Το σιτάρι είναι μια καλλιέργεια που προσαρμόζεται εύκολα και δεν έχει πολύ αυστηρές απαιτήσεις εδάφους για να αναπτυχθεί. Υπάρχει μεγάλος αριθμός ποικιλιών σιταριού, με κύριο κριτήριο ταξινόμησης την εποχή του χρόνου που θα σπαρθούν στο χωράφι. Στο πλαίσιο αυτό, οι ποικιλίες σιταριού ομαδοποιούνται σε χειμερινούς και ανοιξιάτικους τύπους. Κάθε τύπος έχει διαφορετικές ανάγκες και συμπεριφορά ανάλογα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες.

Απαιτήσεις θερμοκρασίας και εδάφους για την καλλιέργεια σιταριού

Θερμοκρασία

Το χειμερινό σιτάρι παρουσιάζει υψηλή αντοχή σε χαμηλές θερμοκρασίες (ακόμη και στους -20 oC ή -4 oF) κατά τα αρχικά στάδια ανάπτυξης. Στην πραγματικότητα, όταν η μέρα διαρκεί περισσότερο από τη νύχτα, οι χαμηλές θερμοκρασίες είναι απαραίτητες για το στάδιο ανάπτυξης κεφαλής των φυτών σίτου. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται εαρινοποίηση. Το ανοιξιάτικο σιτάρι είναι πιο ευαίσθητο στις χαμηλές θερμοκρασίες και η ημερομηνία σποράς πρέπει να προσαρμοστεί για να αποφευχθεί η ζημιά από τον παγετό σε περιοχές με όψιμους, ισχυρούς παγετούς της άνοιξης.

Η ελάχιστη απαιτούμενη θερμοκρασία για την έναρξη της βλάστησης είναι 4 oC (39,2oF), με βέλτιστο εύρος μεταξύ 12 και 25 oC (53,6 και 77oF). Η βλάστηση επιταχύνεται όταν η θερμοκρασία είναι κοντά στους 18-20 oC (64,4-82,4oF).

Και στους δύο τύπους (χειμερινός και ανοιξιάτικος σίτος), η βλαστική ανάπτυξη σταματά όταν η θερμοκρασία πέσει κάτω από τους 5 oC (41oF), ενώ μια ημερήσια θερμοκρασία 15-22 oC (59-71,6oF) χρειάζεται για τη βέλτιστη ανάπτυξη και το αδέλφωμα. Θερμοκρασίες 20-23 oC (68-73,4oF) θα οδηγήσουν σε επιτάχυνση της ανάπτυξης των φυτών. Ωστόσο, σε αυτή την περίπτωση, για να αποφευχθεί η εξάντλησή τους, ο αγρότης καλό είναι να αναλάβει δράση και να τους προσφέρει το νερό και τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζονται για να καλύψουν τις ανάγκες τους.

Το στάδιο της άνθησης είναι κρίσιμο για την τελική απόδοση και οι ακραίες θερμοκρασίες με δυνατό αέρα μπορεί να προκαλέσουν στειρότητα της κεφαλής, επηρεάζοντας την ανάπτυξη των ωοθηκών, τη γύρη και τη βιωσιμότητα των ανθέων. Ακόμη και οι μέγιστες και ελάχιστες θερμοκρασίες μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την ποικιλία: γενικά, για την άνθηση, η ελάχιστη θερμοκρασία είναι 4-6 oC (39-42,8oF), ενώ η μέγιστη είναι 19-22 oC (66,2-71,6oF) (Kumar et al., 2016). Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες ποικιλίες χειμερινού σιταριού με μεγαλύτερη αντοχή στις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά ακόμη και σε αυτήν την περίπτωση, μια θερμοκρασία που υπερβαίνει τους 32-35°C (89,6-95oF) θεωρείται καταστροφική (Marcela et al., 2017). Κατά τη διάρκεια της ανθοφορίας, όταν υπάρχουν θερμοί άνεμοι, μπορεί να παρουσιαστούν προβλήματα ακόμη και σε χαμηλότερες θερμοκρασίες. Οι αγρότες θα πρέπει να λάβουν υπόψη τις αναμενόμενες θερμοκρασίες κατά τη στιγμή που το σιτάρι μπαίνει στο στάδιο ανθοφορίας και να προσαρμόσουν ανάλογα την ημερομηνία σποράς.

Τέλος, για τα στάδια της εμφάνισης γραμμής γάλακτος, της ζύμης και της ωρίμανσης, οι ελάχιστες θερμοκρασίες είναι 8-10, 11–12 και 13–15 °C (46,4-50, 51,8-53,6 και 55,4-59oF), ενώ οι μέγιστες είναι 24–26,5, 26–29 και 29,5–31°C (75,2-79,7, 78,8-84,2 και 85,1-87,8oF), αντίστοιχα (Kumar et al., 2016).

Απαιτήσεις εδάφους για την καλλιέργεια σιταριού

Το σιτάρι μπορεί να καλλιεργηθεί σε διάφορους τύπους εδάφους. Ωστόσο, τα εδάφη μέσης σύστασης θεωρούνται τα καλύτερα, ενώ τα τυρφώδη εδάφη με υψηλές ποσότητες μετάλλων (νάτριο, σίδηρος και μαγνήσιο) θα πρέπει να αποφεύγονται (Mojid et al., 2020, 1). Ο τύπος του εδάφους μπορεί να επηρεάσει το ύψος των φυτών, τα φύλλα, τη βιομάζα των φυτών και τον αριθμό και τα χαρακτηριστικά των κόκκων.

Το σιτάρι είναι καλύτερο να αναπτυχθεί σε έδαφος με ουδέτερο pH (περίπου 7). Ωστόσο, η υπερβολική και χρόνια χρήση αζωτούχων λιπασμάτων έχει οδηγήσει σε οξίνιση των περισσότερων εδαφών, όπου καλλιεργείται το σιτάρι. Ο πιο οικονομικός τρόπος για την αύξηση του pH του εδάφους είναι η προσθήκη ασβεστόλιθου.

Επιπλέον, εδάφη χαμηλής γονιμότητας και υψηλής αλατότητας μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την απόδοση της καλλιέργειας. Τα προβλήματα αλατότητας είναι πιο συχνά σε αρδευόμενα χωράφια. Η υψηλή αλατότητα του εδάφους μπορεί να μειώσει τον αριθμό των κύριων και δευτερογενών αδελφιών, τον αριθμό των φύλλων και των σταχυώνων, καθώς και τη διαθεσιμότητα νερού (2). Ο αγρότης μπορεί να βοηθήσει την καλλιέργεια αυξάνοντας το K+ και μειώνοντας το Na+ (Rahman et al., 2005). Τέλος, έχει βρεθεί ότι τα επίπεδα αλατότητας που ξεπερνούν τα 100 mM NaCl μειώνουν σημαντικά την ποιότητα των κόκκων (Farooq and Azam, 2005). Οι αγρότες μπορούν να συλλέξουν δείγματα από τα χωράφια τους και να τα στείλουν για ανάλυση για τον προσδιορισμό και την παρακολούθηση των χαρακτηριστικών του εδάφους. Για το pH του εδάφους, προτείνεται να συλλέγονται αντιπροσωπευτικά δείγματα από διαφορετικές περιοχές ενός χωραφιού, τόσο από την επιφάνεια του εδάφους όσο και από βάθος 10-20 cm (3,9-7,9 in) και 20-30 cm (7,9-11,8 in). Για ανάλυση θρεπτικών ουσιών, τα δείγματα θα πρέπει να έχουν παρθεί απο βάθος 0 έως 10-25 cm (0 έως 3,9-9,8 in) (3).

Προετοιμασία εδάφους και σπορά σιταριού

Προετοιμασία εδάφους

Για να έχουν γρήγορη και ομοιόμορφη ανάδυση και εγκατάσταση των φυτών, οι αγρότες θα πρέπει να χρησιμοποιούν πιστοποιημένους σπόρους και να προετοιμάζουν κατάλληλα το έδαφος. Το ICAR (Indian Agricultural Research Institute) αναφέρει τα πλεονεκτήματα της εφαρμογής τεχνικών φύτευσης σποροκλίνης σε έδαφος ελαφριάς σύστασης, ειδικά σε περιοχές με λειψυδρία, καθώς μπορεί να εξοικονομηθεί το 30% του νερού (3). Η καλλιέργεια του σιταριού μπορεί να εγκατασταθεί με επιτυχία τόσο σε συμβατικά συστήματα όσο και σε συστήματα ελάχιστης άροσης ή και καθόλου άροσης.

Τα συστήματα ελάχιστης και καθόλου άροσης γίνονται ολοένα και πιο διάσημα και προτιμώνται, καθώς προστατεύουν τη δομή του εδάφους, διατηρούν την υγρασία του και μειώνουν την ευαισθησία σε ζημιές από τις ψυχρές θερμοκρασίες (winter kill). Σε συστήματα χωρίς άροση, η σπορά του χειμερινού σιταριού μπορεί να πραγματοποιηθεί σε υπολείμματα κριθαριού, ελαιοκράμβης, μηδικής και πρώιμης ωρίμανσης σόγιας. Γενικά, δεν συνίσταται η σπορά σε χωράφι με υπολείμματα καλλιέργειας σιταριού προηγούμενης σεζόν, καθώς ο κίνδυνος μετάδοσης ασθενειών στη νέα καλλιέργεια είναι σχετικά υψηλός.

Στα συμβατικά συστήματα άροσης, ο γεωργός συνήθως εκτελεί 1 έως 4 οργώματα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και ένα πέρασμα με σβολοτρίφτη ακριβώς πριν από τη σπορά του χειμερινού σιταριού. Για την πρωτογενή άροση και την προετοιμασία του εδάφους, ο γεωργός μπορεί να χρησιμοποιήσει περιστροφικό άροτρο. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ένα πότισμα πριν τη σπορά.

Οι σπόροι σιταριού μπορούν να σπαρθούν είτε με το χέρι είτε με την βοήθεια μιας μεγάλης ποικιλίας σπαρτικών που υπάρχουν στην αγορά, οι οποίες προτιμώνται για να επιτευχθεί πιο ομοιόμορφη διασπορά σπόρων στο χωράφι. Σε αυτή την περίπτωση, ανάλογα με την σπαρτική, υπάρχει η δυνατότητα εφαρμογής λιπασμάτων κατά τη σπορά.

Η ημερομηνία σποράς και η ποσότητα των σπόρων είναι κρίσιμοι παράγοντες για την επίτευξη υψηλών αποδόσεων στο χειμερινό και ανοιξιάτικο σιτάρι. Οι ημερομηνίες σποράς ποικίλλουν από περιοχή σε περιοχή ανάλογα με τη θερμοκρασία, την ποικιλία και τη διαθεσιμότητα νερού. Για να ορίσει την ημερομηνία σποράς, ο γεωργός θα πρέπει να λάβει υπόψη τη διάρκεια του κύκλου ζωής της ποικιλίας που έχει επιλέξει και τις αναμενόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες κατά το στάδιο της ανθοφορίας της καλλιέργειας. Οι ποικιλίες χειμερινού σιταριού σπέρνονται γενικά από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο. Πιο συγκεκριμένα, στην Ινδία, ποικιλίες νάνου σιταριού με μεγάλο κύκλο ζωής μπορούν να σπαρθούν αρχές Νοεμβρίου. Από την άλλη πλευρά, στη Μινεσότα (ΗΠΑ), το σιτάρι σπέρνεται από τις αρχές Σεπτεμβρίου έως τις πρώτες 2 εβδομάδες του Οκτωβρίου. Το Michigan State University αναφέρει ότι κατά τη φύτευση μετά την 1η Οκτωβρίου, αναμένεται απώλεια απόδοσης κατά 0,6 μπουσέλ την ημέρα. Στόχος είναι να έχουμε καλή εγκατάσταση καλλιέργειας, με την επιτυχή ανάδυση του πρώτου πραγματικού φύλλου πριν από τον πρώτο φθινοπωρινό παγετό που μπορεί να αποβεί αρκετά επιζήμιος. Οι αγρότες δεν πρέπει να σπέρνουν πολύ νωρίς, καθώς τα φυτά σίτου με υπερβολική βλαστική ανάπτυξη είναι ευαίσθητα στoυς χειμωνιάτικους παγετούς, ενώ υπάρχει επίσης υψηλότερος κίνδυνος προσβολής από παράσιτα.

Πληθυσμός φυτών σίτου και απαιτήσεις σποράς ανά εκτάριο και στρέμμα

Η ποσότητα σπόρων και ο πληθυσμός των φυτών ανά εκτάριο ή στρέμμα θα πρέπει να προσαρμοστούν στον στοχευόμενο αριθμό φυτών κατά τη συγκομιδή. Γενικά, για το χειμερινό σιτάρι, ο μέσος αριθμός είναι 1.000.000 φυτά ανά έικρ ή 2.500.000 φυτά ανά εκτάριο ή 250.000 φυτά ανά στρέμμα, ενώ για το ανοιξιάτικο και το σκληρό είναι 1.400.000 φυτά ανά έικρ (6) ή 3.500.000 φυτά ανά εκτάριο ή 350.000 φυτά ανά στρέμμα. Σε συνθήκες έλλειψης βροχοπτώσεων και άρδευσης, οι αριθμοί αυτοί μπορεί να είναι μικρότεροι. Ωστόσο, μπορεί να υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις από αυτούς τους αριθμούς. Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Penn State (10), ο επιθυμητός πληθυσμός φυτών για το χειμερινό σιτάρι στην Πενσυλβάνια είναι 1.500.000 φυτά ανά έικρ ή 3.750.000 φυτά ανά εκτάριο (28 έως 34 φυτά/τετρ. πόδια) ή 375.000 φυτά ανά στρέμμα. Αυτό απαιτεί ποσότητα 4.250.000 σπόρων ανά εκτάριο ή 1.750.000 σπόρους ανά έικρ ή 425.000 σπόρους ανά στρέμμα (ή 20–23 σπόρους ανά πόδι σε μια σειρά 7 ιντσών).

Η ποσότητα των σπόρων αλλάζει ανάλογα και με το μέγεθος του. Η απόσταση των σειρών μπορεί να κυμαίνεται μεταξύ 15 και 22,5 cm (5,9 έως 8,7 ίντσες). Στα αρδευόμενα χωράφια προτιμώνται οι μικρότερες αποστάσεις σειρών (15-18 cm – 5,9-7 in). Η σπορά του χειμερινού σίτου γίνεται γενικά σε βάθος 2-5 cm (1-1,6 ίντσες). Όταν η θερμοκρασία και η υγρασία του εδάφους είναι σε επιθυμητά επίπεδα, οι σπόροι μπορούν να σπαρθούν πιο κοντά στην επιφάνεια (2 cm) για να επιταχυνθεί η βλάστηση. Οι σπόροι των ποικιλιών νάνων μπορούν να σπαρθούν σε μικρότερο βάθος.

Οι σπόροι μπορούν να υποβληθούν σε επεξεργασία με ένα κατάλληλο ευρέως φάσματος (ενεργό ή/και διασυστηματικό) μυκητοκτόνο ευρέως φάσματος για την προστασία τους από μύκητες. Οι περισσότερες επεξεργασίες σπόρων περιλαμβάνουν περισσότερα από ένα δραστικά συστατικά για ένα ευρύτερο προστατευτικό φάσμα. Κοινές δραστικές ενώσεις σε μυκητοκτόνα έως το 2020 ήταν οι: Tebuconazole, Fluxapyroxad, Pyraclostrobin, Carboxin, Thiram, Difenoconazole, Penflufen, Fludioxonil, Triticonazole, Sedaxane, Ipconazole, Mefenoxam, Metalaxyl, Prothioconazole. Θα πρέπει πάντα να συμβουλεύεστε έναν πιστοποιημένο γεωπόνο της περιοχής σας.

Πάντα συμβουλευόμαστε την ιστοσελίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για τις εγκεκριμένες δραστικές ουσίες minagric.gr 

Πηγές – Βιβλιογραφία

1. – https://www.fao.org/land-water/databases-and-software/crop-information/wheat/en/
2. – Wheat growth and physiology – E. Acevedo, P. Silva, H. Silva (fao.org)
3. – https://iiwbr.icar.gov.in/wp-content/uploads/2018/02/EB-52-Wheat-Cultivation-in-India-Pocket-Guide.pdf
4. – Winter wheat seeding dates | UMN Extension
5. – Planting the 2022 wheat crop – Wheat (msu.edu)
6. – Seeding rate for small grains | UMN Extension
7. – The Importance of Wheat Seed Treatments | CropWatch | University of Nebraska–Lincoln (unl.edu)
8. – MF2955 Seed Treatment Fungicides for Wheat Disease Management 2020 (ksu.edu)
9. – https://iiwbr.icar.gov.in/wp-content/uploads/2018/02/EB-52-Wheat-Cultivation-in-India-Pocket-Guide.pdf
10. – https://extension.psu.edu/planting-winter-wheat-in-dry-soils

– Farooq, S., and Azam, F. (2005). The use of cell membrane stability (CMS) technique to screen for salt tolerant wheat varieties. J. Plant Physiol. 163, 629–637. doi: 10.1016/j.jplph.2005.06.006

– Kumar, P. V., Rao, V. U. M., Bhavani, O., Dubey, A. P., Singh, C. B., & Venkateswarlu, B. (2016). Sensitive growth stages and temperature thresholds in wheat (Triticum aestivum L.) for index-based crop insurance in the Indo-Gangetic Plains of India. The Journal of Agricultural Science, 154(2), 321-333.

– Marcela, H., Karel, K., Pavlína, S., Petr, Š., Petr, H., Kateřina, N., … & Miroslav, T. (2017). Effect of heat stress at anthesis on yield formation in winter wheat. Plant, Soil and Environment, 63(3), 139-144.

– Mojid, M. A., Mousumi, K. A., & Ahmed, T. (2020). Performance of wheat in five soils of different textures under freshwater and wastewater irrigation. Agricultural Science, 2(2), p89-p89.

– Rahman, M. A., Chikushi, J., Yoshida, S., Yahata, H., and Yasunaga, E. (2005). Effect of high air temperature on grain growth and yields of wheat genotypes differing in heat tolerance. J. Agric. Meteorol. 60, 605–608. doi: 10.2480/agrmet.605

– Ren, A. X., Min, S. U. N., Wang, P. R., Xue, L. Z., Lei, M. M., Xue, J. F., … & YANG, Z. P. (2019). Optimization of sowing date and seeding rate for high winter wheat yield based on pre-winter plant development and soil water usage in the Loess Plateau, China. Journal of integrative agriculture, 18(1), 33-42.

– Shannon, M.C. 1997. Adaptation of plants to salinity. Adv. Agron., 60: 75-120.

Πηγή άρθρου – wikifarmer.com

Η ολοκλήρωση της συγκομιδής αποτελεί συνήθως την ”λήξη” της καλλιεργητικής περιόδου για τον παραγωγό. Για να διασφαλιστεί όμως η καλή υγεία και παραγωγικότητα των δέντρων και την επόμενη χρονιά, απαιτούνται κάποιες συμπληρωματικές ενέργειες από τον ελαιοπαραγωγό.

Ψεκασμοί με χαλκούχα σκευάσματα ή κατάλληλα μυκητοκτόνα

Στόχος αυτής της επέμβασης είναι η προστασία των δέντρων από ασθένειες όπως το γλοιοσπόριο και το κυκλοκόνιο. Το μέτρο αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό σε περιοχές με βροχοπτώσεις ή σε ελαιώνες με γνωστό βεβαρημένο ιστορικό προσβολών και όπου τα δέντρα τραυματίστηκαν κατά την συγκομιδή του καρπού.

Μία σημαντική μερίδα καλλιεργητών ξεκινάει τον ψεκασμό με χαλκό περί τα μέσα Σεπτεμβρίου. Πραγματοποιεί έναν ψεκασμό ανά περίπου 10 – 20 ημέρες έως και μία εβδομάδα πριν τη συγκομιδή (δηλαδή πραγματοποιεί συνολικά 3 – 5 ψεκασμούς). Εννοείται ότι επιλέγεται μία ημέρα χωρίς βροχή και έντονους ανέμους, κατά προτίμηση μετά από κάποια βροχερή ημέρα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, χρησιμοποιείται οξυχλωριούχος χαλκός αναμεμειγμένος με διαφυλλικό σκεύασμα καλίου, το οποίο σε αυτό το χρονικό σημείο αυξάνει την τελική αναλογία σε ελαιόλαδο. Επειδή όπως έχουμε πει, μια μεγάλη μερίδα των καλλιεργητών πραγματοποιούν ταυτόχρονα κλάδεμα και συγκομιδή, αυτοί πραγματοποιούν ξανά ψεκασμό με χαλκό (αλλά όχι διαφυλλικό λίπασμα) αμέσως μετά το κλάδεμα. Αν όμως απέχει χρονικά η συγκομιδή με το κλάδεμα, τότε εφαρμόζεται χαλκός και μετά το ράβδισμα, αλλά και αργότερα αμέσως μετά το κλάδεμα.

Συμπληρωματική λίπανση και προσθήκη οργανικής ουσίας

Πέρα από την βασική λίπανση που γίνεται κατά τους χειμερινούς μήνες (Ιανουάριο-Φεβρουάριο) μπορούν να εφαρμοστούν και 1-2 διαφυλλικές λιπάνσεις, μετά την συγκομιδή ή να εμπλουτιστεί ο ελαιώνας με οργανικά λιπάσματα, όπως κομπόστ ή χωνεμένη κοπριά. Σύμφωνα με τον Καθηγητή Γιώργο Δ. Νάνο από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με την μετασυλλεκτική εφαρμογή ενισχύονται τα επίπεδα ψευδαργύρου, μαγνησίου και βορίου για την επόμενη καλλιεργητική χρονιά, ενώ προστίθεται και ασβέστιο, μαγγάνιο και μόλυβδος. (agr.uth.gr) Αυτές οι εφαρμογές μπορούν να επηρεάσουν την διαφοροποίηση των οφθαλμών και την διαμόρφωση των ανθέων.

Είναι σημαντικό να μην παραμένουν πεσμένες ελιές στον ελαιώνα

Οι ελιές που έχουν πέσει στο έδαφος κατά τη συγκομιδή ή πιο πριν, αν δεν μαζευτούν και μείνουν εκεί έως την επόμενη χρονιά, είναι το τέλειο όχημα για το γρήγορο πολλαπλασιασμό του δάκου πολύ νωρίς. Ό,τι έχει απομείνει από τη συγκομιδή μας πρέπει να μαζευτεί σε σακούλες και να απομακρυνθεί άμεσα από το χωράφι, καθώς πιθανώς οι πεσμένες ελιές περιέχουν αυγά και προνύμφες του δάκου.

Πηγή – wikifarmer.com

Υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση για το ποιο είναι τελικά το κατάλληλο χρονικό σημείο στο οποίο πρέπει να γίνει η συγκομιδή της ελιάς. Σε γενικές γραμμές η χρονική στιγμή αυτή εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις καιρικές συνθήκες, την τοποθεσία του ελαιώνα, την ποικιλία ελιάς, την κατεύθυνση της παραγωγής (επιτραπέζιες ή για ελαιόλαδο) και τις μεθόδους καλλιέργειας. Για να γίνει σωστή επιλογή της κατάλληλης ημερομηνίας χρειάζεται συσσωρευμένη εμπειρία και μπορεί να δώσει στον ελαιοπαραγωγό ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα όσον αφορά την απόδοση στην παραγωγή, τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, το χρώμα, τη γεύση και το άρωμα.

Η απόφαση για το πότε και το πώς θα πραγματοποιηθεί η συγκομιδή, έχει άμεση επίπτωση στην ποιότητα και ποσότητα του προϊόντος, είτε αυτό είναι ελαιόλαδο είτε είναι βρώσιμες ελιές.

Για παράδειγμα, η πρόωρη – πρώιμη συγκομιδή καρπού που προορίζεται για ελαιοποίηση, οδηγεί σε μειωμένη ποσότητα ελαιολάδου, καθώς οι καρποί αναμένεται να έχουν χαμηλότερη ελαιοπεριεκτικότητα σε αυτό το στάδιο, όμως το τελικό προϊόν θα είναι ανώτερης ποιότητας. Συνήθη χαρακτηριστικά – κριτήρια που διαμορφώνουν την ποιότητα του ελαιολάδου είναι η περιεκτικότητά του σε πολυφαινόλες, στερόλες, τοκοφερόλες, φωσφολιπίδια και χαμηλή οξύτητα. Όλοι αυτοί οι παράγοντες παίζουν καίριο ρόλο στην διαμόρφωση της τελικής τιμής.

Σε κάθε περίπτωση, στόχος του παραγωγού είναι η εύρεση της χρυσής τομής μεταξύ ποιότητας και ποσότητας ελαιολάδου. Σύμμαχος του παραγωγού σε αυτό το στάδιο είναι οι μικροελαιοποιήσεις. Ο παραγωγός συλλέγει σε τακτά χρονικά διαστήματα ένα μικρό δείγμα από ελιές και το πάει στο ελαιοτριβείο για προσδιορισμό των φαινολών, οργανοληπτικών χαρακτηριστικών και την ελαιοπεριεκτικότητα των καρπών.

Αντίστοιχα, στις επιτραπέζιες ελιές, ο χρόνος συγκομιδής επηρεάζει άμεσα το μέγεθος του καρπού, και άρα το εισόδημα του καλλιεργητή. Για παράδειγμα, η τιμή στην Καλαμών στην κλάση 100 τεμάχια ανά κιλό είναι σχεδόν τετραπλάσια από ότι για τα 350 τεμάχια ανά κιλό. Ο στόχος του παραγωγού είναι να πιάσει την μεγαλύτερη παραγωγή σε μεγάλες κλάσεις που πληρώνονται καλά. Για να επιτευχθεί αυτό, είναι πιθανόν να χρειάζεται αραίωση της παραγωγής (του φορτίου του δέντρου) με σκοπό την παραγωγή λιγότερου αλλά μεγαλύτερου σε μέγεθος καρπού. Αραίωση καρπών είναι η τεχνική μέσω της οποίας αφαιρούνται κάποιοι υπανάπτυκτοι, κακοσχηματισμένοι ή πλεονάζοντες καρποί αρκετά νωρίς, έτσι ώστε οι διαθέσιμοι πόροι του δέντρου να κατανεμηθούν σε λιγότερους καρπούς οδηγώντας σε παραγωγή μεγαλύτερων καρπών.

Χρειάζεται να γνωρίζουμε ότι υπάρχει διαφοροποίηση στον ρυθμό ωρίμανσης και την σύσταση των καρπών σε αρδευόμενους και ξηρικούς ελαιώνες. 

Μελέτες και εμπειρικές παρατηρήσεις στον ελαιώνα δείχνουν ότι η προστιθέμενη ποσότητα νερού μέσω της άρδευσης, επηρεάζει σημαντικά τόσο τον ρυθμό ωρίμανσης του καρπού (βάση της αλλαγής στο χρώμα του) όσο και την περιεκτικότητά του σε πολυφαινόλες. Καλό είναι να γνωρίζουμε ότι οι καρποί των αρδευόμενων δέντρων φτάνουν φυσιολογικά σε υψηλή κατά κανόνα ελαιοπεριεκτικότητα αργότερα σε σχέση με τους καρπούς των ξηρικών δέντρων. Παράλληλα, η αλλαγή του χρώματος του καρπού από πράσινο σε μαύρο (η συγκέντρωση δηλαδή σε ανθοκυανίνες) γίνεται επίσης πιο σταδιακά.

Η περιεκτικότητα σε ελαιόλαδο ως ποσοστό του βάρους των νωπών καρπών τείνει να είναι υψηλότερη φυσικά για τα ξηρικά από ό,τι για τα αρδευόμενα δέντρα, αλλά συνολικά με τη άρδευση παράγονται κατά κανόνα περισσότερες ελιές μεγαλύτερης μάζας. Οι αρχές αυτές απεικονίζονται ενδεικτικά και στα παρακάτω δύο γραφήματα μιας σχετικής μελέτης (1). Συγκεκριμένα, στο πρώτο γράφημα φαίνεται ότι οι πολυφαινόλες είναι χαμηλότερες στους καρπούς σε αρδευόμενους ελαιώνες συγκριτικά με αυτούς που δέχονται νερό μόνο από τις βροχές, ενώ η περιεκτικότητα μειώνεται όσο αυξάνεται και οι ποσότητα του νερού. Οι ερευνητές, μέσω πειραματικών δεδομένων απέδειξαν και την ύπαρξη συσχέτισης μεταξύ της ποσότητας νερού που δέχονται τα δέντρα και της συγκέντρωσης των ανθοκυανινών στους καρπούς.

γράφημα 1

Με όλο και περισσότερους παραγωγούς να επιλέγουν να συγκομίζουν τους καρπούς άγουρους (σε πρώιμα δηλαδή στάδια ωρίμανσης), έρχονται αντιμέτωποι με μειωμένη αποτελεσματικότητα της μηχανικής συγκομιδής. Η αιτία πίσω από αυτή την δυσκολία είναι ότι σε αυτά τα πρώιμα στάδια, η δύναμη αποκοπής του καρπού από το δέντρο είναι υψηλή. Στην πορεία της ωρίμανσης του καρπού, αυτή η δύναμη (που μετριέται σε newton N, με ένα απλό δυναμόμετρο) μειώνεται σταδιακά.

Χαρακτηριστικά, στην αρχή της ωρίμανσης (άγουροι καρποί) η δύναμη αποκοπής είναι ίση και μεγαλύτερη των 6 Ν, ενώ σε σε ενδιάμεσο στάδιο ωρίμανσης μειώνεται στα 4-4,5 Ν. Τέλος, όταν σε προχωρημένο στάδιο ωρίμανσης η δύναμη φτάσει τα 3 Ν, τότε αναμένεται να ξεκινήσει σε 10 ημέρες η φυσική πτώση του καρπού από το δέντρο. Φυσικά και σε αυτή την περίπτωση ο ρυθμός μείωσης της δύναμης αποκοπής και το ακριβές νούμερο που αυτή θα έχει διαφέρει μεταξύ των ποικιλιών. Σύμφωνα με μελέτη (2) του ευρωπαϊκού προγράμματος olive4climate η συγκομιδή θα πρέπει να πραγματοποιείται όταν η δύναμη αποκοπής (Ν) προς το βάρος του καρπού (γραμμάρια) δίνει αποτέλεσμα που ισούται με 2 (Ν/γρ).

Σα να μην έφταναν όλα αυτά, καιρός, ασθένειες και εχθροί μπορούν να αλλάξουν τελευταία στιγμή την ημερομηνία συγκομιδής.

Φυσικά, ακόμα και αν ο παραγωγός καταφέρει να προσδιορίσει με την μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια την βέλτιστη στιγμή συγκομιδής, μπορεί λόγω καιρικών φαινομένων να μην μπορέσει να την ακολουθήσει κατά γράμμα. Για παράδειγμα, είναι αρκετά σύνηθες όσο προχωράει το φθινόπωρο οι συχνότερες βροχοπτώσεις να καθυστερήσουν ή να διακόψουν την συγκομιδή. Ως αποτέλεσμα, είναι σημαντικό πριν από οποιαδήποτε ενέργεια, ο ελαιοκαλλιεργητής να συμβουλεύεται τις μετεωρολογικές προβλέψεις. Πέρα από την άμεση επίδρασή του, ο καιρός και οι επικρατούσες περιβαλλοντικές συνθήκες μπορούν να επηρεάσουν και εμμέσως την αποφασισθείσα στιγμή συγκομιδής με την έξαρση επικίνδυνων ασθενειών, όπως το γλοιοσπόριο και εντομολογικών εχθρών με σημαντικότερο τον δάκο, που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την παραγωγή ακόμα και την τελευταία στιγμή (1-2 εβδομάδες πριν τη συγκομιδή).

Το γλοιοσπόριο είναι μια μυκητολογική ασθένεια με μεγάλη έξαρση τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας. Προκαλεί σήψη και μουμιοποίηση των καρπών της ελιάς, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία στάδια έως τη συγκομιδή. Τα τελευταία δύο χρόνια, υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές ελαιοκαλλιεργητών που έχασαν πολύ σημαντικό μέρος της παραγωγής τους μόλις λίγες εβδομάδες ή ακόμα και λίγες ημέρες πριν τη συγκομιδή, και ενώ όλα έδειχναν να πηγαίνουν σύμφωνα με το πρόγραμμα.

Αν και η ζημιά από τον δάκο στον ελαιόκαρπο έχει ξεκινήσει πολύ νωρίτερα μέσα στην καλλιεργητική περίοδο, κάθε χρόνο στη χώρα μας γίνεται ευκόλως αντιληπτή, ακόμα και στους μη ειδικούς, περίπου το Σεπτέμβριο – Οκτώβριο, καθώς τότε λόγω ευνοϊκών συνθηκών θερμοκρασίας και υγρασίας, οι πληθυσμοί έχουν φτάσει σε μεγάλα επίπεδα και πλέον οι πληγές είναι εμφανείς στις ελιές. Πρόσφατα σε ελαιώνες της Κρήτης, η προσβολή από δάκο και στη συνέχεια από γλοιοσπόριο είχαν ως αποτέλεσμα τη δραματική αύξηση της οξύτητας στους καρπούς, με αποτέλεσμα η παραγωγή που προοριζόταν για έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, να καταλήξει τελικά σε βιομηχανικό προϊόν. Συνεπώς, αν όντως ο καλλιεργητής υποψιαστεί ότι υπάρχει πρόβλημα, μπορεί να συγκομίσει νωρίτερα, πχ. κατά δύο εβδομάδες. Υπάρχουν πάρα πολλές αναφορές σε όλη την ελληνική επικράτεια ότι αυτές οι δύο εβδομάδες έσωσαν την παραγωγή από την εκρηκτική αύξηση του πληθυσμού κάποιου εχθρού ή από έξαρση κάποιας ασθένειας.

Συχνά λάθη που γίνονται στην Ελλάδα

Παρ’ ότι η Ελλάδα έχει μια μακρά παράδοση στην καλλιέργεια της ελιάς, συχνά πολλοί παραγωγοί (κυρίως ετεροεπαγγελματίες, αλλά και κατ επάγγελμα αγρότες) εφαρμόζουν λανθασμένες τεχνικές κατά την συγκομιδή που μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του ελαιοκάρπου και την υγεία και παραγωγικότητα των ελαιόδεντρων την ερχόμενη χρονιά.

1ο λάθος

Καρατόμηση των φορτωμένων με ελιές κλάδων, έτσι ώστε να περαστεί απευθείας από το μηχάνημα συλλογής που βρίσκεται στο έδαφος, το οποίο ξεχωρίζει ελιές από φύλλα και σπασμένους βλαστούς. Αυτή η τεχνική είναι ό,τι χειρότερο μπορεί να κάνει κάποιος στο δέντρο της ελιάς. Το δέντρο, όταν τραυματιστεί ή αποκοπεί ένα τμήμα του, ξεκινά άμεσα τη διαδικασία αποκατάστασής του. Το δέντρο μπορεί να παρομοιαστεί με ένα εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας. Τα φύλλα του δέντρου συγκεντρώνουν ενέργεια από τον ήλιο με σκοπό να μεταφερθεί στα μέρη του φυτού που την έχουν ανάγκη. Δύο είναι οι βασικές λειτουργίες στις οποίες χρειάζεται περισσότερη ενέργεια το δέντρο μας. Πρώτον η παραγωγή βλαστών και δεύτερον η παραγωγή καρπών. Οι δύο αυτές λειτουργίες δρουν ανταγωνιστικά μεταξύ τους, δηλαδή όταν δίνεται ενέργεια για τη μία αφαιρείται ενέργεια από την άλλη. Κατά τη χρονιά που η ελιά είναι φορτωμένη με καρπό, το δέντρο έχει μεταφέρει όλη του την ενέργεια στους καρπούς και έχει καταναλώσει πολύτιμους πόρους για να το κάνει. Μόλις αφαιρεθεί ο καρπός, το δέντρο θα χρησιμοποιήσει τα φύλλα του για να παράξει εκ νέου ενέργεια και να κάνει κι άλλο καρπό το επόμενο έτος. Αν εμείς πάμε και μαζί με τον καρπό αφαιρέσουμε κλάδους με πλούσιο φύλλωμα, ουσιαστικά του καταστρέφουμε τις μηχανές συλλογής ενέργειας, βάζοντας σε κίνδυνο την παραγωγή της επόμενης χρονιάς και εξαντλώντας το δέντρο. Επιπροσθέτως, τη λιγοστή ενέργεια που θα παραχθεί από το φύλλωμα που αφήσαμε, το δέντρο θα τη δώσει για να παράξει ξανά τους βλαστούς που του αφαιρέσαμε. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι την επόμενη χρονιά θα πάρουμε πολύ μικρή ή ακόμη και μηδαμινή παραγωγή.

Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι χρειάζεται υπομονή έτσι ώστε να κατέβει ο καρπός από ένα υπερφορτωμένο κλαρί, και η καρατόμησή του για να πάρουμε τον καρπό δεν είναι η λύση, καθώς αφαιρούμε πολύτιμους φυτικούς ιστούς και δημιουργούμε μακροπρόθεσμα προβλήματα στη φυσιολογία του δέντρου.

2ο λάθος

Η αντίληψη: ”Όσο παραμένει ο καρπός πάνω στο δέντρο αυξάνεται η ελαιοπεριεκτικότητά του”.
Ακούμε συχνά αρκετούς παραγωγούς να λένε ότι συγκομιδή πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν αργότερα (”όσο αργότερα τόσο το καλύτερο”) Μάλιστα, πολλές φορές λέγονται δικαιολογίες του τύπου ”δε μαζεύουμε ακόμη τις ελιές, τις κρατάμε πάνω στο δέντρο για να τραβήξουν περισσότερο λάδι”. Η συγκομιδή αργότερα από το φυσιολογικό σε καμία περίπτωση δεν αυξάνει την ποσότητα του ελαιολάδου, ενώ στην πραγματικότητα έχει άμεσες επιπτώσεις στην ποιότητα. Μάλιστα με τις χαμηλότερες θερμοκρασίες και ηλιοφάνεια του φθινοπώρου και του χειμώνα, η περιεκτικότητα των καρπών σε λάδι πιάνει από νωρίς “ταβάνι” και σταματάει να αυξάνεται από ένα σημείο και έπειτα, ενώ στην συνέχεια ο καρπός αρχίζει να χάνει υγρασία. Η καθυστέρηση λοιπόν αυτή, έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της συγκέντρωσης ουσιών υψίστης σημασίας όπως οι αλδεϋδικές και οι φαινολικές ενώσεις, που συγκαταλέγονται στα κριτήρια ποιότητας του παραγόμενου προϊόντος. Η μείωση αυτή έχει άμεση επίπτωση τόσο στα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του ελαιολάδου, όσο και στη διατροφική του αξία. Οι αρνητικές επιπτώσεις στην ποιότητα συμπεριλαμβάνουν και την αύξηση των επιπέδων οξύτητας του ελαιολάδου. Τέλος, η επί μακρόν παραμονή των καρπών στο δέντρο αναμένεται να μειώσει και την ανθοφορία της επόμενης χρονιάς.

3ο λάθος

Συλλογή των καρπών σε πλαστικά ή γιούτινα σακιά.
Τα σακιά, πλαστικά ή γιούτινα αποτελούσαν (και αποτελούν ακόμα) τον πιο διαδεδομένο και ευρέως χρησιμοποιούμενο τρόπο συλλογής του ελαιοκάρπου από το χωράφι, ώστε να οδηγηθεί στο ελαιοτριβείο. Τα σακιά, ιδίως τα πλαστικά, εμποδίζουν τον αερισμό του καρπού και οδηγούν στην αύξηση της θερμοκρασίας των καρπών που μεταφέρονται μέσα σε αυτά. Παράλληλα, λόγω του μεγέθους τους και της στοίβαξής τους προκαλείται συμπίεση του καρπού, οδηγώντας σε τραυματισμούς της ελιάς και απώλειες. Όλα τα παραπάνω προκαλούν σημαντική υποβάθμιση του προϊόντος. Για να αποφευχθεί αυτό συστήνεται (3) η χρήση τελάρων, κατά προτίμηση εικοσάκιλων, που επιτρέπουν τον καλύτερο αερισμό του καρπού. Σε κάθε περίπτωση, τα υλικά που χρησιμοποιούνται πρέπει να να πληρούν τις προδιαγραφές διασφάλισης υγείας (ανώτατο όριο φθαλικών εστέρων, νομοθεσία καν. (ΕΚ) 10/2011), να είναι κατάλληλα για τρόφιμα και να καθαρίζονται σχολαστικά πριν τη χρήση τους.

4ο λάθος

Μεσολαβεί αρκετός χρόνος από τη συγκομιδή των καρπών έως τη μεταφορά στο ελαιοτριβείο και τη ελαιοποίηση. Με το μάζεμα των καρπών, ξεκινάει να μετράει αντίστροφα ο χρόνος για τον παραγωγό. Αν μεσολαβήσει (μεγάλο) χρονικό διάστημα από τη συγκομιδή ως την ελαιοποίηση, ξεκινούν οι μικροβιακές ζυμώσεις, και υπάρχει κίνδυνος για ανάπτυξη μυκήτων, αύξηση της οξύτητας, μείωση των φαινολών και υποβάθμιση των οργανοληπτικών χαρακτηριστικών του καρπού. Χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα ακόμα και μια αρκετά ανθεκτική ποικιλία στους μετασυλλεκτικούς χειρισμούς όπως η Κορωνέικη, είναι εμφανές από τα παρακάτω γραφήματα μελέτης (4) ότι όσο αυξάνεται η θερμοκρασία και ο χρόνος αποθήκευσης του καρπού, αυξάνεται η και η οξύτητα, ενώ μειώνονται δραματικά οι πολυφαινόλες που περιέχει.

γράφημα 2

Δύσκολα μπορεί κανείς να ποσοτικοποιήσει με ακρίβεια τη ζημιά αυτή (πχ αν αφήσεις τις ελιές Χ μέρες, θα χάσεις Υ σε οξύτητα ή άλλες παραμέτρους) καθώς επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες. Επίσης, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι σε περιόδους μεγάλης αιχμής, από τη στιγμή που θα παραδώσετε τις ελιές στο ελαιοτριβείο και θα φύγετε, ενδεχομένως να περάσουν άλλες 1-2 μέρες έως ότου το ελαιοτριβείο ξεκινήσει τη διαδικασία, καθώς θα έχει δημιουργηθεί μεγάλη σειρά προτεραιότητας. Ως αποτέλεσμα, ο παραγωγός θα πρέπει να έχει κλείσει εκ των προτέρων ραντεβού με το ελαιοτριβείο και να φροντίσει να αποθηκεύει τον καρπό μέχρι την στιγμή που θα πάει για ελαιοποίηση σε δροσερό, σκιερό μέρος με καλό αερισμό.

Τρόπος και μέσα συγκομιδής της ελιάς

Από την αρχαιότητα έως και πριν από 20-30 χρόνια, η πλειονότητα των ελαιοπαραγωγών χρησιμοποιούσε ξύλινα ραβδιά για να μαζέψει τον καρπό από τα δέντρα. Πλέον ο σταδιακός εκσυγχρονισμός της διαδικασίας καλλιέργειας και συγκομιδής της ελιάς περιλαμβάνει και την χρήση νέων εργαλείων που διευκολύνουν και επιταχύνουν την συγκομιδή, αυξάνουν την αποτελεσματικότητά της, μειώνουν τα εργατικά κόστη και μειώνουν τους τραυματισμούς που προκαλούνται στα δέντρα. 

Πέρα από τις σύγχρονες τάσεις, το μέσο που θα επιλεγεί από τον εκάστοτε καλλιεργητή, εξαρτάται από:

1) τον ελαιώνα (αν είναι έντονα βραχώδης ή με μεγάλη κλίση),
2) τη μορφολογία των δέντρων (ύψος, μέγεθος κόμης και πάχος κορμού)
3) την κατεύθυνση της καλλιέργειας (αν δηλαδή ο καρπός προορίζεται για επιτραπέζια κατανάλωση ή για ελαιοποίηση)
4) την οικονομική ευχέρεια του παραγωγού

Η συγκομιδή της ελιάς μπορεί να πραγματοποιηθεί:

A) Εντελώς χειροκίνητα: Μάζεμα με τα χέρια και κουβαδάκι ή χρήση χειροκίνητων χτενών (τσατσαράκι). Τεχνική ιδιαίτερα διαδεδομένη στις επιτραπέζιες ποικιλίες, ώστε να μην τραυματιστεί ο καρπός.

B) Με μηχανήματα χειρός [ξύλινα ραβδιά (δε συστήνεται), ηλεκτρικά ή βενζινοκίνητα δονητικά ελαιοραβδιστικά και χτένια]

Γ) Με βαριά μηχανήματα ραβδισμού ή δόνησης προσαρτώμενα σε τρακτέρ (δονητικά ραβδιστικά κορμού, με ομπρέλα ή όχι). Στην περίπτωση που χρησιμοποιηθούν μηχανήματα με δόνηση, ο παραγωγός θα πρέπει να επιλέξει μηχανήματα χαμηλής δόνησης, ή να προσαρμόζει την έντασή της ώστε να μην τραυματίζονται τα δέντρα και να μην υπάρχουν μεγάλες απώλειες σε φύλλα. Παράλληλα, όπως αναφέρεται και παραπάνω (”Δύναμη αποκοπής του καρπού”), συστήνεται η συγκομιδή με δονητικά μηχανήματα να γίνεται όταν η δύναμη αποκοπής του καρπού είναι χαμηλότερη.

Δ) Εντελώς μηχανικά: Αυτό απαιτεί ελαιοσυλλέκτες υψηλής πυκνότητας (SHD). Αυτές οι μηχανές συγκομιδής αποτελούνται από μια ψηλή σήραγγα, μια κινητή καμπίνα, ένα σύστημα συλλογής πλήρους ύψους και δίσκοι – πιάτα όπου θα πέσουν οι ελιές. Το μηχάνημα περνά πάνω από το δέντρο και μέσα στο τούνελ τα κλαδιά ταλαντεύονται, έτσι ώστε οι ελιές να πέφτουν στα πιάτα συλλογής.

Ωστόσο, αυτή η μηχανική συγκομιδή μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε χωράφια χωρίς κλίση και εμπόδια, όπου τα δέντρα έχουν περιορισμένο ύψος και έχουν φυτευτεί κάτω από συγκεκριμένα πρότυπα, έτσι ώστε να χωράει να περάσει η μηχανή ανάμεσα στα δέντρα χωρίς πρόβλημα. Αυτός ο τρόπος συγκομιδής είναι πιο διαδεδομένος, μεταξύ άλλων, στην Καλιφόρνια, την Αυστραλία και σε περιοχές της Ισπανίας.

Μηχανική συγκομιδή ελιάς ποικιλίας Arbequina, γίνεται και στην Ελλάδα, σε περιοχές όπως η Ξάνθη, η Κομοτηνή, αλλά και στην Κεντρική Ελλάδα (Λάρισα) και Δυτική Ελλάδα, ακόμα και στην Πελοπόννησο (Αγρίνιο, Ηλεία κ.α). Βέβαια, το γεωγραφικό ανάγλυφο στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας με απουσία μεγάλων διαθέσιμων πεδινών εκτάσεων είναι απαγορευτικό για την υιοθέτηση υπερεντατικών και πλήρως αυτοματοποιημένων συστημάτων καλλιέργειας και συγκομιδής.

Πηγές

1. Effects of irrigation on fruit ripening behavior and metabolic changes in olive
2. https://olive4climate.eu/wp-content/uploads/Olive4Climate-Handbook-_ENG_AUGUST.pdf
3. https://www.elgo.gr/images/ioanna/periodiko/Teyxos_23/ARTHRA_14-17.pdf
4. Effect of Preprocessing Olive Storage Conditions on Virgin Olive Oil Quality and Composition

Πηγή άρθρου – wikifarmer.com

Σε καμία άλλη καλλιέργεια δεν είναι τόσο σημαντική η σημασία των περιβαλλοντικών συνθηκών για την ποιότητα του τελικού προϊόντος όσο στα σταφύλια. Οι επιπτώσεις του εδάφους στην ποιότητα του κρασιού, όταν συνδυάζονται με το κλίμα, την τοπογραφία και την ποικιλία αμπέλου περιλαμβάνονται στη γνωστή ιδέα του terroir. Οι εγγενείς ιδιότητες του εδάφους όπως το βάθος, η ορυκτολογία υφής, η περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά, η διείσδυση και η ικανότητα συγκράτησης νερού, είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τη χημική σύσταση των σταφυλιών, επηρεάζοντας επομένως την ποιότητα του κρασιού.

Η υγεία του εδάφους ορίζεται από μια σειρά φυσικών, χημικών και βιολογικών ιδιοτήτων. Αρκετές από αυτές τις ιδιότητες είναι επίσης σημαντικά συστατικά του terroir, συνήθως στατικές ιδιότητες του εδάφους που δεν επηρεάζονται άμεσα από τη διαχείριση. Ωστόσο, η έννοια της υγείας του εδάφους δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις δυναμικές ιδιότητες του εδάφους και στην υποστήριξη λειτουργιών που, στις περισσότερες περιπτώσεις, επηρεάζονται άμεσα και έντονα από τη διαχείριση. Επειδή η ποιότητα των καλλιεργειών είναι ένα από τα αποτελέσματα ενός υγιούς εδάφους, υποστηρίζουμε ότι ένα υγιές έδαφος αμπελώνα πρέπει να εκφράζει βέλτιστα το terroir του. Ενώ η έννοια του terroir και η σχέση της με την ποιότητα των καλλιεργειών έχει κατανοηθεί σε ικανοποιητικό βαθμό και είναι βαθιά ριζωμένη στο πλαίσιο της παραγωγής κρασιού, η έννοια της υγείας του εδάφους έγινε πρόσφατα αποδεκτή από τους καλλιεργητές παγκοσμίως και καθίσταται επείγουσα ανάγκη να συνδυαστούν αυτές οι δύο έννοιες. 

Σε καμία άλλη καλλιέργεια δεν είναι τόσο σημαντική η σημασία των περιβαλλοντικών συνθηκών για την ποιότητα του τελικού προϊόντος όσο στα σταφύλια

Συγκεκριμένα, πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά ο ρόλος των βιοτόπων του εδάφους και του μικροβιώματος του εδάφους για την παραγωγή κρασιού. Οι μικροοργανισμοί του εδάφους ρυθμίζουν πολλές σημαντικές οικολογικές διεργασίες όπως η αποσύνθεση και ο κύκλος των θρεπτικών ουσιών, που είναι τελικά υπεύθυνος για τη δέσμευση άνθρακα και τη διατροφή των καλλιεργειών. Επομένως, οι μικροοργανισμοί του εδάφους είναι απαραίτητοι για την υγεία του. Επιπλέον, αρκετές πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι το έδαφος χρησιμεύει ως δεξαμενή μικροοργανισμών που, μέσω του ανέμου σε σωματίδια σκόνης, σταγόνες βροχής ή μέσω των ανθρώπων κατά τη συγκομιδή, καταλήγουν να αποικίζουν στα σταφύλια και μεταφέρονται στο στάδιο της ζύμωσης, επηρεάζοντας την ποιότητα του κρασιού. Επειδή οι μικροοργανισμοί του εδάφους ποικίλλουν ανάλογα με τον τύπο του, οι επιστήμονες πρότειναν πρόσφατα την έννοια του μικροβιακού terroir. 

Για τη συγκεκριµένη εργασία στο χωράφι, που θεωρείται κάτι σαν «ιερό δισκοπότηρο» για το γεωργικό τοµέα, καθώς έρχεται να απαντήσει στο διττό πιεστικό πρόβληµα της διαρκώς αυξανόµενης έλλειψης εργατικών χεριών, αλλά και του υψηλού κόστους παραγωγής, που απασχολούν τις αγροτικές εκµεταλλεύσεις διεθνώς, έχουν γίνει αρκετά βήµατα, αλλά το διάστηµα που αποµένει να διανυθεί είναι ακόµη σηµαντικό.

«Δεν περιµένουµε να έρθουν ροµπότ, που να συγκοµίζουν ακτινίδια ή µήλα, µε αποτελεσµατικό τρόπο, πριν περάσουν τουλάχιστον 5 χρόνια. Ακόµη και για τις αυτόνοµες πλατφόρµες, που επιτρέπουν στον εργάτη να µην ανεβοκατεβαίνει σε σκάλα και ως εκ τούτου οδηγούν σε µείωση έως 40%-50% του χρόνου συγκοµιδής, περιορίζοντας και το κόστος της, προϋπόθεση είναι να αλλάξουν τα σχήµατα φύτευσης», ανέφερε ο Σταύρος Βουγιούκας, καθηγητής βιολογίας και αγροτικής µηχανικής του αµερικανικού Πανεπιστηµίου Davis.

Μιλώντας στο 9ο συνέδριο Agrotica, που οργάνωσε το τµήµα Γεωπονίας του ΑΠΘ, µέσω τηλεδιάσκεψης από την Καλιφόρνια, ο καθηγητής είπε ότι η τεχνολογία της ροµποτικής συγκοµιδής προϋποθέτει οπωρώνες σε γραµµική φύτευση µε οµοιόµορφο κλάδεµα, ώστε το λέιζερ του ροµπότ να µπορεί να διακρίνει όλους τους καρπούς και να τους µαζεύει.

Ανέφερε επίσης ότι ήδη στην Ουάσιγκτον, που καλλιεργούνται µεγάλες εκτάσεις µε µήλα, τα κτήµατα αναπτύσσονται πλέον σε διαµόρφωση σε σχήµα «V» ή σε κατακόρυφο τείχος, µε ό,τι συνεπάγεται αυτό σε κόστος διαχείρισης, αλλά διευκρίνισε πως ακόµη και στις ΗΠΑ η συγκοµιδή µε αυτόνοµα ροµπότ είναι κατά βάση σε πειραµατικό στάδιο, από start up εταιρείες, µε υψηλό κόστος και δεν έχει υιοθετηθεί σε επίπεδο αγρότη. Ως προς τις υπόλοιπες τεχνολογίες ροµποτικής, για τον γεωργικό τοµέα, ο κ. Βουγιούκας τόνισε πως στα αυτόνοµα τρακτέρ γενικής χρήσης «που πατάς ένα κουµπί και τα κάνουν όλα µόνα τους» και εδώ η έρευνα έχει αναπτυχθεί κυρίως από νεοφυείς επιχειρήσεις. «Η µεγάλη πρόκληση είναι το πώς θα λειτουργήσουν µέσα σε οπωρώνες και όχι στις ανοικτές καλλιέργειες, γιατί εκεί το GPS λόγω της πυκνότητας των φύλλων, δεν εγγυάται ακόµη πλήρη αξιοπιστία ασφαλούς πλοήγησης. Είµαστε στο 95%, αλλά για να φτάσουµε στο 99,9% είναι µακρύς ο δρόµος, ενώ ένα άλλο πρόβληµα είναι το θεσµικό πλαίσιο, που δεν υπάρχει, όπως και το κόστος συντήρησης», τόνισε και σηµείωσε πως «θα χρειαστούν ακόµη κάποια χρόνια µέχρι να έρθει η στιγµή που θα πάµε να επισκεφτούµε µια αντιπροσωπεία για να αγοράσουµε ένα αυτόνοµο τρακτέρ».

Μεγαλύτερη πρόοδος, στον αντίποδα, υπάρχει στα αυτόνοµα οχήµατα ειδικού τύπου, που προορίζονται, για παράδειγµα, για ψεκασµούς και στοχευµένες εφαρµογές ζιζανιοκτονίας, όπως και στα λεγόµενα έξυπνα παρελκόµενα, που είναι εµπορικά διαθέσιµα και «κοτσάρονται» σε ένα έξυπνο τρακτέρ κάνοντας εξειδικευµένες εργασίες. Επίσης, ιδιαίτερα διαδεδοµένα είναι, κατά τον καθηγητή, τα drones, τα οποία κάνουν ήδη διάφορες εργασίες στον γεωργικό τοµέα.

«Οι στόχοι της ροµποτικής τεχνολογίας είναι η καλύτερη διαχείριση των εφαρµογών σε επίπεδο φυτού, η µείωση των αναγκών σε χειρωνακτική εργασία και ο περιορισµός του κόστους παραγωγής», ανέφερε, µεταξύ άλλων, ο κ. Βουγιούκας, αλλά δεν παρέλειψε να υπογραµµίσει πως για να λειτουργήσουν τα συστήµατα αυτά, να συντηρούνται, αλλά και για να επισκευάζονται θα χρειαστούν εξειδικευµένοι εργάτες, οι οποίοι θα πρέπει να εκπαιδευτούν πάνω στα συγκεκριµένα αντικείµενα και αυτή τη στιγµή, προφανώς, δεν υπάρχουν.

ο καθηγητής κ. Στέργιος Λογοθετίδης

Επανάσταση» των αγρο-βολταϊκών στα θερµοκήπια υδροπονίας

Ως ένα από το επόµενα «big thing», στο χώρο της γεωργίας, έχει αρχίσει να πλασάρεται η χρήση αγρο-βολταϊκών στα θερµοκήπια υδροπονίας, καθώς επιτρέπει το συνδυασµό ηλεκτροπαραγωγής, µε την αύξηση της αποδοτικότητας και ποιότητας των καλλιεργειών.

«Η χρήση των εύκαµπτων ηµιδιαφανών φωτοβολταϊκών 3ης γενιάς, που είναι διαπερατά από το, απαραίτητο για τη φωτοσύνθεση, ηλιακό φως, εξασφαλίζει στις θερµοκηπιακές καλλιέργειες εξοικονόµηση ενέργειας, νερού και γης, µειώνει το αποτύπωµα άνθρακα και επιτυγχάνει άνοδο της απόδοσης σε επίπεδο γεωργικής παραγωγής», τόνισε ο πρόεδρος του Συνδέσµου Ελληνικών Επιχειρήσεων Οργανικών και Εκτυπωµένων Ηλεκτρονικών (HOPE-A), καθηγητής Στέργιος Λογοθετίδης και έκανε λόγο για επανάσταση στο χώρο της θερµοκηπιακής υδροπονίας.

Από το βήµα σχετικής εκδήλωσης που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο της 29ης Agrotica, ο κ. Λογοθετίδης, τόνισε πως στην παρούσα φάση η χώρα µας πρωτοπορεί ερευνητικά στο συγκεκριµένο πεδίο, αλλά καθώς η τεχνολογία είναι ακόµη ακριβή, υπολογίζεται στα περίπου 650 ευρώ το τµ. το κόστος της, ζήτησε να υποστηριχθεί η ανάπτυξη περίπου 100 «πυρήνων» µε τέτοια θερµοκήπια, µέσης έκτασης 5 στρεµµάτων, σε όλη τη χώρα, µέσω κάποιου προγράµµατος, για να µη χαθεί η ευκαιρία.

Για ριζική καινοτοµία, έκανε λόγο και ο γενικός διευθυντής του ΗΟΡΕ-Α, Αστέριος Χατζηπαραδείσης, ο οποίος αποκάλυψε πως ήδη ο Σύνδεσµος είναι σε συζητήσεις µε το ΥπΑΑΤ, προκειµένου να οργανωθεί µια ειδική δράση, κοµµένη και ραµµένη όπως είπε, στο συγκεκριµένο αντικείµενο, ώστε να επιτρέψει στους αγρότες, µε κάποια κίνητρα, να συµµετάσχουν στην επόµενη φάση του εγχειρήµατος, διότι προς το παρόν το κόστος της επένδυσης και λειτουργίας ενός τέτοιου θερµοκηπίου είναι ακριβό.

Επιτυγχάνεται εύρωστη ανάπτυξη φυτών, µε υψηλή παραγωγικότητα

Αναλύοντας τα τεχνικά χαρακτηριστικά της προτεινόµενης λύσης, ο Χρυσόστοµος Βαρλάµης, διευθύνων σύµβουλος της εταιρείας ΟΕΤ, που αναπτύσσει τα εύκαµπτα οργανικά φωτοβολταϊκά 3ης γενιάς σηµείωσε πως προορίζονται για θερµοκήπια µεσογειακού τύπου, υδροπονικής καλλιέργειας και µπορούν να συνδυαστούν, σε υβριδικό µοντέλο, και µε ανεµογεννήτρια, για την παραγωγή φθηνής ενέργειας από ΑΠΕ, η οποία αξιοποιείται στη λειτουργία των συστηµάτων ψύξης, θέρµανσης και γενικότερου ελέγχου του περιβάλλοντος µέσα στο θερµοκήπιο. Το βάρος τους είναι στα 400 γραµµάρια ανά τετραγωνικό µέτρο, όταν τα κλασσικά φωτοβολταϊκά είναι στα 20 κιλά, ενώ επειδή είναι διαπερατά από το ηλιακό φως, επιτρέπουν τη φωτοσύνθεση και σε συνδυασµό µε την υδροπονία, επιτυγχάνεται εύρωστη ανάπτυξη φυτών, µε υψηλή, για παράδειγµα στην τοµάτα, παραγωγικότητα και την ποιότητα καρπού. «Θα είναι ένα ποιοτικό άλµα για την αναµόρφωση του αγροτικού τοµέα στη χώρα», ανέφερε από την πλευρά του ο κ. Χατζηπαραδείσης και τόνισε ότι «το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης φαίνεται να τείνει ευήκοα ώτα σε τέτοιου είδους προτάσεις».

Βελτιστοποίηση της άρδευσης σε καλλιέργειες στην Κρήτη

Εξοικονόµηση αρδευτικού νερού που µπορεί να φτάσει έως και 30% ή 40% σε σύγκριση µε τα παραδοσιακά συστήµατα, µε ταυτόχρονη άνοδο της παραγωγής κατά 10%-20%, ανάλογα µε την καλλιέργεια, είναι το αποτέλεσµα της χρήσης έξυπνων τεχνολογιών στην άρδευση κτηµάτων, που εφαρµόζεται µέσω ενός σχετικού προγράµµατος σε όλη την Κρήτη.

«Έχουµε δηµιουργήσει µια πλατφόρµα συµβουλευτικής άρδευσης σε κάθε αγροτεµάχιο της Κρήτης, την irrigation – Crete.gr, η οποία είναι ελεύθερης πρόσβασης και ο παραγωγός µπορεί να εντοπίσει  το κτήµα του και κάνοντας «κλικ» πάνω στο εικονίδιο να πάρει συγκεκριµένες οδηγίες για την αρδευτική δόση που πρέπει να εφαρµόσει», τόνισε ο εντεταλµένος ερευνητής του Ινστιτούτου Ελιάς και Υποτροπικών Φυτών και Αµπέλου του ΕΛΓΟ Δήµητρα, Νεκτάριος Κουργιαλάς, µιλώντας σε σχετική εκδήλωση του ΕΛΓΟ Δήµητρα, στην 29η Agrotica.

Όπως εξήγησε ο οµιλητής, από την πλατφόρµα παρέχονται, επίσης και ένα πλήθος πληροφοριών ως προς τις ορθές γεωργικές πρακτικές που πρέπει να εφαρµοστούν στο αγροτεµάχιο, στρατηγικές προσαρµογής στην κλιµατική αλλαγή, όπως είναι η ελλειµµατική άρδευση, αλλά και προτάσεις αφενός για να βελτιστοποιήσει τη διαχείριση της άρδευσης στο χωράφι του και αφετέρου να αυξήσει την παραγωγή του.

«Η συγκεκριµένη πλατφόρµα έχει µεγάλη επισκεψιµότητα στην Κρήτη. Βλέπουµε πολλούς παραγωγούς να ενδιαφέρονται να την αξιοποιήσουν και από ό,τι µας λένε οι χρήστες της, έχει ενθαρρυντικά αποτελέσµατα, γιατί µε τις στοχευµένες δόσεις, στο κατάλληλο στάδιο, εξοικονοµούν νερό, το οποίο είναι σε έλλειψη και έχει ακριβύνει και αρκετά πλέον», επισήµανε χαρακτηριστικά ο κ. Κουργιαλάς, συµπληρώνοντας πως οι καλλιέργειες στις οποίες χρησιµοποιείται το έξυπνο αρδευτικό σύστηµα είναι κυρίως υδροβόρες όπως η ελιά, τα εσπεριδοειδή και το αβοκάντο.

Ο ερευνητής σηµείωσε, ακόµη, πως έχει δηµιουργηθεί κι ένα σύστηµα µε το οποίο ο παραγωγός µπορεί να λαµβάνει αυτόµατα στο κινητό του τηλέφωνο πληροφορίες από ένα σύστηµα εδαφικής εργασίας και από απόσταση να ανοίγει ή να κλείνει τις ηλεκτροβάνες και να έχει τον έλεγχο των συνθηκών του αγροτεµαχίου ανά πάσα στιγµή στην παλάµη του.

Πηγή – agronews.gr

 Τα επικαιροποιημένα αποτελέσματα του διοικητικού ελέγχου αιτημάτων στήριξης προς ένταξη στο υπομέτρο 6.1 «Εγκατάσταση Νέων Γεωργών» του ΠΑΑ 2014?2020 κατά τη μεταβατική περίοδο 2021 και 2022 αναρτήθηκαν από τη Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας.

Συγκεκριμένα, αναρτήθηκε πίνακας με τους δικαιούχους για τους οποίους δεν απαιτείται προσκόμιση επιπλέον δικαιολογητικών. Ο πίνακας αυτός περιλαμβάνει 1.036 δικαιούχους με συνολικό ποσό δημόσιας δαπάνης 38.745.000 ευρώ.

Επίσης, αναρτήθηκε πίνακας αιτήσεων που δεν επιλέγονται για στήριξη, για τις οποίες από το διοικητικό έλεγχο έχει προκύψει λόγος απόρριψης.

Προκειμένου ο ενδιαφερόμενος να ενημερωθεί για το αναλυτικό αποτέλεσμα του διοικητικού ελέγχου της δικής του αίτησης στήριξης, επισκέπτεται την ηλεκτρονική εφαρμογή του Πληροφορικού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων (ΠΣΚΕ) στην οποία είχε υποβάλλει την αίτηση στήριξης.

Οι υποψήφιοι των οποίων οι αιτήσεις έχουν συμπεριληφθεί στους πίνακες αποτελεσμάτων διοικητικού ελέγχου έχουν το δικαίωμα υποβολής ενδικοφανούς προσφυγής (ένστασης) κατά των αποτελεσμάτων.

Η υποβολή των ενδικοφανών προσφυγών γίνεται ηλεκτρονικά μέσω του ΠΣΚΕ μαζί με οποιοδήποτε επιπλέον έγγραφο, εντός αποκλειστικής προθεσμίας δεκαπέντε (15) ημερολογιακών ημερών από την έκδοση της τροποποίησης της απόφασης ένταξης πράξεων. Τα έγγραφα υποβάλλονται σε μορφή pdf. Ενστάσεις που υποβάλλονται εκτός των προβλεπόμενων προθεσμιών δεν γίνονται παραδεκτές.

Κατά την υποβολή της ενδικοφανούς προσφυγής, ο υποψήφιος προσβάλει μόνο τα στοιχεία του διοικητικού ελέγχου με τα οποία διαφωνεί και τα οποία δεν του έχουν γνωστοποιηθεί ήδη. Συνεπώς η ενδικοφανής προσφυγή εξετάζεται μόνο όταν στρέφεται εναντίον του διοικητικού ελέγχου των συμπληρωματικών δικαιολογητικών. Στην περίπτωση που στην ενδικοφανή προσφυγή προσβάλλονται και άλλα στοιχεία τα οποία είχαν γνωστοποιηθεί ήδη με την αριθμ. (οικ.) 144215/1144/27-06-2022 απόφασή μας, αυτή εξετάζεται μόνο ως προς τα συμπληρωματικά δικαιολογητικά.

www.agro24.gr

Τη διαβεβαίωση του Προέδρου του ΕΛΓΑ, Ανδρέα Λυκουρέντζου ότι οι αγρότες του νομού Λάρισας, οι οποίοι υπέστησαν σοβαρό πλήγμα στις καλλιέργειές τους και στο αγροτικό τους εισόδημα, και ειδικά οι καστανοπαραγωγοί, θα λάβουν θετική εισήγηση ούτως ώστε να ενταχθούν με τη νέα χρονιά στο πρόγραμμα ενισχύσεων de minimis, έλαβε ο πρώην Πρόεδρος της ΝΟ.ΔΕ. Λάρισας, Νέας Δημοκρατίας, Χρήστος Καπετάνος.

Ο Λαρισαίος πολιτικός, συνοδευόμενος από τους τέσσερις Πρόεδρους των Καστανοπαραγωγικών Συλλόγων του νομού Λάρισας Σκήτης – Ποταμιάς, Καρίτσας, Αμπελακίων και Μελιβοίας, κ.κ. Ευάγγελο Μανίκα, Δημήτριο Τάκαλο αντιπρόεδρο, Ευθύμιο Καζαντή και Ευάγγελο Κρανιώτη αντίστοιχα και παρουσία του μέλους του Δ.Σ. του Αγροτικού Συνεταιρισμού Μελιβοίας, Θάνου Σοφλιού, πραγματοποίησε συνάντηση με τον Πρόεδρο του ΕΛΓΑ στα κεντρικά γραφεία του οργανισμού στην Αθήνα.

Όπως ανέφεραν στον κ.Λυκουρέντζο, ο κ. Καπετάνος και οι πρόεδροι των συλλόγων, κατά τη φετινή χρονιά λόγω του μύκητα (σ.σ. φαιά σήψη καστάνου) δεν υπήρξε η συνήθης και αναμενόμενη απορρόφηση από τον ιδιωτικό τομέα αλλά ούτε και η αναμενομένη εξαγωγή προϊόντων, με αποτέλεσμα πολλοί τόνοι καστάνων να έχουν μείνει είτε ασυγκόμιστοι, είτε αδιάθετοι και να «σαπίζουν» στις αποθήκες.

Ο Πρόεδρος του ΕΛΓΑ τόνισε ότι σε κάθε περίπτωση ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων αξιοποιεί κάθε χρηματοδοτικό εργαλείο που μπορεί προκειμένου να αποζημιωθούν οι παραγωγοί του νομού Λάρισας, καθώς, λόγω της δυσχερούς οικονομικής συγκυρίας ο αγροτικός κόσμος ολόκληρης της χώρας έχει δεχτεί τεράστιο πλήγμα στο εισόδημά του.

Ειδικότερα, όπως διαβεβαίωσε τον κ. Καπετάνο και τους παρευρισκόμενους προέδρους στη συνάντηση, η εισήγησή του για κρατική ενίσχυση de minimis για τη φαιά σήψη του καστάνου που έχει πλήξει τις καστανιές σε ολόκληρο τον νομό, θα είναι θετική και στόχος του ΕΛΓΑ είναι η πληρωμή των αποζημιώσεων να πραγματοποιηθεί μέσα στον προσεχή Ιανουάριο.

Με το πέρας της συνάντησης, ο πρώην Πρόεδρος της Δ.Ε.Ε.Π. Λάρισας, Νέας Δημοκρατίας, Χρήστος Καπετάνος, προχώρησε στην εξής δήλωση:

«Σήμερα πραγματοποίησα με τους προέδρους των αγροτικών συνεταιρισμών καστάνων του νομού μας, συνάντηση με τον κ. Ανδρέα Λυκουρέντζο, τον Διοικητή του ΕΛΓΑ, με τον οποίο είχαμε μια εποικοδομητική συζήτηση εφ’όλης της ύλης αναφορικά με τη δύσκολη οικονομική συγκυρία την οποία βιώνουν οι παραγωγοί του νομού Λάρισας.

Πάγιο αίτημα του αγροτικού κόσμου της περιοχής μας είναι η ένταξή των Καστανοπαραγωγών στο πρόγραμμα κρατικών ενισχύσεων ήσσονος σημασίας – de minimis.

Προς αυτή την κατεύθυνση, μετά τη σημερινή συνάντηση λάβαμε την διαβεβαίωση του Προέδρου του ΕΛΓΑ ότι η εισήγηση του θα είναι θετική για την ένταξη των καστανοπαραγωγών στο πρόγραμμα ενισχύσεων de minimis, με στόχο οι πληρωμές να ολοκληρωθούν μέσα στον Ιανουάριο του 2023.

Έθεσα στον κ. Λυκουρέντζο επίσης το θέμα για τις αποζημιώσεις σε μήλα, ροδάκινα, αχλάδια , σταφύλια, καθώς και αυτές οι καλλιέργειες επλήγησαν σφοδρά στο νομό Λάρισας.

Είναι ευχής έργον που στη δύσκολη αυτή συγκυρία ο Ανδρέας Λυκουρέντζος ηγείται του ΕΛΓΑ, απολαμβάνοντας την εμπιστοσύνη των αγροτών.

Θερμές ευχαριστίες όμως και στον Σπύρο Σπυρόπουλο Προϊστάμενο του ΕΛΓΑ Λάρισας.

Μετά τη σημερινή ομόθυμη συνάντηση, οι καστανοπαραγωγοί του νομού μας μπορούν να αισθάνονται περισσότερο ασφαλείς και ότι δεν είναι μόνοι τους.

Η κυβέρνηση της ΝΔ και ο ΕΛΓΑ στηρίζουν τον αγροτικό κόσμο στην πράξη και αποτελεσματικά».

Επιστολή Δημάρχου Β. Κυνουρίας προς τους κ.κ. Υπουργό και Υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και στον Πρόεδρο του ΕΛΓΑ

O Δήμαρχος Βόρειας Κυνουρίας, Γιώργος Καμπύλης, απέστειλε επιστολή στον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γεώργιο Γεωργαντά, στον Υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γεώργιο Στύλιο καθώς και στον Πρόεδρο του ΕΛΓΑ, Ανδρέα Λυκουρέντζο.

Η συγκεκριμένη επιστολή έρχεται ως συνέχεια των δύο προηγούμενων που είχαν αποσταλεί το 2020 και το 2021 και των συναντήσεων που έχουν πραγματοποιηθεί μεταξύ του Δημάρχου, των Υπουργών και του Προέδρου του ΕΛΓΑ.

Για ακόμη μια φορά γνωστοποιείται το πόσο σημαντική είναι για τις ορεινές Κοινότητες του Δήμου Βόρειας Κυνουρίας η παραγωγή του κάστανου μιας και αποτελεί μια από τις κύριες πηγές εισοδήματος των κατοίκων και τις επιπτώσεις που επιφέρει η μη ζήτηση από τους εμπόρους της φετινής παραγωγής.

Από την πλευρά του ο Δήμος σε συνεργασία πάντα με τους παραγωγούς έχει καταβάλει μεγάλη προσπάθεια για την καταπολέμηση της σφήκας της καστανιάς, της μελάνωσης καθώς και της φαιάς σήψης. Κατόπιν όλων των ενεργειών και ύστερα από τρία χρόνια μηδαμινής παραγωγής τα δέντρα φέτος έδωσαν μια ικανοποιητική παραγωγή.

Ο Δήμαρχος Βόρειας Κυνουρίας δήλωσε: «Ο πρωτογενής τομέας συνεχίζει να βρίσκεται στο επίκεντρο των ενεργειών μας. Με την παραπάνω επιστολή για ακόμη μια φορά τονίζουμε την ανάγκη ενίσχυσης των καστανοπαραγωγών του Πάρνωνα. Σε διαρκή επικοινωνία με την ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε όχι μόνο να διατηρηθεί αλλά και να επεκταθεί η καλλιέργεια κάστανου».

www.agro24.gr

Πτώση 20,2% σε σχέση με την περασμένη χρονιά καταγράφηκε στην συγκομιδή καλαμποκιού στη Γερμανία, με την φετινή παραγωγή να ανέρχεται περίπου τους 3,54 εκατομμύρια τόνους, σύμφωνα με έκθεση της ένωσης γεωργικών συνεταιρισμών της χώρας.

Κύριος λόγος σύμφωνα με την έκθεση είναι η έντονη και παρατεταμένη ξηρασία αλλά και ο καύσωνας που έπληξαν τη χώρα το περασμένο καλοκαίρι.  

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα των περασμένων μηνών δημιούργησαν προβλήματα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Η Πορτογαλία από την πλευρά της, σύμφωνα με εκτιμήσεις αγροτών και συνεταιρισμών, υπογραμμίζουν ότι το περισσότερο από το μισό της παραγωγής της χώρας ίσως να μη μπορεί να διατεθεί στην αγορά.

Αντίστοιχο πρόβλημα αντιμετωπίζει και η Ρουμανία, η οποία είδε το ένα τέταρτο της παραγωγής πατάτας να έχει καταστραφεί. Τέλος, κακή είναι η κατάσταση στον αραβόσιτο της χώρα λόγω της μικρής βροχόπτωσης κατά την φετινή περίοδο, με συνέπεια να δημιουργούνται ελλείψεις και σε αυτόν τον τομέα. 

www.agrocapital.gr

 Εσείς γνωρίζατε ότι η γεύση που έχει το κρασί παραποιείται από την κλιματική αλλαγή; Το BBC ετοίμασε ένα μακροσκελές, άκρως ενδιαφέρον σχετικό αφιέρωμα.

Ιδού ένα απόσπασμα:

«Αμέσως μετά την καταστροφική πυρκαγιά που ξέσπασε στην κοιλάδα Νάπα της Καλιφόρνια τον Σεπτέμβριο του 2020, τα εισερχόμενα μηνύματα της οινοχημικού Ανίτα Ομπερχόλστερ ήταν γεμάτα με εκατοντάδες e-mail από πανικόβλητους αμπελουργούς.

Ήθελαν να μάθουν αν θα μπορούσαν να τρυγήσουν τα σταφύλια τους, χωρίς να φοβούνται ότι θα περάσει η γεύση της στάχτης στο κρασί τους.

Η Ομπερχόλστερ, από το Πανεπιστήμιο Ντέιβις της Καλιφόρνια, μπορούσε να τους απαντήσει μόνο «ίσως».

Τα βιομηχανικά εργαστήρια γέμισαν με δείγματα σταφυλιών για δοκιμή, με χρόνους αναμονής έως και έξι εβδομάδες.

Οι καλλιεργητές δεν ήξεραν αν άξιζε η συγκομιδή των καλλιεργειών τους, ενώ το 8% των σταφυλιών της  Καλιφόρνια το 2020, αφέθηκαν να σαπίσουν.

Οι οινοποιοί δεν είναι ξένοι στις αντιξοότητες που επιφέρει η κλιματική αλλαγή.

Οι υψηλότερες θερμοκρασίες αποτέλεσαν όφελος για μερικούς σε ψυχρότερες περιοχές που χαίρονται για τα ώριμα μούρα, αλλά καταστροφικές για άλλους.

Τα κύματα καύσωνα, οι πυρκαγιές και άλλες καταστροφές που προκαλούνται από το κλίμα, έχουν καταστρέψει τις σοδειές στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία και αλλού.

Και όπως έδειξε το 2020, η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάσει τα σταφύλια χωρίς να τα καταστρέψει άμεσα.

Οι πυρκαγιές και οι υψηλότερες θερμοκρασίες μπορούν να μεταμορφώσουν τη γεύση του κρασιού, του οποίου η ποιότητα και η ίδια η ταυτότητα εξαρτώνται από τη λεπτή χημεία των σταφυλιών και τις συνθήκες όπου καλλιεργούνται.

«Αυτή είναι η μεγάλη ανησυχία», λέει η Κάρεν ΜακΝιλ, μια εμπειρογνώμονας κρασιού που ζει στην κοιλάδα Νάπα και συγγραφέας του The Wine Bible».

Οι χημικές αλλαγές λόγω κλιματικής αλλαγής

Οι ακραίες καιρικές συνθήκες μπορούν να σκοτώσουν ακόμη και τα πιο ανθεκτικά αμπέλια, αλλά μεγάλο μέρος της κλιματικής απειλής είναι αόρατη: χημικές αλλαγές στα μούρα.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ποιότητα του κρασιού, στην πιο κοκκώδη μορφή της, καταλήγει στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ τριών ευρειών πτυχών των μούρων: ζάχαρη, οξύ και δευτερεύουσες ενώσεις. Η ζάχαρη συσσωρεύεται στα μούρα καθώς τα αμπέλια φωτοσυνθέτουν και το οξύ διασπάται καθώς ωριμάζουν τα σταφύλια. Δευτερεύουσες ενώσεις – βασικά, χημικές ουσίες πέρα ​​από εκείνες που είναι απαραίτητες για τον πυρήνα του μεταβολισμού του φυτού – συσσωρεύονται κατά τη διάρκεια της εποχής. Αυτές που ονομάζονται ανθοκυανίνες δίνουν στα κόκκινα σταφύλια το χρώμα τους και προστατεύουν το φυτό από τις ακτίνες UV. Άλλες που ονομάζονται τανίνες δίνουν στα κρασιά πικράδα και στυπτική, στεγνή αίσθηση στο στόμα. στα αμπέλια, προσφέρουν άμυνα ενάντια στα ζώα που βόσκουν και άλλα παράσιτα.

Αυτά τα τρία συστατικά, και επομένως η γεύση του κρασιού, επηρεάζονται από πολλούς περιβαλλοντικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των τύπων εδάφους, των επιπέδων βροχόπτωσης και της ομίχλης, τα οποία περιλαμβάνονται στη γαλλική λέξη «terroir». Το κλίμα – μακροπρόθεσμα πρότυπα θερμοκρασίας και βροχοπτώσεων – είναι το μεγαλύτερο μέρος του terroir, λέει ο Όμπερχόλστερ.

Όταν το κλίμα μιας περιοχής αλλάζει, αυτό μπορεί να διαταράξει την ισορροπία της ζάχαρης, του οξέος και των δευτερογενών ενώσεων αλλάζοντας τον ρυθμό με τον οποίο αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου, λέει η Μέγκαν Μπάρτλετ, φυτοβιολόγος που μελετά αμπελουργία στο UC Davis. Τα σταφύλια, όπως και τα περισσότερα φρούτα, διασπούν τα οξέα και συσσωρεύουν σάκχαρα καθώς ωριμάζουν. Σε θερμότερες θερμοκρασίες, η ωρίμανση είναι υπερφορτισμένη, οδηγώντας σε γλυκιά, σταφιδοειδή γεύση στα σταφύλια.

Οι ζύμες καταναλώνουν αυτά τα σάκχαρα κατά τη διάρκεια της ζύμωσης και εκκρίνουν αλκοόλ, έτσι η ζύμωση γλυκύτερων μούρων οδηγεί σε υψηλότερη περιεκτικότητα σε οινόπνευμα – και, πράγματι, τα κρασιά σε θερμές περιοχές όπως η νότια Γαλλία γίνονται πιο μελωδικά. Αυτή είναι μια ανεπιθύμητη τάση για τους καταναλωτές της περιοχής, ειδικά επειδή συνοδεύεται από πτώση της οξύτητας, λέει η Cécile Ha, εκπρόσωπος του Bordeaux Wine Council. Η οξύτητα δίνει φρέσκια φρουτώδες και διασφαλίζει ότι τα κρασιά διαρκούν για χρόνια στο κελάρι.

Σε ορισμένα κρασιά, το υψηλότερο αλκοόλ δημιουργεί μια καυστική γεύση και καλύπτει διακριτικά αρώματα, λέει η Carolyn Ross, επιστήμονας τροφίμων στο Πανεπιστήμιο της Πολιτείας της Ουάσιγκτον που καταλόγισε τις ενώσεις αρώματος κρασιού στην Ετήσια Επιθεώρηση Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων. Τα κρασιά boozier τείνουν επίσης να έχουν πιο πικάντικη γεύση. Και έτσι, καθώς ο καιρός γίνεται όλο και πιο ζεστός, «σπρώχνεσαι όλο και περισσότερο προς αυτό το στυλ Zinfandel», λέει ο Bartlett. “Πράγμα που είναι υπέροχο αν το Zinfandel είναι αυτό που θέλετε. Αλλά αν έχετε φυτέψει Pinot ή έχετε φυτέψει Cab, δεν εκφράζετε πλέον την καλύτερη εκδοχή αυτής της ποικιλίας.”

Αν η ιστορία αφορούσε απλώς τη ζάχαρη και το οξύ, η λύση θα ήταν σχετικά απλή: να μαζέψετε τα σταφύλια νωρίτερα, πριν γίνουν πολύ γλυκά ΄. Αλλά οι καλλιεργητές θέλουν επίσης να συσσωρευτεί αυτό το στιφάδο από δευτερεύουσες ενώσεις, επειδή αυτές δημιουργούν τα πολυεπίπεδα αρώματα κλειδί για ποιοτικά κρασιά. Αυτό μπορεί να αναγκάσει τους οινοπαραγωγούς να επιλέξουν μεταξύ της πρώιμης συγκομιδής χωρίς πλήρως ανεπτυγμένες τανίνες και ανθοκυανίνες ή της συγκομιδής αργότερα όταν τα μούρα είναι γεμάτα με αυτές τις ενώσεις αλλά είναι επίσης υπερβολικά γλυκά.

Όλα τα πράγματα είναι ίσα, οι αλλαγές στα σταφύλια λόγω των θερμότερων θερμοκρασιών ανάπτυξης αναδεικνύουν περισσότερες ώριμες ή «μαγειρεμένες» γεύσεις στο κρασί. Ο MacNeil θέτει την εξέλιξη ως εξής: “ένα άγουρο κεράσι, σε ένα σχεδόν ώριμο κεράσι, σε ένα ώριμο κεράσι, σε χυμό κερασιού, σε κεράσια που έχουν ψηθεί στην κορυφή μιας εστίας όπως αν πρόκειται να φτιάξεις ένα πίτα, σε ξερά κεράσια που είναι σχεδόν σαν σταφίδες». Για τα κρασιά από θερμότερα μέρη, η κλιματική αλλαγή είναι ανησυχητική γιατί κινδυνεύουν να χάσουν την αίσθηση του τόπου τους καθώς όλο και περισσότερα κρασιά γίνονται σταφίδες.

Πηγή: BBC