Σε ισχύ τέθηκε από την Τετάρτη 19 Αυγούστου το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), με Υπουργική Απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου και των υφυπουργών Νίκου Τσάφου και Μαριλένας Σούκουλη. Το υπουργείο έδωσε στη δημοσιότητα κείμενο 18 ερωτήσεων-απαντήσεων, με το οποίο εξηγεί τι αλλάζει στη χωροθέτηση φωτοβολταϊκών, αιολικών και μονάδων αποθήκευσης σε όλη τη χώρα.
Για τον αγροτικό κόσμο το πιο απτό σημείο είναι ένα νούμερο: η νέα φωτοβολταϊκή κάλυψη δεν μπορεί να ξεπερνά το 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας — δηλαδή, χονδρικά, κάθε παλιού νομού. Ο περιορισμός αφορά μόνο έργα που δεν έχουν ήδη περιβαλλοντική αδειοδότηση και, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, μπαίνει ώστε να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση πάρκων σε συγκεκριμένες περιοχές και να προστατευθεί η παραγωγική γη και η τοπική οικονομία. Πρακτικά, σε κάμπους όπου η ενοικίαση χωραφιού σε επενδυτή ΑΠΕ έχει γίνει εναλλακτική πηγή εισοδήματος, ο ανταγωνισμός για τις εναπομείνασες θέσεις θα ενταθεί.
Οι ζώνες αποκλεισμού
Το πλαίσιο θεσπίζει οριζόντιες απαγορεύσεις, διαφορετικές για κάθε τεχνολογία:
| Φωτοβολταϊκά | Αιολικά | |
|---|---|---|
| Natura 2000 | Απαγόρευση σε όλες τις περιοχές | Απαγόρευση στις ΖΕΠ, με εξαίρεση υπό 2 σωρευτικές προϋποθέσεις |
| Δάση / δασικές εκτάσεις | Απαγόρευση | — |
| Υψόμετρο >1.200 μ. | — | Απαγόρευση |
| Αττική & μητροπολιτική Θεσσαλονίκη | — | Απαγόρευση |
| Νησιά <300 τ.χλμ. | — | Απαγόρευση, πλην κρίσιμων υποδομών |
| Ραμσάρ & νησιωτικοί υγρότοποι | Απαγόρευση | Απαγόρευση |
| Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, πυρήνες δρυμών | Απαγόρευση | Απαγόρευση |
| Ακτές κολύμβησης, πηγές υδροληψίας | Απαγόρευση | Απαγόρευση |
| Τουριστικές περιοχές κατηγοριών Α και Β | — | Απαγόρευση |
Στα αιολικά, η εξαίρεση για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας ισχύει μόνο όταν προβλέπεται ρητά στην εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό ξεπερνά τα 7,5 m/s βάσει του χάρτη της ΡΑΑΕΥ. Το ΥΠΕΝ αναφέρει ότι με τις νέες ρυθμίσεις «μπαίνει τέλος στην άναρχη χωροθέτηση έργων σε ευαίσθητες περιοχές».
Τι μένει εκτός πεδίου
Δεν εμπίπτουν στο νέο πλαίσιο τα έργα που ήδη λειτουργούν ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου περιβαλλοντικής αδειοδότησης πριν τη δημοσίευση σε ΦΕΚ — δηλαδή τα συμφωνητικά μίσθωσης που έχουν ήδη υπογραφεί για τέτοια έργα δεν ανατρέπονται. Εκτός μένουν επίσης οι μικρές εγκαταστάσεις που εξαιρούνται από αδειοδοτικές διαδικασίες, τα μεγάλα υδροηλεκτρικά και η αντλησιοταμίευση, καθώς και τα φωτοβολταϊκά σε στέγες κτιρίων, σε ακάλυπτους χώρους οικοπέδων και σε τεχνητές επιφάνειες.
Το πλαίσιο καλύπτει, πάντως, μονάδες βιομάζας, βιοαερίου, βιορρευστών και βιομεθανίου — τεχνολογίες που αφορούν άμεσα κτηνοτροφικές μονάδες και μεταποιητικές αγροτικές επιχειρήσεις που εξετάζουν αξιοποίηση υπολειμμάτων. Για πρώτη φορά εντάσσονται και τα συστήματα αποθήκευσης, όπως οι μπαταρίες.
Η γη προστατεύεται έμμεσα, όχι ονομαστικά
Εδώ βρίσκεται και η ουσιαστική παρατήρηση. Στον κατάλογο των περιοχών όπου απαγορεύεται πλέον η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, όπως τον δημοσίευσε το ΥΠΕΝ, δεν υπάρχει αυτοτελής αναφορά στην αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας. Οι απαγορεύσεις είναι περιβαλλοντικές, πολιτιστικές και τουριστικές· η γεωργική γη προστατεύεται μόνο έμμεσα, μέσω του ποσοστιαίου πλαφόν του 1,5%. Πόσο δεσμευτικό αποδειχθεί αυτό θα φανεί από τον τρόπο που θα υπολογίζεται η κάλυψη ανά Περιφερειακή Ενότητα — σε νομούς με μεγάλη ορεινή ή δασική έκταση, το 1,5% της συνολικής επιφάνειας μπορεί να μεταφράζεται σε αρκετά περισσότερα πεδινά στρέμματα απ’ ό,τι υποδηλώνει το ποσοστό.
Το ζήτημα δεν είναι καινούργιο. Όπως είχαμε αναφέρει σε ρεπορτάζ μας για τα έξι εκατομμύρια στρέμματα εγκαταλελειμμένης γης, ο υπουργός Ενέργειας είχε ήδη από πέρυσι, σε προπαρουσίαση του χωροταξικού, τοποθετήσει εκεί τη «δεξαμενή» για τα νέα φωτοβολταϊκά — χωρίς όμως να έχει διευκρινιστεί ποιος μηχανισμός θα κατευθύνει τις επενδύσεις στα εγκαταλελειμμένα και όχι στα καλλιεργούμενα.
Επίσης, στο κείμενο των 18 ερωτήσεων δεν γίνεται ξεχωριστή μνεία στα αγροβολταϊκά, τη διπλή χρήση γης που έχουμε παρουσιάσει ως εναλλακτική λύση στη σύγκρουση ενέργειας και παραγωγής τροφίμων.
Τι ακολουθεί
Το ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει και ειδικούς κανόνες για τον θαλάσσιο χώρο, με ζώνες αποκλεισμού και υποχρεωτικές μελέτες — ζήτημα που αφορά παράκτιες κοινότητες και αλιεία και το οποίο παρακολουθούμε από την υπόθεση του Πατραϊκού. Το πλαίσιο εκπονείται παράλληλα με τα αντίστοιχα για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, με ορίζοντα το 2050.
Το κρίσιμο για τους παραγωγούς είναι το αναλυτικό κείμενο της Υπουργικής Απόφασης στο ΦΕΚ: εκεί θα φανεί αν και πώς σταθμίζεται η ποιότητα της γης στα κριτήρια χωροθέτησης, κάτι που η σύνοψη των 18 ερωτήσεων δεν αποσαφηνίζει.
Πηγή: ertnews.gr
