Σε επιφυλακή αμπελοκαλλιεργητές και γεωπόνοι – Στήριξη ζητούν οι παραγωγοί

Εκτεταμένες ζημιές από την εξάπλωση του περονόσπορου διαπιστώνονται σε καλλιέργειες και ειδικότερα στο αμπέλι, μετά τις βροχές του Μαΐου και του Ιουνίου, ενώ σε επιφυλακή βρίσκονται αγρότες και γεωπόνοι για την αντιμετώπιση του.

Ανά την επικράτεια σε διάφορες παραγωγικές περιοχές παρατηρείται η εμφάνιση μεγάλης έκτασης του περονόσπορου, εξαιτίας των ασυνήθιστα έντονων και συχνών βροχοπτώσεων, που εκδηλώθηκαν όλο το προηγούμενο διάστημα.

Να σημειωθεί ότι ο περονόσπορος θεωρείται ως η πλέον καταστρεπτική ασθένεια της αμπέλου σε περιοχές, όπου κατά τη βλαστική περίοδο επικρατούν υγρές κλιματολογικές συνθήκες. 

Προσβολές στον Τύρναβο

Σε αγροτικές καλλιέργειες που έχουν πληγεί, λόγω της κλιματικής κρίσης, από φαινόμενα ακαρπίας και ασθένειες όπως ο περονόσπορος, που απειλεί τις αμπελοκαλλιέργειες του Τυρνάβου, βρέθηκε η Ομάδα Αντιμετώπισης Αγροτικών Κρίσεων, που έχει συστήσει η Περιφέρεια Θεσσαλίας.

Παρόμοια εικόνα έντονης προσβολής από περονόσπορο παρατηρείται και στην καλλιέργεια της βιομηχανικής ντομάτας.

Το αμέσως επόμενο διάστημα θα υπάρξει αναλυτική καταγραφή των καλλιεργειών που ζημιώθηκαν τόσο από τον περονόσπορο, όσο και από τη μείωση της παραγωγής λόγω ακαρπίας, ως αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης, για να ενημερωθεί το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ώστε να ληφθούν οι απαραίτητες πρωτοβουλίες για τη στήριξη των πληγέντων παραγωγών. 

Ζημιές και στην Αρκαδία

Σε επιδημία περονόσπορου στους αμπελώνες της περιοχής έχουν οδηγήσει οι καιρικές συνθήκες που επικράτησαν στην Αρκαδία και πιο συγκεκριμένα στις ΔΕ Μαντινείας, Λεβιδίου, Κορυθίου και Τεγέας.

Όπως επισημαίνει σε επιστολή του ο Αγροτικός Κτηνοτροφικός Συνεταιρισμός Αρκαδίας «Η Ένωση», για την πρόληψη της έξαρσης του περονόσπορου χρησιμοποιούνται όλες οι δυνατές καλλιεργητικές πρακτικές και εφαρμόζονται όλα τα επιτρεπόμενα φυτοπροστατευτικά προϊόντα, προκειμένου να μην εμφανιστούν εστίες μόλυνσης της ασθένειας ή όπου έχουν εμφανιστεί να καταπολεμηθούν αποτελεσματικά.

Όμως, παρόλες τις προσπάθειες που καταβάλλονται από τους παραγωγούς και τους γεωπόνους της περιοχής, δεν κατέστη δυνατό να αποφευχθεί η εκδήλωση της επιδημίας του μύκητα, καθώς οι καιρικές συνθήκες είναι τέτοιες που δεν αφήνουν περιθώρια ολοκληρωμένης πρόληψης ή και αντιμετώπισης.

«Με δεδομένο ότι η αστάθεια του καιρού, οι βροχοπτώσεις και τα υψηλά ποσοστά υγρασίας σε συνδυασμό με ευνοϊκές για την ανάπτυξη του περονόσπορου θερμοκρασίες, θα συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες, διαφαίνεται ότι η πλειοψηφία των αμπελώνων θα έχουν μειωμένη ή και καθόλου παραγωγή, με ότι αυτό συνεπάγεται για το εισόδημα των παραγωγών και τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεών τους», σημειώνεται.

Γι’ αυτό επιτακτική κρίνεται η ανάγκη για αναγνώριση των ζημιών των καλλιεργειών από τον ΕΛΓΑ, για έγκαιρες εκτιμήσεις των γεωπόνων του Οργανισμού και κατά το δυνατόν συντομότερη καταβολή των αντίστοιχων αποζημιώσεων. 

Στήριξη ζητούν στην Ήπειρο

Αποζημιώσεις για τις οικονομικές απώλειες των παραγωγών λόγω των πρόσφατων κλιματικών φαινόμενων, τα οποία προκάλεσαν σημαντικές ζημιές στις καλλιέργειες, ζητά και η προσωρινή διοίκηση του Συλλόγου Αμπελοκαλλιεργητών και Αμβυκούχων Ηπείρου.

«To φούσκωµα των οφθαλµών το 2023 ξεκίνησε σχετικά πρώιμά στην περιοχή μας, λόγω των σχετικά καλών θερμοκρασιών του χειμώνα και των αρχών της άνοιξης. Όμως, ο βροχερός και σχετικά ψυχρός Απρίλης και ο επίσης βροχερός και ψυχρός Μάης, καθυστέρησαν την έκπτυξη και ευνόησαν την εμφάνιση κηλίδων λαδιάς. Οι καθημερινές βροχοπτώσεις του Μάη και των αρχών του Ιούνη οδήγησαν σε έξαρση των προσβολών του περονοσπόρου και σε καταστροφή, µμερική ή ολική, της παραγωγής. Ιδιαίτερα οι βιολογικοί αμπελώνες είναι αυτοί µε τα περισσότερα προβλήματα», αναφέρει συγκεκριμένα.

Ωστόσο, τα καιρικά φαινόμενα δεν ευνόησαν και επέτειναν τις ασθένειες, και ειδικά τον περονόσπορο.

«Αποτυπώνεται στην περιοχή μας κι όλη τη χώρα πανδημία περονόσπορου. Τα δε αποτελέσματα θα είναι εμφανή σύντομα στους αγρότες, τις τοπικές οικονομίες και την οικονομία της χώρας», καταλήγει.

Πηγή www.in.gr

Για την προετοιμασία του εδάφους, η επιφάνεια του εδάφους, πρέπει να είναι όσο το δυνατόν ισοπεδωμένη και το έδαφος ψιλοχωματισμένο. Ένα δεύτερο όργωμα πριν τη σπορά είναι απαραίτητο. Σε περίπτωση που το έδαφος μας είναι επικλινές, είναι καλό να γίνονται παρτέρια, όπου υπάρχει η δυνατότητα, για την ομοιόμορφη εκμετάλλευση της υγρασίας από τα φυτά.

Σπορά – Φύτευση

Η σπορά μπορεί να γίνει είτε απευθείας στο χωράφι είτε στο σπορείο και στη συνέχεια μεταφύτευση στη τελική θέση. Στην περίπτωση της απευθείας σπορά στο χωράφι, θα πρέπει να αποφεύγεται η προβλάστηση του σπόρου καθώς ο υγρός σπόρος θα κολλάει στα τοιχώματα της σπαρτικής μηχανής. Συνήθως η απευθείας σπορά γίνεται τους μήνες Απρίλιο – Μάιο, δηλαδή την εποχή που το έδαφος έχει ζεσταθεί και η εδαφική θερμοκρασία ανέρχεται πάνω από τη βασική θερμοκρασία των 15oC. Την άνοιξη γίνεται η προετοιμασία του εδάφους, κάνοντας μια βαθιά άροση και 1 – 2 φρεζαρίσματα και ενσωμάτωση της οργανικής ουσίας. Η σπορά γίνεται σε γραμμές και σε κάθε θέση τοποθετούνται 2 – 3 σπόροι. 

Η συνιστώμενη απόσταση μεταξύ των γραμμών είναι 45 – 50cm και επί της γραμμής 20 – 25cm. Στα ξηρικά χωράφια χρησιμοποιούνται μικρότερες αποστάσεις μεταξύ των θέσεων επί της γραμμής, συνήθως 10 – 15cm. Στην πράξη οι αποστάσεις φύτευσης μπορεί να διαφέρουν καθώς και το σύστημα φύτευσης (απλές ή διπλές γραμμές). Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε οποιαδήποτε πυκνότητα, εφόσον εξασφαλίζεται μια καλή σοδιά και μπορεί να γίνει άνετα ο έλεγχος των φυτών. Σε μεγάλες μονάδες σποροπαραγωγής μπάμιας η σπορά γίνεται με 0.8kg/στρέμμα σε σειρές που απέχουν 45cm. 

Οι σπόροι καλύπτονται σε βάθος 2 – 4cm. Όταν οι σπόροι βλαστήσουν και τα φυτά αποκτήσουν ύψος 5-10cm αραιώνονται έτσι ώστε να μείνουν 1 – 2 φυτά ανά 25 – 30cm. Πολλές φορές κρίνεται σκόπιμο το ελαφρό σκάλισμα για να διευκολυνθεί η έξοδος των φυτών στην επιφάνεια, ιδιαίτερα όταν έχει σχηματιστεί κρούστα στο έδαφος από τις βροχές. Οι αποστάσεις εξαρτώνται από την εποχή, όπως σε βροχερές εποχές η καλλιέργεια απαιτεί μεγαλύτερες αποστάσεις για άριστη ανάπτυξη και παραγωγικότητα. 

Οι υψηλές ποικιλίες πρέπει να σπέρνονται σε μεγαλύτερες αποστάσεις απ’ ότι οι ημινάνες και οι νάνες. Η από­σταση ανά­μεσα στα φυτά πρέ­πει να είναι 20 – 25cm και ανά­μεσα στις γραμ­μές 45 – 50cm. Στις ξερι­κές καλ­λιέρ­γειες οι απο­στά­σεις είναι συνή­θως μικρό­τε­ρες ανά­μεσα στα φυτά (10 – 15cm).

Η μεταφύτευση είναι μια καλλιεργητική φροντίδα που παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα και μπορεί να εφαρμοστεί στην καλλιέργεια της μπάμιας. Ιδιαίτερα για να πετύχουμε την πρώιμη φύτευση, ώστε να επιτευχθούν υψηλές τιμές πωλήσεως του προϊόντος. Η σπορά γίνεται σε κιβώτια σποράς και στη συνέχεια τα νεαρά φυτάρια μεταφυτεύονται σε ατομικά γλαστράκια στο στάδιο των κοτυληδόνων, μόλις εμφανιστεί το πρώτο πραγματικό φύλλο. Αυτό δίνει τη δυνατότητα να απομακρυνθούν πιο γρήγορα τα ακατάλληλα φυτά. 

Επιπλέον το ποσοστό βλάστησης στο σπορείο είναι μεγαλύτερο λόγω των ελεγχόμενων συνθηκών ανάπτυξης και ιδιαίτερα της θερμοκρασίας και της χρησιμοποίησης καταλληλότερων εδαφικών μειγμάτων, όπως εμπλουτισμένη τύρφη και περλίτης. Για φυτά όπως η μπάμια, τα οποία παρουσιάζουν δυσκολία στη βλάστηση των σπόρων, με τη μέθοδο της μεταφύτευσης επιτυγχάνεται υψηλότερο ποσοστό βλάστησης στο σπορείο, ταχύτερη βλάστηση των σπόρων, ομοιομορφία ανάπτυξης των φυτών εξαιτίας των ευνοϊκότερων συνθηκών που επικρατούν στο σπορείο. 

Με τη μεταφύτευση παρέχεται προστασία στα φυτά από το ψύχος στα πρώτα στάδια της ανάπτυξής τους στο σπορείο, με σκοπό την πρωίμηση της παραγωγής σε χρόνο που οι συνθήκες της περιοχής δεν επιτρέπουν την απευθείας σπορά, κυρίως λόγω της χαμηλής θερμοκρασίας του εδάφους.

Εάν προτιμηθεί η απευθείας σπορά στο χωράφι, τότε η σπορά γίνεται τους μήνες Απρίλιο – Μάιο. Εάν πάλι επιλεγεί σπορείο και στη συνέχεια μεταφύτευση, τότε η σπορά γίνεται αρχές της άνοιξης και η μεταφύτευση στο χωράφι συνήθως 4 – 6 εβδομάδες αργότερα, όταν τα φυτά έχουν 3 – 4 πραγματικά φύλλα και ύψος 30 – 40cm. Ο χρόνος της μεταφύτευσης επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι συνθήκες που επικρατούν στον αγρό και το μέγεθος της γλάστρας. Όταν η μεταφύτευση καθυστερεί και το νεαρό φυτό έχει αναπτυχθεί αρκετά, καλό είναι να γίνεται λίπανση.

Άρδευση

Η μπάμια θεωρείται ανθεκτική στην ξηρασία λόγω του πλούσιου ριζικού συστήματος. Όταν καλλιεργείται ως ποτιστική θα πρέπει να εφαρμόζονται 1 – 2 ποτίσματα κάθε 15 ημέρες. Μερικές από τις παλαιότερες υψηλής ανάπτυξης ποικιλίες είναι περισσότερο ανθεκτικές στην ξηρασία απ’ ότι κάποιες από τις νεότερες νάνες ποικιλίες. Γενικά, όπως και στην περίπτωση άλλων καλλιεργειών, η επίδραση της καταπόνησης του φυτού από την έλλειψη υγρασίας εξαρτάται από το φαινολογικό του στάδιο. Τα στάδια άνθησης και γεμίσματος του λοβού είναι κριτικά και η καταπόνηση του νερού κατά αυτόν το χρόνο μπορεί να μειώσει την παραγωγή σε περισσότερο από 70%. Όταν το φυτό της μπάμιας αρχίζει να υποφέρει από έλλειψη υγρασίας αποβάλλει σταδιακά τα φύλλα του. 

Εάν η ξηρασία συνεχιστεί θα αποβάλλει τους λοβούς και όλα τα φύλλα και τελικά θα ξεραθεί. Σε μερική ξηρασία λαμβάνονται σημαντικά χαμηλότερες αποδόσεις από ότι γενικά αναμένεται. Η αρδευτική περίοδος, η ποσότητα νερού και ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ δύο αρδεύσεων εξαρτώνται κυρίως από το κλίμα (θερμοκρασία και βροχόπτωση), το έδαφος (μηχανική σύσταση και περιεκτικότητα σε οργανική ουσία), την ποικιλία και τη λίπανση , καθώς απαιτείται νερό για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των λιπασμάτων. 

Οι τρόποι άρδευσης που χρησιμοποιούνται είναι με αυλάκια, με καταιονισμό ή με στάγδην άρδευση. Η τελευταία έχει χρησιμοποιηθεί με απόλυτη επιτυχία στη μπάμια και είναι ένας ιδανικός τρόπος για ταυτόχρονη εφαρμογή νερού και λίπανσης, ενώ μειώνει και τον κίνδυνο των ασθενειών.

Λίπανση

Η βασική λίπανση ενσωματώνεται με άροση, το φθινόπωρο ή στις αρχές της άνοιξης. Το φθινόπωρο εφαρμόζεται βαθιά άροση, σε βάθος 30 – 60cm και ταυτόχρονα προστίθεται κοπριά και φωσφορούχα λιπάσματα. Την άνοιξη και πριν από τη σπορά ακολουθεί μια δεύτερη άροση με την οποία προστίθενται τα καλιούχα, τα αζωτούχα αμμωνιακά λιπάσματα και τα φωσφορούχα στην περίπτωση που δεν εφαρμόστηκαν το φθινόπωρο. Μια άλλη τεχνική συνιστά την εφαρμογή ολόκληρης της λίπανσης και καλά χωνεμένης κοπριάς κατευθείαν με την ανοιξιάτικη άροση. 

Όταν το φυτό της μπάμιας αρχίζει να υποφέρει από έλλειψη υγρασίας αποβάλλει σταδιακά τα φύλλα του

Αν πάλι η διαθέσιμη κοπριά είναι περιορισμένη, τότε εφαρμόζεται την άνοιξη τοπικά οργανική και χημική λίπανση κατά μήκος των γραμμών φύτευσης. Σε ξηρική καλλιέργεια είναι προτιμότερο η κοπριά να ενσωματώνεται το φθινόπωρο. Η ποσότητα και το είδος του λιπάσματος που θα χρησιμοποιηθεί για τη λίπανση της μπάμιας θα εξαρτηθεί από τη γονιμότητα και το pH του εδάφους του χωραφιού. Είναι σκόπιμο να γίνει ανάλυση του εδάφους και αναλόγως να προστεθούν τα λιπαντικά στοιχεία με γνώμονα το προβλεπόμενο ύψος παραγωγής. Οι ποσότητες των χημικών λιπασμάτων εκτός από την κατάσταση του εδάφους θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια και τις συνθήκες της καλλιέργειας, δηλαδή αν πρόκειται για ποτιστική ή ξηρική. 

Εμπειρικά σε έδαφος μέτριας γονιμότητας για την καλλιέργεια της μπάμιας μπορούν να χρησιμοποιηθούν 2 – 5 τόνοι κοπριάς, 5 – 6 μονάδες αζώτου, 5 – 6 μονάδες φωσφορικού και 4 – 5 μονάδες καλίου στο στρέμμα.

Καταπολέμηση ζιζανίων

Η καταστροφή των ζιζανίων γίνεται με σκαλίσματα. Η εδαφοκάλυψη είναι και αυτός ένας τρόπος αντιμετώπισης των ζιζανίων, αλλά είναι ιδιαίτερα ακριβή μέθοδος και επιπλέον δεν εξασφαλίζεται καλός αερισμός στο εσωτερικό του εδάφους. Αντίθετα με τα σκαλίσματα βελτιώνεται ο αερισμός και η υφή του εδάφους. 

Τα σκαλίσματα για την αντιμετώπιση των ζιζανίων θα πρέπει να είναι ελαφρά και να γίνονται με προσοχή για να μην τραυματίζονται οι ρίζες. Επίσης προφυτρωτικά, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και ζιζανιοκτόνα σκευάσματα πάντα όμως από τις εγκεκριμένες δραστικές ουσίες της ιστοσελίδας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Συγκομιδή

Οι καρποί της μπάμιας των ελληνικών ποικιλιών συγκομίζονται όταν ακόμη είναι μικροί, 3 – 5 ημέρες συνήθως μετά τη γονιμοποίηση του άνθους και την πτώση της στεφάνης και όταν έχουν μήκος 4-6cm. Οι μεγαλύτεροι καρποί χάνουν την εμπορική τους αξία, καθώς όσο αυξάνει το μήκος και η ηλικία τους, τόσο αυξάνει το ποσοστό των άπεπτων ινωδών ουσιών, υποβαθμίζοντας έτσι την ποιότητά τους. 

Επιπλέον, ο καρπός ηλικίας 3-5 ημερών έχει τη μεγαλύτερη θρεπτική αξία και κυρίως τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες. Τα κυριότερα κριτήρια ποιότητας της μπάμιας είναι το μικρό κοτσάνι και το μέγεθος αυτής. Η συγκομιδή αρχίζει όταν ο πρώτος λοβός αποκτήσει το κατάλληλο μέγεθος και συνεχίζεται για όσο χρόνο το απαιτεί η αγορά και επομένως είναι δυνατή η εμπορία της. 

Η συλλογή καρπών όταν είναι ηλικίας 3 – 4 ημερών, έχει ως επακόλουθο τη συνέχιση της καρποφορίας για ολόκληρη την καλλιεργητική περίοδο, ενώ εάν οι καρποί αφήνονται να ωριμάσουν, τα φυτά θα σταματήσουν να καρποφορούν. Καθυστέρηση της συγκομιδής των καρπών οδηγεί στη χειροτέρευση της ποιότητάς τους. Γενικά η βιομηχανική μπάμια συγκομίζεται σε τρία μεγέθη: α) όταν έχει μήκος 3 – 6cm β) 7 – 9cm γ) 9 – 12cm

Οι αμερικάνικες ποικιλίες είναι μεγαλόκαρπες σε σύγκριση με τις ελληνικές. Οι καρποί που προορίζονται για νωπή κατανάλωση φθάνουν στο εμπορικά αποδεκτό μέγεθος των 8 – 10cm μήκος, 4 – 6 ημέρες μετά από την άνθηση. 

Έχει βρεθεί ότι η ποιότητα των καρπών της μπάμιας είναι σχετικά υψηλή στο στάδιο των 4 ημερών από την άνθηση, αυξάνεται έως το στάδιο των 6 ημερών και κατόπιν φθίνει έως το στάδιο των 10 – 12 ημερών, μετά από το οποίο οι καρποί γίνονται ακατάλληλοι για βρώση. Στη χώρα μας οι αποδόσεις κυμαίνονται από 500-700kg το στρέμμα στις ξηρικές καλλιέργειες και από 7000 – 1000kg το στρέμμα στις ποτιστικές. 

Όταν οι καρποί αφήνονται να ωριμάσουν, για σποροπαραγωγή, το φυτό δίνει 25 – 30 καρπούς. Όταν όμως συγκομίζονται ενώ είναι ακόμη μικροί και τρυφεροί, για βρώση, ένα φυτό μπορεί να δώσει δύο και τρεις φορές περισσότερους καρπούς.

Πηγή – βιβλιογραφία

– kalliergo.gr

– Τεχνική βιολογικής καλλιέργειας λαχανικών – Μπάμια, του Χαράλαμπου Θανόπουλου Msc Γεωπόνος, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Στην Ευρώπη, χρησιμοποιούνται περισσότερα από 1.300 φαρμακευτικά φυτά, εκ των οποίων το 90% συλλέγεται από άγριους πόρους.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, περίπου 118 από τα 150 κορυφαία συνταγογραφούμενα φάρμακα βασίζονται, επίσης, σε φυσικές πηγές. Επιπλέον, έως και το 80% των ανθρώπων στις αναπτυσσόμενες χώρες εξαρτώνται πλήρως από φυτικά φάρμακα για την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας τους και πάνω από το 25% των συνταγογραφούμενων φαρμάκων στις ανεπτυγμένες χώρες προέρχονται από άγρια φυτικά είδη.

Σε περιοχές της Ασίας, της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και της Μέσης Ανατολής, το 70%-95% του πληθυσμού εξαρτάται από την παραδοσιακή ιατρική για την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Σε χώρες όπως ο Καναδάς, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, επίσης αναφέρεται ότι το 70% έως 90% του πληθυσμού τους έχει χρησιμοποιήσει την παραδοσιακή ιατρική ως «συμπληρωματική», «εναλλακτική» ή «μη συμβατική». Επίσης, το ποσοστό των ανθρώπων που χρησιμοποιεί παραδοσιακή ιατρική έχει αυξηθεί: 40%-50% στη Γερμανία, 42% στις ΗΠΑ, 48% στην Αυστραλία και 49% στη Γαλλία.

Συμπερασματικά, το 80% του πληθυσμού σε αυτές τις χώρες βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε φάρμακα φυτικής προέλευσης για τις ανάγκες υγειονομικής περίθαλψης και εκτιμάται ότι τις επόμενες δεκαετίες ένα παρόμοιο ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού μπορεί να εξακολουθεί να βασίζεται σε αυτά.

Η βιοποικιλότητα των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών απειλείται

Με την αυξανόμενη ζήτηση για φυτικά φάρμακα, φυσικά προϊόντα υγείας και δευτερογενείς μεταβολίτες φαρμακευτικών φυτών, η χρήση των φαρμακευτικών φυτών αυξάνεται ραγδαία σε όλο τον κόσμο, με συνέπεια τη σοβαρή μείωση της βιοποικιλότητάς τους.

Μια εξαιρετικά συντηρητική εκτίμηση αναφέρει ότι η τρέχουσα απώλεια της βιοποικιλότητας των φυτικών ειδών είναι από 100 έως και 1.000 φορές υψηλότερη από τον αναμενόμενο φυσικό ρυθμό εξαφάνισης και ότι η Γη χάνει τουλάχιστον ένα πιθανό σημαντικό φάρμακο κάθε δύο χρόνια. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης και το Παγκόσμιο Ταμείο Άγριας Ζωής, υπάρχουν από 50.000 έως 80.000 είδη ανθοφόρων φυτών που χρησιμοποιούνται για ιατρικούς σκοπούς παγκοσμίως.

Μεταξύ αυτών, περίπου 15.000 είδη απειλούνται με εξαφάνιση από υπερσυλλογή και καταστροφή οικοτόπων και το 20% των άγριων πόρων τους έχει ήδη σχεδόν εξαντληθεί με τον αυξανόμενο ανθρώπινο πληθυσμό και την κατανάλωση φυτών. Αν και αυτή η απειλή είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες, η επιταχυνόμενη απώλεια ειδών και η καταστροφή των οικοτόπων παγκοσμίως έχει αυξήσει τον κίνδυνο εξαφάνισης των φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών παγκοσμίως.

τα φαρμακευτικά φυτά είναι παγκοσμίως πολύτιμες πηγές νέων φαρμάκων. Στην Ευρώπη, χρησιμοποιούνται περισσότερα από 1.300 φαρμακευτικά φυτά, εκ των οποίων το 90% συλλέγεται από άγριους πόρους.

Η διατήρηση και η αειφόρος χρήση των φαρμακευτικών φυτών

Η διατήρηση και η αειφόρος χρήση των φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών έχουν μελετηθεί εκτενώς. Έχουν, επίσης, συνταχθεί διάφορα πρωτόκολλα συστάσεων σχετικά με τη διατήρησή τους, συμπεριλαμβανομένων της δημιουργίας συστημάτων για την καταγραφή των ειδών και την παρακολούθηση της κατάστασης, καθώς και την ανάγκη για συντονισμένες πρακτικές διατήρησης που βασίζονται σε στρατηγικές τόσο in situ όσο και ex situ.

Για τα φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά με ολοένα και πιο περιορισμένες προμήθειες, η αειφόρος χρήση των άγριων πόρων μπορεί να είναι μια αποτελεσματική εναλλακτική λύση διατήρησης. Η υπερεκμετάλλευση, η αδιάκριτη συλλογή, η ανεξέλεγκτη αποψίλωση των βιοτόπων και η καταστροφή των οικοτόπων επηρεάζουν τη σπανιότητα των ειδών, αλλά δεν επαρκούν για να εξηγήσουν την ευαισθησία ή την ανθεκτικότητα των μεμονωμένων ειδών στην πίεση της συγκομιδής.

Πολλαπλοί βιολογικοί χαρακτήρες συσχετίζονται με τον κίνδυνο εξαφάνισης, όπως η ιδιαιτερότητα των οικοτόπων, το εύρος κατανομής, το μέγεθος του πληθυσμού, η ποικιλότητα των ειδών, ο ρυθμός ανάπτυξης και το αναπαραγωγικό (πολλαπλασιασμός) σύστημά τους.

Η καλλιέργεια, η καλλιεργητική και η συγκομιστική πρακτική

Αν και οι άγριοι πόροι των φαρμακευτικών φυτών θεωρούνται ευρέως πιο αποτελεσματικοί από εκείνους που καλλιεργούνται, η εγχώρια καλλιέργεια είναι μια ευρέως χρησιμοποιούμενη και γενικά αποδεκτή πρακτική. Η καλλιέργεια παρέχει τη δυνατότητα χρήσης νέων τεχνικών για την επίλυση προβλημάτων που συναντώνται στην παραγωγή φαρμακευτικών φυτών, όπως τοξικά συστατικά, μόλυνση από φυτοφάρμακα, χαμηλή περιεκτικότητα σε δραστικά συστατικά και εσφαλμένη ταυτοποίηση βοτανικής προέλευσης.

Τα φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά, όπως έχει ειπωθεί, εκτιμώνται ιδιαίτερα για τις αντιοξειδωτικές και βιοκτόνες τους δράσεις. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη διαφοροποίηση σε αυτές τις δραστηριότητες που σχετίζεται με το είδος, τις περιβαλλοντικές/κλιματικές συνθήκες, την ηλικία του φυτού, τις καλλιεργητικές πρακτικές που εφαρμόζονται και την περίοδο συγκομιδής.

Η καλλιεργητική πρακτική είναι ένας σημαντικός παράγοντας. Η καλλιέργεια, υπό ελεγχόμενες συνθήκες ανάπτυξης, μπορεί να βελτιώσει τις αποδόσεις των δραστικών ενώσεων και να εξασφαλίζει τη σταθερότητα της παραγωγής. Η βιοσύνθεση και η συσσώρευση δευτερογενών μεταβολιτών στα φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά επηρεάζονται από μια σειρά παραγόντων, όπως ο γονότυπος, το περιβάλλον και ο χειρισμός και οι πρακτικές πριν και μετά τη συγκομιδή, για να αναφέρουμε μερικούς.

Μελετητές κατέγραψαν το πρότυπο της συσσώρευσης έξι ενώσεων πυρεθρίνης σε πληθυσμούς φυσικού πυρέθρου/Tanacetum cinerariifolium σε οκτώ αναπτυξιακά στάδια των κεφαλών των ανθέων του φυτού.

Σε συνδυασμό με την εφαρμοζόμενη πρακτική της λίπανσης, παρατήρησαν ότι η λιπαντική τεχνική παίζει ζωτικό ρόλο στην ανάπτυξη των φυτών και ότι, μεταξύ των μακροθρεπτικών συστατικών, η λίπανση με άζωτο είναι η πιο σημαντική για την ανάπτυξη, τη φυσιολογία και τη ρύθμιση των διαφορετικών πυρεθρινών. Η πυρεθρίνη είναι ένας μεταβολίτης μεγάλης σημασίας, καθώς χρησιμεύει ως ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό φυσικό εντομοκτόνο.

Οι κάθε λογής καλλιεργητικές πρακτικές έχουν σχεδιαστεί για να παρέχουν βέλτιστα επίπεδα νερού, θρεπτικών ουσιών, προαιρετικών προσθέτων και περιβαλλοντικών παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων της θερμοκρασίας, του φωτός και της υγρασίας, για την επίτευξη βελτιωμένων αποδόσεων των προϊόντων-στόχων (μεταβολίτες).

Επιπλέον, η αυξημένη καλλιέργεια συμβάλλει στη μείωση του όγκου συγκομιδής των φαρμακευτικών φυτών, από την ανεξέλεγκτη συγκομιδή και την ανάκτηση των άγριων γενετικών πόρων τους. Στον πίνακα που ακολουθεί μπορούμε να δούμε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των άγριων γενετικών πόρων έναντι των καλλιεργούμενων ειδών φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών ως πηγές προέλευσης και χρήσης.

Συμπεράσματα

Η ανεξέλεγκτη υπερεκμετάλλευση άγριων γενετικών πόρων των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών, η απώλεια ενδιαιτημάτων και η αλλοίωσή τους είναι οι κύριοι λόγοι για τους οποίους η μελέτη, η αξιολόγηση, η αξιοποίηση και η διατήρησή τους έχουν γίνει ουσιαστικά μέρη των προγραμμάτων δημιουργίας και επέκτασης των αγορών τους σε πολλές χώρες.

Η συλλογή από τη φύση εξακολουθεί να παίζει ζωτικό ρόλο στο εμπόριο φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών στην Ευρώπη, καθώς οι τιμές από αυτό το υλικό είναι πολύ χαμηλότερες από το υλικό καλλιεργούμενης προέλευσης. Η υπερβολική συγκομιδή, η αλλαγή των οικοτόπων και η κλιματική αλλαγή είναι μεταξύ των βασικών παραγόντων της μείωσης των εμπορικά σημαντικών πόρων άγριων φυτών που χρησιμοποιούνται για τρόφιμα και φάρμακα.

Αυτό αποτελεί απειλή τόσο για τα άγρια είδη όσο και για τα προς το ζην των συλλεκτών, που συχνά ανήκουν στις φτωχότερες κοινωνικές ομάδες. Υπάρχει σαφής ανάγκη να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την ανάπτυξη μεθόδων αξιολόγησης και δεικτών για τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση των γενετικών πόρων τους.

Παρόλο που τα φαρμακευτικά φυτά έχουν ζήτηση, πολλοί αγρότες δεν γνωρίζουν σχεδόν καθόλου πώς να τα καλλιεργούν και να τα συλλέγουν ή πού να βρουν αγορές. Αυτά τα φυτά μπορούν να προσφέρουν πρόσθετο εισόδημα στους αγρότες, εάν έχουν τη γνώση και τους γενετικούς πόρους άγριους ή καλλιεργούμενους.

Επίσης, οι καλλιέργειες των αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών έχουν υψηλότερη προσαρμοστικότητα στους κινδύνους της κλιματικής αλλαγής. Από την άλλη πλευρά, η αυξανόμενη ζήτηση για αυτά τα φυτά θα τονώσει περαιτέρω την ανάπτυξη της ντόπιας φαρμακοβιομηχανίας. Η αυξανόμενη ζήτηση, εάν καλυφθούν οι κατάλληλες ανάγκες βιωσιμότητας, μπορεί να δημιουργήσει μια ευημερούσα επιχειρηματική υπόθεση για τους μικρούς αγρότες με υψηλότερο εισόδημα.

Πρότασή μας είναι να ακολουθηθεί ένα πολυετές στρατηγικό σχέδιο με παρεμβάσεις τεσσάρων επιπέδων:

1. Εκπαίδευση αγροτών με επιστημονικές γνώσεις και καλές γεωργικές πρακτικές.

2. Υποστήριξη αγροτών στην ανάπτυξη ενός βιώσιμου επιχειρηματικού οικοσυστήματος.

3. Σύσταση ενός περιβάλλοντος πολιτικής διαχείρισης των γενετικών πόρων τους μέσα από συλλογικά σχήματα.

4. Δημιουργία μιας αγοράς για βιώσιμα προϊόντα.

Οι γενετικοί πόροι φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών θα πρέπει να μελετηθούν και να διατηρηθούν προς όφελος των σημερινών και των μελλοντικών γενεών, καθώς είναι ζωτικής σημασίας για την υποστήριξη της ανθρώπινης ευημερίας συμβάλλοντας επίσης στην αύξηση του εισοδήματος των αγροτικών πληθυσμών.

Τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των άγριων γενετικών πόρων έναντι των καλλιεργούμενων ειδών φαρμακευτικών και αρωματικών φυτών

(για ανάγνωση πίνακα σύρετε οθόνη κινητού σας αριστερά)

Πηγή – ypaithros.gr

Οι χαραμάδες των Βιολογικών στη νέα ΚΑΠ και πώς ένα στρέμμα όσπρια δίνει 177 ευρώ επιδότηση 

Στις λεγόµενες «ασυµβατότητες» µεταξύ των δράσεων eco-schemes (πρασίνισµα) και τα Μέτρα του ΠΑΑ, φαίνεται πως κρύβεται το πρώτο φίλτρο για την ένταξη στη «Διατήρηση Βιολογικής Γεωργίας».

Από τη µία λοιπόν, η υπουργική απόφαση ασυµβατότητας (ΦΕΚ Β’ 3778/Β’/2023) λέει στον υποψήφιο δικαιούχο πως αν επιλέξει να ενταχθεί στη διατήρηση δεν θα µπορεί να λάβει κάποια άλλη επιδότηση πρασινίσµατος για το ίδιο αγροτεµάχιο. Από την άλλη, η ίδια απόφαση αφήνει να εννοηθεί πως αν επιλέξει ο παραγωγός να περιµένει την πρόσκληση ΠΑΑ για την Μετατροπή Βιολογικών που έχει και µεγαλύτερη ενίσχυση θα διατηρήσει το δικαίωµα να επιλέξει ανάµεσα σε 9 δράσεις πρασινίσµατος. 

Ας δούµε προσεχτικά λοιπόν τις επιλογές:

Πρώτη επιλογή

Οι αγρότες που θα επιλέξουν να ενταχθούν στη Διατήρηση Βιολογικών (eco-schemes) φέτος, µε βάση τα τρέχοντα δεδοµένα και τις υπουργικές αποφάσεις που έχουν εκδοθεί, θα λάβουν το προβλεπόµενο πριµ, αλλά δεν θα έχουν δικαίωµα να αξιοποιήσουν το ίδιο αγροτεµάχιο ή εκτροφή για άλλες ενισχύσεις από το πρασίνισµα. Η δέσµευση αφορά το επίπεδο του αγροτεµαχίου/εκτροφής και όχι συνολικά ολόκληρη την εκµετάλλευση. Σηµειώνεται ότι εάν εκδοθεί πρόσκληση για Μετατροπή Βιολογικής Γεωργίας από το Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) για την περίοδο 2023-2027, τα αγροτεµάχια/εκτροφές που έχουν δεσµευθεί στη διατήρηση δεν θα είναι δυνατό να ενταχθούν στη νέα πρόσκληση.

Αξίζει να σηµειωθεί εδώ πως κατά πάσα πιθανότητα οι κτηνοτρόφοι δεν χρειάζεται να προβληµατίζονται ιδιαίτερα, καθώς µόνο ουσιαστικά η βιολογική κτηνοτροφία (διατήρηση) θα τους πληρώσει το πρασίνισµα.

Δεύτερη επιλογή

Ένας αγρότης που θα επιλέξει να µην ενταχθεί στη ∆ιατήρηση Βιολογικών φέτος, αλλά να περιµένει την πρόσκληση Μετατροπής Βιολογικής Γεωργίας από το ΠΑΑ, έχει τη δυνατότητα να επιλέξει από µια λίστα άλλων ενισχύσεων πρασινίσµατος. 

Αυτά µπορεί να περιλαµβάνουν µεταξύ άλλων:

Καλλιέργεια προσαρµοσµένων στις τοπικές συνθήκες ειδών και ποικιλιών: Εθνικού Καταλόγου ποικιλίες χειµερινών σιτηρών και ψυχανθών µε ενίσχυση 31,3 ευρώ και 62,8 ευρώ το στρέµµα αντίστοιχα. Αρωµατικά φυτά (π.χ λεβάντα) µε 82,4 ευρώ το στρέµµα.

Καλλιέργεια χειµερινών σιτηρών και ψυχανθών µικρού βιολογικού κύκλου: Αντικατάσταση βάµβακος, µηδικής, αραβοσίτου (δηλωµένα στο ΟΣΔΕ 2022) µε χειµερινά σιτηρά ή βίκο (δηλωµένα στο ΟΣΔΕ 2023).

Καλλιέργεια καινοτόµων ανθεκτικών καλλιεργειών: Οι αγρότες που θα δηλώσουν στο φετινό ΟΣΔΕ αγροτεµάχια µε τις καλλιέργειες Κινόα, Τεφ, Σιταροκρίθαρο, Μαύρο Σινάπι, Νιγκέλα, Μουκούνα, Τσουκνίδα, Λινάρι, Καµελίνα, Χία ή Τσία ή Κία, Γλυκοπατάτα, θα λάβουν επιδότηση 60,6 ευρώ/ στρέµµα.

Επιπλέον µπορούν να επιλέξουν: Περιοχές οικολογικής εστίασης, Φυτοκάλυψη, Γεωργοδασικά οικοσυστήµατα, Ψηφιακή Εφαρµογή (συν Πολλαπλά καλοκαιρινά κλαδέµατα), διατήρηση αναβαθµίδων, µνηµειακοί ελαιώνες.

Οι παραπάνω επιλογές είναι σύµφωνα µε τον πίνακα ασυµβατότητας δυνατές στο ίδιο αγροτεµάχιο που είναι «δεµένο» µε την πρόσκληση του ΠΑΑ 2014-2020.

Παράδειγµα

Αγρότης µε εκµετάλλευση µε όσπρια θα δηλώσει φέτος στο ΟΣ∆Ε πως έχει καλλιεργήσει ποικιλίες Εθνικού Καταλόγου. Σύµφωνα µε τον Εθνικό Κατάλογο (http://www.minagric.gr/index.php/el/for-farmer-2/crop-production/polylikomenu/553-nomothesia-polyliko/catpoik-polyliko/3047-enthnikoi-katalogoi-poikilion) αυτές είναι:

Ρεβύθι: AMORGOS, GAVDOS, SERIFOS, THIVA, YARDEN

Φακή: ATHINA, CHARA, DEMOCRITOS, DIMITRA, ELPIDA, IKARIA, LITO, SAMOS, THESSALIA.

Φασόλι: ARIDEA, IRO, LIDA, MIRSINI, PIRGETOS, RAPSANI, SEMELI

Εφόσον βάλει αυτό το αγροτεµάχιο σε διατήρηση βιολογικών φέτος θα λάβει φέτος 49,1 ευρώ το στρέµµα σε όλη την επιλέξιµη έκταση. Αν επιλέξει τη δράση «Καλλιέργεια προσαρµοσµένων ποικιλιών» θα λάβει πρασίνισµα 62,8 ευρώ το στρέµµα. Χρειάζεται προσοχή εδώ καθώς αν επιλέξουν πολλοί αγρότες αυτή τη δράση, η επιδότηση θα µειωθεί καθώς το συνολικό ποσό είναι συγκεκριµένο (το ίδιο φυσικά ισχύει και στη διατήρηση βιολογικών). Επίσης θα έχει την ευκαιρία να µπει και στο πρόγραµµα Μετατροπής Βιολογικών µε ενίσχυση 65,3 ευρώ το στρέµµα. Αν προσµετρηθεί εδώ η βασική ενίσχυση και η συνδεδεµένη τότε η επιδότηση, στη θεωρία, µπορεί να φτάσει τα 177 ευρώ/στρέµµα.

Τρίτη επιλογή

Οι 37.564 δικαιούχοι της Βιολογικής Γεωργίας (5η πρόσκληση λήξη δεσµεύσεων 2025) έχουν τις επιλογές πρασινίσµατος της «Περίπτωσης 2». Οι 16.120 δικαιούχοι της Βιολογικής Κτηνοτροφίας µπορούν να επιδοτηθούν (δύσκολο χωρίς διαχειριστικά σχέδια βόσκησης) από τα µέτρα «Μετακίνηση από υποβαθµισµένους βοσκοτόπους» και «Κατάρτιση και εφαρµογή βελτιωµένου σιτηρεσίου».

Ποια είναι τα ρίσκα

Πρώτον, να µην εκδοθεί η πρόσκληση εντός του έτους ή έστω αρχές του επόµενου.

Δεύτερον, να µείνει ο ενδιαφερόµενος εκτός της πρόσκλησης λόγω της µοριοδότησης. Στο ΠΑΑ, σε αντίθεση µε το πρασίνισµα, διατηρείται το µοντέλο µε τους επιλαχόντες.

Τρίτον, να χάσει την ευκαιρία για το υψηλό πριµ των Βιολογικών Διατήρηση) έστω και αν είναι µόνο για φέτος.

Τέταρτον, να αλλάξει ο πίνακας συµβατότητας για το ΠΑΑ 2023-2027 και οι αρχές να αποφασίσουν πως η Μετατροπή της Βιολογικής Γεωργίας δεν συνδυάζεται µε καµία δράση πρασινίσµατος. Ο πίνακας που έχουν δηµοσιεύσει οι αρχές αφορά προς το παρόν µόνο το ΠΑΑ 2014-2020, όχι τα νέα Μέτρα.

Οι αγρότες προφανώς πρέπει να ζυγίσουν τις επιλογές τους σε συνεννόηση µε τους µελετητές τους. Δεν είναι εύκολο ακόµα, ειδικότερα όσο έχουν στα χέρια τους µόνο τις υπουργικές αποφάσεις και όχι τις εγκυκλίους εφαρµογής του ΟΠΕΚΕΠΕ. Επίσης µένει να φανεί και αν θα υπάρξει κάποια τροποποίηση του πλαισίου της διατήρησης βιολογικών. Για τους κτηνοτρόφους, όπως προαναφέρθηκε, τα πράγµατα είναι πιο απλά καθώς µόνο από τη βιολογική κτηνοτροφία (διατήρηση) µπορούν ουσιαστικά να πληρωθούν το πρασίνισµα.

Ορατός ο κίνδυνος οριζόντιας περικοπής ενίσχυσης ή ακόµα και µείωση τσεκ

Στο µέτρο 11 του 2021 εντάχθηκαν νέοι παραγωγοί, αλλά και όλοι όσοι είχαν ήδη παλιώσει από τα µέτρα του 2017 και του 2018 µε συνολικό ποσό 705 εκατ. ευρώ (235 εκατ. ευρώ ετησίως). Οπότε εντός του 2025 που θα τελειώσουν οι δεσµεύσεις τους, θα ενταχθούν στο eco-scheme βιολογικών και θα πληρωθούν µαζί µε όσους έχουν µπει από την ενεργοποίηση του 2023, 2024, 2025. Δηλαδή, θα χρειάζονται το 2025, 235 εκατ. ευρώ ετησίως για αυτούς που έρχονται «τρένο» από το ΠΑΑ συν 235 εκατ. ευρώ για όσους αξιοποιήσουν το «ξεχείλωµα» της διατήρησης βιολογικών. Άρα µε πάνω από µισό δις ανάγκες ετησίως, πώς τα βγάζεις πέρα µε συνολικό µπάτζετ 425 εκατ. ευρώ για όλες τις δράσεις eco-schemes; Είτε µε µείωση βασικής είτε µε οριζόντιο «µαχαίρι» 50% στις επιδοτήσεις βιολογικών για να µείνει χαµηλά το µπάτζετ. Μοιάζει υπό αυτή την έννοια µονόδροµος το «συµµάζεµα» της διατήρησης βιολογικής γεωργίας στα eco-schemes.

Βγήκαν οι εφαρµοστικές αλλά όχι οι εγκύκλιοι

Προς το παρόν δεν έχουν βγει ακόµη οι εγκύκλιοι από τον ΟΠΕΚΕΠΕ που θα καθορίσουν και την εφαρµογή των eco-schemes όπως και των άλλων άµεσων ενισχύσεων. ∆εν υπάρχουν ακόµη ειδικοί όροι και προϋποθέσεις για µεταβιβάσεις, δικαιωµάτων, µισθωτηρίων, επιλεξιµότητα βοσκοτόπων, ΑΤΑΚ αγροτεµαχίων και άλλα στοιχεία και ουσιαστικά δεν υπάρχει δυνατότητα να οριστικοποιηθούν αιτήσεις ΟΣΔΕ. Επιπλέον το ΥΠΑΑΤ µέχρι σήµερα δεν έχει ακόµη ορίσει το θεσµικό πλαίσιο για κανένα Μέτρο από το νέο Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης.

Οι συνδυασμοί επιδοτήσεων για ενταγμένα αγροτεμάχια στο ΠΑΑ 2014 – 2020

Ο συνδυασμός των δικαιούχων Αγροπεριβαλλοντικών του ΠΑΑ 2014-2020 με τα eco-schemes για φέτος έχει ως εξής:

Μέτρο 10.1.1 – Προστασία της Άγριας Ορνιθοπανίδας: 271 ενταγμένοι, λήξη δεσμεύσεων 30 Σεπτεμβρίου 2024. Συνδυασμός με καλλιέργεια προσαρμοσμένων στις τοπικές συνθήκες ειδών και ποικιλιών, λαλλιέργεια καινοτόμων ανθεκτικών καλλιεργειών, περιοχές οικολογικής εστίασης

Μέτρο 10.1.1 – Προστασία Παραδοσιακού Ελαιώνα Άμφισσας: 262 ενταγμένοι, λήξη δεσμεύσεων 18η Φεβρουαρίου 2024. Συνδυασμός με εφαρμογή βελτιωμένων πρακτικών φυτοκάλυψης, εφαρμογές κυκλικής οικονομίας στη γεωργία και τις περισσότερες δράσεις που εντάσσονται στο πλαίσιο του ψηφιακού εργαλείου

Μέτρο 10.1.3 – Διατήρηση αμπελοκομικής πρακτικής στον αμπελώνα Ν. Θήρας:  266 δικαιούχοι, λήξη δεσμεύσεων  30η Σεπτεμβρίου 2024. Συνδυασμός με εφαρμογή βελτιωμένων πρακτικών φυτοκάλυψης, εφαρμογές κυκλικής οικονομίας στη γεωργία, μηχανική ζιζανιοκτονία και κάλυψη με φυτικά υλικά εδαφοκάλυψης (mulch), δράσεις ψηφιακού εργαλείου.

Μέτρο 10.1.4 – Απονιτροποίηση: 915 δικαιούχοι λήξη δεσμεύσεων 15η Φεβρουαρίου 2024. Συνδυασμός με εφαρμογές κυκλικής οικονομίας στη γεωργία, χρήση της ψηφιακής εφαρμογής και δράσεις που έχουν να κάνουν με αυτήν.

Μέτρο 10.1.9 – Αυτόχθονες φυλές: 700 δικαιούχοι, λήξη δεσμεύσεων Απρίλιος 2024. Συνδυασμός με διατήρηση μεθόδων βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας, μετακίνηση από υποβαθμισμένους βοσκοτόπους, κατάρτιση και εφαρμογή βελτιωμένου σιτηρεσίου.

Μένει να φανεί πλέον ποιος συνδυασμός σε επίπεδο αγροτεμαχίου και εκτροφής θα είναι δυνατός στο πλαίσιο του ΠΑΑ 2023-2027.

(Γιώργος Κοντονής – agronews.gr)

Τη γενετική σύνδεση μεταξύ δύο σύγχρονων ποικιλιών λευκών και κόκκινων σταφυλιών με ποικιλίες σταφυλιών που καλλιεργήθηκαν πριν από 1.100 χρόνια, διαπίστωσε διεθνής ερευνητική ομάδα στο Ισραήλ. Ανάμεσα στους αρχαίους αυτούς σπόρους που μελετήθηκαν βρίσκεται και ένας από την ποικιλία Συρίκι, που καλλιεργείται μέχρι σήμερα στην Ελλάδα.

Κατά την ανασκαφή ήρθε στο φως ένα σημαντικό εύρημα: ένας μεγάλος θησαυρός σπόρων σταφυλιών στο πάτωμα ενός σφραγισμένου δωματίου. Οι σπόροι διατηρήθηκαν σχετικά καλά χάρη στην προστασία από κλιματικά φαινόμενα, όπως ακραίες θερμοκρασίες, πλημμύρες ή αφυδάτωση.

Μια διεθνής ομάδα ερευνητών από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ και το Πανεπιστήμιου της Χάιφα, καθώς και από άλλα ιδρύματα στη Γαλλία, τη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ανέλυσαν στο εργαστήριο Παλαιογενετικής του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Στάινχαρντ του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ το DNA 16 αρχαίων σπόρων από τη συγκεκριμένη αρχαιολογική θέση, καθώς και από άλλους δύο αρχαιολογικούς χώρους στην έρημο του Νεγκέβ (της Σιβτά και της Νεσάνα), αλλά και από ένα βυζαντινό ναυάγιο στις ακτές του βόρειου Ισραήλ. Στη συνέχεια τα αποτελέσματα συγκρίθηκαν με βάσεις δεδομένων σύγχρονων αμπελιών από όλο τον κόσμο.

Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS

Σε έντεκα δείγματα σπόρων η ποιότητα του γενετικού υλικού ήταν πολύ κακή για να επιτρέψει την εξαγωγή οριστικών συμπερασμάτων. Από τα υπόλοιπα πέντε, όλα από το Αβντάτ, τρία δείγματα αναγνωρίστηκαν ότι ανήκουν γενικά σε τοπικές ποικιλίες. Τα δύο δείγματα με την υψηλότερη ποιότητα, που χρονολογούνται περίπου στο 900 μΧ, ήταν αυτά που έδωσαν και τις περισσότερες πληροφορίες, καθώς ταυτοποιήθηκε ότι ανήκουν σε συγκεκριμένες ποικιλίες σταφυλιών που υπάρχουν ακόμη και σήμερα.

Μάλιστα, ο ένας σπόρος είναι σχεδόν πανομοιότυπος με την ποικιλία Συρίκι που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα για την παρασκευή κόκκινου κρασιού στην Ελλάδα και το Λίβανο. Πρόκειται για ποικιλία κόκκινου σταφυλιού που στην Ελλάδα καλλιεργείται μεταξύ άλλων στην Πελοπόννησο, το Ιόνιο, την Κρήτη και τις Κυκλάδες, τόσο ως βρώσιμη όσο και για παρασκευή κρασιού, κάποιες φορές σε ανάμειξη με άλλες ποικιλίες, όπως το Φωκιανό.

Ο δεύτερος σπόρος, ο παλιότερος σπόρος λευκού σταφυλιού που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα, σχετίζεται με την ποικιλία λευκών σταφυλιών Beer που ακόμα αναπτύσσεται στην άμμο του Παλμαχίμ στις ακτές του Ισραήλ σε υπολείμματα αμπελώνων που πιθανώς εγκαταλείφθηκαν στα μέσα του 20ου αιώνα. Η ποικιλία, ενδημική στη γη του Ισραήλ, χρησιμοποιείται σήμερα από οινοποιείο για την παρασκευή ενός ιδιαίτερου λευκού κρασιού.

Τα ευρήματα αυτά ρίχνουν φως στα ιστορικά βυζαντινά εμπορικά δίκτυα, ενώ οι ερευνητές κάνουν λόγο για μια ιδιαίτερα συναρπαστική ανακάλυψη. «Το υπέροχο με την Παλαιογενετική είναι ότι μερικές φορές μικροσκοπικά αντικείμενα μπορούν να πουν μια μεγάλη ιστορία. Αυτό ακριβώς συνέβη σε αυτή τη μελέτη. Με λίγο μόνο DNA που εξήχθη από δύο σπόρους σταφυλιών μπορέσαμε να εντοπίσουμε τη συνέχεια της τοπικής βιομηχανίας κρασιού, από τη Βυζαντινή περίοδο, πριν από 1.000 και πλέον χρόνια, μέχρι σήμερα», εξηγεί η κ. Μέιρι.

Και συμπληρώνει: «Η μελέτη μας ανοίγει νέους δρόμους για την αποκατάσταση και τη βελτίωση των αρχαίων τοπικών ποικιλιών, ώστε να δημιουργηθούν ποικιλίες σταφυλιών για κρασί που είναι πιο κατάλληλες για δύσκολες κλιματικές συνθήκες, όπως οι υψηλές θερμοκρασίες και οι λίγες βροχοπτώσεις».

Πηγή – ethnos.gr

Δύο σοδειές τον χρόνο -μία τον Μάρτιο και μία τον Αύγουστο- πέτυχαν τα αμπέλια με τα ημιδιαφανή φωτοβολταϊκά στο πιλοτικό θερμοκήπιο που βρίσκεται στον αμπελώνα της εταιρείας «Τσάνταλης Α.Ε.», κοντά στη Νέα Καλλικράτεια Χαλκιδικής.

Τα ημιδιαφανή φωτοβολταϊκά, που εγκατέστησε η εταιρεία «BriteSolar», είναι σαν τα κοινά φωτοβολταϊκά στοιχεία που βρίσκονται εγκατεστημένα σε τεράστιες εκτάσεις σε όλη τη χώρα, ωστόσο το κελί των φωτοβολταϊκών στοιχείων ενσωματώνεται σε έναν μεγαλύτερο φορέα, κατασκευασμένο από ειδικό υλικό, με ιδιαιτερότητες και με συγκεκριμένες ιδιότητες, το οποίο επιτρέπει να περάσουν συγκεκριμένα τμήματα της ηλιακής ακτινοβολίας που είναι ωφέλιμα για τα φυτά που βρίσκονται από κάτω.

Ο Δρ Χημικός Μηχανικός Γεώργιος Καραγιαννάκης, κύριος ερευνητής στο Ινστιτούτο Χημικών Διεργασιών και Ενεργειακών Πόρων του ΕΚΕΤΑ, εξήγησε, μιλώντας στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι με τον τρόπο αυτό, οι καλλιέργειες λαμβάνουν το φως που απαιτείται για τις φωτοσυνθετικές διεργασίες και λειτουργίες, ενώ διασφαλίζονται σταθερές συνθήκες θερμοκρασίας και παράγεται ταυτόχρονα και ηλεκτρική ενέργεια από τα φωτοβολταϊκά. «Επιπλέον, τα φυτά προστατεύονται από τα έντονα καιρικά φαινόμενα, αφού τα φωτοβολταϊκά παρεμβάλλονται μεταξύ του καιρού και του εδάφους» σχολίασε ο κ. Καραγιαννάκης και υπογράμμισε ότι η πρακτική αυτή επιτρέπει ουσιαστικά τη συνύπαρξη φωτοβολταϊκών και καλλιεργειών και την άρση του μέχρι σήμερα ανταγωνισμού τους.

Σύμφωνα με τον ίδιο, το συγκεκριμένο ημιδιαφανές υλικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε ως οροφή σε ανοιχτές αγροτικές καλλιέργειες, δέντρων, κηπευτικών και άλλων φυτών είτε ως τμήμα των θερμοκηπίων. Παρόμοια πιλοτική εφαρμογή υπάρχει και σε αμπελώνα στην περιοχή της Αρναίας, ενώ αντίστοιχα παραδείγματα υπάρχουν και σε χώρες της Κεντρικής Ευρώπης.

Η συγκεκριμένη πρακτική αναδεικνύεται μέσα από το έργο «SolarHub», με τίτλο «A Greek-Turkish Solar Energy Excellence Hub to Advance European Green Deal» («Eλληνοτουρκικός Κόμβος Αριστείας Τεχνολογιών Ηλιακής Ενέργειας για την προώθηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας»), που συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Πλαίσιο Horizon Europe (HORIZON). Η υπεύθυνη ευρωπαϊκών προγραμμάτων του Περιφερειακού Ταμείου Ανάπτυξης Κεντρικής Μακεδονίας, Χρυσάνθη Κισκίνη, επισήμανε στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ότι το έργο έχει ως στόχο να ενισχύσει τις διασυνδέσεις μεταξύ πέντε ελληνικών και τουρκικών καινοτομιών στον τομέα της ηλιακής ενέργειας και να τις επεκτείνει σε ένα ενιαίο, υβριδικό, διασυνοριακό και διασυνδεδεμένο κόμβο αριστείας τεχνολογιών που βασίζονται στην ηλιακή ενέργεια, με έμφαση στη γεωργία. Παράλληλα ανέφερε ότι στο σχήμα συμμετέχουν φορείς από την ακαδημαϊκή κοινότητα, όπως το ΕΚΕΤΑ για την Ελλάδα, επιχειρήσεις, δημόσιοι φορείς όπως το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης και εκπρόσωποι ενεργειακών κοινοτήτων.

Σε ό,τι αφορά άλλες καλές πρακτικές που αναπτύσσονται και παρουσιάζονται μέσω του «SolarHub» ο κ. Καραγιαννάκης σημείωσε ότι και στην Τουρκία κατασκευάζονται φωτοβολταϊκά για αγροτικές καλλιέργειες, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως η δυνατότητα ρύθμισης της κλίσης τους ή η πρόβλεψη κενών μεταξύ τους ώστε να περνάει η ηλιακή ενέργεια στο φυτό. «Στόχος μας είναι η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η δημιουργία συνεργασιών στις ηλιακές τεχνολογίες με εφαρμογή κυρίως στην αγροδιατροφή. Μια τέτοια συνεργασία μεταξύ ελληνικών και τουρκικών οργανισμών είναι πολύ σημαντική, καθώς είμαστε γείτονες, έχουμε παρόμοιο κλίμα και οι κοινές δράσεις μπορούν να καλύψουν ενδεχόμενα κενά». πρόσθεσε.

ΠΗΓΗ: ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΕΡΤ NEWS

Βρισκόμαστε πάντα στο φθινοπωρινό Τρουλλάκι της Σίφνου.

Παράλληλα με το πάτημα των σταφυλιών ο κύριος Απόστολος, μαδάει τα φύλλα της συκιάς για να φάνε τα πρόβατα και οι κατσίκες.

Τα χλωρά φύλλα αποτελούν δυναμωτικό και γευστικό έδεσμα για τα ζωντανά.

Χαμηλά έως μέτρια επίπεδα συλλήψεων ενηλίκων (πεταλούδων) πράσινου σκουληκιού διαπιστώνονται από το δίκτυο φερομονικών παγίδων στις καλλιέργειες βαμβακιού στις περισσότερες περιοχές της Λάρισας.

Εξαίρεση αποτελεί η Τ.Κ. Τερψιθέας του Δ. Λαρισαίων και της Τ.Κ. Καλαμακίου του Δ. Κιλελέρ όπου εμφανίζονται σχετικά υψηλά επίπεδα συλλήψεων. Με βάση τις παρατηρήσεις από τους επιτόπιους ελέγχους που διενεργούν γεωπόνοι – φυτοϋγειονομικοί ελεγκτές της υπηρεσίας, προς το παρόν δεν διαπιστώνεται η ύπαρξη ζωντανών προνυμφών (σκουληκιών) πράσινου σκουληκιού πάνω από το όριο επέμβασης.

Όσον αφορά στο ρόδινο σκουλήκι, οι συλλήψεις πεταλούδων ρόδινου σκουληκιού κυμαίνονται σε χαμηλά έως μέτρια επίπεδα στις περισσότερες περιοχές της Π.Ε. Λάρισα, ενώ από τους επιτόπιους ελέγχους που διενεργούνται από γεωπόνους της υπηρεσίας δεν διαπιστώνεται ύπαρξη προσβολών πάνω από το όριο επέμβασης.

Συστάσεις – καλλιεργητικές πρακτικές

Συστήνεται στους βαμβακοπαραγωγούς από το στάδιο της ανθοφορίας και στη συνέχεια, να βρίσκονται σε αυξημένη ετοιμότητα και να επιθεωρούν επισταμένως την καλλιέργειά τους (κάθε 3 – 4 ημέρες) προκειμένου να διαπιστώνουν έγκαιρα τυχόν εντομολογικές προσβολές για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους, με το μικρότερο οικονομικό και περιβαλλοντικό κόστος. Η επιθεώρηση των βαμβακοκαλλιεργειών συνιστάται να γίνεται πρωινές ή απογευματινές ώρες διασχίζοντας το χωράφι διαγώνια και εξετάζοντας 100 φυτά σε διαφορετικά σημεία της διαγωνίου.

Η ΔΑΟΚ υπενθυμίζει στους παραγωγούς που έχουν τοποθετήσει φερομονικές παγίδες στα χωράφια τους για την παρακολούθηση του πράσινου και ρόδινου σκουληκιού, ότι οι συλλήψεις ενήλικων (πεταλούδων) στις φερομονικές παγίδες δεν αποτελούν κριτήριο για την εφαρμογή χημικής επέμβασης.

Να σημειωθεί ότι οι προσβολές που προκαλεί το πράσινο σκουλήκι στο παρόν στάδιο του βαμβακιού δεν είναι σημαντικές λόγω της ικανότητας του φυτού να αναπληρώνει τα κατεστραμμένα καρποφόρα όργανα. Επίσης, η δράση του πράσινου και του ρόδινου σκουληκιού στο παρόν βλαστικό στάδιο του βαμβακιού, δύναται να αναχαιτιστεί από τη δραστηριότητα των ωφέλιμων εντόμων που έχουν εγκατασταθεί και που είναι χρήσιμα στις επόμενες και πιο καταστρεπτικές γενεές. Γι’ αυτό παρακαλούνται οι παραγωγοί να μην προβαίνουν σε χημική επέμβαση «προληπτικά», αφού οι αυξημένοι πληθυσμοί ωφέλιμων εντόμων που παρατηρούνται από τους επιτόπιους ελέγχους συμβάλλουν σημαντικά στην καταπολέμηση του πράσινου και ρόδινου σκουληκιού. Στο παρόν στάδιο και εφόσον απαιτηθεί χημική καταπολέμηση, τότε αυτή πρέπει να διενεργείται με εντομοκτόνα εκλεκτικής δράσης που είναι φιλικότερα προς τα ωφέλιμα έντομα.

Το πράσινο και το ρόδινο σκουλήκι

Πράσινο σκουλήκι: Στο παρόν στάδιο της καλλιέργειας, το κατώτατο όριο επέμβασης για το πράσινο σκουλήκι είναι 6-8 ζωντανές νεαρές   προνύμφες (σκουλήκια 1ου και 2ου σταδίου, μήκους μέχρι 1 εκατοστό) κατά μέσο όρο ανά 100 φυτά ή χρηστικά μία (1) νεαρή προνύμφη στα φυτά ενός μέτρου επί της γραμμής κατά μέσο όρο.

Ρόδινο σκουλήκι: Όσον αφορά στο ρόδινο σκουλήκι, στο στάδιο της ανθοφορίας το κατώτατο όριο επέμβασης είναι 20% προσβεβλημένων λουλουδιών (ροζέτες) σε τυχαίο δείγμα 100 λουλουδιών από τουλάχιστον 5 αντιπροσωπευτικά σημεία της φυτείας. Στις περιπτώσεις που από τον επιτόπιο έλεγχο προκύπτουν προσβολές σε ποσοστό άνω του 20%, τότε και μόνο θα πρέπει οι παραγωγοί να προβούν σε χημικό ψεκασμό. Σ’ όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις συνιστάται στους παραγωγούς να μην προβαίνουν σε βιαστικούς ψεκασμούς.

Η χημική καταπολέμηση του πράσινου σκουληκιού είναι πιο αποτελεσματική όταν γίνεται στο 1ο ή στο 2ο στάδιο της προνύμφης (μήκος έως 1 εκατοστό) διότι οι μεγαλύτερης ηλικίας προνύμφες δεν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες στα εντομοκτόνα. O ψεκασμός θα πρέπει να διενεργείται κατά τις απογευματινές ώρες και μετά τη δύση του ηλίου διότι αφενός μεν τότε αυξάνεται η δραστηριότητα των προνυμφών και κατ’ επέκταση η αποτελεσματικότητα του ψεκασμού, αφετέρου δε για την προστασία των μελισσών. Επισημαίνεται ότι εφόσον απαιτηθεί επέμβαση με φυτοπροστατευτικά μέσα και επαναληπτικοί ψεκασμοί, τότε είναι επιθυμητή η εναλλαγή σκευασμάτων διαφορετικής δράσης και διαφορετικής χημικής ομάδας κάθε φορά, και να αποφεύγεται η χρήση του ίδιου εντομοκτόνου περισσότερο από δύο (2) φορές την καλλιεργητική περίοδο για τη μείωση της πιθανότητας ανάπτυξης ανθεκτικότητας του σκουληκιού σε αυτό.