Ένα έγγραφο που αναμένεται να προκαλέσει «σεισμό» στον ευρωπαϊκό πρωτογενή τομέα φέρνει στο φως η Ευρωπαϊκή Επιστημονική Συμβουλευτική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή. Μέσα από μια ογκώδη έκθεση 350 σελίδων, οι επίσημοι σύμβουλοι της ΕΕ προτείνουν σαρωτικές αλλαγές, στοχεύοντας ευθέως τη γεωργία και την κτηνοτροφία στο όνομα της πράσινης μετάβασης.

Λιγότερο κρέας στο τραπέζι, επιβολή φόρων για τις εκπομπές άνθρακα στο χωράφι και, κυρίως, σταδιακή κατάργηση κρίσιμων επιδοτήσεων της ΚΑΠ, αποτελούν τον πυρήνα των προτάσεων για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.

«Διαβάστε επίσης: Ορόσημο το Πάσχα για τον νέο Αναπτυξιακό Νόμο: Τι ισχύει για αγορά γης και τρακτέρ»

Στο στόχαστρο η ΚΑΠ: Τέλος στις ενισχύσεις με βάση την έκταση

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), η οποία απορροφά περίπου το 1/3 του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, βρίσκεται στο επίκεντρο της κριτικής των επιστημόνων. Όπως υποστηρίζουν, το 31% των συνολικών εκπομπών της ΕΕ προέρχεται από το σύστημα τροφίμων, με το μεγαλύτερο μερίδιο να βαραίνει τη ζωική παραγωγή, τα λιπάσματα και τα καύσιμα.

Οι συστάσεις-φωτιά για τις επιδοτήσεις περιλαμβάνουν:

• Τέλος στην κτηνοτροφία: Ζητείται η σταδιακή κατάργηση των πληρωμών που συνδέονται με την κτηνοτροφία (απορροφούν το 5% του προϋπολογισμού της ΚΑΠ), καθώς θεωρούνται πρακτικές που «καταστρέφουν το κλίμα».
• Αναθεώρηση των εκταρικών ενισχύσεων: Προτείνεται η ριζική επανεξέταση των επιδοτήσεων που βασίζονται στο μέγεθος της αγροτικής γης (αξίας άνω των 100 δισ. ευρώ ή 39% της ΚΑΠ), με το επιχείρημα ότι δίνουν κίνητρα στην εντατική παραγωγή εις βάρος άλλων χρήσεων γης, όπως η δασοκομία.

Φόρος άνθρακα στο χωράφι και αλλαγή διατροφής

Παράλληλα με το «ψαλίδι» στις επιδοτήσεις, η επιτροπή προτείνει την εισαγωγή ενός αυστηρού μηχανισμού τιμολόγησης του άνθρακα ειδικά για τη γεωργία. Το σύστημα αυτό θα χωρίζεται σε τρεις πυλώνες:

1. Φόρος για τις εκπομπές άνθρακα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων (χρήση ενέργειας/καυσίμων).
2. Φόρος για ρύπανση εκτός CO2 (όπως το μεθάνιο από τις αγελάδες).
3. Σύστημα ελέγχου για τις εκπομπές και την απομάκρυνση του άνθρακα από το έδαφος.

Την ίδια στιγμή, οι επιστήμονες βάζουν στο τραπέζι την αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών. Ζητούν από την ΕΕ να θεσπίσει εθνικές κατευθυντήριες γραμμές και υποχρεωτικά πρότυπα σήμανσης βιωσιμότητας στα τρόφιμα, ώστε να πιέσουν τους Ευρωπαίους να μειώσουν την υπερβολική κατανάλωση κόκκινου κρέατος.

Το «τυράκι» της μετάβασης και το μοντέλο της Δανίας

Γνωρίζοντας ότι τέτοιες προτάσεις θα πυροδοτήσουν τεράστιες αντιδράσεις από τον αγροτικό κόσμο, το συμβούλιο προτείνει μια οικονομική δικλείδα ασφαλείας. Ο πρόεδρος του Δ.Σ., Ότμαρ Έντενχοφερ, εξήγησε ότι τα χρήματα που θα εξοικονομηθούν από τις περικοπές της ΚΑΠ και τα έσοδα από τον φόρο άνθρακα, θα πρέπει να επιστρέψουν στους αγρότες ως οικονομική στήριξη για να στραφούν σε πράσινες εναλλακτικές.

Ως προάγγελος αυτών των πολιτικών παρουσιάζεται η Δανία, η οποία έγινε η πρώτη χώρα που συμφώνησε (από το 2030) να επιβάλει φόρο άνθρακα στις εκπομπές των παραγωγικών ζώων.

Πηγές:

• Ανθή Γεωργίου – Οικονομικός Ταχυδρόμος (ot.gr) / Politico

Στο τέλος της φτάνει, όπως όλα δείχνουν, η αναμονή για μεμονωμένους αγρότες, συλλογικά σχήματα και ιδιωτικές επιχειρήσεις της περιφέρειας που αναζητούν χρηματοδότηση για τα επενδυτικά τους σχέδια.

Το καθεστώς «Αγροδιατροφή – Πρωτογενής παραγωγή και μεταποίηση γεωργικών προϊόντων» του Αναπτυξιακού Νόμου, το οποίο αποτελεί ένα από τα πλέον αναμενόμενα προγράμματα του 2026, αναμένεται να «βγει στον αέρα» με την προκήρυξή του να τοποθετείται χρονικά αμέσως μετά το Πάσχα.

«Διαβάστε επίσης: ΥΠΑΑΤ: Σε διαβούλευση τα νέα Σχέδια Βελτίωσης – Επενδυτικό πακέτο 262,6 εκατ. ευρώ»

Ο “κουμπαράς” των 150 εκατ. ευρώ και η κατανομή του

Το ενδιαφέρον από την αγορά είναι τεράστιο, καθώς το καθεστώς καλύπτει όλο το φάσμα της αγροδιατροφικής αλυσίδας. Ωστόσο, ο προϋπολογισμός είναι αυστηρά καθορισμένος στα 150 εκατ. ευρώ, μοιρασμένος εξ ημισείας σε δύο άξονες:

• 75 εκατ. ευρώ: Προορίζονται αποκλειστικά για τη μορφή της φορολογικής απαλλαγής.
• 75 εκατ. ευρώ: Θα καλύψουν την επιχορήγηση, την επιδότηση χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) και την επιδότηση κόστους δημιουργούμενης απασχόλησης.

(Σημείωση: Στον Α’ κύκλο του προγράμματος, η Κεντρική Μακεδονία αναδείχθηκε πρωταθλήτρια, απορροφώντας το 30% των συνολικών ενισχύσεων).

Δικαιούχοι και όρια επένδυσης

Η νέα πρόσκληση δεν αναμένεται να έχει ουσιώδεις διαφοροποιήσεις σε σχέση με την προηγούμενη.

Ποιοι μπορούν να ενταχθούν:

• Ατομικές επιχειρήσεις (με ανώτατο επιλέξιμο κόστος τις 200.000 ευρώ)
• Εμπορικές εταιρείες και Κοινοπραξίες
• Συνεταιρισμοί, Ομάδες Παραγωγών (Ο.Π.), Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις (Α.Ε.Σ.) και Κοιν.Σ.Επ.

Τα ελάχιστα όρια επένδυσης:

• 50.000 ευρώ: Για Αγροτικούς Συνεταιρισμούς, Ομάδες Παραγωγών, Α.Ε.Σ. και ΚοινΣΕΠ.
• 100.000 ευρώ: Για πολύ μικρές επιχειρήσεις.
• 250.000 ευρώ: Για μικρές επιχειρήσεις.
• 500.000 ευρώ: Για μεσαίες επιχειρήσεις.
• 1.000.000 ευρώ: Για μεγάλες επιχειρήσεις.

Προσοχή: Για τον αμιγώς πρωτογενή τομέα, το συνολικό ποσό ενίσχυσης (όχι το κόστος επένδυσης) δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 500.000 ευρώ. Για τη μεταποίηση, τα όρια ανεβαίνουν από 3 έως και 5 εκατ. ευρώ (αναλόγως μεγέθους επιχείρησης και είδους ενίσχυσης).

Ποσοστά Επιδότησης ανά Περιφέρεια

Το ανώτατο ποσοστό ενίσχυσης (έντασης) των επιλέξιμων δαπανών στον πρωτογενή τομέα διαμορφώνεται ως εξής:

• 75% για τα μικρά νησιά του Αιγαίου (εκτός Κρήτης και Εύβοιας).
• 50% για τις περισσότερες Περιφέρειες της χώρας.
• 40% για την Περιφέρεια Αττικής.

Τι ισχύει για την αγορά τρακτέρ και γης

Ένα από τα πιο φλέγοντα ζητήματα για τους αγρότες είναι η αγορά μηχανολογικού εξοπλισμού και γης. Με βάση τα ισχύοντα δεδομένα, μπαίνουν αυστηροί κόφτες:

1. Τρακτέρ και Παρελκόμενα: Στον τομέα της φυτικής παραγωγής, οι ενισχυόμενες δαπάνες για γεωργικούς ελκυστήρες (τρακτέρ) και καλλιεργητικά παρελκόμενα ΔΕΝ πρέπει να υπερβαίνουν το 30% του συνολικού ενισχυόμενου κόστους του επενδυτικού σχεδίου (αν και υπήρξε φημολογία για αύξηση του ποσοστού, δεν έχει ληφθεί τέτοια απόφαση).
2. Αγορά Γης: Η αγορά γης (οικόπεδα, αγροτεμάχια) ΔΕΝ είναι επιλέξιμη δαπάνη. Ακόμη και σε περίπτωση αγοράς κτιριακών εγκαταστάσεων, δεν επιδοτείται το τμήμα της δαπάνης που αφορά την αξία του οικοπέδου.

Αντίθετα, είναι πλήρως επιλέξιμες δαπάνες όπως η κατασκευή και ο εκσυγχρονισμός κτιριακών εγκαταστάσεων, η αγορά σύγχρονου εξοπλισμού, το leasing μηχανημάτων, αλλά και η μισθοδοσία νέων θέσεων εργασίας για δύο έτη.

Πηγές:

• Έλληνας Αγρότης (ellinasagrotis.gr)

Σε κατάσταση έντονης οικονομικής πίεσης και σοβαρής έλλειψης ρευστότητας βρίσκονται χιλιάδες αγρότες, συνεταιρισμοί και αγροτικές επιχειρήσεις, εξαιτίας της σημαντικής συσσώρευσης καθυστερήσεων στις πληρωμές των αγροτικών προγραμμάτων της προηγούμενης περιόδου.

Πολλοί δικαιούχοι, έχοντας ήδη πραγματοποιήσει επενδύσεις και δαπάνες από την τσέπη τους, αντιμετωπίζουν πλέον πραγματικό κίνδυνο βιωσιμότητας, αδυνατώντας να καλύψουν ακόμη και τις βασικές λειτουργικές τους ανάγκες.

«Διαβάστε επίσης: ΑΑΔΕ: Ο επίσημος προγραμματισμός αγροτικών πληρωμών έως 30/6 – Ποιους αφορά»

Το γραφειοκρατικό «έμφραγμα» και οι αρμοδιότητες

Σύμφωνα με εκπροσώπους του αγροτικού κλάδου, το βασικό σημείο συμφόρησης που κρατά «παγωμένες» τις ενισχύσεις εντοπίζεται στη διαδικασία των ελέγχων.

Μετά τη δημιουργία του νέου τμήματος ελέγχων στη ΓΔΕΛΕΠ (πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ) και την ανάληψη σχετικών καθηκόντων από την ΑΑΔΕ, προέκυψε ένα κρίσιμο διοικητικό κενό: Δεν έχουν ολοκληρωθεί οι διαδικασίες εκχώρησης αρμοδιοτήτων αναγνώρισης και εκκαθάρισης δαπανών προς τις Περιφέρειες και τις ΔΑΟΚ.

Χωρίς αυτή την απαραίτητη εκχώρηση, η ροή του χρήματος έχει σταματήσει, θέτοντας σε «στάση» σημαντικά επενδυτικά σχέδια. Τα προγράμματα που επηρεάζονται άμεσα από το μπλόκο είναι:

• Τα Σχέδια Βελτίωσης
• Το πρόγραμμα των Νέων Αγροτών
• Τα προγράμματα Μεταποίησης
• Οι δράσεις για τις Ομάδες Παραγωγών
• Τα αντιχαλαζικά συστήματα
• Οι δράσεις εκπαίδευσης και συμβουλευτικής
• Επενδύσεις κυκλικής οικονομίας και διαχείρισης υδάτων

Οι παραγωγοί ελπίζουν σε άμεσες κινήσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες, καθώς η ελληνική αγροτική παραγωγή δεν μπορεί να παραμένει εγκλωβισμένη σε διοικητικές δυσλειτουργίες.

Το παράδοξο: «Τρέχουν» τα νέα Σχέδια Βελτίωσης

Την ώρα που οι πληρωμές των παλαιών προγραμμάτων αγνοούνται, το ΥΠΑΑΤ προχωρά τον σχεδιασμό της νέας ΚΑΠ 2023-2027. Ήδη αναρτήθηκε προς άτυπη διαβούλευση το Σχέδιο Κοινής Απόφασης για τα νέα Σχέδια Βελτίωσης, μια διαδικασία που θα παραμείνει ανοιχτή έως την Κυριακή 29 Μαρτίου 2026.

Η πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος αναμένεται τον προσεχή Μάιο, με τον συνολικό προϋπολογισμό της δημόσιας δαπάνης (262,6 εκατ. ευρώ) να κατανέμεται ως εξής:

• 200 εκατ. ευρώ για την ανταγωνιστικότητα των εκμεταλλεύσεων (Π3-73-2.1).
• 40,7 εκατ. ευρώ για επενδύσεις κυκλικής οικονομίας και ενεργειακές επενδύσεις (Π3-73-2.6).
• 21,9 εκατ. ευρώ για την εξοικονόμηση ύδατος (Π3-73-2.2).

Δικαιούχοι των νέων παρεμβάσεων θα είναι φυσικά και νομικά πρόσωπα, καθώς και συλλογικά σχήματα (ομάδες/οργανώσεις παραγωγών, συνεταιρισμοί).

Με πληροφορίες ypaithros.gr