Ρεκόρ στα γενετικά τροποποιημένα: 216 εκατ. εκτάρια το 2025
Νέο ιστορικό υψηλό κατέγραψε το 2025 η παγκόσμια έκταση των γενετικά τροποποιημένων (GM) καλλιεργειών, φτάνοντας τα 216 εκατ. εκτάρια — 2,16 δισ. στρέμματα — σύμφωνα με την ετήσια έκθεση Global GM Crop Area Review της βρετανικής AgBioInvestor. Η αύξηση έφτασε το 2,5% έναντι του 2024, δηλαδή 5,3 εκατ. εκτάρια επιπλέον μέσα σε έναν χρόνο, με 30 χώρες να καλλιεργούν 11 διαφορετικά GM φυτά.
Για τον Έλληνα παραγωγό το νούμερο δεν αφορά το χωράφι του: στην Ελλάδα δεν καλλιεργούνται ΓΤΟ και οι εθνικοί κανόνες αποκλείουν ρητά τη χρήση σπόρων γενετικά τροποποιημένων ποικιλιών σε καθεστώτα όπως η συνδεδεμένη ενίσχυση σποροπαραγωγής. Τον αφορά όμως δύο φορές έμμεσα — ως ανταγωνιστή στις διεθνείς αγορές βαμβακιού και σιτηρών, και ως αγοραστή ζωοτροφών που έρχονται από χώρες όπου η σόγια είναι σχεδόν αποκλειστικά GM.
Σόγια και καλαμπόκι κρατούν τα δύο τρίτα
Η σόγια παραμένει η κυρίαρχη GM καλλιέργεια, αλλά η μεγαλύτερη κίνηση καταγράφηκε στο καλαμπόκι.
| Καλλιέργεια | Έκταση GM 2025 | Μεταβολή | Μερίδιο παγκόσμιας GM έκτασης |
|---|---|---|---|
| Σόγια | 106,2 εκατ. εκτ. | +1% | 49,2% |
| Καλαμπόκι | 74,6 εκατ. εκτ. | +7,9% | 34,6% |
| Βαμβάκι | 22,6 εκατ. εκτ. | – | ≈10,5% |
| Ελαιοκράμβη | 10,8 εκατ. εκτ. | – | ≈5% |
Η διείσδυση της τεχνολογίας είναι το πιο εύγλωττο στοιχείο της έκθεσης: οι GM ποικιλίες καλύπτουν το 76,7% της παγκόσμιας έκτασης βαμβακιού και το 73,9% της σόγιας. Με άλλα λόγια, το συμβατικό βαμβάκι είναι πλέον η μειοψηφία στον πλανήτη.
Το βαμβάκι είναι το ελληνικό ζήτημα
Εδώ βρίσκεται η πιο άμεση συνέπεια για τη χώρα. Η Ελλάδα διατηρεί τη μεγαλύτερη βαμβακοκαλλιέργεια της ΕΕ και το προϊόν της είναι εξ ορισμού μη γενετικά τροποποιημένο. Στη Βραζιλία, όμως, το 99% της έκτασης βαμβακιού και το 96% της έκτασης καλαμποκιού αφορά GM ποικιλίες. Ο Θεσσαλός ή ο Βοιωτός παραγωγός δεν ανταγωνίζεται μια αφηρημένη «διεθνή τιμή» — ανταγωνίζεται συγκεκριμένα κοστολόγια που έχουν διαμορφωθεί με άλλη τεχνολογική βάση, όπως φάνηκε και στην πρόσφατη πίεση των τιμών που καταγράψαμε στον δείκτη τροφίμων του FAO για τον Αύγουστο.
Το ίδιο ισχύει και από την πλευρά του κόστους. Η σογιάλευρη που καταλήγει στις ελληνικές μονάδες προέρχεται κατά κύριο λόγο από Βραζιλία και Αργεντινή, δηλαδή από παραγωγές που στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι GM. Όταν η Αργεντινή αυξάνει τη GM σόγια της κατά 10% σε έναν χρόνο, η εξέλιξη περνά τελικά στο τιμολόγιο ζωοτροφής του Έλληνα κτηνοτρόφου — σε μια περίοδο που, όπως δείχνει η εβδομαδιαία μας καταγραφή τιμών, το κόστος διατροφής πιέζει ήδη τα περιθώρια στο γάλα.
Η Ευρώπη στο 0,03% — και ο κανονισμός που αλλάζει το πλαίσιο
Στην ΕΕ η εικόνα είναι σχεδόν στατική: λίγο πάνω από 70.000 εκτάρια, δηλαδή περίπου το 0,03% της παγκόσμιας GM έκτασης, με το σύνολο σχεδόν να βρίσκεται στην Ισπανία. Στην Πορτογαλία η έκταση με GM καλαμπόκι Bt υποχωρεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το ευρωπαϊκό τοπίο μένει ακίνητο. Τον Ιούνιο του 2026 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον κανονισμό για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGT), ο οποίος διαχωρίζει τα φυτά σε δύο κατηγορίες: τα NGT-1, που αντιμετωπίζονται ως συμβατικά, και τα NGT-2, που παραμένουν στο αυστηρό καθεστώς ΓΤΟ με υποχρεωτική αξιολόγηση κινδύνου και δυνατότητα των κρατών-μελών να απαγορεύουν την καλλιέργειά τους. Στη βιολογική παραγωγή οι NGT δεν επιτρέπονται. Ο κανονισμός εφαρμόζεται δύο χρόνια μετά την έναρξη ισχύος του, οπότε το πρακτικό αποτύπωμα στο ελληνικό χωράφι δεν θα φανεί πριν από το τέλος της δεκαετίας.
Κίνα και Αφρική δίνουν τον ρυθμό
Η μεγαλύτερη ώθηση ήρθε από την Κίνα, όπου η GM έκταση εκτινάχθηκε κατά 79% στα 6,2 εκατ. εκτάρια, κυρίως λόγω του καλαμποκιού που πέρασε από τα 670.000 στα 3,2 εκατ. εκτάρια. Ακόμη κι έτσι, οι GM ποικιλίες καλύπτουν μόλις το 7% των 45 εκατ. εκταρίων καλαμποκιού της χώρας — το περιθώριο παραμένει τεράστιο.
Στην κορυφή της κατάταξης οι ΗΠΑ με 75,2 εκατ. εκτάρια, με τη Βραζιλία στα 70 εκατ. και τη διαφορά να έχει συρρικνωθεί σε 5,2 εκατ. εκτάρια — το 2008 η απόσταση ήταν 41,5 εκατ. Τρίτη η Αργεντινή με 25,4 εκατ. Οι τρεις μαζί κρατούν περίπου το 79% της παγκόσμιας GM έκτασης. Παράλληλα, η Γκάνα ξεκίνησε το 2025 καλλιέργεια GM μαυρομάτικου φασολιού και η Κένυα υπερδιπλασίασε το GM βαμβάκι της στα 14.600 εκτάρια, ενώ Νιγηρία, Αιθιοπία και Μοζαμβίκη προωθούν ποικιλίες καλαμποκιού του προγράμματος TELA.
Η Ευρώπη επέλεξε εδώ και δεκαετίες να μείνει εκτός του χάρτη της καλλιέργειας — χωρίς ποτέ να βγει εκτός του χάρτη της κατανάλωσης. Το ερώτημα που αφήνει η φετινή έκθεση δεν είναι αν θα καλλιεργηθούν ΓΤΟ στην Ελλάδα, αλλά πόσο μπορεί να αντέξει μια γεωργία που ανταγωνίζεται σε τιμή παραγωγές οι οποίες παίζουν με άλλους κανόνες κόστους.
Πηγή: ot.gr
