Η κυβέρνηση Τραμπ ενέκρινε το νέο καθεστώς δασμών για τις εισαγωγές ελαιολάδου στις Ηνωμένες Πολιτείες, επιβάλλοντας οριστική επιβάρυνση 10% στις ευρωπαϊκές εξαγωγές και εξαιρώντας πλήρως την Τυνησία. Η απόφαση, η οποία αφορά συνολικά 60 χώρες και οικονομίες, βασίζεται στην Ενότητα 301 του αμερικανικού νόμου περί εμπορίου (TRADE Act) του 1974 και έρχεται να ρυθμίσει οριστικά το τοπίο των εισαγωγών στην αμερικανική αγορά.
Για τους Ευρωπαίους παραγωγούς και εξαγωγείς, η πρακτική συνέπεια είναι ότι οι εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ θα συνεχίσουν να επιβαρύνονται με δασμό 10%, διατηρώντας το κόστος στο ίδιο επίπεδο που ίσχυε έως σήμερα. Η πραγματική ανατροπή, ωστόσο, εντοπίζεται στον ανταγωνισμό, καθώς η εξαίρεση της Τυνησίας τής δίνει ελεύθερη και αφορολόγητη πρόσβαση στη μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά εκτός Ευρώπης.
Αυτή η εξέλιξη αναδιανέμει την τράπουλα στο παγκόσμιο εμπόριο ελαιολάδου, τιμωρώντας ουσιαστικά την ευρωπαϊκή παραγωγή και πριμοδοτώντας ξεκάθαρα τη βορειοαφρικανική.
Ο νέος δασμολογικός χάρτης των ΗΠΑ
Με βάση τις ανακοινώσεις της Ουάσιγκτον, το νέο καθεστώς διαχωρίζει τις προμηθεύτριες χώρες σε τρεις ταχύτητες. Σε αντίθεση με την Ευρωπαϊκή Ένωση που παραμένει στο 10%, άλλες ανταγωνίστριες χώρες θα κληθούν να καταβάλουν αυξημένο δασμό 12,5%, γεγονός που αναμένεται να συμπιέσει τα περιθώρια κέρδους τους.
| Χώρα / Οικονομία | Ποσοστό Δασμού στις ΗΠΑ | Κατάσταση |
|---|---|---|
| Ευρωπαϊκή Ένωση | 10% | Σταθερή επιβάρυνση |
| Τυνησία | 0% | Πλήρης εξαίρεση |
| Τουρκία | 12,5% | Αυξημένη επιβάρυνση |
| Μαρόκο | 12,5% | Αυξημένη επιβάρυνση |
| Χιλή | 12,5% | Αυξημένη επιβάρυνση |
| Αυστραλία | 12,5% | Αυξημένη επιβάρυνση |
Όπως είχαμε αναλύσει σε προηγούμενο ρεπορτάζ, η επιβολή νέων δασμών από τις ΗΠΑ προκαλεί έντονο προβληματισμό στους Ευρωπαίους εξαγωγείς. Η νομική βάση για το νέο καθεστώς προέκυψε μετά την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου Εμπορίου τον Φεβρουάριο του 2026. Το δικαστήριο είχε κρίνει παράνομους τους προηγούμενους δασμούς που είχαν επιβληθεί μέσω του International Emergency Economic Powers Act (IEEPA), αναγκάζοντας την αμερικανική διοίκηση να ενεργοποιήσει το TRADE Act του 1974 για να νομιμοποιήσει τις χρεώσεις.
Η Τυνησία εδραιώνει την κυριαρχία της
Η απουσία της Τυνησίας από τη λίστα των οικονομιών που επηρεάζονται από τους δασμούς δεν αποτελεί απλώς μια εμπορική λεπτομέρεια, αλλά μια στρατηγική νίκη για τη χώρα της Βόρειας Αφρικής. Οι εξαγωγές τυνησιακού ελαιολάδου θα συνεχίσουν να εισέρχονται στις ΗΠΑ χωρίς κανένα πρόσθετο βάρος, ενισχύοντας δραματικά τη θέση τους απέναντι στο ισπανικό, ιταλικό και ελληνικό προϊόν.
Η κίνηση αυτή των ΗΠΑ έρχεται να προστεθεί στη γενικότερη «επίθεση» της Τυνησίας στις διεθνείς αγορές ελαιολάδου, όπου ήδη διεκδικεί αυξημένες ποσοστώσεις στην Ευρώπη και καταγράφει ρεκόρ παραγωγής. Με τις χώρες όπως η Τουρκία και το Μαρόκο να χρεώνονται πλέον με 12,5%, η Τυνησία μένει πρακτικά ο μοναδικός μεγάλος παίκτης εκτός ΕΕ που μπορεί να προσφέρει ελαιόλαδο στις ΗΠΑ χωρίς δασμολογικά εμπόδια.
Οι επόμενες κινήσεις των Ευρωπαίων
Η σταθεροποίηση του δασμού στο 10% για την Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί την πίεση στις εξαγωγικές επιχειρήσεις, ειδικά στην Ισπανία που κατέχει τη μερίδα του λέοντος στις εξαγωγές προς την Αμερική. Οι ευρωπαϊκοί φορείς βρίσκονται ήδη σε κινητοποίηση, προσπαθώντας να διαπραγματευτούν εξαιρέσεις.
Μιλώντας στο Olimerca, ο γενικός διευθυντής της Ισπανικής Ένωσης Βιομηχανίας και Εξαγωγικού Εμπορίου Ελαιολάδου και Πυρηνελαίου (Asoliva), Rafael Pico Acevedo, ξεκαθάρισε ότι οι πιέσεις θα συνεχιστούν. Στόχος, όπως ανέφερε, είναι το ελαιόλαδο να συμπεριληφθεί στα προϊόντα που θα εξαιρεθούν από τους δασμούς σε μελλοντικές αναθεωρήσεις του μέτρου. «Θα συνεχίσουμε τις επαφές με τις αμερικανικές αρχές», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η προσπάθεια αυτή ευθυγραμμίζεται με την ευρύτερη διπλωματική πρωτοβουλία των Βρυξελλών. Ήδη, η Κομισιόν πιέζει τις ΗΠΑ για την άρση δασμών σε σειρά ευρωπαϊκών αγροδιατροφικών προϊόντων, με το ελαιόλαδο να βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας των διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, μέχρι να υπάρξει κάποια αναθεώρηση, το ευρωπαϊκό ελαιόλαδο καλείται να ανταγωνιστεί με ένα «βαρίδι» 10% απέναντι σε μια αφορολόγητη Τυνησία.
