Η Ελλάδα μπαίνει σε σκληρή ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028-2034, με κεντρικό στόχο να διατηρήσει — ή ακόμη και να αυξήσει — τη χρηματοδότηση για τον πρωτογενή τομέα. Το πλαίσιο παρουσίασε ο υπουργός ΥΠΑΑΤ Μαργαρίτης Σχοινάς σε Υπουργικό Συμβούλιο υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, αναλύοντας τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.
Για τον Έλληνα αγρότη, το αποτέλεσμα αυτής της διαπραγμάτευσης δεν είναι αφηρημένο. Μπορεί να σημαίνει λιγότερες ενισχύσεις ανά στρέμμα — ή περισσότερες. Και η μάχη ήδη άρχισε.
Τι απειλεί τα ελληνικά κονδύλια
Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα ανάμεσα στις χώρες με τις υψηλότερες άμεσες ενισχύσεις ανά εκτάριο στην Ε.Ε. — και αυτό ακριβώς τη θέτει σε αμυντική θέση στη νέα διαπραγμάτευση.
Νέα κράτη-μέλη όπως Πολωνία, Ρουμανία και Βουλγαρία πιέζουν για «εξωτερική σύγκλιση» — δηλαδή ανακατανομή πόρων σε χώρες που λαμβάνουν χαμηλότερες ενισχύσεις. Αν επιτύχουν, η Ελλάδα χάνει.
Η πρόταση της Κομισιόν προβλέπει πλαφόν 240 ευρώ ανά εκτάριο για τις άμεσες ενισχύσεις. Η Αθήνα ζητά να ανέβει αυτό το όριο. Η διαπραγμάτευση είναι ανοιχτή.
Και ερχόμενο: η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στην Ε.Ε. Τα παραγωγικά εδάφη της αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο όλων των γεωργικών εκτάσεων της σημερινής Ε.Ε. — το μέγεθος αυτό θα ανατρέψει πλήρως τους συσχετισμούς στην κατανομή πόρων, αν συμβεί.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αδυναμία της χώρας να υλοποιεί αποτελεσματικά τη σημερινή ΚΑΠ αποτελεί πρόσθετο μειονέκτημα. Όπως είχαμε αναφέρει, η Ελλάδα κατατάσσεται τελευταία στην Ε.Ε. σε ρυθμούς υποβολής ΟΣΔΕ — ένα στοιχείο που αποδυναμώνει τη διαπραγματευτική θέση της στις Βρυξέλλες («ΚΑΠ: Στον πάτο της Ε.Ε. η Ελλάδα λόγω καθυστερήσεων στο ΟΣΔΕ»).
Η νέα αρχιτεκτονική της ΚΑΠ — τι αλλάζει
Το νέο μοντέλο χρηματοδότησης αντικαθιστά ουσιαστικά τη λογική των δύο πυλώνων με ένα διπλό σύστημα «οριοθετημένων» και «μη οριοθετημένων» πόρων. Συνολικά, κλειδώνουν 300 δισ. ευρώ για τη νέα ΚΑΠ σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Πέρα από αυτά, νέα εργαλεία ανοίγουν επιπλέον κανάλια χρηματοδότησης:
- Rural targeting: 10% των νέων πόρων κατευθύνεται αποκλειστικά σε αγροτικές περιοχές
- Εμπροσθοβαρής διάθεση 45 δισ. ευρώ από ενδιάμεση αναθεώρηση 2031
- «Catalyst Europe»: 150 δισ. ευρώ μέσω δανεισμού για επενδύσεις
- Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας: 20,3 δισ. ευρώ για γεωργία, βιοοικονομία, βιοτεχνολογία
- Νέο «Ενιαίο Δίκτυο Ασφαλείας για κρίσεις», που διπλασιάζει το σημερινό αποθεματικό κρίσεων — κρίσιμο για χώρες με εκτεθειμένη γεωργία σε ακραία καιρικά φαινόμενα και ζωονόσους
Τι διεκδικεί η Ελλάδα
Ο ελληνικός στρατηγικός σχεδιασμός εστιάζει σε τρεις κατευθύνσεις.
Πρώτον, μέγιστη αξιοποίηση των πρόσθετων εργαλείων (rural targeting, Catalyst Europe, Ταμείο Ανταγωνιστικότητας) για να αντισταθμίσει πιθανή πίεση στις βασικές ενισχύσεις.
Δεύτερον, ειδική προστασία για μικρομεσαίες εκμεταλλεύσεις, ορεινές, νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές — κατηγορίες που αποτελούν μεγάλο μέρος της ελληνικής αγροτικής πραγματικότητας. Όπως ακριβώς έχει αναδειχθεί από προηγούμενες αναλύσεις, τα κενά στην κατανομή επιδοτήσεων ΚΑΠ βλάπτουν περισσότερο τον μικρό αγρότη («”Καμπανάκι” ΕΟΚΕ: Ποιοι κερδίζουν τις επιδοτήσεις ΚΑΠ 2023-2027»).
Τρίτον, ανανέωση γενεών: η νέα ΚΑΠ προβλέπει ειδικό «πακέτο εκκίνησης» για νέους αγρότες, με πρόσβαση σε γη, χρηματοδότηση και κατάρτιση — ένα πεδίο στο οποίο η Ελλάδα έχει σαφές έλλειμμα.
Στα εθνικά προτεραιότητα περιλαμβάνονται επίσης: αρδευτικές υποδομές, εγγειοβελτιωτικά έργα, αγροτική οδοποιία, ευρυζωνικά δίκτυα σε αγροτικές περιοχές και το σύστημα AKIS για ψηφιοποίηση και καινοτομία.
Ο εθνικός διάλογος βρίσκεται σε εξέλιξη, με Διυπουργική Επιτροπή, συνεργασία με DGAgri και περιφερειακές διαβουλεύσεις. Ο στόχος: να κατατεθεί έγκαιρα εθνικό “policy paper” πριν κλείσουν οι διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
