΗΜΗΤΡΑ. Για τον ορισμό μελών στα εν λόγω κλιμάκια προηγείται έγγραφη συνεννόηση μεταξύ ΔΑΟΚ και ΕΛ.Γ.Ο. ΔΗΜΗΤΡΑ. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, δεόντως αιτιολογημένες, δύναται να οριστούν διμελή κλιμάκια ελέγχου που να αποτελούνται από υπαλλήλους της μια από τις δύο ανωτέρω υπηρεσίες, είτε με απόφαση του Προϊσταμένου της οικείας ΔΑΟΚ για τους ελεγκτές των ΔΑΟΚ είτε του ΕΛ.Γ.Ο. ΔΗΜΗΤΡΑ για τους ελεγκτές του ΕΛ.Γ.Ο. ΔΗΜΗΤΡΑ, κατόπιν ενημέρωσης της έτερης υπηρεσίας. Οι υπάλληλοι των κλιμακίων είναι κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ . Σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα μπορούν να οριστούν παραπάνω από ένα κλιμάκια

Ορισμός προέδρου στις Επιτροπές (αφορά το 4ο σημείο)

Σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα συνιστάται Επιτροπή Εξέτασης Παραβάσεων και Επιβολής Προστίμων (Ε.Ε.Π.&Ε.Π.) αποτελούμενη από:

αα) Έναν υπάλληλο του ΕΛ.Γ.Ο .ΔΗΜΗΤΡΑ ως Πρόεδρο, με τον αναπληρωτή του.

αβ) Δύο υπαλλήλους της αρμόδιας ΔΑΟΚ ή έναν υπάλληλο της αρμόδιας ΔΑΟΚ και έναν υπάλληλο του ΕΛ.Γ.Ο .ΔΗΜΗΤΡΑ ,με τους αναπληρωτές τους.

Όλοι οι ανωτέρω υπάλληλοι είναι κατηγορίας ΠΕ ή ΤΕ, εκτός από τον Πρόεδρο με τον αναπληρωτή του που είναι αποκλειστικά κατηγορίας ΠΕ.

Έργο της Ε.Ε.Π.&Ε.Π. είναι η εξέταση των πρακτικών ελέγχων και η επιβολή των διοικητικών κυρώσεων του άρθρου 9.

β) Σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα συνιστάται Επιτροπή Εξέτασης Ενστάσεων (Ε.Ε.Ε.), με διετή θητεία, αποτελούμενη από:

αα) Έναν υπάλληλο του ΕΛ.Γ.Ο. ΔΗΜΗΤΡΑ ως Πρόεδρο, με τον αναπληρωτή του.

αβ) Δύο υπαλλήλους της αρμόδιας ΔΑΟΚ ή έναν υπάλληλο της αρμόδιας ΔΑΟΚ και έναν υπάλληλο του ΕΛΓΟ με τους αναπληρωτές τους.

Όλοι οι ανωτέρω υπάλληλοι της Ε.Ε.Ε. είναι του κλάδου ΠΕ Γεωτεχνικών ή άλλου κλάδου ΠΕ, κατά προτίμηση με εξειδίκευση στην Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων.

Έργο της Ε.Ε.Ε. είναι η εξέταση, κατά νόμο και ουσία, των ενστάσεων που υποβάλλονται κατά των αποφάσεων επιβολής των κυρώσεων του άρθρου 9 από την Ε.Ε.Π.&Ε.Π.

γ) Με απόφαση του οικείου Περιφερειάρχη ορίζονται τα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη των επιτροπών των περ. α΄ και β΄.».

Συνδρομή άλλων υπηρεσιών ( αφορά στο 5ο σημείο)

Το ελεγκτικό έργο των αρμόδιων κλιμακίων δύναται να συνδράμουν υπάλληλοι του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, της ΑΑΔΕ, άλλων δημοσίων υπηρεσιών καθώς και ορκωτοί λογιστές

Συμμόρφωση με τον Κανονισμό ΕΚ (αφορά στο 6ο σημείο)

Με την παρούσα απόφαση θεσπίζονται τα αναγκαία συμπληρωματικά μέτρα για την εφαρμογή του άρθρου 18 του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002, του άρθρου 26 του Κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1169/2011, της περ. α΄ της παρ. 2 και της παρ. 3 του άρθρου 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2017/625, του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1760/2000, του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1825/2000, των εκτελεστικών Κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 931/2011, (ΕΕ) αριθ. 1337/2013 και (ΕΕ) 2018/775, σχετικά με την ιχνηλασιμότητα και την επισήμανση του κρέατος καθώς και τη διενέργεια των επίσημων ελέγχων στην αγορά κρέατος

Ομοιογένεια του τρόπου σήμανσης των σφάγιων (αφορά στο 7ο σημείο)

Από την έναρξη ισχύος της παρούσας απόφασης η υπ’ αρ. 1458/143681/2.6.2020 απόφαση του Υπουργού και της Υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β΄ 2244) καταργείται.

Πηγή www.ot.gr

Λίπανση

Νίκος Γαργαλάκος – ypaithros.gr

Η χρήση της γης για αγροτικούς σκοπούς έχει υπάρξει διαχρονικά ο κυρίαρχος παράγοντας που συντελεί στην απώλεια της παγκόσμιας βιοποικιλότητας. Σύμφωνα με επιστημονικό άρθρο που φιλοξενείται στον ιστότοπο ακαδημαϊκών δημοσιεύσεων Our World in Data, η βελτίωση της αγροτικής παραγωγικότητας είναι ζωτικής σημασίας για τον περιορισμό αυτού του προβλήματος, αλλά και τον ταυτόχρονο τερματισμό της παγκόσμιας πείνας.

Πριν από 10.000 χρόνια, η χερσαία επιφάνεια της Γης καλυπτόταν σε ποσοστό 71% (107 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα) από άγρια φύση (μεγάλα δάση, θαμνώδεις εκτάσεις και λιβάδια). Ωστόσο, σήμερα, αυτή η έκταση έχει συρρικνωθεί στο 51%, καθώς ένα διόλου ευκαταφρόνητο 45% (σ.σ. 48 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα) είναι δεσμευμένο για τις ανάγκες του αγροτικού τομέα, ισοδυναμώντας με μια περιοχή περίπου πέντε φορές μεγαλύτερη από το μέγεθος των Ηνωμένων Πολιτειών, όπως επισημαίνεται σε έρευνες που έχουν δημοσιευθεί στο Our World in Data.

«Λαμβάνοντας υπόψη αυτόν τον τεράστιο μετασχηματισμό, η χρήση της γεωργικής γης έχει αποτελέσει τον κύριο μοχλό για την καταστροφή της άγριας ζωής και της φύσης τις τελευταίες χιλιετίες», συνοψίζει σε άρθρο του ο οικονομολόγος του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και ιδρυτής του Our World in Data, Max Roser. Σύμφωνα με τον ίδιο, το περιβαλλοντικό πρόβλημα της άκρατης γεωργικής χρήσης της γης δεν λαμβάνει το μερίδιο προσοχής που του αναλογεί. «Επισημαίνεται πολύ λιγότερο από άλλες περιβαλλοντικές προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή ή η ρύπανση από πλαστικά. Ωστόσο, εάν επιθυμούμε ένα μέλλον στο οποίο θα διαφυλάσσεται η άγρια ζωή του πλανήτη, αυτό είναι το βασικό πρόβλημα στο οποίο πρέπει να εστιάσουμε», υπογραμμίζει ο Roser.

Παράγοντας περισσότερα τρόφιμα από λιγότερη γη

Προκειμένου η ανθρωπότητα να αυξήσει την παραγωγή τροφίμων με ταυτόχρονη μείωση της καλλιεργούμενης έκτασης και αποκατάσταση των άγριων οικότοπων, θα πρέπει να εξεύρει τρόπους να παράγει περισσότερα τρόφιμα σε λιγότερη γη. «Πρέπει να αυξήσουμε την αγροτική παραγωγικότητα. Αυτό είναι δυνατό να συμβεί. Στην πραγματικότητα, έχουμε ήδη πετύχει πολλά», σημειώνει ο Roser.

Μετά από αιώνες στασιμότητας, η ανθρωπότητα έχει να επιδείξει μεγάλη αύξηση της παραγωγικότητας της γης κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Σε αυτή την αύξηση των αποδόσεων έχει συντελέσει καθοριστικά ο εκσυγχρονισμός της γεωργίας. «Πριν από 60 χρόνια, οι αγρότες του πλανήτη παρήγαγαν περίπου 1 τόνο σιταριού ανά εκτάριο γης. Έκτοτε, [η ποσότητα] έχει αυξηθεί στους 3,5 τόνους. Αυτό σημαίνει ότι οι αποδόσεις στο σιτάρι έχουν αυξηθεί κατά τρεισήμισι φορές», αναφέρει ο αρθρογράφος.

Μεγάλες αυξήσεις αποδόσεων έχουν επιτευχθεί και σε άλλες σημαντικές καλλιέργειες, όπως το καλαμπόκι (από 1,94 τόνους/εκτάριο το 1961 σε 5,88 τόνους/εκτάριο το 2021), η σίκαλη (από 1,16 τόνους/εκτάριο το 1961 σε 3,05 τόνους/εκτάριο το 2021) και το ρύζι (από 1,87 τόνους/εκτάριο το 1961 σε 4,76 τόνους/εκτάριο το 2021). «Λόγω αυτών των αυξήσεων στην παραγωγικότητα, η απαιτούμενη έκταση γης για την καλλιέργεια μιας δεδομένης ποσότητας προϊόντων είναι παραπάνω από τρεις φορές μειωμένη τα τελευταία 60 χρόνια», επισημαίνει ο Roser.

Επιπλέον, οι μελέτες δείχνουν ότι η συνολική έκταση γης που αναλογεί σε κάθε άνθρωπο στον πλανήτη έχει μειωθεί περισσότερο από το μισό κατά το διάστημα από το 1940 (1,55 εκτάρια/άτομο) μέχρι το 2020 (0,6 εκτάρια/άτομο). Αυτή η δραστική αλλαγή σκηνικού, η οποία υποδηλώνει ότι, πλέον, απαιτείται λιγότερη γεωργική γη για να καλύψει τις διατροφικές ανάγκες του κάθε ατόμου, έρχεται μετά από αιώνες, κατά τους οποίους η μέση γεωργική γη ανά άτομο ήταν σταθερή, γύρω στα 1,7 εκτάρια/άτομο.

Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει λυθεί. «Ενώ η χρήση γεωργικής γης έχει μειωθεί σημαντικά σε ορισμένες περιοχές, αυξάνεται σε άλλες», τονίζει ο Roser. «Παγκοσμίως, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις δεν έχουν ακόμη πιάσει ταβάνι και εξακολουθούν να επεκτείνονται. Και ενώ η συνολική χρήση γης είναι χαμηλότερη από ό,τι πριν από 20 χρόνια, εξακολουθεί να ανέρχεται στον υπερβολικό αριθμό των 4,8 δισ. εκταρίων. Αν θέλουμε να δούμε την άγρια ζωή του πλανήτη να ευδοκιμεί, πρέπει να μειώσουμε περαιτέρω τη χρήση γης», προσθέτει ο ίδιος.

Καθοριστικής σημασίας η άμβλυνση του «yield gap»

Περιθώρια βελτίωσης υπάρχουν. Όπως επιβεβαιώνουν πρόσφατες αγροτικές έρευνες, υφίσταται ακόμη σημαντική απόκλιση μεταξύ της πραγματικής και της δυνητικής βέλτιστης απόδοσης των καλλιεργειών (yield gap), η οποία μπορεί να επιτευχθεί χρησιμοποιώντας τις βελτιωμένες σύγχρονες καλλιέργειες, τεχνολογίες και γεωργικές πρακτικές.

«[Η απόκλιση] συχνά εξαρτάται από τον βαθμό υιοθέτησης τεχνολογιών όπως η άρδευση, τα λιπάσματα και οι βελτιωμένοι σπόροι. Ωστόσο, εάν το πάμε ένα βήμα παρακάτω, αυτό που χρειάζεται είναι αλλαγές στα συστήματα χρηματοδότησης που καθιστούν δυνατή την υιοθέτηση της τεχνολογίας και παρέχουν πρόσβαση στις αγορές, αλλαγές πολιτικής που επιτρέπουν διευθετήσεις για δίκαιο εμπόριο και ενισχύουν τα δικαιώματα των αγροτών στη γη και επιστημονικές προσπάθειες για την παραγωγή καλλιεργειών υψηλών αποδόσεων κατάλληλων για το κλίμα και το έδαφος της εκάστοτε γεωργικής περιοχής», καταλήγει ο Roser.

Με την απόφαση του Περιφερειάρχη της Πελοποννήσου, Δημήτρη Πτωχού, εκκινήθηκε η υλοποίηση της Δράσης 4.1.5, με τίτλο “Υλοποίηση Επενδύσεων για την Ανθεκτικότητα, τη Βιωσιμότητα και την Ψηφιακή Οικονομική Ανάκαμψη των Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων” (Σχέδια Βελτίωσης), με συνολικά 301 αιτήσεις υποστήριξης, με δημόσια δαπάνη που ανέρχεται στα 14.179.907 ευρώ.

Στον αντίστοιχο τομέα, για την Περιφέρεια του Νοτίου Αιγαίου, υποβλήθηκαν 45 αιτήσεις υποστήριξης με συνολική δημόσια δαπάνη ύψους 2.940.186 ευρώ.

Μπορείτε να δείτε τα αποτελέσματα για την Περιφέρεια Πελοποννήσου εδώ και για την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου εδώ.

Ο στόχος αυτής της δράσης είναι η επίτευξη ανθεκτικότητας, βιωσιμότητας και ψηφιακής οικονομικής ανάκαμψης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις τρέχουσες και πιθανές μελλοντικές προκλήσεις που προκύπτουν από οποιοδήποτε κίνδυνο.

Οι επιλέξιμες δαπάνες περιλαμβάνουν:

• Ίδρυση, μετεγκατάσταση, ανέγερση, επέκταση και εκσυγχρονισμός γεωργικών κτιρίων και κατασκευών.
• Αγορά, μεταφορά και εγκατάσταση καινούργιου μηχανολογικού και λοιπού εξοπλισμού.
• Αγορά γης.
• Αγορά, μεταφορά και εγκατάσταση πολυετών φυτειών των οποίων η εγκατάσταση δεν γίνεται με τη χρήση σπόρου.
• Περίφραξη και διαμόρφωση αγροτεμαχίων και την περίφραξη φυτειών.
• Αγορά καινούργιου αυτοκινήτου με ψυκτικό θάλαμο για την εξυπηρέτηση εκμετάλλευσης παραγωγής ανθέων ή μανιταριών.
• Αγορά καινούργιου φορτηγού αυτοκινήτου για τη μεταφορά κυψελών (μελισσοκομικό φορτηγό).
• Αγορά και εγκατάσταση Η/Υ και λογισμικού διαχείρισης γεωργικής εκμετάλλευσης, εξοπλισμού επικοινωνιών και γραφείου.
• Επενδύσεις που συμβάλλουν στην αξιοποίηση ΑΠΕ.

Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι η φυτοπροστασία είναι ένα κρίσιμο στοιχείο της γεωργικής παραγωγής. Από τη μια πλευρά εξασφαλίζει τις παραγωγές μας από διάφορα παράσιτα (έντομα, μύκητες, βακτήρια, ιούς, ζιζάνια) κι από την άλλη επιβαρύνει το περιβάλλον και την υγεία μας με περισσότερο ή λιγότερο επικίνδυνες δραστικές ουσίες. 

Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι συγκομίζουμε ό,τι περισσέψει από τα παράσιτα των φυτών μας. Όπως έγραψα στο προηγούμενο σημείωμα, η πολιτική της Ε.Ε. από το αγρόκτημα στο πιάτο του καταναλωτή (F2F) στοχεύει σε βιώσιμη παραγωγή του πρωτογενούς τομέα.

Ένα μέρος της πολιτικής είναι η μείωση των χρησιμοποιούμενων φυτοπροστατευτικών προϊόντων κατά 50% μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Υπάρχουν πολλές αντιρρήσεις για τη δυνατότητα εφαρμογής αυτής της πολιτικής και μελέτη του ΕΣΥΦ (Ελληνικός Σύνδεσμος Φυτοπροστασίας) δείχνει σημαντικά προβλήματα σε πολλές ελληνικές καλλιέργειες από την κατάργηση δραστικών ουσιών. Για παράδειγμα, στις υπό κατάργηση δραστικές ουσίες φαίνεται να είναι όλα τα ζιζανιοκτόνα του βαμβακιού. Υποθέτω ότι σε λίγα χρόνια θα έχουμε ρομπότ που θα καταστρέφουν τα ζιζάνια, αλλά μέχρι τότε δεν πιστεύω ότι μπορεί να καλλιεργηθεί βαμβάκι χωρίς ζιζανιοκτόνα. Ανάλογα παραδείγματα υπάρχουν και για άλλες καλλιέργειες και παράσιτα. Παρ’ όλο που οι πολιτικές της Ε.Ε. είναι πάντα σε διαπραγμάτευση και οι στόχοι, μπορεί να μειωθούν θα πρέπει να ετοιμαζόμαστε για να συμβάλλουμε στην επιτυχία των πολιτικών αυτών. Γι’ αυτό θα πρέπει να αρχίσουμε να εφαρμόζουμε κατάλληλες πρακτικές που θα βοηθήσουν στην επίτευξη των στόχων.

Σήμερα έχουμε στο οπλοστάσιό μας αρκετές τεχνολογίες που μπορούν να μας βοηθήσουν 

Πρώτη δυνατότητα είναι η χρήση νέων τεχνολογιών για την παρακολούθηση των καλλιεργειών, ώστε να έχουμε έγκαιρη διαπίστωση των προσβολών της φυτείας μας. Τα drones, αλλά και εικόνες από δορυφόρους μπορούν να μας δείχνουν (πέρα από τη δική μας επίσκεψη στο χωράφι) σημεία του χωραφιού με προβλήματα που πρέπει να επισκεφτούμε για να διαπιστώσουμε ποια είναι και να επέμβουμε. Επομένως, ψεκάζουμε όταν υπάρχει πρόβλημα και όχι προληπτικά ή όταν ψεκάζει ο γείτονας. Βοήθεια στον γρήγορο προσδιορισμό των προβλημάτων προσφέρουν προγράμματα υποβοήθησης των αγροτών στη λήψη αποφάσεων (DS Sdecision Support Systems). Τα προγράμματα αυτά είναι συνδεδεμένα με μετεωρολογικούς σταθμούς και μπορούν εκτός από παρακολούθηση της καλλιέργειας, τους χρόνους και τις ποσότητες λιπασμάτων, ποτίσματος κ.λπ., να προβλέπουν κινδύνους από εχθρούς και να προτείνουν ψεκασμούς. Η εμπειρία μου με το πρόγραμμα granoduro.net (granoduro.net® | Το λογισμικό που βοηθάει τον αγρότη για αειφορική παραγωγή σκληρού σίτου) για το σκληρό σιτάρι για δέκα χρόνια, μου απέδειξε πόσο σωστά λειτουργεί και δίνει σωστές συμβουλές στους παραγωγούς για την καλύτερη διαχείριση της καλλιέργειας. Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν προγράμματα και για άλλες καλλιέργειες.