Το υπουργείο Γεωργίας της Ισπανίας θέτει σε δημόσια διαβούλευση έναν νέο μηχανισμό παρέμβασης στην αγορά ελαιολάδου για την εμπορική περίοδο 2026/2027, προκειμένου να διαχειριστεί τον κίνδυνο υπερπροσφοράς. Σύμφωνα με το προσχέδιο, το οποίο βασίζεται στις ευνοϊκές καιρικές συνθήκες που ευνόησαν την ανθοφορία του ισπανικού ελαιώνα, η Μαδρίτη σχεδιάζει να αποσύρει προσωρινά σημαντικό μέρος της παραγωγής, εφόσον επιβεβαιωθούν οι εκτιμήσεις για μια ιστορικά υψηλή σοδειά.
Η πρακτική συνέπεια αυτού του μέτρου είναι κρίσιμη για τις τιμές παραγωγού σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας. Εάν ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός, τα ισπανικά ελαιοτριβεία θα υποχρεωθούν να δεσμεύσουν στις δεξαμενές τους έως και το 20% της παραγόμενης ποσότητας, κρατώντας το προϊόν εκτός αγοράς μέχρι την επόμενη σεζόν. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Ισπανία επιχειρεί να βάλει ένα «μαξιλάρι» ασφαλείας για να αποτρέψει την απότομη βουτιά των τιμών από την υπερβάλλουσα προσφορά.
Όπως είχαμε αναλύσει εκτενώς στο e-agrotis.gr, το σεναρίο από την Ισπανία για 2,1 εκατ. τόνους το 2026/27 είχε ήδη προκαλέσει έντονη ανησυχία στις τάξεις των παραγωγών. Αυτό που αλλάζει τώρα είναι ότι η ισπανική κυβέρνηση δεν περιμένει παθητικά την εξέλιξη, αλλά θεσμοθετεί εργαλεία διαχείρισης κρίσεων πριν η νέα, τεράστια ποσότητα φτάσει στα ράφια και τις δεξαμενές των εμπόρων.
Οι προϋποθέσεις ενεργοποίησης του μηχανισμού
Η κανονιστική πράξη, η οποία παραμένει σε δημόσια διαβούλευση έως τις 13 Αυγούστου, δεν θα εφαρμοστεί οριζόντια και αυθαίρετα. Το υπουργείο Γεωργίας έχει θέσει μια αυστηρή μαθηματική προϋπόθεση: η απόσυρση θα ενεργοποιηθεί αποκλειστικά εάν τα αρχικά αποθέματα, αθροιζόμενα με την προβλεπόμενη παραγωγή της σεζόν 2026/2027, φτάσουν τουλάχιστον το 120% του μέσου όρου των έξι τελευταίων εμπορικών περιόδων.
Αυτό το όριο του 120% θεωρείται από τους Ισπανούς τεχνοκράτες ως η κόκκινη γραμμή που υποδεικνύει σαφή κίνδυνο ανισορροπίας στην αγορά. Εφόσον οι αριθμοί επιβεβαιώσουν τη συνθήκη, η Γενική Διεύθυνση Αγροτικών Παραγωγών και Αγορών της Ισπανίας θα καθορίσει το ακριβές ποσοστό του ελαιολάδου που πρέπει να αποσυρθεί. Η μεθοδολογία υπολογισμού θα λάβει υπόψη τη συνολική διαθεσιμότητα και τον ρυθμό εμπορίας των προηγούμενων ετών.
Το βάρος στα ελαιοτριβεία και το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Το βάρος της φυσικής αποθήκευσης θα πέσει στα ελαιοτριβεία (almazaras). Οι μονάδες παραγωγής θα έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν ποια ποιοτική κατηγορία ελαιολάδου θα ακινητοποιήσουν, αλλά το προϊόν θα πρέπει να παραμείνει δεσμευμένο μέχρι την έναρξη της επόμενης καμπάνιας. Παράλληλα, οι ποσότητες αυτές θα ελέγχονται αυστηρά μέσω των μηνιαίων δηλώσεων στο Σύστημα Πληροφοριών Ελαιοκομικών Αγορών (SIMO).
Το τελικό ποσοστό απόσυρσης και η ημερομηνία εφαρμογής του μέτρου θα δημοσιευτούν το αργότερο έως τις 15 Νοεμβρίου 2026. Ο υπουργός Γεωργίας, Λουίς Πλάνας, διατηρεί το δικαίωμα να αναθεωρήσει το μέτρο και να μειώσει τον όγκο του δεσμευμένου ελαιολάδου, εάν η πορεία της ζήτησης και οι εμπορικές πράξεις το επιτρέψουν.
Η κίνηση αυτή της Μαδρίτης πατάει νομικά στο άρθρο 167 bis του ευρωπαϊκού κανονισμού για την Κοινή Οργάνωση Αγορών. Είναι μια σαφής προσπάθεια να μπει φρένο στις πιέσεις που φέρνει το «αντίστροφο 2022-2024», προσφέροντας στο εμπόριο ένα προβλέψιμο πλαίσιο. Για τους Έλληνες ελαιοπαραγωγούς, η επιτυχία αυτού του ισπανικού σχεδίου ίσως αποδειχθεί καθοριστική, καθώς μια ελεγχόμενη ροή του ισπανικού ελαιολάδου στις διεθνείς αγορές μπορεί να μετριάσει την πίεση στις εγχώριες τιμές κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Πηγή: oleorevista.com
