Ευλογιά: 2 χρόνια, 500.000 ζώα, 600 εκατ. ευρώ ζημιά

Δύο χρόνια από το πρώτο κρούσμα ευλογιάς στον Έβρο, στις 20 Αυγούστου, η ελληνική κτηνοτροφία μετρά πάνω από 500.000 χαμένα αιγοπρόβατα και μια οικονομική ζημιά που πλησιάζει τα 600 εκατ. ευρώ. Στο ίδιο διάστημα, η νόσος συνέχισε να εξαπλώνεται σε νέες περιοχές, ενώ ο αφθώδης πυρετός, που εντοπίστηκε στη Λέσβο τον Μάρτιο, οδήγησε σε 76.277 επιπλέον θανατώσεις έως τις αρχές Αυγούστου.

Για τους κτηνοτρόφους, το δίδυμο πλήγμα σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: απώλεια ζωικού κεφαλαίου χωρίς δυνατότητα άμεσης επανασύστασης, κρατικές αποζημιώσεις που δεν καλύπτουν το σύνολο της ζημιάς, και πρόσθετο κόστος από μέτρα βιοασφάλειας, απαγορεύσεις μετακινήσεων και αγορά ζωοτροφών αντί βόσκησης — ένα κόστος που επιβαρύνει και όσους δεν έχουν πληγεί άμεσα, στις ζώνες επιτήρησης.

Η συνέχεια μιας γνωστής υπόθεσης

Όπως είχαμε αναφέρει από τον Φεβρουάριο, όταν οι θανατώσεις είχαν ξεπεράσει τις 475.000 και το επόμενο τρίμηνο χαρακτηρίζονταν «το πλέον κρίσιμο», η νόσος δεν σταμάτησε: τον Μάρτιο τα κρούσματα είχαν φτάσει τα 2.152 σε πανελλαδικό επίπεδο. Πέντε μήνες μετά, τα στοιχεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης δείχνουν 2.242 επιβεβαιωμένα κρούσματα έως τις 5 Αυγούστου, με τον οριστικοποιημένο αριθμό θανατώσεων στα 489.307 από τις αρχές Ιουνίου —πλέον, σύμφωνα με εκτίμηση κτηνοτρόφων, το όριο των 500.000 έχει ξεπεραστεί. Η επιδημία, με άλλα λόγια, δεν κλείνει· απλά αλλάζει γεωγραφία.

Οι νέες εστίες σε Ροδόπη, Αχαΐα, Καστοριά, Θάσο και Λάρισα δείχνουν ότι η διασπορά συνεχίζεται παρά τα μέτρα, ενώ πιο ανησυχητική είναι η εμφάνιση κρουσμάτων σε περιοχές που θεωρούνταν καθαρές: Αρκαδία στα όρια με τη Μεσσηνία, Πρέβεζα, Ιθάκη, και επανεμφάνιση στην Κοζάνη μετά από μήνες ύφεσης.

Το κόστος σε αριθμούς

Με βάση τα 565.584 θανατωμένα ζώα (ευλογιά και αφθώδης μαζί) και την εκτίμηση του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας για αξία 1.000–1.100 ευρώ ανά κεφαλή:

Οι αριθμοί αυτοί επιβεβαιώνουν, χωρίς ουσιαστική έκπληξη, την τροχιά που είχαμε καταγράψει σε προηγούμενα ρεπορτάζ μας — η κλίμακα της καταστροφής μεγαλώνει σταθερά, όχι απότομα.

«Big testing» και επέκταση της βιοασφάλειας

Το πραγματικά νέο στοιχείο είναι η στρατηγική μετατόπιση της κυβέρνησης. Ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Θανάσης Καββαδάς, ζήτησε από τους περιφερειάρχες άμεση προμήθεια υποδομών απολύμανσης —αψίδες, τάφρους, τάπητες— σε 13 περιφέρειες, όχι μόνο στις πληγείσες αλλά και στις «καθαρές», λόγω κινδύνου εισαγωγής νόσων από γειτονικές χώρες. Παράλληλα, εγκρίθηκε αύξηση 12,5 εκατ. ευρώ στα κονδύλια λειτουργικών δαπανών των περιφερειών.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο πλαίσιο των συζητήσεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το ευρωπαϊκό πλαίσιο EU VET, εξετάζεται από το φθινόπωρο η μετάβαση σε «big testing» — σημαντικά περισσότερα τεστ για την ευλογιά, με επέκταση των ελέγχων και στις σήμερα καθαρές περιοχές. Η λογική είναι οι έλεγχοι να μη περιορίζονται σε σφαγή ή μετακίνηση ζώων, αλλά να δίνουν συνεχή εικόνα της υγειονομικής κατάστασης σε όλη τη χώρα.

Το πρόβλημα πίσω από το πρόβλημα: πόσα ζώα έχει η χώρα

Η διαχείριση των επιζωοτιών ανέδειξε ένα ζήτημα πολύ πιο βαθύ από τα κρούσματα: κανείς δεν ξέρει με ακρίβεια πόσα αιγοπρόβατα υπάρχουν στη χώρα και πού βρίσκονται. Τρεις διαφορετικοί μηχανισμοί δίνουν τρεις διαφορετικές εικόνες:

– ΕΛΣΤΑΤ — δειγματοληπτικές Έρευνες Ζωικού Κεφαλαίου από το 1982, με ημερομηνία αναφοράς την 1η Νοεμβρίου, ελεγμένη μεθοδολογία από τη Eurostat και δειγματοληπτικό σφάλμα μικρότερο του 1%.
– ΔΑΟΚ — επιτόπιοι δειγματοληπτικοί έλεγχοι στις εκμεταλλεύσεις, περιορισμένοι όμως από έλλειψη προσωπικού στις κτηνιατρικές υπηρεσίες. – ΟΣΔΕ — δηλώσεις κτηνοτρόφων για ενισχύσεις, με διασταύρωση στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής και υποχρεωτικό δείγμα ελέγχου περίπου 5% των εκμεταλλεύσεων.

Στην εξίσωση προστέθηκε πρόσφατα και η ΑΑΔΕ μέσω του myAGRO, που δεν μετρά ζώα αλλά διασταυρώνει, μέσω myDATA, έσοδα από πωλήσεις γάλακτος, σφαγές και αγορές ζωοτροφών με το δηλωμένο μέγεθος κοπαδιού.

Η λύση: ηλεκτρονικοί βώλοι από το 2027

Η απάντηση της κυβέρνησης είναι η καθολική σήμανση με ενδοστομαχικούς ηλεκτρονικούς βώλους, ώστε ο αριθμός των αιγοπροβάτων στο ΟΣΔΕ να «κλειδώνει» μέσω ηλεκτρονικής σήμανσης. Το μέτρο εντάσσεται στο Σχέδιο Δράσης (Action Plan 2) και ξεκινά πιλοτικά μέσα στο 2026 από εκμεταλλεύσεις με πάνω από 900 αιγοπρόβατα, με καθολική εφαρμογή από το 2027.

«Η ελληνική κτηνοτροφία δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με διαφορετική εικόνα για το ίδιο ζωικό κεφάλαιο, ανάλογα με το μητρώο ή τη δήλωση που εξετάζεται», δηλώνει ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, στη «Ναυτεμπορική». «Οι ηλεκτρονικοί βώλοι δεν είναι απλώς ένα ακόμη μέσο σήμανσης […] Αποτελούν βασικό εργαλείο για την πλήρη ιχνηλασιμότητα των ζώων, την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, τη διαφάνεια και τη δικαιότερη κατανομή των αγροτικών ενισχύσεων», προσθέτει, σημειώνοντας ότι «στόχος μας είναι μία ενιαία, ψηφιακή και επαληθεύσιμη εικόνα του ζωικού κεφαλαίου της χώρας, χωρίς κενά, αβεβαιότητες και περιθώρια καταστρατήγησης».

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

Το «big testing» και οι ηλεκτρονικοί βώλοι δεν είναι δύο ξεχωριστά μέτρα, αλλά δύο όψεις του ίδιου προβλήματος: χωρίς αξιόπιστη καταγραφή, καμία ενίσχυση της επιτήρησης δεν μπορεί να είναι πραγματικά αποτελεσματική. Όσο η χώρα δεν γνωρίζει με βεβαιότητα το μέγεθος του κοπαδιού της, κάθε προσπάθεια περιορισμού μιας νέας εστίας ξεκινά με μειονεκτική θέση — και κάθε αποζημίωση κινδυνεύει να αμφισβητηθεί, όπως έδειξαν και οι πρόσφατες αποκαλύψεις για υπεξαιρέσεις αγροτικών ενισχύσεων. Η μετάβαση στο νέο σύστημα, όπως και οι πρόσφατες πληρωμές αποζημιώσεων που είχαμε καταγράψει, δείχνει ότι το κράτος προσπαθεί να τρέξει παράλληλα σε δύο μέτωπα: να σβήσει τη σημερινή πυρκαγιά και να χτίσει υποδομή που να αποτρέψει την επόμενη.

Πηγή: naftemporiki.gr