Νέα ΚΑΠ: Υποχρεωτική η στήριξη στο κρασί – Τι κερδίζουν οι αμπελουργοί
Υποχρεωτικές καθίστανται οι ειδικές τομεακές παρεμβάσεις για τον ευρωπαϊκό αμπελώνα στη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική, σύμφωνα με τη μερική διαπραγματευτική θέση που ενέκρινε το Συμβούλιο της ΕΕ για την Κοινή Οργάνωση Αγορών (ΚΟΑ). Παρά τη θεσμική αυτή κατοχύρωση, το ευρωπαϊκό κείμενο αφήνει εντελώς ανοιχτό το κρίσιμο ζήτημα της τελικής χρηματοδότησης, μεταφέροντας τη μάχη των κονδυλίων στο συνολικό παζάρι για τον προϋπολογισμό της Ένωσης.
Για τους Έλληνες αμπελουργούς και τα οινοποιεία, η απόφαση σημαίνει πως τα ειδικά προγράμματα στήριξης δεν καταργούνται ούτε επαφίονται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών, διασφαλίζοντας τη συνέχεια δράσεων αναδιάρθρωσης και προώθησης. Ωστόσο, χωρίς εγγυημένο εθνικό φάκελο και συγκεκριμένα ποσά, κανείς στον κλάδο δεν μπορεί να υπολογίσει ακόμα το ύψος των μελλοντικών στρεμματικών ενισχύσεων.
Τι άλλαξε από το μπλόκο του Σεπτεμβρίου
Η τρέχουσα απόφαση των «27» σηματοδοτεί καθαρή μεταστροφή σε σύγκριση με το αρχικό προσχέδιο των τελών Σεπτεμβρίου, το οποίο είχε πυροδοτήσει έντονες αντιδράσεις στους ευρωπαϊκούς παραγωγικούς φορείς. Τότε, η διατήρηση των παρεμβάσεων εμφανιζόταν ως προαιρετική για τα κράτη μέλη, ενώ η διαχείριση των πόρων περιοριζόταν αποκλειστικά μέσω των Οργανώσεων Παραγωγών (ΟΠ).
Το αναθεωρημένο πλαίσιο που υιοθέτησε το Συμβούλιο της ΕΕ εισάγει τρεις σαφείς ανατροπές:
– Υποχρεωτικότητα με εξαιρέσεις: Οι τομεακές παρεμβάσεις στον οίνο καθίστανται δεσμευτικές, όπως ισχύει για τα οπωροκηπευτικά και τη μελισσοκομία. Παρέχεται ευελιξία παρέκκλισης μόνο για κράτη μέλη με σχεδόν ανύπαρκτη αμπελουργία.
– Διεύρυνση δικαιούχων πέρα από τις ΟΠ: Οι Οργανώσεις Παραγωγών δεν αποτελούν πλέον το μοναδικό κανάλι απορρόφησης των κονδυλίων, εξέλιξη κρίσιμη για την ελληνική πραγματικότητα όπου πολλοί αμπελουργοί δραστηριοποιούνται εκτός αυστηρών σχημάτων ΟΠ.
– Κατοχύρωση κρίσιμων δράσεων: Διασφαλίζεται η συμπερίληψη δράσεων υψηλής προστιθέμενης αξίας, με αιχμή τα προγράμματα προώθησης και προβολής του οίνου σε τρίτες χώρες και την εσωτερική αγορά.
Οι τρεις εγγυήσεις και τα κενά κονδυλίων
Στις Βρυξέλλες, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Οίνων Προέλευσης (EFOW) εκφράζει ικανοποίηση για τη βελτίωση της διαπραγματευτικής βάσης, επισημαίνοντας τις θεσμικές δικλίδες ασφαλείας. Όπως εξηγεί η εκπρόσωπος της EFOW, Daniela Ida Zandonà, η απόφαση του Συμβουλίου προσφέρει τρεις βασικές εγγυήσεις: την πρόβλεψη ενός υποχρεωτικού κονδυλίου για το κρασί, τη σαφή διεύρυνση των δικαιούχων και τη θεσμική θωράκιση της προώθησης.
Στον αντίποδα, οι φωνές ανησυχίας εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου παραμένουν ισχυρές. Ο Γάλλος ευρωβουλευτής Éric Sargiacomo χαρακτήρισε τη θέση των κρατών μελών ανεπαρκή, υπογραμμίζοντας ότι η υποχρέωση χρηματοδότησης στερείται ουσιαστικού περιεχομένου όσο δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένα οικονομικά μεγέθη. Παράλληλα, ο ίδιος προειδοποίησε για τον ορατό κίνδυνο να χαθούν κρίσιμες διατάξεις του ευρωπαϊκού πακέτου για τον οίνο κατά την τελική διαβούλευση.
Οι επιπτώσεις για την ελληνική αμπελουργία
Για τη χώρα μας, η διατήρηση των τομεακών προγραμμάτων αποτελεί ζωτικό ζήτημα επιβίωσης του κλάδου, όπως είχε αναδείξει η ΚΕΟΣΟΕ, συνδέοντας τις ενισχύσεις με το αυξημένο κόστος παραγωγής και τα ανοιχτά ζητήματα ρευστότητας των οινοποιείων. Αν τα κονδύλια περιορίζονταν μόνο σε αναγνωρισμένες Οργανώσεις Παραγωγών, χιλιάδες μικροί αμπελουργοί στη νησιωτική και ηπειρωτική Ελλάδα θα έμεναν εκτός χρηματοδότησης.
| Σημείο διαπραγμάτευσης | Προσχέδιο Σεπτεμβρίου | Νέα θέση Συμβουλίου ΕΕ | Τι σημαίνει για την Ελλάδα |
|---|---|---|---|
| Χαρακτήρας ενίσχυσης | Προαιρετικός για τα κράτη | Υποχρεωτικός (με εξαιρέσεις για χώρες χωρίς αμπελώνες) | Διασφάλιση διατήρησης του κλαδικού προγράμματος |
| Δικαιούχοι | Αποκλειστικά Οργανώσεις Παραγωγών | Διευρυμένοι (και εκτός ΟΠ) | Πρόσβαση σε μεμονωμένους παραγωγούς & συνεταιρισμούς |
| Προϋπολογισμός | Απροσδιόριστος | Υποχρεωτικό κονδύλι, χωρίς ποσό | Η τελική μάχη μεταφέρεται στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο |
| Δράσεις προώθησης | Αβέβαιη ένταξη | Ρητή συμπερίληψη | Συνέχιση εξαγωγικών προγραμμάτων οίνου |
Η νέα ρύθμιση απομακρύνει τον κίνδυνο πλήρους απορρύθμισης της αγοράς, ωστόσο η πραγματική αξία της απόφασης θα κριθεί αποκλειστικά από τα νούμερα του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Το ευρωπαϊκό παζάρι βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με τις καθυστερήσεις στις διαπραγματεύσεις της νέας ΚΑΠ να αποδεικνύουν ότι όσο δεν υπογράφεται η συνολική χρηματοδότηση, κανένα τομεακό πρόγραμμα δεν μπορεί να θεωρείται οριστικά κατοχυρωμένο.
Οι παραγωγοί και οι εκπρόσωποι του κλάδου καλούνται να παρακολουθούν στενά τα επόμενα στάδια των ευρωπαϊκών διαβουλεύσεων. Μείνετε συντονισμένοι στο e-agrotis.gr για όλες τις νεότερες εξελίξεις γύρω από τις αποφάσεις της νέας ΚΑΠ και τα κονδύλια που θα κρίνουν το μέλλον του αμπελοοινικού τομέα.
