Επιτέλους ήρθε και φέτος στη χώρα μας ο αληθινός χειμώνας δημιουργώντας τις ελπίδες ότι και του χρόνου θα έχουμε όχι μόνο νερό να πιούμε αλλά και μια καλή ελαιοπαραγωγή. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι παγετοί δεν κρύβουν και κινδύνους από τους οποίους οι παραγωγοί θα πρέπει να λάβουν τις απαραίτητες φροντίδες με τις καλλιεργητικές φροντίδες για τις οποίες γράφει ο ομότιμος καθηγητής του ΓΠΑ, δενδροκόμος, ελαιοκαλλιεργητής και πρόεδρος της 4Ε, κ. Σταύρος Βέμμος.

Ζημιές από παγετούς στην ελιά και τρόποι αντιμετώπισης

Εισαγωγή

Η θερμοκρασία είναι ένας από τους κυριότερους παράγοντες που ρυθμίζουν την ανάπτυξη και καρποφορία της ελιάς. Η θερμοκρασία ρυθμίζει κατά κύριο λόγο τη ζώνη καλλιέργειας της ελιάς που περιορίζεται μεταξύ 30ο και 45ο βόρειου και νότιου γεωγραφικού πλάτους. Η αδυναμία καλλιέργειας της ελιάς βορειότερα οφείλεται στην καταστροφή των δένδρων σε θερμοκρασίες χαμηλότερες των -12.0οC που επικρατούν το χειμώνα στις περιοχές αυτές. Αντίθετα, στο Νότιο ημισφαίριο, χαμηλότερα των 30ο (κοντά στον Ισημερινό), η ελιά αναπτύσσεται βλαστικά αλλά δεν καρποφορεί λόγω σταθερά υψηλών θερμοκρασιών και την αδυναμία σχηματισμού ανθοφόρων οφθαλμών.

Οι μεταβολές της θερμοκρασίας κατά κύριο λόγο ρυθμίζουν και τα τέσσερα διαφορετικά στάδια ανάπτυξης της ελιάς στη διάρκεια του χρόνου στην εύκρατη ζώνη καλλιέργειάς της που είναι τα παρακάτω: 

1. Ανοιξιάτικη βλάστηση (από τέλη Μαρτίου μέχρι τον Ιούλιο) που συνοδεύεται με την άνθηση, καρπόδεση και την αρχική ανάπτυξη του καρπού. 

2. Καλοκαιρινή διάπαυση (αναστολή βλάστησης λόγω υψηλών θερμοκρασιών και έλλειψης νερού), σκλήρυνση του πυρήνα και μικρή ανάπτυξη καρπών. 

3. Φθινοπωρινή βλάστηση (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος) με ανάπτυξη καρπών και ελαιοποίηση.

 4. Περίοδος ληθάργου με αναστολή της αύξησης και βλάστησης, που ξεκινά με την έλευση των χαμηλών θερμοκρασιών και τη μείωση της φωτοπεριόδου (τέλη Νοεμβρίου-αρχές Δεκεμβρίου) και σταματά με την άνοδο των θερμοκρασιών στις αρχές άνοιξης.

Ο λήθαργος και η σημασία του για την αντοχή της ελιάς στο ψύχος

Η περίοδος του χειμερινού ληθάργου είναι πολύ σημαντική για την ελιά. Αφενός βοηθά στην αντοχή των δένδρων στις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα και αφετέρου, οι χαμηλές θερμοκρασίες, βοηθούν στην ολοκλήρωση της διαφοροποίησης (φαινόμενο εαρινοποίησης) και την έξοδο από το λήθαργο των ανθοφόρων οφθαλμών, παράγοντες πολύ σημαντικοί για την ανθοφορία και καρποφορία της ελιάς. Λήθαργος είναι η κατάσταση στην οποία σταματούν όλες οι λειτουργίες του δένδρου ή το σταμάτημα κάθε ενεργούς αύξησης των δένδρων. Υπάρχουν τρεις μορφές ληθάργου. 

α) Η σχετική παρεμπόδιση ή παραλήθαργος, για παράδειγμα ή μη έκπτυξη πλάγιων οφθαλμών στους βλαστούς λόγω παρεμπόδισής τους από ορμόνες που παράγονται στην κορυφή των βλαστών (κυριαρχία της κορυφής). 

β) Κατάσταση ηρεμίας ή οικολήθαργος που οφείλεται σε αντίξοες εξωτερικές συνθήκες για τη βλάστηση, όπως έλλειψη νερού και υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού ή πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. 

γ) Κατάσταση ανάπαυσης (rest) ή ενδολήθαργος O τύπος αυτός του ληθάργου είναι ο φυσιολογικός λήθαργος, προκαλείται από εξωτερικές συνθήκες αλλά διατηρείται από εσωτερικούς παράγοντες (όπως οι ορμόνες κ.ά.)

Στην ελιά συναντάμε και τους τρεις τύπους ληθάργου, κυριότερος όμως είναι ο ενδολήθαργος. Η είσοδος στον ενδολήθαργο, όπως και στα φυλλοβόλα δένδρα, αρχίζει με την σμίκρυνση της ημέρας (φωτοπεριόδου) το φθινόπωρο και την ταυτόχρονη σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας. Ο χρόνος εισαγωγής στο λήθαργο εξαρτάται και από την ποικιλία. Ειδικά για την ελιά η είσοδος στο λήθαργο αρχίζει όταν η θερμοκρασία πέσει κάτω από 5°C (φθινόπωρο) και ακολουθεί η σκληραγώγηση των δένδρων για την αντοχή στο ψύχος που γίνεται με την πρόοδο του χειμώνα και τις χαμηλότερες τιμές της θερμοκρασίας.

Η έξοδος από τον ενδολήθαργο προϋποθέτει την επίδραση χαμηλών θερμοκρασιών που μετρώνται σε μονάδες ψύχους (μία μονάδα αντιστοιχεί σε διάρκεια μιας ώρας με θερμοκρασία κάτω των 7°C). Οι απαιτούμενες ώρες ψύχους διαφέρουν σημαντικά από ποικιλία σε ποικιλία. Οι ξένες ποικιλίες Sevillano και Ascolana αναφέρεται ότι απαιτούν μέχρι και 2000 ώρες. Για τις ελληνικές ποικιλίες δεν υπάρχουν ακριβή δεδομένα. Με βάση όμως τις  θερμοκρασίες κάτω των 7°C στις διάφορες περιοχές της χώρας προκύπτει ότι στη Ν. Ελλάδα οι μονάδες ψύχους κυμαίνονται από 86 (Χανιά) μέχρι και 868 στο Βόλο, Θεριός, 2005). Επομένως στις περιοχές αυτές οι ώρες ψύχους για τη διακοπή του ληθάργου πρέπει να είναι αερκετές για την έξοδο από το λήθαργο των τοπικά καλλιεργούμενων ποικιλιών. Οι μονάδες όμως διαφέρουν ανάλογα και με το εύρος θερμοκρασιών που είναι μικρότερες ή μεγαλύτερες από τους 7°C. Έχει επίσης βρεθεί ότι θερμοκρασίες μεταξύ 5,3 και 9,7°C ευνοούν την έξοδο από το λήθαργο ενώ τιμές μεταξύ 13,0-15,6 επιταχύνουν την έκπτυξη των οφθαλμών. Η ‘Κορωνέικη’ για παράδειγμα έχει μικρές απαιτήσεις σε ώρες ψύχους και αυτός είναι ο λόγος που ορισμένες χρονιές η έκπτυξη των ανθοφόρων οφθαλμών ξεκινά νωρίς το χειμώνα. Ένα παράδειγμα είναι το 2010, όταν η έκπτυξη ξεκίνησε στα μέσα Γενάρη σε πολλές περιοχές της Ν. Ελλάδας και την Αττική (Φωτογραφίες 1-4, Βέμμος, 2010)

Εγκληματισμός της ελιάς για την αντοχή στο ψύχος

Η διακοπή της επιμήκυνσης του βλαστού είναι το ερέθισμα για μια σειρά διαδικασιών που οδηγούν στον εγκληματισμό και την σκληραγώγηση των φυτών στο ψύχος. To Νοέμβριο και το χειμώνα, συμβαίνουν φυσιολογικές και βιοχημικές μεταβολές στους ιστούς των δένδρων που αυξάνουν την αντοχή τους στο ψύχος όπως: Mείωση αυξητικών ορμονών, αύξηση παρεμποδιστών, υδρόλυση του αμύλου σε διαλυτά σάκχαρα. Το νερό στους ιστούς μειώνεται, τα λιπίδια και οι πρωτεΐνες των πλασματικών μεμβρανών αλλάζουν δομή και αυξάνεται η συγκέντρωση της μαννιτόλης και των διαλυτών σακχάρων στα κύτταρα. Με τον εγκληματισμό τα δένδρα της ελιάς μπορεί να αντέξουν στις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα μέχρι -10 οC ή -12οC ή και χαμηλότερες αλλά με σημαντικές ζημιές σε επί μέρους όργανα του δένδρου. Ο βαθμός αντοχής όμως εξαρτάται από την ποικιλία και τις συνθήκες πριν την εισαγωγή στο λήθαργο. Γι’ αυτό και ο βαθμός ληθάργου αλλά και η αντοχή σε χαμηλές Θο μπορεί να διαφέρουν από χρονιά σε χρονιά.

Πως οι χαμηλές θερμοκρασίες (παγετοί) ζημιώνουν την ελιά

Αρχικά η πτώση της θερμοκρασίας προκαλεί το σχηματισμό παγοκρυστάλλων στους μεσοκυττάριους χώρους. Oι κρύσταλλοι δεν μπορούν να εισέλθουν στα κύτταρα γιατί έχουν χαμηλότερο υδατικό δυναμικό, έλκουν και αφαιρούν νερό από το εσωτερικό των κυττάρων με αποτέλεσμα τη γρήγορη αφυδάτωσή τους,  την αλλαγή της δομής των πρωτεϊνών και της σύστασης των μεμβρανών. Τελικό αποτέλεσμα είναι η αφυδάτωση των κυττάρων, το σχίσιμο των κυτταρικών μεμβρανών και η νέκρωση των κυττάρων. Οι παράγοντες που ευνοούν το σχηματισμό των παγοκρυστάλλων είναι ορισμένα βακτήρια όπως το Pseudomonas syringae. Μακροσκοπικά οι ιστοί χάνουν το πράσινο χρώμα τους που γίνεται αρχικά καφετί και στο τέλος μαύρο. Για το λόγο αυτό τα συμπτώματα της ζημιάς από τον παγετό μοιάζουν με αυτά της καταστροφής από φωτιά.

Μηχανισμοί προστασίας στο ψύχος του χειμώνα

Η εισαγωγή στο λήθαργο και η σκληραγώγηση των δένδρων το χειμώνα είναι ο κύριος μηχανισμός αντοχής των δένδρων. Πρόσθετα, η αύξηση των υδατανθράκων στους ιστούς αυξάνει την αντοχή στο ψύχος γιατί δεσμεύουν μεγάλες ποσότητες νερού που δεν παγώνει εύκολα. Άλλοι τρόποι είναι η διαμόρφωση μικρού μεγέθους κυττάρων, η αυξημένη συγκέντρωση αντιοξειδωτικών ουσιών καθώς και το χαμηλό υδατικό δυναμικό στα κύτταρα. Τέλος, το φαινόμενο της υπέρψυξης (supercooling) με το οποίο η θερμοκρασία στους ιστούς πέφτει απότομα μέχρι τους -40°C χωρίς το σχηματισμό παγοκρυστάλλων, λόγω έλλειψης παγoπυρηνοποιητικού παράγοντα.

Οι κυριότερες μορφές παγετών είναι: 

α. οι παγετοί ακτινοβολίας που οφείλονται στην αναστροφή της θερμοκρασίας του αέρα που βρίσκεται κοντά στο έδαφος και στα δένδρα με τη θερμοκρασία σε μεγαλύτερο ύψος που είναι χαμηλότερη. Οι παγετοί αυτοί ευνοούνται από άπνοια τη νύκτα και την ξαστεριά. 

β. Οι παγετοί που δημιουργούνται από τη μετακίνηση ψυχρών αέριων μαζών.

Παράγοντες που επηρεάζουν το μέγεθος των ζημιών

Η εποχή. Το φθινόπωρο και στις αρχές άνοιξης τα δένδρα είναι πιο ευαίσθητα στους παγετούς ενώ το χειμώνα είναι πιο ανθεκτικά γιατί βρίσκονται σε λήθαργο.

Η καλή θρεπτική κατάσταση των βλαστών και των δένδρων βοηθά στην αντοχή στο ψύχος.

Η παρουσία των καρπών στα δένδρα τα καθιστούν πιο ευαίσθητα.

Το πότισμα. Όψιμα ποτίσματα ευνοούν την παρατεταμένη αύξηση των βλαστών και την έκπτυξη νέας βλάστησης που την καθιστούν πιο ευαίσθητη στους παγετούς.

Το κλάδεμα. Αυστηρά και πρώιμα κλαδέματα (Νοέμβριο) εξασθενούν τα δένδρα και τα καθιστούν πιο ευαίσθητα στους παγετούς ή ακόμη προκαλούν νέα βλάστηση.

Η ύπαρξη ζιζανίων στο χωράφι. Τα ζιζάνια μπορεί να μειώνουν τη θερμοκρασία του εδάφους λόγω άντλησης νερού για την ανάπττυξή τους και εμποδίζουν την θέρμανσή του με την αντανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας και έτσι μειώνουν την αντοχή των δένδρων στο ψύχος. Αντίθετα, έδαφος με αρκετή εδαφική υγρασία συμβάλλει στη δημιουργία θερμότερου μικροκλίματος που βοηθά στη μείωση των ζημιών από παγετούς.

Η τοποθεσία (έκθεση) του κτήματος. Κτήματα με έκθεση στο Νοτιά και σε πλαγιές ζημιώνονται λιγότερο από τους παγετούς γιατί θερμαίνονται περισσότερο από την ηλιακή ακτινοβολία.

Το είδος του εδάφους. Ελαφρά αμμώδη εδάφη είναι περισσότερο ευαίσθητα στους παγετούς γιατί δεν συγκρατούν μεγάλες ποσότητες νερού.

Κλιματικοί παράγοντες

Η θερμοκρασία. Η ένταση της θερμοκρασίας (πόσο χαμηλή είναι η τιμή της), η ταχύτητα πτώσης και η διάρκεια των χαμηλών θερμοκρασιών είναι οι κυριότεροι παράγοντες που ρυθμίζουν το μέγεθος των ζημιών στα δένδρα.

η αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες διαφέρει στα όργανα της ελιάς

Η σχετική υγρασία του αέρα. Υψηλότερη σχετική υγρασία ευνοεί τη μείωση της έκτασης των ζημιών με τη δημιουργία θερμότερου μικροκλίματος κοντά στα δένδρα.

Ο άνεμος. Ελαφρός άνεμος στην περίπτωση των παγετών ακτινοβολίας είναι ευνοïκός, ενώ στην περίπτωση των παγετών ψυχρών μαζών, όσο πιο ισχυροί είναι οι άνεμοι τόσο μεγαλύτερες είναι οι ζημιές.

Πότε τα ελαιόδενδρα είναι πιο ευαίσθητα στους παγετούς

Η ελιά όταν βρίσκεται σε λήθαργο (χειμώνα) είναι πολύ πιο ανθεκτική σε χαμηλές θερμοκρασίες. Είναι όμως πολύ πιο ευαίσθητη στο ψύχος πριν εισέλθει στο λήθαργο (τέλος φθινοπώρου) από παγετούς και κύρια στο τέλος χειμώνα-αρχές άνοιξης από τους ανοιξιάτικους παγετούς. Η νέα βλάστηση, τα άνθη και οι μικροί καρποί είναι πιο ευαίσθητοι σε θερμοκρασίες λίγο κάτω από το μηδέν (Πίνακας 1).

Πίνακας 1. Θερμοκρασίες που προκαλούν ζημιές στα διάφορα μέρη της ελιάς

Μέρη του Δένδρου   Θερμοκρασία

• Καρποί -2οC
• Ανθοφόροι οφθαλμοί -4 οC
• Φύλλα και μικροί βλαστοί -4 οC
• Μεγάλοι βλαστοί και βραχίονες -7 οC
• Κορμός και ρίζα -10,5 οC μέχρι  -12 οC

Ο ρόλος της ποικιλίας. Δεν υπάρχουν αρκετά επιστημονικά δεδομένα για το βαθμό αντοχής στο ψύχος των Ελληνικών ποικιλιών. Είναι γνωστό όμως ότι οι πιο ανθεκτικές είναι η Μαστοειδής, η Μυρτολιά, το Αγουρομάνακο, η Κοθρέικη και η Χαλκιδικής ή Καρυδολιά. Η Βαλανολιά, η Καλαμών και η Αδραμυττινή θεωρούνται μέτρια ανθεκτικές. Αντίθετα από τις πιο ευαίσθητες στο ψύχος είναι η Κορωνέικη, η Θιακή και η Αμυγδαλολιά. Υπάρχουν αρκετές μελέτες για την αντοχή ξένων ποικιλιών στο ψύχος. Οι πιο ανθεκτικές είναι η Arbequina, η Cornicabra, η Nostrale di Rigali και η Picual.

Συμπτώματα ζημιών από παγετούς στην ελιά

Τα συμπτώματα διακρίνονται ανάλογα με την ένταση των χαμηλών θερμοκρασιών.

Ήπιοι παγετοί (πτώση θερμοκρασίας μέχρι -2°C): Συρρίκνωση των καρπών, ξήρανση κορυφών των ετήσιων βλαστών, ελαφρό σχίσιμο φλοιού των μικρών βλαστών και μερική ή ολική πτώση των φύλλων .Το σχίσιμο του φλοιού διευκολύνει την είσοδο του βακτηρίου Pseudomonas savastanoi  που προκαλεί την καρκίνωση στην ελιά (Εικόνες 5-7).

Μέτριοι παγετοί (πτώση θερμοκρασίας μέχρι -7°C): Ξήρανση των φύλλων που μένουν πάνω στα δένδρα και μοιάζουν σαν καμένα από φωτιά, σχίσιμο του φλοιού και σε μεγάλους βλαστούς. Ο φλοιός και το ξύλο αλλάζουν χρώμα από πράσινο σε καφέ ή μαύρο, ξήρανση και βλαστών μεγάλης ηλικίας και καταστροφή μέχρι και του 90% των οφθαλμών (Εικόνες 8-9).

Ισχυροί παγετοί (πτώση της θερμοκρασίας μέχρι -12°C): Καταστροφή όλων των βλαστών του δένδρου, σχίσιμο του φλοιού στον κορμό και εύκολος αποχωρισμός του. Σπάνια ζημιώνεται και το ριζικό σύστημα με αποτέλεσμα την ολική καταστροφή του δένδρου (Εικόνες 10-13). Στη περίπτωση των μέτριων και ισχυρών παγετών οι ζημιές στους καρπούς είναι πολύ σοβαρές γιατί προκαλείται καφέτιασμα, μείωση του ελαιολάδου και υποβάθμιση της ποιότητας λόγω μείωσης της περιεκτικότητας σε ουσίες όπως η ελευρωπαΐνη και η πολυφαινολοξειδάση.

Μέτρα αντιμετώπισης παγετών

Τα μέτρα διακρίνονται στις τρεις πιο κάτω μεγάλες κατηγορίες.

Α. Γενετική βελτίωση των ποικιλιών και επιλογή των πιο ανθεκτικών στο ψύχος για εγκατάσταση νέων ελαιώνων σε περιοχές που υπάρχει κίνδυνος παγετών.

Β. Προληπτικά μέτρα προστασίας

Έχουν σκοπό να βοηθήσουν την είσοδο των δένδρων στο λήθαργο και γενικά να αυξήσουν την αντοχή των δένδρων στο ψύχος.

Γ. Προστατευτικά μέτρα. Έχουν σκοπό την άμεση προστασία των δένδρων στη διάρκεια των παγετών.

Προληπτικά μέτρα προστασίας

Τα μέτρα αυτά είναι πολύ σημαντικά, μπορούν να εφαρμοστούν από τους παραγωγούς και χωρίς υψηλό κόστος. Αφορούν περισσότερο περιοχές όπου εμφανίζονται συχνά οι παγετοί όπως οι ορεινές περιοχές.

Προληπτικά μέτρα κατά την εγκατάσταση νέου οπωρώνα

Θα πρέπει να αποφεύγονται περιοχές που θεωρούνται ευαίσθητες στους παγετούς και να επιλέγονται ποικιλίες που είναι πιο ανθεκτικές στο ψύχος. Να αποφεύγονται τοποθεσίες με βορεινή έκθεση και με μεγάλα υψόμετρα καθώς και ελαφρά – αμμώδη εδάφη. Τέλος η φύτευση των δένδρων να γίνεται μετά την παρέλευση των παγετών (αρχές άνοιξης).

Προληπτικά καλλιεργητικά μέτρα

Τα μέτρα αυτά στοχεύουν στην γρηγορότερη είσοδο των δένδρων στο λήθαργο και τη σκληραγώγησή τους (πριν την έλευση των παγετών) καθώς και στην αύξηση της αντοχής τους στο ψύχος.

Κλάδεμα. Πρέπει να αποφεύγεται το πρώϊμο κλάδεμα (από το Νοέμβριο μέχρι τέλη Φεβρουαρίου) και να εφαρμόζεται αρχές με μέσα της άνοιξης ανάλογα με το είδος του δένδρου και την περιοχή. Να αποφεύγεται επίσης το αυστηρό κλάδεμα. Να εφαρμόζεται ψεκασμός με χαλκούχα σκευάσματα αμέσως μετά το κλάδεμα για την προστασία των δένδρων απο προσβολές μυκήτων και βακτηρίων.

Έγκαιρη καταπολέμηση ζιζανίων.Θα πρέπει να γίνεται πριν την έναρξη των παγετών (Νοέμβριο – Δεκέμβριο). Σαν καλύτερος τρόπος καταστροφής συνιστάται η χρήση χορτοκοπτικών ή καταστροφέα και μόνο σε ειδικές περιπτώσεις με κατεργασία εδάφους ή εφαρμογή ζιζανιοκτόνων.

Λίπανση. Ο παραγωγός πρέπει να φροντίζει τα δένδρα του να βρίσκονται σε άριστη θρεπτική κατάσταση γιατί θα αντέχουν περισσότερο στην έκθεση των χαμηλών θερμοκρασιών. Αυτό επιτυγχάνεται με την ισορροπημένη λίπανση N, P και K και τον έλεγχο της θρεπτικής κατάστασης για όλα τα θρεπτικά στοιχεία με την ανάλυση φύλλων και εδάφους. Θα πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική λίπανση αζώτου και η όψιμη λίπανση (Σεπτέμβριο – Οκτώβριο) γιατί προάγουν την όψιμη και τρυφερή βλάστηση που είναι ευαίσθητη στους παγετούς. Η αζωτούχος λίπανση στις ευαίσθητες περιοχές να γίνεται από τα τέλη Φεβρουαρίου – Μάρτιο, μετά το τέλος των παγετών. Η λίπανση με ικανοποιητικές ποσότητες καλίου και βορίου αυξάνει την αντοχή των δένδρων στο ψύχος. Το κάλιο προωθεί το σχηματισμό παχιών κυτταρικών τοιχωμάτων. Η εφαρμογή οργανικών λιπασμάτων αυξάνει τη συγκράτηση της υγρασίας του και την αντοχή των δένδρων στον παγετό.

Προληπτικά – Προστατευτικά μέτρα

Ψεκασμοί με προστατευτικές ουσίες. Χρησιμοποιούνται κυρίως χαλκούχα σκευάσματα (Κοσάϊντ, οξυχλωριούχος χαλκός και άλλα). Οι ψεκασμοί πρέπει να γίνονται πριν τον παγετό. Τα σκευάσματα αυτά επιδρούν θετικά στη σκληραγώγηση των ιστών και παρεμποδίζουν την εγκατάσταση βακτηρίων που είναι υπεύθυνα για το σχηματισμό των παγοκρυστάλλων όπως τα Pseudomonas syringae και το Erwinia herbicola. Συμπληρωματικά μπορεί να καθυστερούν και την άνθηση μειώνοντας τη ζημιά από πρώιμους ανοιξιάτικους παγετούς.

Ψεκασμοί με διαλύματα κιτοκινινών (Kelp). Τα ορμονικά αυτά σκευάσματα σκληραγωγούν τα κυτταρικά τοιχώματα και αυξάνουν τα σάκχαρα στην εντεριώνη του ξύλου. Οι ψεκασμοί πρέπει να γίνονται ανά 15θήμερο πριν τους παγετούς.

Ουσίες που αυξάνουν την αντοχή των δένδρων. Σκευάσματα όπως το Frostgard, η ουρία, ο καολινίτης, το cultar, το μυκητοκτόνο Captan, θερινά έλαια και γιββερελλίνες. Δεν υπάρχουν όμως σχετικές αναφορές για τη χρήση τους στην ελιά και πρέπει πρώτα να δοκιμαστούν.

Ψεκασμοί με αντιδιαπνευστικές ουσίες που εμποδίζουν την απώλεια νερού από τα κύτταρα και αυξάνουν την αντοχή τους στον παγετό. Είναι αποτελεσματικές μόνο σε παγετούς ψυχρών αέριων μαζών. Τα θερινά λάδια και η Πινολίνη, ο ζεόλιθος είναι παραδείγματα τέτοιων ουσιών. Οι ψεκασμοί γίνονται πριν και μετά τον παγετό.

Οσμωρυθμιστικές ουσίες. Εφαρμόζονται πριν και μετά τον παγετό. Τέτοιες ουσίες αναφέρονται η ουρία, οι βεταΐνες και η ζάχαρη που έχουν την ιδιότητα να αυξάνουν το οσμωτικό δυναμικό των κυττάρων και την αντοχή τους στο ψύχος. Χρησιμοποιούνται πριν και μετά τον παγετό. Δεν υπάρχουν αναφορές για τη χρήση τους στην ελιά.

Το ασβέστωμα του κορμού και των κύριων βραχιόνων των δένδρων.

Άμεσα προστατευτικά μέτρα

Τεχνητή ομίχλη. Μπορεί να εφαρμοστεί μόνο για παγετούς ακτινοβολίας αλλά υπάρχει κίνδυνος εμφάνισης ασθενειών λόγω της υψηλής σχετικής υγρασίας.

Τεχνητή βροχή. Είναι αποτελεσματική κύρια σε παγετούς ακτινοβολίας και μπορεί εύκολα να εφαρμοστεί από τον παραγωγό. Μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος (στη θερμοκρασία των 0oC) όταν το νερό έχει 15 oC. Εφαρμόζεται είτε πάνω,  είτε κάτω από την κόμη των δένδρων. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην αλατότητα του νερού. Η περιεκτικότητα σε άλατα πρέπει να είναι μικρότερη από 2 γραμμάρια/λίτρο.

Ανεμομείκτες. Χρησιμοποιούνται κύρια στα εσπεριδοειδή με καλά αποτελέσματα στους παγετούς ακτινοβολίας. Η χρήση τους στους ελαιώνες είναι μάλλον αντιοικονομική.

Μεταχείριση παγετόπληκτων δένδρων ελιάς

Η αντιμετώπιση των δένδρων θα εξαρτηθεί από το μέγεθος ή το βαθμό της ζημιάς τους.

Τι πρέπει να προσεχθεί. Αρχικά να εφαρμοστεί άμεσα ένας ψεκασμός με χαλκούχα σκευάσματα για την προστασία από μυκητολογικές και βακτηριακές προσβολές. Να αποφεύγεται το άμεσο κλάδεμα και η εφαρμογή λιπασμάτων ειδικά της αζωτούχου λίπανσης. Τα δένδρα αφήνονται ακλάδευτα μέχρι την έναρξη της βλάστησής τους (Απρίλιο – Μάϊο). Η εφαρμογή του κλαδέματος πρέπει να γίνεται ανάλογα με το ποιά όργανα έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές. Η λίπανση να προσδιορίζεται αφού εκτιμηθεί πρώτα ο βαθμός της ζημιάς των ελαιοδένδρων.

Στην περίπτωση ήπιων παγετών και ελαφρών ζημιών των δένδρων. Ενδείκνυται  ελαφρό κλάδεμα την άνοιξη με αφαίρεση των ζημιωμένων μικρών βλαστών. Τα δένδρα επανέρχονται κανονικά και δίνουν παραγωγή σε ένα ή δύο χρόνια. Η λίπανση θα είναι ίδια με αυτή που εφαρμόζεται στα μη ζημιωμένα δένδρα και λίγο ενισχυμένη για την ανάπτυξη της νέας βλάστησης.

Στην περίπτωση μέτριων παγετών.  Ενδείκνυται κλάδεμα την άνοιξη με αφαίρεση των ζημιωμένων βλαστών μέχρι τα σημεία αναβλάστησης. Τα δένδρα επανέρχονται και δίνουν παραγωγή μετά από δύο-τρία χρόνια. Η λίπανση πρέπει να είναι σε μικρότερες από τις κανονικές ποσότητες. Ειδικά η αζωτούχος να δίνεται σε μικρές δόσεις για την αποφυγή δημιουργίας πολύ ζωηρών βλαστών που θα καθυστερήσουν την είσοδο σε καρποφορία των δένδρων.

Στην περίπτωση ισχυρών παγετών συνιστώνται: α. Αν ο κορμός είναι υγιής και τα δένδρα προέρχονται από αγενή πολλαπλασιασμό (μοσχεύματα) τότε γίνεται καρατόμηση ψηλά στο ένα μέτρο ή  αφαίρεση όλων των βραχιόνων σε απόσταση 30-40 εκατοστά από τον κορμό. Τα δένδρα αναβλαστάνουν από τα πλάγια του κορμού ή τη βάση των βραχιόνων. Την πρώτη χρονιά αναβλάστησης αφήνονται οι περισσότεροι ζωηροί βλαστοί και αφαιρούνται μόνο οι ασθενικοί. Στα επόμενα τρία χρόνια εφαρμόζεται σταδιακά αραίωμα των βλαστών ώστε τελικά το δένδρο να αποκτήσει τον ίδιο αριθμό βραχιόνων και σχήμα με τα μη ζημιωμένα δένδρα. Στην περίπτωση αυτή τα δένδρα επανέρχονται σε παραγωγή μετά από 3-5 χρόνια ανάλογα με την ποικιλία.

Αν όμως το δένδρο προέρχεται από εμβολιασμό σε υποκείμενο άγρια ελιά ή σπορόφυτο τότε οι νέοι βλαστοί που προέρχονται κάτω από το σημείο εμβολιασμού (παραφυάδες) είναι άγριοι και πρέπει να αφαιρούνται και να διατηρούνται μόνο αυτοί που βλαστάνουν πάνω από το σημείο εμβολιασμού. Επομένως η τομή του κορμού πρέπει να είναι πάνω από το σημείο εμβολιασμού. Κατά τα άλλα εφαρμόζονται κλαδέματα μόρφωσης όπως και στη παραπάνω περίπτωση.

β. Αν ο κορμός έχει ζημιωθεί και το δένδρο προέρχεται από αγενή πολλαπλασιασμό (π.χ. μοσχεύματα), τότε κόβεται κοντά στη ρίζα. Tα δένδρα αναβλαστάνουν από λανθάνοντες οφθαλμούς στη βάση του κορμού ή από τους γόγγρους. Οι νέοι βλαστοί είναι ήμεροι, τον πρώτο χρόνο αφήνονται αρκετοί βλαστοί για τη θρέψη του δένδρου ενώ το δεύτερο επιλέγεται ένας για την δημιουργία του κορμού του νέου δένδρου. Στη συνέχεια εφαρμόζεται κλάδεμα μόρφωσης και έτσι το δένδρο αναπαράγεται και είναι της ίδιας ποικιλίας.

γ. Στην περίπτωση που το υποκείμενο ήταν σπορόφυτο και η αναβλάστηση έγινε μόνο κάτω από το σημείο εμβολιασμού ή τη ρίζα τότε όλοι οι βλαστοί είναι άγριοι και χρειάζεται εμβολιασμός. Την επόμενη χρονιά της αναβλάστησης επιλέγεται ένας βλαστός και εμβολιάζεται με την επιθυμητή ποικιλία. Στην Ισπανία αφήνουν και τρεις βλαστούς για τη δημιουργία τριών κορμών αλλά σε απόσταση 80-100 εκατοστά μεταξύ των βλαστών σε σχήμα ισοπλεύρου τριγώνου. Η είσοδος σε καρποφορία των δένδρων αυτών θα καθυστερήσει τουλάχιστον ένα ακόμη χρόνο σε σχέση με τις προηγούμενες περιπτώσεις. Εναλλακτικά για την τελευταία περίπτωση μπορεί να γίνει εκρίζωση των γέρικων δένδρων και επαναφύτευση.

Βιβλιογραφία

Antognozzi E., Famiani F. Prioetti P. Pannelli G. and Alfei B. 1994. Frost resistance of some olive cultivars during the winter. Acta Horticulrurae, 356, 152-155.

Gomez-delCampo and Barranco. 2005. Field evaluation of frost tolerance in 10 olive cultivars. Plant Genetic Resources 3, 385-390.

Rallo, L., Torrefio, P., Vargas, A and Alvarado, J. 1994. Dormancy and alternate bearing in olive. Acta Horticulturae, 356, 127-136.

Θεριός, Ι. 2005. ΕΛΑΙΚΟΜΙΑ, Εκδόσεις Δ. Γαρταγάνη, Θεσσαλονίκη.

Ποντίκης, 2000. Ελαιοκομία Εκδόσεις Σταμούλη, Αθήνα.

Πηγή – olivenews.gr

Με ελάχιστο προϋπολογισµό φακέλου τα 400.000 ευρώ και ενίσχυση στο 50% συν 10% προσαύξηση για επενδύσεις που ενσωµατώνουν φιλοπεριβαλλοντική τεχνολογία, σχεδιάστηκε το νέο Μέτρο Αγροτικής Μεταποίησης του ΠΑΑ (πρώην 4.2.1.)

Πρόκειται για ένα πρόγραµµα µε κονδύλια ύψους 156 εκατ. ευρώ σύµφωνα µε το στρατηγικό σχέδιο της χώρας και θα περιλαµβάνει µόνο επενδύσεις µε τελικό προϊόν αγροτικό. 

Ξεχωριστή πρόσκληση για τελικό προϊόν µη αγροτικό (πρώην Μέτρο 4.2.2) δεν θα προκηρυχθεί µέσω ΠΑΑ, αλλά τέτοιες επενδύσεις θα καλύπτονται µόνο από τον Αναπτυξιακό Νόµο.

Αναλυτικότερα, η συγκεκριµένη παρέµβαση αφορά τη µεταποίηση και εµπορία προϊόντων των παρακάτω τοµέων: Κρέας – πουλερικά – κουνέλια, γάλα, αυγά, µελισσοκοµία, σηροτροφία, ζωοτροφές, δηµητριακά, ελαιούχα προϊόντα, οίνος, οπωροκηπευτικά, άνθη, φαρµακευτικά και αρωµατικά φυτά, σπόροι και πολλαπλασιαστικό Υλικό και ξύδι.

Οι δράσεις που προβλέπονται στους ανωτέρω τοµείς αφορούν κυρίως ιδρύσεις, εκσυγχρονισµούς, επεκτάσεις, µετεγκαταστάσεις, µονάδων παραγωγής και αποθηκευτικών χώρων, συγχωνεύσεις µονάδων, µονάδες διαχείρισης υποπροϊόντων όπως θα προβλεφθεί στο εθνικό θεσµικό πλαίσιο, ανάλογα µε την περίπτωση.

Επιλέξιµοι δικαιούχοι, µέγεθος ενίσχυσης και προϋπολογισµός

Πολύ µικρές, µικρές, µεσαίες και µεγάλες επιχειρήσεις µε προϋπολογισµό επενδυτικών σχεδίων κατ’ ελάχιστον τις 400.001 ευρώ και µέγιστο τα 5 εκατ. ευρώ.

Η ένταση ενίσχυσης είναι:

α) Περιφέρειες Ιονίου, Κρήτης και µικρά νησιά Αιγαίου: 65%

β) λιγότερο ανεπτυγµένες Περιφέρειες: 50%

γ) λοιπές περιοχές: 40 %

Το ύψος της ενίσχυσης διαφοροποιείται για τις νησιωτικές περιφέρειες λόγω του αυξηµένου µεταφορικού κόστους.

Για τις περιπτώσεις επενδυτικών δαπανών που στοχεύουν σε µείωση της κατανάλωσης ενέργειας, ύδατος, εκποµπών αερίου του θερµοκηπίου, µείωση της χρήσεις αποβλήτων, από ένα ποσοστό και πάνω, όπως αυτό θα καθοριστεί στο πλαίσιο εφαρµογής της παρέµβασης, προβλέπεται η προσαύξηση του ποσοστού ενίσχυσης τους κατά 10%. Στις περιπτώσεις αυτές απαιτείται η «πιστοποίηση» επίτευξης του στόχου µέσω της αναλυτικής καταγραφής της υφιστάµενης και µελλοντικής κατάστασης.

Όσον αφορά το ενδεχόµενο προκήρυξης φέτος, αυτό δεν έχει ξεκαθαριστεί από το Υπ.Α.Α.Τ µέχρι στιγµής.

(Γιώργος Κοντονής – agronews.gr)

Παρόλο που υπάρχουν γύρω στα πεντακόσια είδη του γένους Salvia, πολλές ποικιλίες και χημειότυποι, μόνο λίγοι τύποι είναι εμπορικά σημαντικοί . Εκτός από το S. officinalis και S . fruticosa , άλλα σημαντικά είδη είναι το S. azurea, το S. sclarea, το S. viridis, το S. horminoides, S. divinorum, το S. rutilans και το S. promifera . Το S. officinalis καλλιεργείται και συλλέγεται στη Γιουγκοσλαβία, στην Αλβανία, στην Τουρκία, στην Ιταλία, στην Ελλάδα, στις Η.Π.Α, στην Ισπανία και στην Κρήτη. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη χώρα μας παρουσιάζει περιορισμένη εξάπλωση ως αυτοφυές (συναντάται μόνο στην περιοχή της Ηπείρου).

Έχει πάρει το λατινικό όνομά του «σαλβία» από το ρήμα salvere, που σημαίνει » είμαι υγιής». Θεωρήθηκε ιερό βότανο από τους Έλληνες που το αφιέρωσαν στο Δία και από τους Ρωμαίους που το πήγαν στη Βρετανία. Για το κοινό αυτό βότανο οι Άραβες λένε «πώς μπορεί να πεθάνει ένας άνθρωπος που έχει στο κήπο του φασκόμηλο;». Το φασκόμηλο ήταν γνωστό και στην αρχαιότητα και το αναφέρουν ο Διοσκορίδης, ο Αέτιος, ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός, οι οποίοι το εκθείαζαν ιδιαιτέρως καθώς το χρησιμοποιούσαν στα δαγκώματα των φιδιών αλλά και γενικά ως τονωτικό του μυαλού και του σώματος. Οι γυναίκες στην αρχαία Ελλάδα υποδεχόταν τους άνδρες από τον πόλεμο με ένα ρόφημα από φασκόμηλο για να «διεγείρουν» τη γονιμότητα. Ο Διοσκουρίδης το συνιστούσε για τις αιμορραγίες και για την άτακτη περίοδο.

 Έως σήμερα για την ανέγερση αποθήκης απαιτούντο 4 στρέμματα και αρτιότητα. Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις με την ηλεκτρονική πλέον έκδοση της έγκρισης δόμησης μικρής κλίμακας από το πληροφοριακό σύστημα e-adeies του ΤΕΕ – ΥΠΕΝ απλοποιείται η διαδικασία για όσους θέλουν να χτίσουν αγροτική λιθόκτιστη αποθήκη σε καλλιεργούμενη έκταση τουλάχιστον 1 στρέμματος.

Προϋποθέσεις

–  Tο αγροτεμάχιο να είναι τουλάχιστον 1 στρέμμα – μέχρι τώρα ίσχυε ότι έπρεπε να είναι τουλάχιστον 4 στρέμματα, άρτιο και οικοδομήσιμο

–  Η αποθήκη να είναι λιθόκτιστη – συμπεριλαμβάνεται κάθε είδους φέρουσα τοιχοποιία, π.χ. οπτοπλινθοδομή, χωρίς χρήση οπλισμένου σκυροδέματος

–  Η αποθήκη να έχει εμβαδό 15 τ.μ.

–  Η αποθήκη να έχει συνολικό ύψος, συμπεριλαμβανομένης της στέγης, 3 μέτρα.

–  Το κτίσμα να βρίσκεται σε απόσταση τουλάχιστον 5 μέτρων από το όριο της ιδιοκτησίας

–  Η αποθήκη χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως αποθηκευτικός χώρος εργαλείων, εφοδίων, προϊόντων και δεν μπορεί να μετατραπεί σε κατοικία – καταγράφεται ως αυθαίρετο και επιβάλλονται πρόστιμα

–  Η κατασκευή της αποθήκης γίνεται σε καλλιεργούμενο αγροτεμάχιο εκτός σχεδίου πόλης και οικισμού – η καλλιεργούμενη έκταση δεν μπορεί να βρίσκεται μέσα στο χωριό

–  Στο καλλιεργούμενο αγροτεμάχιο στο οποίο θα κατασκευαστεί η αποθήκη μπορεί να υπάρχει ήδη κατοικία με άδεια

–  Μπορεί να υπάρχουν περισσότερα του ενός διάσπαρτα καλλιεργούμενα αγροτεμάχια και να χτιστούν αντίστοιχες αποθήκες

–  Δεν υπάρχει περιορισμός στο είδος της καλλιέργειας του αγροτεμαχίου

Διαδικασία

Εκδίδεται ηλεκτρονικά μία άδεια από την Πολεοδομία του οικείου δήμου μετά από αίτηση του ιδιοκτήτη ή εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου. Απαιτείται σφραγίδα και υπογραφή αρμόδιου μηχανικού.

Η αίτηση για την έγκριση δόμησης μικρής κλίμακας για λιθόκτιστη αγροτική αποθήκη υποβάλλεται από τον/την μηχανικό ηλεκτρονικά στο πληροφοριακό σύστημα e-adeies. Αμέσως μετά την ηλεκτρονική υποβολή των απαιτούμενων δικαιολογητικών η έκδοση της έγκρισης γίνεται αυτόματα.

Σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις κατά περίπτωση, απαιτούνται και άλλες εγκρίσεις αρμόδιων υπηρεσιών – Δασαρχείου, Υπουργείου Πολιτισμού, Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής για τους παραδοσιακούς οικισμούς κλπ.

Δικαιολογητικά (ηλεκτρονική κατάθεση)

–  Αίτηση του ιδιοκτήτη

–  Στοιχεία νομιμότητας του κτίσματος εντός του αγροτεμαχίου εάν υπάρχει – οικοδομική άδεια, τακτοποίηση αυθαίρετων κατασκευών, βεβαίωση μηχανικού για κτίσμα που υπάρχει πριν από το 1955. Τοπογραφικό διάγραμμα και αποτύπωση της νέας αποθήκης

–  Σχέδια κάτοψης και τομής

–  Τεχνική έκθεση μηχανικού

–  Βεβαίωση όπου υπάρχει κτηματολόγιο

–  Φωτογραφίες του ακινήτου

–  Δήλωση συναίνεσης της απλής πλειοψηφίας των συνιδιοκτητών του ακινήτου

–  Προϋπολογισμός εργασιών

–  Έγκριση της αρμόδιας Δ/νσης Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ότι η αποθήκη κρίνεται απαραίτητη ως αποθηκευτικός χώρος

Δικαιολογητικά για την έγκριση από την αρμόδια Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης

–  Αίτηση στην οποία θα αναφέρονται το είδος της καλλιέργειας, η τοποθεσία και η έκταση της εκμετάλλευσης ή δήλωση καλλιέργειας στο ΟΣΔΕ

–  Αντίγραφα των εντύπων Ε1 και Ε9 όπου φαίνεται δηλωμένο το αγροτεμάχιο 

–  2 αντίγραφα τοπογραφικού διαγράμματος με σημειωμένη τη θέση της αποθήκης σε απόσταση 5 μέτρων από τα όρια του αγροτεμαχίου και αναφορά στις χρήσεις γης, τους όρους και τους περιορισμούς δόμησης

–  2 σειρές αρχιτεκτονικών σχεδίων με αποτύπωση της λειτουργικότητας της αποθήκης και σύμφωνα με τους πολεοδομικούς περιορισμούς

–  Κατάσταση – υπεύθυνη δήλωση με τα αντίστοιχα παραστατικά των προς αποθήκευση μηχανημάτων, εργαλείων, εφοδίων κλπ

–  Αντίγραφο δήλωσης της καλλιέργειας του αγροτεμαχίου

* Άρθρο του ιδρυτή και γεν. δντη της MP-Energy, κ. Μιχαήλ Πέτσιου, Διπλ. Ηλεκτρολόγου Μηχανικού ΕΜΠ, Διδάκτορος ΕΜΠ

Πηγή – mp-energy.gr

 Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον το ότι στον σημερινό μας εξελιγμένο και τεχνοκρατούμενο κόσμο, χρησιμοποιούμε ακόμα ένα προϊόν που ανακαλύφθηκε τυχαία πριν από περισσότερα από 10.000 χρόνια. Γεννημένο από το γάμο του αλκοόλ με το χρόνο, το ξύδι είναι το αποτέλεσμα μιας υπέροχης φυσικής αλχημείας που οξειδώνει το κρασί και το ξινίζει.

Ξύδι. Η ίδια η απλότητα σε μια λέξη. Οι Γάλλοι το ονόμασαν με σαφήνεια vinaigre – που σημαίνει ξινό κρασί. Αυτή είναι η προέλευσή του, η ανακάλυψη ότι ένα δοχείο κρασιού που ξεχάστηκε ανοιχτό, μετατράπηκε σε ένα υπέροχο νέο προϊόν. Με άλλα λόγια, το ξίδι είναι ένα οινοπνευματώδες υγρό που του έχει επιτραπεί να ξινίσει. Χρησιμοποιείται κυρίως για ως ενισχυτικό της γεύσης, για τη διατήρηση των τροφίμων και ως συστατικό σε dressings, σάλτσες και μαρινάδες. Στην πορεία των αιώνων, η παραγωγή του ξυδιού έγινε και από πολλά άλλα υλικά, όπως τη μελάσα, τους χουρμάδες, το σόργο, τα φρούτα, τα μούρα, την καρύδα, το μέλι, τη μπίρα, το σιρόπι σφενδάμου, τις πατάτες, τα παντζάρια, τη βύνη, τα όσπρια και τον ορό γάλακτος. Αλλά η αρχή παραμένει αμετάβλητη, η ζύμωση των φυσικών σακχάρων στην αλκοόλη και στη συνέχεια η δευτερογενής ζύμωση στο ξύδι.

Η επιστήμη του ξυδιού
Υπάρχουν δεκάδες είδη ξυδιού. Οτιδήποτε περιέχει ζάχαρη, από τα σταφύλια μέχρι το ρύζι, μπορεί να μετατραπεί σε αυτό το κοινό συστατικό. Πρόκειται για μια διαδικασία δύο σταδίων: Πρώτον, η μαγιά τρέφεται από τη ζάχαρη και μέσω της ζύμωσης, την μετατρέπει σε αλκοόλ. Δεύτερον, αβλαβή βακτηρίδια που ονομάζονται Acetobacter τρέφονται με το αλκοόλ και το ζυμώνουν σε ένα υποπροϊόν με όξινη γεύση, το οποίο οι Γάλλοι ονόμασαν για πρώτη φορά vinaigre, δηλαδή “ξινό κρασί.” Αυτή η όξινη γεύση ή οξύτητα είναι απαραίτητο συστατικό για να απολαύσουμε πραγματικά π.χ. μια σαλάτα, μια σάλτσα, ή μαρινάδα. Αλλά εκτός από την ενίσχυση της γεύσης ή της γλυκύτητας σε κάποιες περιπτώσεις, το ξίδι έχει επίσης τη μοναδική ικανότητα να μειώνει το αλάτι, να εξισορροπεί τη λιπαρότητα και την αίσθηση του καυτερού αλλά και να αλλάζει το χρώμα και την υφή των τροφίμων. Από τους πάγκους της κουζίνας μέχρι τις χρήσεις του στο μπάνιο αλλά και πέρα από αυτό, το ξίδι είναι πράγματι ένα εξαιρετικά ευέλικτο προϊόν που έχει δικαιωματικά κερδίσει μια θέση στο σπίτι και τη ζωή όλων μας.

Γιατί έχει όξινη γεύση;
Τα οξέα είναι πτητικά μόρια που απελευθερώνουν θετικά ιόντα υδρογόνου. Αυτά τα ιόντα έχουν μια σημαντική επίδραση στα άλλα μόρια των τροφίμων. Μπορούν επίσης να επηρεάσουν τα κύτταρα του οργανισμού, αλλά ευτυχώς οι γευστικοί μας κάλυκες μας βοηθούν να ρυθμίσουμε την ποσότητα των ελεύθερων ιόντων υδρογόνου που τρώμε με το να μας κάνουν να αντιλαμβανόμαστε τα οξέα ως ξινή γεύση. Μια μικρή ποσότητα κάνει το φαγητό γευστικό και του προσδίδει φρεσκάδα, ενώ η υπερβολική το κάνει δυσάρεστα όξινο. Τα περισσότερα ξύδια δεν έχουν μόνο γευστική οξύτητα. Το οξύ του ξυδιού είναι κυρίως οξικό οξύ, το οποίο αποτελεί το 4% έως 7% των επιτραπέζιων ξυδιών. Το λευκό ξύδι για παράδειγμα, περιέχει 5% οξικό οξύ και 95% νερό άρα η οξύτητα προέρχεται μόνο από το οξικό οξύ. Σε άλλα ξύδια, άλλα οξέα μειώνουν τη συγκεκριμένη οξύτητα. Το ξύδι από κόκκινο κρασί π.χ. περιέχει τρυγικό, το οξύ του κρασιού που του δίνει δομή, ενώ το ξύδι από μηλίτη έχει τη γεύση πράσινου μήλου λόγω του μηλικού οξέος.

Ανάλογα με την ποικιλία, το ξύδι μπορεί να προσδώσει γλυκιά, βουτυρώδη, βυνώδη και πλούσια γεύση καθώς και ξυλώδη αρώματα από την ωρίμανσή του σε ξύλινα βαρέλια, όπως γίνεται στην περίπτωση του βαλσαμικού ή του ξυδιού από sherry. Δεν υπάρχει νομικά καθορισμένο ανώτατο όριο οξέος για όλες τις χώρες. Ωστόσο, το άτυπο ανώτερο όριο είναι συνήθως 10%. Πέρα από αυτό το εύρος, το ξύδι μπορεί να είναι καυστικό και επιβλαβές για τον οργανισμό, ειδικά στους βλεννογόνους του στόματος ή των ματιών. Ορισμένα ξύδια κρασιού έχουν συχνά 6% ή 7% οξύτητα και αυτό είναι συνήθως το ανώτατο όριο των ξυδιών που βρίσκονται στα ράφια των παντοπωλείων και των σούπερ μάρκετ. Σε ορισμένες χώρες, όπως η Ρωσία ή στη Σκανδιναβία όμως, πωλείται ξύδι με 9% ή ακόμα και με 25% οξύ για μαγείρεμα.

Οι σημερινές ξεχωριστές ποικιλίες ξυδιών
Τα ειδικά ξύδια που κυκλοφορούν σε διάφορες εκδοχές στην σημερινή αγορά αποτελούν μια κατηγορία προϊόντων που είναι διαμορφωμένα ή αρωματισμένα για να δίνουν μια ιδιαίτερη ή ασυνήθιστη gourmet γεύση όταν προστίθενται στα τρόφιμα. Ας δούμε τα κυριότερα από αυτά:

Ξύδια με βότανα
Ξύδια από κόκκινο ή άσπρο κρασί μερικές φορές αρωματίζονται με βότανα, μπαχαρικά ή άλλα καρυκεύματα. Δημοφιλείς προσθήκες είναι το σκόρδο, ο βασιλικός και το εστραγκόν, αλλά και η κανέλα, το γαρύφαλλο ή το μοσχοκάρυδο.

Ξύδι φρούτων
Τα φρούτα ή ο χυμός φρούτων μπορούν επίσης να εγχυθούν με κρασί ή λευκό ξύδι. Τα βατόμουρα, για παράδειγμα, δημιουργούν ένα ήπια γλυκό ξίδι με γλυκόξινη γεύση.

Βαλσαμικό
Υπάρχει στην αγορά μια ποικιλία υψηλής ποιότητας βαλσαμικών ξυδιών όπως το περίφημο βαλσαμικό της Modena (προστατευόμενη ονομασία προέλευσης) ή το παραδοσιακό βαλσαμικό ξύδι της περιοχής Reggio Emilia. Το βαλσαμικό ξύδι που δεν παράγεται στη Modena δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τον όρο “Modena” στην ετικέτα του καθώς ο όρος αναφέρεται σε γεωγραφικούς περιορισμούς της καλλιέργειας και επεξεργασίας των σταφυλιών και σε κατευθυντήριες γραμμές για τα συστατικά και τις τεχνικές παραγωγής, με βάση τις ιστορικές πρακτικές.

Ξίδι βύνης
Το ξύδι βύνης είναι ένα παλαιωμένο και φιλτραρισμένο προϊόν που προέρχεται από την οξική ζύμωση της αποσταγμένης έγχυσης βύνης και αποτελεί ένα καλό παράδειγμα ξιδιού που παρασκευάζεται από δημητριακά. Είναι δημοφιλές για την παρασκευή τουρσιών και ταιριάζει πολύ στο γνωστό πιάτο στη Βρεττανία fish and chips. Κάθε αγγλική συνταγή που περιέχει ξύδι συνήθως εννοεί το ξίδι βύνης, εκτός αν αναφέρεται κάτι άλλο.

Ξύδι από κόκκινο κρασί
Οι παραγωγοί επιτρέπουν στο κόκκινο κρασί να υποστεί ζύμωση μέχρι να ξινίσει. Μόλις ολοκληρωθεί η ζύμωση, το ξύδι μπορεί να στραγγιστεί, να εμφιαλωθεί, ή να παλαιωθεί. Όσο πιο παλιό είναι ένα ξύδι, τόσο πιο απαλή είναι η γεύση του. Το ξίδι από κόκκινο κρασί μπορεί να ωριμάσει μέχρι δύο χρόνια πριν από την εμφιάλωση και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε σαλάτες, σάλτσες και πίκλες.

Ξύδι από κρασί βατόμουρων
Το φυσικό άρωμα βατόμουρου προστίθεται στο ξίδι από κόκκινο κρασί και το αποτέλεσμα είναι ένα ξύδι με ένα χαρακτηριστικό σκούρο κόκκινο χρώμα και μια πικάντικη, αλλά λεπτή γεύση βατόμουρου. Ψεκάστε το σε φρουτοσαλάτες, χρησιμοποιήστε το ως μαρινάδα ή σάλτσα για κρέατα αλλά και σε dressing σαλάτας ή μαγειρεμένων λαχανικών.

Ξύδι ρυζιού
Προέρχεται από την οξική ζύμωση των σακχάρων που παράγονται από το ρύζι. Είναι εξαιρετικό για τον αρωματισμό με βότανα, μπαχαρικά και φρούτα λόγω της ήπιας γεύσης του. Είναι ανοιχτόχρωμο και έχει μια καθαρή, λεπτή γεύση. Χρησιμοποιείται ευρέως στα ασιατικά πιάτα και το χαρακτηριστικό του είναι ότι δεν μεταβάλλει σημαντικά το φαγητό στο οποίο προστίθεται.

Λευκό ξύδι
Το ξίδι από λευκό κρασί είναι το παλαιωμένο και φιλτραρισμένο προϊόν που λαμβάνεται μέσω της οξικής ζύμωσης ενός επιλεγμένου μείγματος λευκών οίνων. Είναι καθαρό και σχεδόν άχρωμο. Η γεύση του είναι ξεκάθαρα όξινη και το άρωμά του θυμίζει το κρασί από το οποίο έρχεται. Μπορεί να βγάλει προς τα έξω τη γλυκύτητα της φράουλας ή του πεπονιού, να προσθέσει ένταση στις πικάντικες σάλτσες και μαρινάδες. Είναι ιδανικό για ένα πιο ελαφρύ στυλ μαγειρικής: αντικαταστήστε την κρέμα γάλακτος ή το βούτυρο με λίγο λευκό ξίδι για να εξισορροπήσετε τις γεύσεις χωρίς να προσθέσετε λίπος. Η πικάντικη γεύση του μειώνει επίσης την ανάγκη για αλάτι.

Άλλα ιδιαίτερα ξύδια
Το ξύδι καρύδας και ζαχαροκάλαμου είναι δημοφιλή στην Ινδία, τις Φιλιππίνες και την Ινδονησία και εκείνο από χουρμάδες στη Μέση Ανατολή. Η Ισπανία έχει εξαιρετικά ξύδια από sherry, η Ιαπωνία από πατάτα, η Γαλλία και οι ΗΠΑ από σαμπάνια.

Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης

Τα δημητριακά είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά. Διαφορετικές ποικιλίες έχουν διαφορετική θρεπτική αξία, μερικές είναι πλούσιες σε βιταμίνες, μέταλλα, άλλες είναι πλούσιες σε πρωτεΐνες και σίδηρο. Δεδομένου ότι τα δημητριακά είναι διαθέσιμα όλο το χρόνο, είναι συχνά βασική τροφή για πολλούς ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Τα δημητριακά βοηθούν στην πρόληψη ασθενειών και στη διατήρηση ενός γενικού υγιεινού τρόπου ζωής. Επίσης, τα δημητριακά παρέχουν άφθονη ποσότητα ενέργειας για να σας κρατήσουν δραστήριους όλη την ημέρα.

00:00

PreviousPlayNext

00:00 / 00:00

Mute

SettingsFullscreen

Copy video url

Play / Pause

Mute / Unmute

Report a problem

Language

Share

Vidverto Player

Ακολουθεί μια λίστα με τα της προσθήκης δημητριακών στη διατροφή μας

• Καλή πηγή. Όταν καταναλώνουμε τρόφιμα χαμηλής περιεκτικότητας σε θρεπτικά συστατικά, υπάρχει πιθανότητα το σώμα μας να εξαντλήσει την ενέργεια πιο γρήγορα από όσο έπρεπε. Τα δημητριακά είναι μια καλή πηγή θρεπτικών συστατικών. Αυτό συμβάλλει στο γεγονός ότι η ενσωμάτωση των δημητριακών στην καθημερινή διατροφή μπορεί να σας βοηθήσει να διατηρήσετε τα επίπεδα ενέργειας σας όλη την ημέρα.
• Καλό για παιδιά. Τα παιδιά χρειάζονται πολλά θρεπτικά συστατικά στην καθημερινή τους ζωή. Λαμβάνοντας υπόψη τις δραστηριότητες στις οποίες τους αρέσει να επιδίδονται, τα θρεπτικά συστατικά είναι σημαντικά για να διατηρηθούν τα επίπεδα ενέργειας τους ανέπαφα. Η κατανάλωση δημητριακών κάθε μέρα διασφαλίζει επίσης ότι τα παιδιά καταναλώνουν περίπου το 10% των φυτικών ινών καθημερινά.
• Καλή πηγή φυτικών ινών. Οι φυτικές ίνες είναι απαραίτητες για τη λειτουργία του οργανισμού. Ένα από αυτά είναι η πρόληψη των καρδιακών παθήσεων που μπορεί να είναι θανατηφόρες. Η κατανάλωση αρκετών φυτικών ινών ανά γεύμα μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρδιακών μπλοκαρισμάτων και επίσης να βοηθήσει στην πέψη.
• Πλούσιο σε βιταμίνες. Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για τη διατήρηση υγιών οστών. Το ασβέστιο και η βιταμίνη D πάνε χέρι-χέρι για να κάνουν την ακεραιότητα των οστών. Τα δημητριακά, πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D που θα σας βοηθήσουν να δυναμώσετε τα οστά. Αυτό, επιπλέον, θα αποτρέψει την πρόωρη γήρανση των οστών.
• Πλούσιο σε πρωτεΐνες. Το ανθρώπινο σώμα χρειάζεται πρωτεΐνες για να χτίσει μυς και ιστούς. Είναι επίσης σημαντικά για το δέρμα, τους χόνδρους, τα οστά και το αίμα. Διαφορετικά δημητριακά περιέχουν διαφορετικά επίπεδα πρωτεΐνης. Όταν το σώμα σας στερείται πρωτεϊνών, ένας σίγουρος τρόπος για να γεφυρώσετε αυτό το χάσμα είναι να προσθέσετε δημητριακά πρωινά στη διατροφή σας.
• Πλούσιο σε μέταλλα. Ακριβώς όπως οι βιταμίνες και οι πρωτεΐνες, το σώμα μας χρειάζεται μετάλλα για να αναπτυχθεί και να παραμείνει υγιές. Τα μετάλλα που παρέχονται από τα δημητριακά βοηθούν στη δημιουργία ορμονών, στη διατήρηση του καρδιακού παλμού μας σταθερό, στη μετάδοση των νευρικών παρορμήσεων και στη διατήρηση των οστών μας γερά. Τα δημητριακά περιέχουν μετάλλα όπως το μαγνήσιο: βοηθά στη λειτουργία των νεύρων και των μυών.
• Προλαμβάνει τις καρδιακές παθήσεις. Τα λιπαρά τρόφιμα δεν μπορούν να οδηγήσουν σε καρδιακές παθήσεις. Η κατανάλωση street food βουτηγμένων σε ανθυγιεινά έλαια θα οδηγήσει σε πρόωρα καρδιακά επεισόδια. Οι ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες μπορούν επίσης να προκαλέσουν απόφραξη των αρτηριών της καρδιάς λόγω των συσσωρευμένων λιπών. Η κατάθεση τροφής που έχει κατάλληλες ποσότητες λίπους είναι ευεργετική. Μόνο τα λίπη που χρειάζεται το σώμα μας για να λειτουργήσει, παρέχονται ουσιαστικά από τη Δημητριακά Ολικής Αλέσεως και Δημητριακά.

• Βοηθάει να διατηρήσετε υγιή επίπεδα σακχάρου. Τροφές πλούσιες σε υδατάνθρακες κάνουν τα επίπεδα γλυκόζης σας να ανεβαίνουν στα ύψη. Η προσθήκη δημητριακών και τροφής ολικής αλέσεως μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση των επιπέδων στο αίμα και στη μείωση της ανάγκης για φαγητό σε μικρά διαστήματα.
• Βοηθά στην εύκολη κίνηση του εντέρου. Με την αύξηση της ηλικίας, γίνεται δύσκολο για το σώμα να επεξεργαστεί την τροφή. Τα δημητριακά, πλούσια σε φυτικές ίνες, βοηθούν στην υγιή κίνηση του εντέρου και επίσης κρατούν υπό έλεγχο το βάρος σας. Η τακτική κίνηση του εντέρου προλαμβάνει επίσης τη δυσκοιλιότητα.
• Βοηθά στη διατήρηση του βάρους. Τα δημητριακά έχουν λιγότερες θερμίδες. Η δομή τους είναι πλοκή, καθώς χρειάζεται περισσότερος χρόνος για την επεξεργασία τους στο σύστημα εξαλείφει την αίσθηση της επιθυμίας να φάει περισσότερο. Η διατήρηση του βάρους ενώ καταναλώνετε καθημερινά δημητριακά και δημητριακά ολικής αλέσεως μπορεί να σας κρατήσει χορτάτους και λιγότερο επιρρεπείς στην υπερφαγία. Τα δημητριακά όχι μόνο είναι ωφέλιμα για την υγεία, αλλά είναι και οικονομικά. Είναι καλύτερο να επιλέγετε δημητριακά με βάση τις ανάγκες του σώματός σας.

ΠΗΓΗ

Την αύξηση των ιπποδυνάµεων για τις κατηγορίες δενδροκοµικών τρακτέρ που θα επιδοτούν τα Σχέδια Βελτίωσης , όπου δεν απαιτείται η µελέτη TEReS παρά µόνο ο αριθµός των στρεµµάτων, δροµολογούν οι αρµόδιες αρχές

Τα καρποφόρα δέντρα πρέπει να κλαδεύονται σε συγκεκριμένες περιόδους για να διακλαδώνονται σωστά καθώς αναπτύσσονται, να μειώνεται η πιθανότητα σπασίματος των κλάδων από τη μεγάλη καρποφορία, να αερίζεται η κόμη και να εισέρχεται φως στο εσωτερικό της και για να βελτιωθούν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των καρπών.

Όπως γίνεται και με τα άλλα καρποφόρα δέντρα, το κλάδεμα της λεμονιάς εξασφαλίζει μεγάλα λεμόνια με πλούσιο χυμό. Εδώ θα αναφέρουμε μερικές συμβουλές για το πώς θα την κλαδέψετε και πότε είναι η κατάλληλη περίοδος για να κάνετε αυτή την εργασία.

Γιατί κλαδεύουμε τη λεμονιά;

Κλαδεύουμε τη λεμονιά για να αυξήσουμε την παραγωγή, οι καρποί είναι περισσότεροι και μεγαλύτεροι και με λιγότερες ασθένειες. Οι βραχίονες και οι κλάδοι των εσπεριδοειδών είναι ισχυροί και είναι λιγότερο πιθανό να σπάσουν από το βάρος της μεγάλης παραγωγής. Άρα, το κλάδεμα δεν στοχεύει σε αυτό το πρόβλημα, που είναι σοβαρό σε καλλιέργειες άλλων καρποφόρων δέντρων. Τα εσπεριδοειδή μπορούν να καρποφορούν παντού στην κόμη του δέντρου, συμπεριλαμβανομένων και των περιοχών που βρίσκονται στην σκιά. Έτσι, το κλάδεμα που στοχεύει στη διαθεσιμότητα του φωτός στο εσωτερικό της κόμης δεν είναι πρωταρχικής σημασίας. Παρόλα αυτά οι λεμονιές θα πρέπει να κλαδεύονται για τις παραπάνω περιπτώσεις όταν η ανάπτυξή τους είναι ζωηρή.

Στα νεαρά δένδρα θα πρέπει να αφαιρούνται οι λαίμαργοι βλαστοί και να κλαδεύονται τα αδύνατα άκρα. Στα μεγαλύτερα δέντρα, επίσης, θα πρέπει να αφαιρούνται οι λαίμαργοι βλαστοί, καθώς και κάθε νεκρός ιστός και ξερός ή σπασμένος κλάδος. Αυτά τα κλαδέματα συνήθως είναι αρκετά για να διεισδύσει το φως που χρειάζεται στο εσωτερικό της κόμης.

Πότε είναι η κατάλληλη περίοδος για να κλαδέψετε τη λεμονιά;

Είναι σημαντικό να κλαδέψετε την κατάλληλη στιγμή, για να μην κινδυνέψετε να χάσετε την ετήσια παραγωγή. Το κλάδεμα της λεμονιάς πρέπει να γίνεται μετά την συγκομιδή στο τέλος του χειμώνα, για να έχει το δέντρο αρκετό χρόνο να ανακάμψει πριν ξεκινήσει τη νέα παραγωγή.

Η κατάλληλη περίοδος είναι οι μήνες από τον Φεβρουάριο έως τον Απρίλιο. Ωστόσο, λόγω του κινδύνου μόλυνσης του δέντρου από τον μύκητα της κορυφοξήρας, που είναι δραστήριος αυτούς τους μήνες, μπορείτε να κλαδέψετε αργότερα στο τέλος της άνοιξης και όταν το δέντρο ανθίσει. Ακριβώς λόγω του κινδύνου μόλυνσης από αυτό τον μύκητα θα πρέπει να απολυμαίνονται τα εργαλεία κλαδέματος κατά τη διαδικασία και να καλύπτονται οι τομές με χαλκούχα μυκητοκτόνα σκευάσματα.

Πώς θα κλαδέψετε τη λεμονιά
Χρησιμοποιήσετε αιχμηρά κλαδευτήρια και πριόνια γιατί το ξύλο της λεμονιάς είναι αρκετά σκληρό. Κατά τη διάρκεια των εργασιών φορέστε γάντια για να προστατευτείτε από τα αγκάθια . Ενώ το ξύλο των εσπεριδοειδών είναι πολύ συνεκτικό και σκληρό, ο φλοιός είναι λεπτός και εύκολα αποκολλάται, γι’ αυτό πρέπει να προσέχετε να έχετε τη λεπίδα προς το δέντρο για να μην γλιστρήσει

Μην κόβετε τους κλάδους πολύ κοντά στον κορμό ή κοντά στη βάση τους, στους μεγάλους βραχίονες. Στη βάση κάθε κλάδου υπάρχει ένα κολάρο διογκωμένου ιστού, το οποίο πρέπει να διατηρήσετε και να κόψετε πάνω από αυτό. Στο κολάρο αυτό υπάρχει η καμβιακή ζώνη με αδιαφοροποίητα κύτταρα που σχηματίζουν τον κάλλο για να κλείσει το δέντρο με φυσικό τρόπο την τομή του κλαδέματος. Αν αφαιρέσετε αυτή την περιοχή, το ξύλο θα μείνει εκτεθειμένο και με τα χρόνια θα σχηματιστεί εκεί μια κουφάλα.

Για κάθε κλάδο και κλαδίσκο πάνω από 3 εκατοστά σε διάμετρο θα πρέπει να κλαδεύετε 25 με 30 εκατοστά πάνω από το σημείο που ενώνεται με τον βραχίονα σε γωνία δύο τομές πάνω και κάτω και μετά στη βάση του βραχίονα, όπως φαίνεται στην εικόνα.

Τομές στο κλαδεμα λεμονιάς για μεγάλους κλάδους και κλαδίσκους
Ποτέ μην κλαδεύετε περισσότερο από το ένα τρίτο του δέντρου τη σεζόν. Ξεκινήστε να κλαδεύετε τις λεμονιές τον πρώτο ή τον δεύτερο χρόνο για να της δώσετε το σχήμα που θέλετε. Το δέντρο πρέπει να έχει ύψος 2,5 με 3 μέτρα για να είναι ευκολότερη η συγκομιδή και η φροντίδα του. Μην βιάζεστε και κλαδέψετε υγιή κλαδιά που τα χρειάζεστε. Μα είστε προσεκτικοί και αρκετά παρατηρητικοί να εντοπίζεται τα σημεία που θέλουν κλάδεμα.

Με τον ίδιο τρόπο κλαδεύονται και οι καλλωπιστικές λεμονιές που μεγαλώνουν σε μεγάλες γλάστρες. Ένας έμπειρος κλαδευτής σε κάθε περίπτωση μπορεί να εντοπίσει τους λαίμαργους βλαστούς, τους σπασμένους κλάδους και αυτούς που έχουν μολυνθεί από μια ασθένεια ή έχουν ξεραθεί και να τους απομακρύνει.

Συμπέρασμα

Κλαδεύουμε τους λαίμαργους βλαστούς της βάσης και των εσωτερικών βραχιόνων
Κλαδεύουμε τα κλαδιά που έχουν ξεραθεί ή είναι άρρωστα
Κλαδεύουμε τα κλαδιά που βρίσκονται πάνω από το ύψος που έχουμε αποφασίσει για το δέντρο μας
Διατηρούμε το σχήμα του δέντρου κλαδεύοντας όσα κλαδιά εκτείνονται πέρα από αυτό
Αφού τελειώσουμε καλύπτουμε τις τομές με χαλκούχο μυκητοκτόνο σκεύασμα βιολογικό ή μη της προτίμησής σας, για να μην μολυνθούν