Η Κοινή Υπουργική Απόφαση 212285/13-8-2026, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β’ 5201/18.8.2026, τροποποιεί για τρίτη φορά το πλαίσιο της αιρεσιμότητας που ισχύει από το 2023 για τις αγροτικές ενισχύσεις. Οι αλλαγές εφαρμόζονται από το έτος ενίσχυσης 2026 και αλλάζουν τόσο τον σχεδιασμό των καλλιεργειών όσο και το πλαίσιο ελέγχων και κυρώσεων.
Η πρακτική συνέπεια για τον παραγωγό είναι διπλή: πρώτον, οι μικρές εκμεταλλεύσεις κερδίζουν μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων χωρίς τον φόβο περικοπών· δεύτερον, όσοι καλλιεργούν αρόσιμη γη πρέπει να επιλέξουν ρητά, μέσα στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης 2026, ανάμεσα σε αμειψισπορά και ετήσια διαφοροποίηση καλλιεργειών — μια απόφαση που θα κρίνει την τύχη των ενισχύσεών τους.
Το θέμα της αιρεσιμότητας βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και μήνες. Τον Φεβρουάριο είχαμε αναφέρει πώς η ΑΑΔΕ σφίγγει τους ελέγχους μέσω τροποποίησης του εγχειριδίου του ΟΠΕΚΕΠΕ, με έμφαση σε πρόστιμα για το νερό και εμπλοκή των ΤΟΕΒ. Τον Αύγουστο η εγκύκλιος ΟΣΔΕ 2026 όρισε τους κανόνες monitoring και ψηφιοποίησης αγροτεμαχίων. Η νέα ΚΥΑ δεν ανατρέπει αυτό το πλαίσιο· το συμπληρώνει με συγκεκριμένα κατώφλια εξαίρεσης και δύο εναλλακτικές πρακτικές για την αρόσιμη γη, κάτι που δεν είχε προσδιοριστεί με τέτοια σαφήνεια μέχρι σήμερα.
Ποιοι εξαιρούνται από ελέγχους και κυρώσεις
Το πιο ουσιαστικό νέο στοιχείο είναι το όριο εξαίρεσης. Οι εκμεταλλεύσεις με επιλέξιμη έκταση έως 10 εκτάρια (100 στρέμματα) εξαιρούνται πλήρως από ελέγχους και κυρώσεις αιρεσιμότητας. Ξεχωριστά, για το πρότυπο ΚΓΠΚ 7 (αμειψισπορά/διαφοροποίηση), η εξαίρεση επεκτείνεται σε εκμεταλλεύσεις έως 30 εκτάρια (300 στρέμματα) συνολικής δηλωθείσας γεωργικής έκτασης, από την ΕΑΕ 2026.
| Κατηγορία | Όριο έκτασης | Καθεστώς |
|---|---|---|
| Γενική αιρεσιμότητα | έως 10 εκτάρια (100 στρ.) | Πλήρης εξαίρεση από ελέγχους/κυρώσεις |
| ΚΓΠΚ 7 (αμειψισπορά/διαφοροποίηση) | έως 30 εκτάρια (300 στρ.) | Ειδική εξαίρεση, ισχύει από ΕΑΕ 2026 |
| Αρόσιμη γη 10–30 εκτάρια | — | Υποχρέωση τουλάχιστον 2 καλλιεργειών |
| Αρόσιμη γη >30 εκτάρια | — | Υποχρέωση τουλάχιστον 3 καλλιεργειών |
Πρόκειται για διοικητική ελάφρυνση που περιορίζει τον κίνδυνο περικοπών στους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς, χωρίς όμως να καταργεί το σύνολο των περιβαλλοντικών τους υποχρεώσεων.
Αμειψισπορά ή διαφοροποίηση: η κρίσιμη επιλογή
Για όσους δεν καλύπτονται από την εξαίρεση, η ΚΥΑ επισημοποιεί δύο εναλλακτικές πρακτικές, δηλωτέες σε ειδικό πεδίο της ΕΑΕ:
– Αμειψισπορά: αλλαγή καλλιέργειας σε τουλάχιστον το 1/3 της αρόσιμης έκτασης κάθε χρόνο, με δύο τουλάχιστον διαφορετικές κύριες καλλιέργειες ανά αγροτεμάχιο σε βάθος τριετίας. Η αγρανάπαυση προσμετράται ως διαφορετική καλλιέργεια. Όταν εφαρμόζεται ανελλιπώς ενδιάμεση καλλιέργεια διαφορετικού γένους, το χρονικό όριο αλλαγής καλλιέργειας επεκτείνεται από τρία σε τέσσερα χρόνια — νέα λεπτομέρεια που δίνει περισσότερη ευελιξία στον σχεδιασμό.
– Ετήσια διαφοροποίηση: για εκτάσεις 10–30 εκταρίων απαιτούνται τουλάχιστον δύο καλλιέργειες, με τη μεγαλύτερη να μην ξεπερνά το 75% της αρόσιμης γης. Για εκτάσεις πάνω από 30 εκτάρια απαιτούνται τρεις καλλιέργειες, με την κυρίαρχη έως 75% και τις δύο μεγαλύτερες μαζί έως 95%.
Ως πρώτο έτος ελέγχου της αμειψισποράς ορίζεται αναδρομικά το 2024 — στοιχείο που δείχνει ότι η νομοθεσία «τρέχει» να τυποποιήσει μια πρακτική που ήδη παρακολουθείται.
Μόνιμοι βοσκότοποι: προληπτική ειδοποίηση στο 9%
Η απόφαση επικαιροποιεί και τον μηχανισμό προστασίας των μόνιμων βοσκοτόπων, θέτοντας συγκεκριμένα κατώφλια συναγερμού που δεν είχαν αποσαφηνιστεί μέχρι τώρα: στο εθνικό επίπεδο μείωσης 9% (σε σχέση με το 2018) ενεργοποιείται προληπτική ενημέρωση στους διαχειριστές βοσκοτόπων, ενώ στο 9,5% οι παραγωγοί που έχουν αλλάξει χρήση μπορούν να κληθούν να επαναφέρουν τις εκτάσεις σε βοσκότοπο, με υποχρέωση διατήρησης του χαρακτήρα για πέντε συνεχόμενα χρόνια. Το ανώτατο εθνικό όριο μείωσης παραμένει στο 10%.
Βιολογικά, παρεκκλίσεις και ο ρόλος της ΑΑΔΕ
Οι πιστοποιημένες βιολογικές εκμεταλλεύσεις -καθώς και όσες βρίσκονται υπό μετατροπή- τεκμαίρεται ότι συμμορφώνονται με σειρά προτύπων ΚΓΠΚ, χωρίς πρόσθετο έλεγχο. Προβλέπονται επίσης παρεκκλίσεις όταν ακραίες καιρικές συνθήκες ή προσβολές από ασθένειες και επιβλαβείς οργανισμούς εμποδίζουν τη συμμόρφωση εντός συγκεκριμένου έτους.
Στο σκέλος των ελέγχων, επιβεβαιώνεται ο ρόλος της ΑΑΔΕ ως Οργανισμού Πληρωμών, όπως είχε ήδη αναφερθεί σε σχέση με τα κριτήρια «ενεργού αγρότη». Το ετήσιο δείγμα επιτόπιων ελέγχων ορίζεται στο 1% των δικαιούχων, με ανάλυση κινδύνου και τυχαίο δείγμα, ενώ οι έλεγχοι μπορούν να γίνονται και διοικητικά, μέσω τηλεπισκόπησης και συστημάτων παρακολούθησης.
Η λογική της απόφασης είναι διττή: απλοποιεί τις υποχρεώσεις για τις μικρότερες εκμεταλλεύσεις, αλλά μεταθέτει το βάρος της ευθύνης στη σωστή συμπλήρωση της ΕΑΕ 2026 — ειδικά στη δήλωση της πρακτικής αμειψισποράς ή διαφοροποίησης, η οποία πλέον αποτελεί ρητή, ελεγχόμενη επιλογή και όχι απλή καταγραφή καλλιέργειας
