Κρατικό credit score: Τι αλλάζει σε δάνεια και οφειλές αγροτών

Ξεχωριστή κατηγορία αξιολόγησης για τους αγρότες θεσπίζει το νέο κρατικό Σύστημα Πιστοληπτικής Αξιολόγησης (credit score), το πλαίσιο του οποίου εξειδικεύτηκε τον Ιούλιο του 2026. Σύμφωνα με την υπουργική απόφαση, το κράτος θέτει σε εφαρμογή έναν ενιαίο ψηφιακό μηχανισμό που βαθμολογεί τη φερεγγυότητα φυσικών προσώπων έναντι Δημοσίου και τραπεζών, αντλώντας στοιχεία από φορολογικά αρχεία, ασφαλιστικά ταμεία και πιστωτικά ιδρύματα.

Για τους παραγωγούς, η ρύθμιση αυτή αλλάζει άμεσα τους όρους πρόσβασης σε ρευστότητα, καθώς η βαθμολογία θα καθορίζει εάν θα εγκρίνονται τραπεζικά δάνεια, καλλιεργητικές πιστώσεις και ρυθμίσεις οφειλών ή αν θα επιβάλλονται υψηλότερα επιτόκια και πρόσθετες εγγυήσεις. Το κρίσιμο πρακτικό ζήτημα είναι κατά πόσο ο αλγόριθμος θα μπορεί να διαχωρίσει τη συγκυριακή αδυναμία πληρωμής —που προκαλείται από ζημιές στην παραγωγή ή καθυστερήσεις στις κρατικές επιδοτήσεις— από τη συστηματική κακοπληρωμή.

Ποια δεδομένα μπαίνουν στο μικροσκόπιο του αλγορίθμου

Το σύστημα δεν θα βασίζεται σε μία απλή καταγραφή οφειλών, αλλά σε στατιστικά μοντέλα και μηχανική μάθηση, με στόχο να υπολογίζει την πιθανότητα αθέτησης πληρωμών. Τα δεδομένα αντλούνται αυτόματα από δημόσιες βάσεις και διασταυρώνονται με το τραπεζικό σύστημα.

Πηγή Δεδομένων	Στοιχεία που Αξιολογούνται	Επιπτώσεις στη Βαθμολογία
Φορολογικά στοιχεία (ΑΑΔΕ)	Έντυπα Ε1, Ε2, Ε3, εκκαθαριστικά ΕΝΦΙΑ	Ετήσιο εισόδημα, περιουσιακή κατάσταση, ιστορικό δηλώσεων
Βεβαιωμένες οφειλές	Χρέη σε εφορία, τρέχουσες ρυθμίσεις, αναγκαστικά μέτρα	Συχνότητα και διάρκεια καθυστερήσεων, απώλεια ρυθμίσεων
Ασφαλιστικά ταμεία (ΚΕΑΟ)	Εισφορές, καθυστερούμενες οφειλές, διακανονισμοί	Βαθμός συνέπειας σε μηνιαίες/περιοδικές υποχρεώσεις
Τράπεζα της Ελλάδος (ΚΜΠ)	Δάνεια, κάρτες, εξασφαλίσεις, ιστορικό αποπληρωμής	Συνολικό ιδιωτικό χρέος, προσημειώσεις, πλειστηριασμοί

Η βαθμολόγηση αποκτά διπλό χαρακτήρα: αφενός αξιολογεί τη συνέπεια προς το Δημόσιο και αφετέρου συνδέεται με το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων της Τράπεζας της Ελλάδος, το οποίο λειτουργεί από τον Ιανουάριο του 2026. Με τη συγκατάθεση του παραγωγού, η βαθμολογία θα διαβιβάζεται στις εμπορικές τράπεζες.

Η παγίδα της ρευστότητας και ο κίνδυνος αποκλεισμού

Η αγροτική εκμετάλλευση χαρακτηρίζεται από έντονη εποχικότητα. Τα έξοδα προκαταβάλλονται —σε σπόρους, λιπάσματα, πετρέλαιο και ζωοτροφές— ενώ τα έσοδα εισπράττονται μήνες αργότερα, με την πώληση της παραγωγής. Σε αυτό το διάστημα, μια φυσική καταστροφή, μια επιζωοτία ή ένα μπλόκο στις πληρωμές επιδοτήσεων στερεί άμεσα τη ρευστότητα.

Όπως έχουμε επισημάνει στο ρεπορτάζ μας για την ασφυξία στο χωράφι από τις καθυστερήσεις προγραμμάτων, χιλιάδες παραγωγοί βρίσκονται εκτεθειμένοι χωρίς δική τους υπαιτιότητα. Αν ένας αγρότης καθυστερήσει μια δόση φόρου ή ασφαλιστικών εισφορών επειδή δεν πιστώθηκαν έγκαιρα οι κοινοτικές ενισχύσεις ή οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, το σύστημα κινδυνεύει να τον κατατάξει στους ασυνεπείς.

Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: η χαμηλή βαθμολογία δυσκολεύει την έκδοση νέου δανείου ή αυξάνει το κόστος δανεισμού, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο την παραγωγική δυνατότητα. Αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζουν όσοι εντάσσονται σε σχήματα διακανονισμού, όπως αναλύσαμε σχετικά με τους αγρότες σε ρύθμιση 72 δόσεων, όπου μια απώλεια δόσης καταγράφεται άμεσα στα συστήματα ως ένδειξη αθέτησης.

Οι αναγκαίες δικλίδες ασφαλείας

Η ένταξη των αγροτών σε ειδική κατηγορία αποτελεί αναγνώριση της ιδιαιτερότητας του πρωτογενούς τομέα, ωστόσο η πρακτική εφαρμογή απαιτεί συγκεκριμένες θεσμικές δικλίδες:

1. Συνυπολογισμός εκκρεμών κρατικών πληρωμών: Το σύστημα οφείλει να διασταυρώνει αν η καθυστέρηση οφειλής συμπίπτει χρονικά με καθυστερούμενες επιδοτήσεις ΟΠΕΚΕΠΕ ή εκκρεμείς αποζημιώσεις ΕΛΓΑ.
2. Εποχική προσαρμογή δεικτών: Η αξιολόγηση δεν μπορεί να γίνεται με οριζόντια μηνιαία κριτήρια μισθωτού, αλλά με βάση τον κύκλο συγκομιδής και διάθεσης κάθε καλλιέργειας.
3. Αναγνώριση ανωτέρας βίας: Σε περιπτώσεις επίσημα καταγεγραμμένων φυσικών καταστροφών ή ζωονόσων, οι καθυστερήσεις δεν πρέπει να ρίχνουν το σκορ πιστοληπτικής ικανότητας.
4. Μηχανισμός ενστάσεων και διόρθωσης: Δυνατότητα άμεσης αμφισβήτησης και επικαιροποίησης των στοιχείων πριν η βαθμολογία καταστεί δεσμευτική για τις τράπεζες.

Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών, όπως είδαμε και στις αλλαγές που φέρνει η Κάρτα Αγρότη μέσω του ψηφιακού αρχείου ΟΣΔΕ, μπορεί να επιβραβεύσει τον οργανωμένο παραγωγό. Όμως ένα σύστημα αξιολόγησης οφειλών θα παραμείνει άδικο εάν τιμωρεί τον παραγωγό για ελλείψεις ρευστότητας που προκαλεί το ίδιο το κράτος.

Πηγή: e-ea.gr