Γράφει

Γιάννης Παπαζαχαρίας*

Αναρωτιέμαι αν την ώρα που όλος ο πλανήτης πουλά Cabernet Sauvignon, Merlot, Chardonnay, με φοβερές προδιαγραφές και τα κρασιά των ποικιλιών αυτών τα παράγουν μεγάλοι οίκοι και ζηλευτοί οινολόγοι, ποιος είναι ο λόγος οι καταναλωτές ανά τον κόσμο να δοκιμάσουν τις παραπάνω ποικιλίες από έναν Έλληνα παραγωγό;

Ποια η σημασία στη διεθνή, αλλά και στην εγχώρια, αγορά ενός εξαιρετικού (ας πούμε) Cabernet Sauvignon;

Στις μέρες μας που η κλιματική αλλαγή προελαύνει και το κόστος παραγωγής – λόγω των καταστάσεων που ζούμε – έχει φτάσει σε δυσθεώρητα ύψη, η τιμή ενός ελληνικού κρασιού που έχει ως βάση του τις διεθνείς ποικιλίες, δεν είναι ανταγωνιστική στη διεθνή αγορά. Σε αυτά αν κανείς προσθέσει και το γεγονός της χρόνιας εμμονής των περισσότερων Ελλήνων παραγωγών να μην επενδύουν πρώτα – και πάνω από όλα – στο αμπέλι τους οδηγούμαστε σε ένα απίστευτα υψηλό κόστος παραγωγής. Δεν είναι τυχαίο πως τα κρασιά διεθνών ποικιλιών από την Ελλάδα που πάνε καλά σε πωλήσεις στις διεθνείς αγορές είναι αυτά των οινοποιείων που οι αμπελουργοί τους βρίσκονται πάνω από το αμπέλι με συνεχή φροντίδα και πρόληψη ώστε να προλαβαίνουν τις ασθένειες που προέρχονται από ακραία καιρικά φαινόμενα.

Στις διάφορες εκθέσεις γευσιγνωσίας που παρακολουθώ, υπάρχουν κρασιά των προαναφερόμενων ποικιλιών που προέρχονται από χώρες όπως η Χιλή που οι τιμές τους σε σχέση με τα ελληνικά είναι εξευτελιστικές και η ποιότητά τους, σε πολλές περιπτώσεις, είναι σαφέστατα καλύτερη.

Στη διπλανή μας Ιταλία που κλιματολογικά βρισκόμαστε περίπου στο ίδιο περίπου επίπεδο, η επένδυση στις γηγενείς ποικιλίες από τους παραγωγούς οδήγησε στην παραγωγή οίνων πολύ υψηλού επιπέδου που πρωταγωνιστούν στις διεθνείς αγορές. Ποιος δεν έχει ακουστά τα περίφημα Barolo, κρασιά που προέρχονται από τη ζώνη αμπελώνων της ομώνυμης περιοχής, που έχουν ως βάση τη γηγενή ποικιλία σταφυλιών Nebbiolo; Οι Ιταλοί επένδυσαν τόσο πολύ στον αμπελώνα τους που αυτός του Barolo ανακηρύχθηκε σε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς!

Το ερώτημα που προκύπτει επομένως είναι γιατί διεθνείς ποικιλίες και όχι Ξινόμαυρο, Αγιωργήτικο, Ασύρτικο, Ξυνιστέρι; Υπάρχουν αμπελώνες γηγενών ποικιλιών, ανά την Ελλάδα, που είναι ζηλευτοί και κυρίως παγκόσμια μοναδικοί. Υπάρχουν παραγωγοί που με μεράκι καλλιεργούν και επενδύουν σε αμπελοτόπια παλιά αλλά και σε νέες φυτεύσεις.

Έχουμε όλα τα εχέγγυα να κάνουμε ”μεγάλα” κρασιά με τις ελληνικές ποικιλίες.

Ένα παράδειγμα που συχνά χρησιμοποιώ με τους συνομιλητές μου είναι ο μοναδικός Βαγγέλης Γεροβασιλείου που με τη διορατικότητά του και – προφανώς – το επιχειρηματικό του δαιμόνιο ”ανέστησε” τη Μαλαγουζιά φυτεύοντας αμπελώνες στο μοναδικό μικροκλίμα της Επανομής με την αύρα του Θερμαϊκού και τη λάμψη του Ολύμπου.

Επειδή όμως στους Έλληνες – και στους Κύπριους αδερφούς μας – αρέσουν οι αναφορές στους Αρχαίους Έλληνες, όπως αρέσουν βέβαια και σε όλους τους λάτρεις της ιστορίας ανά τον κόσμο,  έχουμε ευρήματα που αποδεικνύουν την οινοπαραγωγή, αρχαίους αμπελώνες, κρασιά με ονομασία προελεύσεως “εμφιαλωμένα” σε αμφορείς!

Στη χώρα μας και στην Κύπρο υπάρχουν πάνω από 300 γηγενείς ελληνικές ποικιλίες αμπέλου που οι καλλιεργητές – αμπελουργοί, οινοποιοί και οινολόγοι μπορούν να ασχοληθούν, 36 δε από αυτές με ολοκληρωμένη την ανάλυση των γονιδιωµάτων τους.

Το ζητούμενο σήμερα είναι να κινήσουμε το ενδιαφέρον της διεθνούς αγοράς. Κι αυτό μπορούμε να το πετύχουμε κάνοντας μεγάλα κρασιά με τις γηγενείς ποικιλίες μας.

Για να γίνει αυτό, όμως, πρέπει πρώτα απ’ όλα να πιστέψουμε στον εαυτό μας. Να πιστέψουμε πως μπορούμε να το κάνουμε!

Και ύστερα να αρχίσουμε από τα βασικά: Από τις σωστές αμπελουργικές κινήσεις. Να μπει νέο αίμα στο χώρο, παιδιά με καινούργιες ιδέες και κέφι, που θα βγουν στην ύπαιθρο – τα κρασιά δεν γίνονται στην Αθήνα! Πρέπει να δουλευτούν οι ποικιλίες, να δουλευτεί το αμπέλι.

Γιατί άμα έχεις καλό αμπέλι, έχεις καλό σταφύλι. Και άμα έχεις καλό σταφύλι, μετά είναι ευκολότερο να έχεις καλό κρασί.

*Ο Γιάννης Παπαζαχαρίας είναι οινόφιλος και έμπορος κρασιού, με 25ετη εμπειρία στο χώρο του ελληνικού κρασιού – και συνεργάτης της εταιρείας FnB brokers που βοηθά τους Έλληνες παραγωγούς να εξάγουν τα προϊόντα τους.

Πηγή – krasiagr.com

Στην πολύπαθη Θεσσαλία, οι παραγωγοί αγωνιούν για τις καιρικές συνθήκες του Οκτωβρίου, καθώς δεν επιθυμούν άλλες βροχές, οι οποίες θα επιβαρύνουν τον ήδη επιβαρυμένο υδροφόρο ορίζοντα και θα τον καταστήσουν μη καλλιεργήσιμο.  Ιδιαίτερα στις ακόμη πλημμυρισμένες περιοχές του Νομού Μαγνησίας, στα παρακάρλια χωριά του Δήμου Κιλελέρ, στον κάμπο των Φαρσάλων, στη Φαρκαδόνα Τρικάλων και αλλού δεν προγραμματίζεται καμία σπορά, καθώς τα νερά θα αργήσουν να υποχωρήσουν από τα χωράφια. Στον αντίποδα και στις στεγνές περιοχές, όπως είναι οι Δήμοι Ελασσόνας, πρώην Νίκαιας, πρώην Ναρθακίου Φαρσάλων, οι παραγωγοί προετοιμάζονται για το όργωμα των χωραφιών. 

Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΘΕΣΓΗ Παναγιώτη Καλφούντζο «ήδη ξεκίνησαν οι σπορές στην ελαιοκράμβη, η οποία θα είναι μειωμένη κατά 50%, λόγω της περσινής μειωμένης τιμής που απόλαυσε στην αγορά. Θα ακολουθήσουν αρχές Νοεμβρίου οι φακές, ο βίκος και τα ψυχανθή τα οποία θα παρουσιάσουν αύξηση και μέσα Νοεμβρίου ακολουθούν τα σιτάρια και τα κριθάρια, τα οποία επίσης παρουσιάζουν αυξητική τάση. Γενικότερα η αύξηση που προγραμματίζεται στις ξηρικές καλλιέργειες έναντι των ποτιστικών σχετίζεται και με την επιδότηση που προβλέπει η νέα ΚΑΠ για την στροφή από τις ποτιστικές καλλιέργειες σε ξηρικές».

Ένα βασικό «μάθημα» για τις κατηγορίες ελαιολάδων, τα χαρακτηριστικά τους και τις χρήσεις τους από τους Δρ. Βασίλη Δημόπουλο και Άννα Μηλιώνη από το Εργαστήριο Γευσιγνωσίας Ελαιολάδου Καλαμάτας του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.

Το ελαιόλαδο κατηγοριοποιείται σε ποιότητες από την εποχή των αρχαίων Ρωμαίων, οι οποίοι είχαν προσδιορίσει με σαφήνεια πέντε κατηγορίες ανάλογα με τον βαθμό της ωριμότητας και της υγείας του ελαιοκάρπου, καθώς και τον τρόπο συγκομιδής του. Σήμερα, στο ράφι του σούπερ μάρκετ μπορούμε να διαβάσουμε στις ετικέτες των συσκευασιών «εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο», «παρθένο ελαιόλαδο», «ελαιόλαδο», «εξευγενισμένο ελαιόλαδο», «πυρηνέλαιο». Αντίθετα από τους αρχαίους Ρωμαίους, οι σημερινές κατηγορίες ίσως δεν είναι όσο ξεκάθαρες θα θέλαμε ως καταναλωτές για να κάνουμε συνειδητές επιλογές.

Εν αρχή είναι η κατηγορία του παρθένου ελαιολάδου. Με αυτόν τον όρο δηλώνουμε τα ελαιόλαδα εκείνα που έχουν προέλθει από ελιές μόνο με μηχανικές μεθόδους και χωρίς καμία χημική ή βιοχημική επεξεργασία. Δηλαδή ελαιόλαδο που παράγεται αποκλειστικά με την επεξεργασία των ελιών στο ελαιοτριβείο και χωρίς καμία πρόσμειξη με έλαια άλλης προέλευσης. Στην κατηγορία αυτή υπάρχουν τα εξαιρετικά παρθένα, τα παρθένα και τα λαμπάντε ή μειονεκτικά ελαιόλαδα. Προσοχή: ο όρος «παρθένο ελαιόλαδο» χρησιμοποιείται για να δηλώσει τόσο την υπερκατηγορία αλλά και την υποκατηγορία.

Η διαφορά ανάμεσα στις τρεις υποκατηγορίες του παρθένου ελαιολάδου καθορίζεται από μια σειρά χημικών μετρήσεων και από τη γευσιγνωστική ανάλυση. Αναφερόμενοι μόνο στις γευσιγνωστικές ιδιότητες, δηλαδή στην οσφραντική και γευστική αποτύπωση ενός ελαιολάδου, ένα παρθένο ελαιόλαδο χωρίς κανένα γευσιγνωστικό ελάττωμα και με αίσθηση φρουτώδους κατηγοριοποιείται ως εξαιρετικό παρθένο και ανήκει στην ανώτερη κατηγορία γευστικής και θρεπτικής ποιότητας.

Ένα παρθένο ελαιόλαδο με κάποιας έντασης γευσιγνωστικό ελάττωμα αλλά με απαραίτητη την αίσθηση του φρουτώδους κατηγοριοποιείται ως παρθένο και, τέλος, ένα παρθένο ελαιόλαδο με μεγάλης έντασης γευσιγνωστικό ελάττωμα και απουσία της αίσθησης του φρουτώδους είναι λαμπάντε (καύσιμο για τις λάμπες) ή, ελληνιστί, μειονεκτικό. Η τελευταία αυτή κατηγορία των παρθένων ελαιολάδων δεν επιτρέπεται να καταναλωθεί και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για άλλες χρήσεις ή για περαιτέρω χημική επεξεργασία. Το λαμπάντε ελαιόλαδο αντιστοιχεί στην πέμπτη κατηγορία των αρχαίων Ρωμαίων, οι οποίοι την όριζαν ως «χαμηλής ποιότητας ελαιόλαδο προερχόμενο από ελιές προσβεβλημένες από ασθένειες» – αυτό δυστυχώς προοριζόταν για κατανάλωση από τους δούλους και για μη εδώδιμες χρήσεις.

Η ασάφεια των ονομασιών στις κατηγορίες ποιότητας του ελαιολάδου συνεχίζεται με τον αριστοκρατικό όρο «εξευγενισμένο», το οποίο είναι λαμπάντε ελαιόλαδο που έχει υποστεί ραφινάρισμα, δηλαδή χημική ή βιοχημική επεξεργασία, για να αφαιρεθούν οι αρνητικές χημικές και γευσιγνωστικές του ιδιότητες. Το εξευγενισμένο ελαιόλαδο συνήθως αναμειγνύεται με παρθένα ελαιόλαδα, χωρίς να καταγράφεται όμως ούτε το ποσοστό ούτε η κατηγορία του παρθένου ελαιολάδου που έχει προστεθεί στην ανάμειξη. Στις συσκευασίες συχνά τέτοια ελαιόλαδα ονομάζονται απλώς «ελαιόλαδα».

Μια άλλη κατηγορία που θα βρούμε στο σούπερ μάρκετ είναι το πυρηνέλαιο. Είναι λάδι που προέρχεται από το κουκούτσι και την ψίχα της ελιάς μετά από ειδική επεξεργασία. Συχνά μπορεί να προστεθεί σε αυτό και παρθένο ελαιόλαδο.

Το παρθένο ελαιόλαδο, το εξευγενισμένο ελαιόλαδο και το πυρηνέλαιο είναι καλές λύσεις για το μαγείρεμα, ειδικά στους χώρους μαζικής εστίασης. Όταν χρησιμοποιούμε το ελαιόλαδο ωμό, είναι προτιμότερο να καταναλώνουμε το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο για να απολαμβάνουμε τη γευστική του υπεροχή και τα θρεπτικά του οφέλη.

Πηγή www.gastronomos.gr

Ενας ημεδαπός συνελήφθη το πρωί της Τετάρτης 4 Οκτωβρίου, από αστυνομικούς του Τμήματος Τροχαίας Δράμας, διότι εντοπίστηκε να κατέχει και να διακινεί με Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, 98 συσκευασίες που περιείχαν συνολικά 490 λίτρα ελαιόλαδου, για το οποίο υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι αποτελεί νοθευμένο – μη κανονικό προϊόν. Κατασχέθηκαν οι ανωτέρω ποσότητες ελαιόλαδου, ενώ ενεργείται προανάκριση από το Αστυνομικό Τμήμα Δράμας.

 Πολύ κοντά στην παραγωγή φελλού από δένδρα  που φυτεύτηκαν πειραματικά από το ΕΘΙΑΓΕ – Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης (ΙΔΕ) σε τρεις περιοχές, βρίσκονται πλέον οι ερευνητές του Ινστιτούτου. Τα αποτελέσματα έρευνας στο αγρόκτημα του ΙΔΕ, έδειξαν ότι η πρώτη παραγωγή φελλού θα αρχίσει το 2015, από σπόρους που φυτεύτηκαν το 1989. 

Σε μια επίσκεψη στο αγρόκτημα του ΙΔΕ, στα Λουτρά Θέρμης (Ν.Θεσσαλονίκης) οι ερευνητές του Ινστιτούτου μας έδωσαν πολύ χρήσιμες πληροφορίες και κάνανε μια ενδεικτική εκφλοίωση ”αρσενικού” φλοιού για τις ανάγκες του ρεπορτάζ.

Η ταυτότητά της

Η φελλοφόρος δρυς (Quercus suber L.) είναι ένα δικοτυλήδονο φυτό της οικογένειας των Φηοειδών (Fagaceae), που απαντά σε πολλές μεσογειακές χώρες και μαζί με την ελιά θεωρούνται ως τα πολυτιμότερα δένδρα της λεκάνης της Μεσογείου, συχνά αποκαλούμενα ”χρυσοφόρα” δένδρα. Η χρυσοφορία της οφείλεται στο φλοιό της με τις μοναδικές μονωτικές του ιδιότητες, την ελαστικότητά του και το μικρό βάρος.

Η φυσική εξάπλωση του είδους είναι κυρίως στην Ιβηρική χερσόνησο (Πορτογαλία, Ισπανία), αλλά φύεται και σε άλλες χώρες, όπως Iταλία, Γαλλία, Μαρόκο και Αλγερία. Εκτεταμένες αναδασώσεις εφαρμόστηκαν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως Ρωσία  και Βουλγαρία (1950).

Η φελλοφόρος δρυς είναι είδος φωτόφιλο, θερμοξηρόβιο, προσαρμοσμένο στο μεσογειακό κλίμα, ανθεκτικό στις πυρκαγιές και ευδοκιμεί σε πυριτικά εδάφη, ενώ αποφεύγει τα αργιλώδη και αυτά τα οποία εδράζονται επί ασβεστολιθικών πετρωμάτων. Είναι ένα ποικιλόμορφο είδος, το οποίο αρχίζει να ανθοφορεί σε ηλικία 15-20 ετών και εμφανίζεται με πολλές ποικιλίες στα φύλλα και στους καρπούς. Οι κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν την εξάπλωση του είδους, είναι η θερμοκρασία και το ύψος βροχής. Δεν αντέχει σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες (-15οC)  και παρουσιάζει τη μεγαλύτερη απόδοση σε υγρές και βροχερές περιοχές (μέσο ετήσιο ύψος κατακρημνισμάτων 600 – 800 mm) με μικρή ξηροθερμική περίοδο.

Η φελλοφόρος δρυς (Quercus suber L.) είναι ένα δικοτυλήδονο φυτό της οικογένειας των Φηοειδών (Fagaceae), που απαντά σε πολλές μεσογειακές χώρες

Χρήσεις

Παραγωγή φελλού. Το κύριο προϊόν της φελλοφόρου δρυός είναι ο φελλός, που παράγεται από τον εξωτερικό φλοιό, ο οποίος αναπτύσσεται σε μεγάλο πάχος και αφαιρείται περιοδικά, αναπαραγόμενος από το δένδρο. Η αφαίρεση αρχίζει όταν το δένδρο έχει διάμετρο 20 – 25 εκ. και επαναλαμβάνεται κάθε 8 – 10 έτη, ως μία ηλικία  50 – 300 ετών.

Πάνω από το 52% της παγκόσμιας παραγωγής φελλού παράγεται στην Πορτογαλία. Η μέση παραγωγή φελλού σε παγκόσμια κλίμακα υπολογίζεται σε 150 χλγ. ξηρού βάρους φλοιού ανά στρέμμα και δεκαετία, ωστόσο, στη βιβλιογραφία αναφέρονται περιπτώσεις με υψηλότερες αποδόσεις (200 έως 500 χλγ./10ετία).  Ο φελλός επιφέρει υψηλά οικονομικά οφέλη, διότι είναι ένα ασυναγώνιστο προϊόν με φυσικές και μηχανικές ιδιότητες (ελαφρότητα, αδιαπερατότητα, κακή αγωγιμότητα, αντοχή στην τριβή, ανθεκτικότητα στην καύση κ.ά.) έχει ευρείες εφαρμογές (π.χ. σανδαλοποιία, οινοποιία, χειροτεχνία, οικοδομικές κατασκευές).

Σήμερα μεγάλη ώθηση στην ευρύτερη χρήση του φελλού, έδωσε η δυνατότητα θρυμματισμού και άλεσης του φλοιού (φυσικού φελλού) και συγκόλλησης των τεμαχίων. Με τον τρόπο αυτό  παράγονται και σύνθετα προϊόντα φελλού (θρυματοφελλός, composition cork), όπως συνθετικά μηχανών (φλάντζες), μονωτικές πλάκες (corkboard) που χρησιμοποιούνται ευρύτατα σε ψυγεία και πολλές κατασκευές για θερμική και ηχητική μόνωση. Δε βρέθηκαν μέχρι σήμερα υποκατάστατα στις βιομηχανίες κρασιού, φαρμάκων, αυτοκινήτων που να ανταγωνίζονται το φυσικό φελλό. Εξάλλου, η χημική βιομηχανία παραγωγής υποκατάστατων του φελλού βρίσκεται σε μειονεκτική θέση με την εξάντληση των αποθεμάτων πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα που αποτελούν τα βασικά υλικά παραγωγής.

Παραγωγή τεχνικού ξύλου

Το ξύλο της φελλοφόρου δρυός είναι όμοιο στη δομή με την αριά (Q. ilex) και την ευθύφλοιο δρυ (Q. cerris). Γενικά, το ξύλο δουλεύεται εύκολα και δίνει ένα πολύ ωραίο φινίρισμα. Οι κύριες τεχνικές εφαρμογές του είναι στην επιπλοποιία, βιομηχανία παρκέτων, βαρελοποιία, κατασκευή κόντρα-πλακέ και διακοσμητικού καπλαμά.

Συνδυασμένη παραγωγή προϊόντων

Η φελλοφόρος δρυς είναι κατάλληλο είδος για συστήματα χρήσης γης που συνδυάζουν την παραγωγή δασικών προϊόντων και βοσκήσιμης ύλης (δασολιβαδικό  ύστημα) ή την παραγωγή δασικών και γεωργικών προϊόντων και βοσκήσιμης ύλης (αγροδασολιβαδικό σύστημα). Σε τέτοια συστήματα παράγονται ταυτόχρονα στη μονάδα επιφάνειας βοσκήσιμη ύλη, καυσόξυλα, κάρβουνο, φελλός, ξυλεία, βελανίδια, τανίνη και κτηνοτροφικά προϊόντα. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι ένα τέτοιο ύστημα χρήσης γης μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βοσκότοπος τα δύο πρώτα έτη και στο τρίτο έτος να σπαρθεί με δημητριακά, τα οποία θερίζονται το επόμενο έτος. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζεται εισόδημα από τα πρώτα έτη της φυτείας και όχι μετά από 20 – 25 έτη που θα αρχίσουν να παράγονται τα δασικά προϊόντα. 

Προοπτικές για τη χώρα μας

Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν φυσικές συστάδες της φελλοφόρου δρυός. Ωστόσο, πολλές περιοχές έχουν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξή της και θα μπορούσαν να δημιουργηθούν τεχνητές φυτείες. Για τέτοιες φυτείες, κατάλληλες είναι οι παραθαλάσσιες, ημιορεινές και ορεινές περιοχές (ετήσια βροχόπτωση 600 – 800 mm), με μικρή διάρκεια ξηροθερμικής περιόδου. Παρουσιάζει μεγάλο εύρος ανοχής σε φυσικές και εδαφικές ιδιότητες εδάφους, ωστόσο, ενδείκνυται να φυτεύεται σε εδάφη ελαφρώς όξινα (pH: 4,5 – 6,0), χαλαρά και αμμώδη με χαμηλή περιεκτικότητα σε οργανική ουσία και ασβέστιο.

Αναμενόμενα οφέλη

Η δημιουργία φυτειών με φελλοφόρο δρυ στη χώρα μας κρίνεται οικονομικά σκόπιμη, διότι θα εξασφαλισθεί η παραγωγή ενός ακριβού υλικού (φελλού) μακροπρόθεσμα και θα μειωθεί σημαντικά η εισαγωγή φελλού από άλλες χώρες. Η εκφλοίωση και η απόληψη του φελλού θα γίνει όταν το δένδρο θα φτάσει σε ηλικία 25-30 ετών και η περίμετρος στο στηθιαίο ύψος θα ξεπεράσει τα 60 εκ. Στη συνέχεια οι απολήψεις του φελλού θα επαναλαμβάνονται κάθε 8 – 10 έτη και θα συνεχίζονται για πολλά έτη (ηλικία δένδρου 150 – 300 έτη).

Στην Ελλάδα, πολλές περιοχές έχουν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξή της και θα μπορούσαν να δημιουργηθούν τεχνητές φυτείες

Για τη χώρα μας υπολογίζεται ότι, σε περιοχές με κατάλληλες κλιματικές και εδαφικές συνθήκες, η παραγωγή του φελλού θα ξεπεράσει τα 100 χλγ. ξηρού βάρους φλοιού/στρέμμα.

Είναι προφανές ότι η δημιουργία φυτειών αποκλειστικά και μόνο για παραγωγή φελλού είναι αποθαρρυντική εξαιτίας της μεγάλης καθυστέρησης εσόδων. Για το λόγο αυτό, η δημιουργία συστάδων φελλοφόρου δρυός που συνδυάζουν την παραγωγή ποικίλων προϊόντων, είναι τα πλέον κατάλληλα συστήματα χρήσης γης. Η αειφόρος διαχείριση αυτών των συστημάτων, σύμφωνα με τις αρχές της πολυλειτουργικότητας, θα συμβάλλει στην προστασία του εδάφους, των υδάτων, της ατμόσφαιρας, καθώς και της ποικιλομορφίας των ειδών και των χαρακτηριστικών των δασικών τοπίων, αλλά και στην αύξηση του εισοδήματος των κατοίκων των ημιορεινών και ορεινών μειονεκτικών περιοχών.

Πιλοτικές φυτεύσεις

Η φελλοφόρος δρυς δοκιμάζεται πειραματικά από το ΕΘΙΑΓΕ – Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών Θεσσαλονίκης (ΙΔΕ) σε τρεις περιοχές, στο αγρόκτημα του ΙΔΕ, στα Λουτρά Θέρμης του Ν. Θεσσαλονίκης στην περιοχή Βρασνών του Ν. Θεσσαλονίκης, και στην περιοχή Ιερισσού (Γομάτι) του Ν. Χαλκιδικής. Οι πειραματικές φυτείες είναι σήμερα ηλικίας 23 ετών. Το φυτευτικό υλικό (σπόροι, βελανίδια) προήλθε από περιοχή της νότιας Βουλγαρίας (Πετρίτσι) από φυτείες που φυτεύτηκαν το 1950 και δοκιμάστηκαν σε αντίξοες συνθήκες, όπως υποβαθμισμένα εδάφη, χαμηλές θερμοκρασίες (-27οC) και παρατεταμένη ξηρασία.

Ειδικότερα, στο αγρόκτημα του ΙΔΕ υπάρχουν μόνιμες σποροπαραγωγικές πειραματικές επιφάνειες, όπου τις δύο τελευταίες δεκαετίες (1990-2011) δοκιμάζονται δύο υποείδη και διάφοροι φαινότυποι. Το υποείδος Q. suber ssp. eusuber προσαρμόστηκε καλύτερα συγκρινόμενο με το υποείδος Q. suber ssp. occidentalis. Οι κλιματικές συνθήκες, ιδιαίτερα στα πρώτα έτη φύτευσης, παίζουν σπουδαίο ρόλο στην πορεία εξέλιξης και προσαρμογής της φελλοφόρου δρυός. Η ξηρασία του 1993 (ετήσιο ύψος βροχής 225 χλστ., ΜΟ περιοχής = 453 χλστ.) και οι χαμηλές θερμοκρασίες των ψυχρότερων μηνών (Δεκέμβριος, Ιανουάριος) των ετών 2001 και 2002 (-11oC, ΜΟ περιοχής= -5,5) επηρέασαν αρνητικά την επιβίωση και εξέλιξη των δενδρυλλίων της φελλοφόρου δρυός (20% των φυτών ξηράθηκαν συνολικά εξαιτίας των ακραίων καιρικών συνθηκών).

Τα αποτελέσματα έρευνας στο αγρόκτημα του ΙΔΕ έδειξαν ότι η πρώτη παραγωγή φελλού θα αρχίσει το 2015 (όταν τα δένδρα θα φθάσουν στην ηλικία των 25 ετών) και όταν η στηθιαία διάμετρος των δένδρων θα ξεπεράσει τα 20-25 εκ. Το 2009, συλλέχθηκαν σπόροι (βαλανίδια) από 17 επιλεγμένα δένδρα (φαινοτύπους) και διερευνήθηκε η πορεία φυτρωτικότητας και επιβίωσης των φυταρίων. Από τους επιλεγμένους και υγιείς σπόρους παρήχθησαν 1.600 βωλόφυτα φυτάρια, τα οποία θα φυτευτούν σε κατάλληλα περιβάλλοντα.

Για παράδειγμα, θα χρησιμοποιηθούν για την περιβαλλοντική αποκατάσταση επιλεγμένων θέσεων των ορυχείων της περιοχής Πτολεμαΐδας της ΔΕΗ ΑΕ, με σκοπό τη δημιουργία ενός δασολιβαδικού συστήματος που θα βελτιώνει το τοπίο και θα αποφέρει εισόδημα από τα πρώτα έτη.

Πληροφορίες: Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών
570 06 Βασιλικά Θεσσαλονίκης
τηλ.: 2310 461171-2, e-mail: [email protected]

Δρ Ιωάννης Σπανός, Τακτικός Ερευνητής
Δρ Παναγιώτης Πλατής, Τακτικός Ερευνητής
Γεώργιος Γιακζίδης, Δασολόγος
Δρ Θωμάς Παπαχρήστου, Τακτικός Ερευνητής
Ινστιτούτο Δασικών Ερευνών

Πηγή – krasiagr.com

Οι λόγοι που οι εργάτες εγκαταλείπουν μαζικά την Ελλάδα αναζητώντας καλύτερη τύχη σε άλλες χώρες είναι κατά βάση οι χρονοβόρες διαδικασίες που αντιμετωπίζουν για να αποκτήσουν τα νόμιμα έγγραφα διαμονής, οι καθυστερήσεις στη διαδικασία μετάκλησης, αλλά και οι χαμηλές απολαβές.

Από την άλλη πλευρά, η δυσκολία εξεύρεσης ανθρώπινου δυναμικού προκαλεί ντόμινο συνεπειών, καθώς οι αγρότες δεν μπορούν να καλλιεργήσουν τα χωράφια τους, η παραγωγή δεν μπορεί να συγκομιστεί, ενώ οδηγεί και σε μπαράζ ανατιμήσεων στα αγροτικά προϊόντα, λόγω της αύξησης των μεροκάματων για τους εργάτες που έχουν απομείνει στην Ελλάδα.

ΚΡΗΤΗ 

Σοβαρό πρόβλημα αντιμετωπίζει η Κρήτη, που εμφανίζει ένα κενό 15.000-17.000 εργατών γης. «Οι ανάγκες του νησιού, σε όλες τις Περιφερειακές Ενότητες, ανέρχονται σε περίπου 25.000 εργατικά χέρια και αυτήν τη στιγμή έχουμε το πολύ 10.000. Υπάρχει ένα έλλειμμα 15.000-17.000 εργατών», δηλώνει στον eleftherostypos της Κυριακής ο Μιχάλης Διανιτάκης, γενικός γραμματέας του Ενιαίου Αγροτικού Συλλόγου Ιεράπετρας, που διαθέτει κηπευτικά, ελαιοκομικά και ανθοκομικά προϊόντα.

Ο ίδιος εξηγεί ότι, ενώ συνήθως το καλοκαίρι καλλιεργείται στην Κρήτη το 10% της ετήσιας παραγωγής ντομάτας, φέτος οι αγρότες δεν καλλιέργησαν, καθώς δεν είχαν εργάτες. Μάλιστα, ένα ποσοστό 15%-20% των παραγωγών θερμοκηπιακής ντομάτας, που θα αρχίσει να βγαίνει από τα τέλη Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου, δεν έχει κάνει προς το παρόν τίποτα.

«Η εγκατάλειψη της καλλιέργειας συνεπάγεται μειωμένη παραγωγή και κατ’ επέκταση και αύξηση των τιμών», επισημαίνει ο κ. Διανιτάκης. Προσθέτει, δε, ότι τα μεροκάματα, από τα 30 ευρώ που ήταν για τους ανειδίκευτους και 35 ευρώ για τους παλιούς εργάτες, πέρυσι έφτασαν μέχρι και τα 50  -55 ευρώ, ενώ φέτος ξεκινούν από τα 35 ευρώ για τους νέους και αγγίζουν τα 45 ευρώ για όσους έχουν πολλά χρόνια εμπειρίας.

Σε ό,τι αφορά τα είδη των καλλιεργειών στην Κρήτη που τίθενται σε κίνδυνο είναι τα θερμοκηπιακά προϊόντα, όπως ντομάτες, αγγούρια, πιπεριές, οι ελιές και το περίφημο κρητικό ελαιόλαδο, τα αμπέλια, αλλά και η ζωική παραγωγή.

«Υπάρχουν καλλιέργειες που είναι εποχικές και κάποιες μόνιμες. Για παράδειγμα, στα θερμοκήπια η απασχόληση είναι για 9-10 μήνες, ενώ στην ελαιοκομία και την αμπελουργία για 2-3 μήνες», επισημαίνει ο γενικός γραμματέας του Ενιαίου Αγροτικού Συλλόγου Ιεράπετρας.  

ΗΛΕΙΑ

«Τρύπα» 10.000 εργατών παρουσιάζει και η Ηλεία, με την καλλιέργεια της φράουλας να απειλείται. «Με βάση τις εκτάσεις φράουλας που καλλιεργούνται στην περιοχή μας και αγγίζουν τα 20.000 στρέμματα, χρειαζόμαστε 15.000 εργάτες, όμως έχουμε μόλις 5.000. Σε λίγο καιρό ξεκινούν οι φυτεύσεις και τα χέρια δεν επαρκούν», τονίζει ο γεωπόνος και φυτωριούχος φράουλας, Φάνης Παπανικολόπουλος.

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι φυτεύσεις φράουλας ξεκινούν τον Οκτώβριο και έπειτα η συγκομιδή φτάνει μέχρι τα τέλη Μαΐου με αρχές Ιουνίου, οπότε οι εργάτες έχουν μια μόνιμη απασχόληση, ενώ κατά την καλοκαιρινή περίοδο μπορούν να δουλέψουν σε χωράφια όπου καλλιεργούνται καρπούζια.

«Η διαρροή εργατών είναι συνεχής. Πηγαίνουν σε χώρες που τους προσφέρουν νομιμότητα, όχι καλύτερα μεροκάματα», εξηγεί ο κ. Παπανικολόπουλος.  

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Από εργατικά χέρια έχει «ξεμείνει» και η Κεντρική Μακεδονία, καθώς, σύμφωνα με εκτιμήσεις, λείπουν περίπου 10.000. Οι παραγωγοί στη Χαλκιδική είναι σε απόγνωση, καθώς από τα μέσα Σεπτεμβρίου έως και τα μέσα Οκτωβρίου βρίσκεται σε εξέλιξη η συγκομιδή της πράσινης ελιάς και φοβούνται μήπως δεν προλάβουν να τη μαζέψουν από τα δέντρα.

Και σε άλλες περιοχές όμως της περιφέρειας οι αμπελοκαλλιεργητές αναζητούν απεγνωσμένα εργάτες για τη συγκομιδή των σταφυλιών, που διαρκεί έως τα τέλη Οκτωβρίου, ενώ αντίστοιχα προβλήματα αντιμετωπίζουν η Ημαθία και η Πιερία, καθώς στις 15 Οκτωβρίου ξεκινά η συγκομιδή των ακτινιδίων.

ΜΕΣΣΗΝΙΑ

Υπό απειλή είναι τα κηπευτικά, αλλά και οι ελαιοποιήσιμες ελιές στη Μεσσηνία, δεδομένου ότι τα εργατικά χέρια έχουν μειωθεί κατά 50% σε σχέση με το 2021, από τα 6.000 σε 3.000.

«Πώς θα λειτουργήσουν τα θερμοκήπια χωρίς προσωπικό; Έχουμε μειώσει την παραγωγή, επειδή φοβόμαστε μήπως δεν μπορέσουμε να τη συγκομίσουμε. Πώς θα μαζευτούν οι ελιές για να παραγάγουμε ελαιόλαδο; Απειλείται η βιωσιμότητα των καλλιεργειών μας, αν δεν λυθεί άμεσα το πρόβλημα», υπογραμμίζει παραγωγός από τα Φιλιατρά.

Μάλιστα, πριν από λίγες ημέρες, ο Αγροτικός Σύλλογος Φιλιατρών εξέδωσε ανακοίνωση, με την οποία απηύθυνε έκκληση στην Πολιτεία να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την ενεργοποίηση των διακρατικών συμφωνιών της Ελλάδας με την Αίγυπτο και το Μπανγκλαντές για την έγκαιρη παρουσία εργατών εν όψει και της έναρξης της ελαιοκομικής περιόδου.

ΜΕΓΑΡΑ

Έλλειμμα 3.000 εργατών καταγράφεται και στα Μέγαρα, όπου καλλιεργούνται, κυρίως, φυλλώδη λαχανικά, όπως μαρούλι, σπανάκι κ.λπ., αλλά και κηπευτικά.

«Όλη η γη είναι εγκαταλελειμμένη. Εγώ που είμαι ένας μικρός παραγωγός απασχολούσα 18 άτομα και τώρα μου έχουν μείνει μόλις 3-4. Εχουν απομείνει 700-800 εργάτες και μας λείπουν άλλοι 3.000. Αντίστοιχη είναι η εικόνα σε ολόκληρη την Αττική», αναφέρει στον «Ε.Τ.» της Κυριακής ο παραγωγός Γιώργος Παπαβασίλης.

ΛΑΡΙΣΑ

Κενό 1.500-1.800 εργατών εμφανίζει και η Λάρισα, με τα μεγαλύτερα προβλήματα να καταγράφονται σε αμπέλια, μήλα, ντομάτες και κτηνοτροφικές μονάδες.

«Δεν μπορούμε να συγκομίσουμε τα σταφύλια από τα αμπέλια. Ο τρύγος ολοκληρώνεται σε 15-20 μέρες και έχουμε ήδη έναν μήνα και ακόμα δεν έχουμε τελειώσει. Θα σαπίσουν τα σταφύλια», δηλώνει ο πρόεδρος της Ένωσης Λαρισαίων Αγροτών.

Από την πλευρά του, ο πρώην αργοτοσυνδικαλιστής Χρήστος Σιδερόπουλος σημειώνει ότι εργατικά χέρια, που λείπουν, χρειάζονται και για τη συγκομιδή των μήλων στην Αγιά, στις ντομάτες στα Φάρσαλα, αλλά και οι κτηνοτρόφοι της περιοχής.

«Οι ανάγκες είναι τεράστιες και δεν μπορούμε να τις καλύψουμε. Το πρόβλημα δεν λύνεται και υπάρχει μεγάλη γραφειοκρατία, με πολλά χαρτιά και βεβαιώσεις που καθιστά την εξεύρεση εργατών ακόμα πιο δύσκολη», υπογράμμισε.

Ανάλογα προβλήματα εντοπίζονται σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας, τόσο τις ηπειρωτικές όσο και τις νησιωτικές, με τα αρμόδια υπουργεία να αναζητούν τρόπους για να μην οδηγηθεί σε μαρασμό η ελληνική ύπαιθρος.

ΚΕΝΑ ΣΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΡΗΤΗ

Έλλειμμα

15.000-17.000 εργάτες

Σε κίνδυνο

Θερμοκήπια, κηπευτικά, ελιές, αμπέλια

ΗΛΕΙΑ

Έλλειμμα

10.000 εργάτες

Σε κίνδυνο

Φράουλες

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Έλλειμμα

10.000 εργάτες

Σε κίνδυνο

Βρώσιμες ελιές, αμπέλια, ακτινίδια

ΜΕΣΣΗΝΙΑ

Έλλειμμα

3.000 εργάτες

Σε κίνδυνο

Κηπευτικά, ελιές

ΜΕΓΑΡΑ

Έλλειμμα

3.000 εργάτες

Σε κίνδυνο

Φυλλώδη λαχανικά, κηπευτικά

ΛΑΡΙΣΑ

Έλλειμμα

1.500-1.800 εργάτες

Σε κίνδυνο

Αμπέλια, μήλα, ντομάτες, κτηνοτροφικές μονάδες

ΕΡΓΑΤΙΚΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΝΟΜΙΜΕΣ ΟΔΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ

Διμερείς συμφωνίες με τρίτες χώρες για να καλυφθούν τα κενά

Δεν είναι η πρώτη φορά που το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου αναζητά λύσεις για την έλλειψη εργατικών χεριών μέσω νόμιμων οδών μετανάστευσης. Το ημερολόγιο γράφει 22 Μαρτίου του 2022, όταν η ελληνική Βουλή ψηφίζει τροπολογία που επανέρχεται σε ισχύ η διάταξη για άμεση μετάκληση εργατών γης από το εξωτερικό με εξαιρετικά γρήγορες διαδικασίες, ώστε να αντιμετωπιστούν οι αυξημένες καλλιεργητικές ανάγκες.

Παράλληλα, το υπουργείο Μετανάστευσης θεσμοθέτησε και μία νέου τύπου άδεια όπου ο εργοδότης μπορεί να καλεί πρόσφυγες και μετανάστες τρίτων χωρών -χωρίς τις οικογένειές τους- για εργασία στην Ελλάδα. Η νέα αυτή άδεια διαμονής εποχικής εργασίας έχει διάρκεια ισχύος από ένα έως πέντε έτη για να μη χρειάζεται να εκδίδεται κάθε χρόνο νέα εθνική θεώρηση που αφορά το ίδιο πρόσωπο. Η περίοδος διαμονής και απασχόλησης του πολίτη τρίτης χώρας είναι συνολικής διάρκειας εννέα μηνών για κάθε περίοδο δώδεκα μηνών.

Περίπου ενάμιση χρόνο μετά, ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου της Ελλάδας επανέρχεται στο ζήτημα, καθώς η έλλειψη εργατικών χεριών σε συγκεκριμένους κλάδους έχει αυξηθεί δραματικά. Το υπουργείο Μετανάστευσης και το υπουργείο Εξωτερικών αναμένεται να συνεχίσουν τις διμερείς συμφωνίες για τις μετακλήσεις εργαζομένων από τρίτες χώρες. Στόχος του υπουργείου Μετανάστευσης είναι να μην ενθαρρύνει περισσότερη παράτυπη μετανάστευση, αλλά να ενισχύσει τα δημόσια έσοδα με φόρους και εισφορές για την απασχόληση και βοηθά στην αντιμετώπιση των δραματικών ελλείψεων σε ορισμένους τομείς και ταυτόχρονα την πάταξη της μαύρης και αδήλωτης εργασίας.     

Μέχρι τα Χριστούγεννα, σύμφωνα με τον υπουργό, θα έχει υπογραφεί μια σειρά από διμερείς συμφωνίες με διάφορες χώρες, όπως η Ινδία, όπου η πρόσφατη επίσκεψη του Ινδού πρωθυπουργού επέσπευσε τις διαδικασίες. Εκτός όμως από χώρες της Ασίας, το υπουργείο Μετανάστευσης προσανατολίζεται και σε εργάτες γης από τη Μολδαβία, τη Γεωργία και την Αίγυπτο.

Καλύτερα μεροκάματα

Την ίδια στιγμή, έχουν φύγει πάρα πολλοί μετανάστες, κυρίως αλβανικής καταγωγής, τα χρόνια του κορονοϊού, ψάχνοντας καλύτερα μεροκάματα στην Ιταλία και σε χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Συνολικά στη χώρα μας έχουμε 700.000 νόμιμους μετανάστες, οι μισοί εκ των οποίων είναι αλβανικής καταγωγής, οι άλλοι μισοί, κυρίως, από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Αυτός ο αριθμός ήταν αρκετά υψηλότερος, έχει μειωθεί περίπου κατά 180.000 τα τελευταία πέντε χρόνια και υπάρχουν, όπως υπολογίζουν οι υπηρεσίες του υπουργείου, και περίπου 300.000, δεν είναι σίγουρος ο αριθμός, διότι μιλάμε για παράτυπους, μετανάστες χωρίς χαρτιά. Σε αυτόν τον πληθυσμό των 300.000 θα υπάρξει, πρόθεσή μας είναι, μία λελογισμένη παρέμβαση, χωρίς να δημιουργείται, επαναλαμβάνω, κανένας νέος μαγνήτης για προσέλκυση περαιτέρω παράνομων ροών, γιατί αυτός είναι πάντα ο κίνδυνος», επισήμανε ο υπουργός.

Πηγή – eleftherostypos.gr

Ονομάζεται και καρπός των θεών, είναι από τους πιο υγιεινούς στον κόσμο. Μπορείτε να το καλλιεργήσετε σε δέντρο που είναι κατάλληλο και για μικρό κήπο

Οι γείτονές μας οι Ισπανοί, για να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο της κλοπής ελαιόκαρπου βρήκανε την εξής πατέντα: Φτιάξανε ομοιώματα ελιάς που είχαν χρήση GPS και ενεργοποιούνταν όταν απομακρύνονταν από τον συγκεκριμένο χώρο, είπε στην ΕΡΤ ο αντιπρόεδρος της Αγροτικής Εταιρικής Σύμπραξης – Ένωση Ηρακλείου Μύρωνας Χιλετζάκης.

Με το που έφευγε από το στίγμα του, ερχόταν κατευθείαν όλη η διαδρομή που έκανε στο smart phone του παραγωγού.

Εφόσον αυτό έχει νομοθετηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει εφαρμοστεί σε ευρωπαϊκό κράτος σκεφτόμαστε να κάνουμε κι εδώ κάτι ανάλογο.

Οι παραγωγοί κάθονται και φυλάνε τα ελαιόδεντρα τους, γιατί 100 κιλά λάδι κάνει σήμερα 1.000 ευρώ. Πριν από λίγες ημέρες είχαμε κάποια κρούσματα στην ενδοχώρα του νομού Ηρακλείου κάποιοι πήγαν και έκλεψαν λάδι.

Μέχρι τώρα στα κτηματικά της Κρήτης, και για ελιές, αλλά για σύνορα οικοπέδων, όχι για το λάδι και για ελαιόκαρπο, υπήρχαν κάποια περιστατικά διεκδίκησης.

Πέρυσι το νησί παρήγαγε 130.000 τόνους ελαιόλαδο. Φέτος οι εκτιμήσεις μας είναι περίπου στους 30 με 35.000 τόνους. Η παραγωγή είναι πάρα πολύ μειωμένη. Θα αναγκαστούν παραγωγοί που έβγαλαν πέρυσι λάδι εφέτος να αγοράσουν λάδι για το σπίτι τους.

#   Η τιμή του λαδιού σήμερα στον παραγωγό είναι 8,40 ευρώ/λίτρο συν ΦΠΑ, στο ράφι είναι 13,25 ευρώ/λίτρο.

#  Δυστυχώς εδώ υπάρχει μία μεγάλη αισχροκέρδεια γιατί το 80% του ελαιόλαδου έφυγε πέρυσι από τους παραγωγούς στην τιμή 4,5  με 5 ευρώ το λίτρο και σήμερα βλέπουμε αυτά τα λάδια στο ράφι με 13,25 ευρώ το λίτρο.

Πηγή – ertnews.gr