Ανοιχτή πρόσκληση για διάλογο στους αγρότες που διαδηλώνουν απηύθυνε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Λευτέρης Αυγενάκης.

Ακόμα και σήμερα είστε καλοδεχούμενοι, είπε σε αγρότες από την Επανομή και τη Λάρισα με τους οποίους είχε τηλεοπτικό διάλογο από τον ΑΝΤ1, διευκρινίζοντας ότι όσοι έχουν ζητήσει ραντεβού έχει συναντηθεί μαζί τους, χωρίς να τον νοιάζουν οι κομματικές ταυτότητες του καθενός.

Στη συζήτηση που έγινε, ο ΥπΑΑΤ τόνισε ότι κατανοεί τις αγωνίες και ανασφάλειες που νιώθουν οι αγρότες λόγω της κλιματικής κρίσης και αναφέρθηκε εκτενώς στα μέτρα που έχει λάβει το υπουργείο για τη Θεσσαλία. Τις προκαταβολές αποζημιώσεων ύψους 150 εκατ. που έχουν καταβληθεί, σε χρόνοι ρεκόρ, για τη φυτική παραγωγή  και το ζωικό κεφάλαιο που χάθηκαν και τη δέσμευση 260 εκατ. ευρώ που έχει κάνει η κυβέρνηση για να πληρώσει ο ΕΛΓΑ αποζημιώσεις.

Η εξόφληση των αποζημιώσεων όπως είπε, θα γίνει έως τις 30 Ιουνίου και το ύψος τους δεν μπορεί να προσδιοριστεί σήμερα, αφού εξαρτώνται από το αποτέλεσμα των ελέγχων που γίνονται.  Σημείωσε δε, ότι οι προκαταβολές στις αποζημιώσεις που έχουν δοθεί είναι έως και 40% υψηλότερες από εκείνες που δοθηκαν στον ΙΑΝΟ.

Το μέτρο 5.2 του ΠΑΑ

Αναφέρθηκε στο μέτρο 5.2  του ΠΑΑ μέσω του οποίου οι κτηνοτρόφοι να μπορέσουν να αντικαταστήσουν δωρεάν, με κάλυψη 100% και τα ζώα που έχασαν αλλά και τους στάβλους, για τους οποίους μέσω ΓΕΩΤΕΕ έχουν εξασφαλισθεί και δωρεάν μελέτες.

Ειδικό πρόγραμμα εξελίσσεται και για τις παρακάρλιες περιοχές. Πρόκειται για περίπου 180.000 στρέμματα τα οποία βρίσκονται κάτω από το νερό και η κυβέρνηση θα συνεχίσει επί διετία να καλύπτει τους παραγωγούς των οποίων οι καλλιέργειες είναι πλημμυρισμένες.

Και το μέτρο 5.2 και το πρόγραμμα για τις παρακάρλιες περιοχές, δεν υπήρχαν, εφαρμόζονται για πρώτη φορά, στήθηκαν από το ΥπΑΑΤ και απαιτούσαν την έγκριση της ΕΕ για να εφαρμοσθούν. Και για τα δύο προγράμματα έχουν ανακοινωθεί χρονοδιαγράμματα. Ο υπουργός αναγνώρισε ότι η κρίση που έχει δημιουργηθεί μετά τις καταστροφές στη Θεσσαλία είναι πρωτοφανής, αλλά υπενθύμισε ότι και η Ελλάδα ελέγχεται από την ΕΕ για τα χρήματα που δίνει και για το λόγο αυτό πρέπει να τηρούνται βασικές διαδικασίες.

Σε ό,τι αφορά στο μακροπρόθεσμο πλάνο για τη Θεσσαλία, ο υπουργός είπε ότι έως το τέλος Φεβρουαρίου η ολλανδική εταιρεία HVA International θα έχει παραδώσει το master plan για την ανασυγκρότηση της περιοχής, πάνω στο οποίο θα γίνει θεσμικός διάλογος πριν η κυβέρνηση το εφαρμόσει.

Λάθη στην κατανομή της βασικής ενίσχυσης

Σε ό,τι αφορά στην εφαρμογή της νέας ΚΑΠ ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων διευκρίνισε ότι όντως εφέτος πληρώθηκαν περί τα 236 εκατ. ευρώ λιγότερα στη βασική ενίσχυση καθώς με βάση τις συμφωνίες που είχαν γίνει για την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ, τα χρήματα αυτά μεταφέρθηκαν από τον Πυλώνα Ι στον Πυλώνα ΙΙ, δηλαδή σε χρηματοδοτήσεις υποδομών που έχουν σχέση με τον πρωτογενή τομέα.

Ωστόσο, σημείωσε, ότι και στην κατανομή του υπολοίπου ποσού η απελθούσα διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ έκανε λάθη. Υπενθύμισε ότι εξ αυτού του λόγου απομάκρυνε τον πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ και διευθυντικά στελέχη του Οργανισμού, σημειώνοντας ότι υπάρχει ανησυχία γιατί υπάρχει έλλειμμα ενημέρωσης στον παραγωγό για το τι τελικά δικαιούται. Τόνισε επίσης ότι έχει δώσει εντολή για εκκαθάριση των 16.000 ΑΦΜ που ήταν δεσμευμένα και είπε ότι σε όσα από αυτά βρεθούν παρατυπίες θα οδηγηθούν στη δικαιοσύνη ενώ τα υπόλοιπα πρέπει να πληρωθούν. Ανέφερε ακόμη ότι έχει δώσει εντολή να πληρωθούν οι περιπτώσεις που έχουν τελεσιδικήσει.

Τα μέτρα για το κόστος παραγωγής

Για τα μέτρα που έχει λάβει το ΥπΑΑΤ σε ό,τι αφορά τη μείωση του κόστους παραγωγής ο υπουργός σημείωσε ότι επί δύο χρόνια με απόφαση της κυβέρνησης έχει επιστραφεί ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, με συνολική δαπάνη περί τα 160 εκατ. ευρώ, έχει δοθεί παράταση στα προγράμματα  απονιτροποίησης ύψους 150 εκατ. ευρώ, έχει μειωθεί ο ΦΠΑ στα αγροτικά μηχανήματα από το 24% στο 13%, φορολογούνται μειωμένα κατά 50% τα εισοδήματα όσων μετέχουν σε συνεργατικά σχήματα, ενώ καταργήθηκε ο φόρος που είχε επιβάλει ο ΣΥΡΙΖΑ για φορολόγηση των κοινοτικών ενισχύσεων από το πρώτο ευρώ.

Οι τιμές από το χωράφι στο ράφι

Τέλος σε ό,τι αφορά στις τιμές από το χωράφι στο ράφι, ο υπουργός διευκρίνισε ότι σε ό,τι αφορά στο ΥπΑΑΤ υπάρχει ευθύνη για το πρώτο μέρος ενώ για τις τιμές που φθάνουν στον καταναλωτή και η εμπορία του προϊόντος είναι ευθύνη του υπουργείου Ανάπτυξης. Σημείωσε ότι υπάρχει στενή συνεργασία των δύο υπουργείων και τόνισε ότι με εντολή του συντάθηκαν μικτά κλιμάκια της Διεύθυνσης Τροφίμων του ΥπΑΤΤ, του ΕΦΕΤ και του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, στα οποία από την επόμενη εβδομάδα θα μετέχουν και οι ΔΑΟΚ και γίνονται έλεγχοι παντού. Τα κλιμάκια αυτά συνεπικουρούμενα, όπου κρίνεται αναγκαίο, από αστυνομικές, λιμενικές και δικαστικές αρχές κάνουν ελέγχους στην αγορά, super markets και σημεία λιανικής πώλησης, στα λιμάνια και στις πύλες εισόδου της χώρας.

Τέλος, κλείνοντας η εκπομπή και ύστερα από διάλογο περίπου μιας ώρας με αγρότες, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων δήλωσε και πάλι ότι είναι ανοικτός σε διάλογο με τους αγρότες.

Απάντηση σε υψηλούς τόνους στις διαμαρτυρίες των μελισσοκόμων του Έβρου, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η Κυβέρνηση δεν τους στηρίζει  μετά τις καταστροφές που έπαθαν  τα μελίσσια τους από τις καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού, έδωσε ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σταύρος Κελέτσης.

 Υποτονική, ακόμη και κατά τη διάρκεια των γιορτών, παρουσιάζεται η συλλογή των λεμονιών για τους παραγωγούς της χώρας. Ο ανταγωνισμός, έτσι όπως αυτός εξελίσσεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ακόμη και στην ίδια τη χώρα μας, κρατά την παραγωγή σε χαμηλά επίπεδα.

Ο Γιώργος Μάνθος, παραγωγός από το Ευηνοχώρι Μεσολογγίου, εκτιμά ότι η καλλιέργεια των λεμονιών παρουσιάζει περισσότερα προβλήματα από ό,τι τα άλλα εσπεριδοειδή. «Ο ανταγωνισμός από τρίτες χώρες είναι μεγάλος, με αποτέλεσμα τα δικά μας λεμόνια να μην προτιμώνται από τις αγορές, λόγω και του υψηλού κόστους παραγωγής. Επίσης, υπάρχουν ποικιλίες με μεγάλο ποσοστό αγκαθιών, που δυσχεραίνουν τη συλλογή και οι εργαζόμενοι δεν τις επιλέγουν.

Ακόμη, η μεγάλη ευαισθησία στο ψύχος αποτρέπει και τους ίδιους τους παραγωγούς να συντηρήσουν τις καλλιεργούμενες εκτάσεις, με αποτέλεσμα να δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στα άλλα εσπεριδοειδή, όπως είναι τα πορτοκάλια και τα μανταρίνια».

Παρουσιάζοντας την εξέλιξη των τιμών, κατά την τρέχουσα περίοδο, αναφέρει ότι, ανάλογα με την ποιότητα, κυμαίνονται από 25 έως 30 λεπτά το κιλό και με αποδόσεις από 120 έως 150 κιλά για τα δέντρα που βρίσκονται σε πλήρη παραγωγή.

ypaithros.gr

Δραματική μείωση καταγράφεται τα τελευταία χρόνια τόσο στο ζωικό κεφάλαιο όσο και στο γάλα που παράγεται από τους κτηνοτρόφους της Κρήτης εξαιτίας του υπέρογκου κόστους στο οποίο έχουν φθάσει οι ζωοτροφές.

Πρόκειται για μία εξαιρετικά ανησυχητική εξέλιξη με συνέπεια τις μεγάλες αυξήσεις στις τιμές κάτι το οποίο βιώνει καθημερινά ο καταναλωτής. Ωστόσο παράλληλα τον έκδηλο προβληματισμό τους αναφορικά με το νομοσχέδιο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, το οποίο βρίσκεται σε διαβούλευση, εκφράζουν οι κτηνοτρόφοι του νησιού.

«Το νομοσχέδιο που έχει έρθει για διαβούλευση έχει πολλά κενά αφού μιλάει περισσότερο για σταβλισμένη κτηνοτροφία. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα η ποιότητα των κρητικών προϊόντων να χαθεί γιατί κρητικές ράτσες προβάτων σε σταβλισμένη κτηνοτροφία δεν μπορούν να υπάρξουν. Αναγκαστικά θα μπούμε σε μεταλλαγμένες ράτσες προβάτων που μπορεί μεν να παράγουν περισσότερο προϊόν αλλά όχι ποιοτικό διότι την ποιότητα την βγάζει η χλωρίδα και η πανίδα της Κρήτης. Με βότανα τρέφονται στους ορεινούς όγκους της Κρήτης τα πρόβατα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή» αναφέρει στο Cretalive ο πρόεδρος των Κτηνοτρόφων του Ηρακλείου κ. Γιώργος Τζουλιαδάκης.

Από την πλευρά του ο κ. Σταύρος Τζεδάκης, αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Οικονομίας Περιφέρειας Κρήτης δηλώνει τη στήριξη της Περιφέρειας προς τον κλάδο των κτηνοτρόφων. Ειδικότερα τόνισε ότι «οι κτηνοτρόφοι είναι ένα δυναμικό επάγγελμα για το νησί μας και χρειάζεται στήριξη διότι το γάλα συμβάλλει καθοριστικά στην οικονομία του νησιού μας, όπως και το τυρί. Θα πρέπει το γάλα να έχει τιμή βιώσιμη για τον παραγωγό καθώς γνωρίζουμε ότι οι ζωοτροφές και το τριφύλλι κινούνται σε πάρα πολύ υψηλά επίπεδα. Οπότε για να παραχθεί ένα κιλό γάλα απαιτεί κόστος πάνω του ενός ευρώ σε ζωοτροφές. Συνεπώς πρέπει να στηρίξουμε τους κτηνοτρόφους και τους τυροκόμους για να έχουν μία τιμή που να τους συμφέρει να παράγουν».

Για μία αρνητική εξέλιξη αναφορικά με τη μείωση των επιδοτήσεων που λαμβάνουν κάθε χρόνο οι παραγωγοί για το επάγγελμα το οποίο εκτελούν, έκανε λόγο στο Cretalive ο δήμαρχος Ανωγείων κ. Σωκράτης Κεφαλογιάννης. Ο ίδιος είπε: «τα τελευταία δύο χρόνια παρατηρείται μία αύξηση της τιμής στο γάλα και στο κρέας. Οι παραγωγοί περνούν δύσκολα έχοντας ως δεδομένο ότι το κόστος της μεταφοράς της πρώτης ύλης (ζωοτροφές) είναι υπερδιπλάσιο από αυτό που ο Έλληνας κτηνοτρόφος μπορεί να καλύψει».

Μαρία Αγαπάκη – cretalive.gr

Γράφει

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΝΔΟΥΡΑΣ – a8inea.com

Φωτογραφίες  – Πέτρος Βαμβακούσης

Στο προηγούμενο άρθρο μου για τον πράσινο τρύγο, ανέφερα ότι είναι η πρακτική που, κατά τη γνώμη μου, οι οινοποιοί θεωρούν την πλέον σημαντική για τον έλεγχο της ποιότητας του οίνου. Σε αυτό το άρθρο θα αναφερθώ σε μια δική μου έμμονη ιδέα για αρκετά χρόνια, που δεν ήταν άλλη από την άρδευση.

Ερχόμενος από τη Γαλλία και θεωρώντας ότι έπρεπε να διαφοροποιηθώ από τη γαλλική σχολή των μη αρδευόμενων αμπελώνων (καθότι η Ελλάδα έχει διαφορετικό κλίμα), έγινα υποστηρικτής της νεοκοσμίτικης προσέγγισης, της λελογισμένης και σωστά χρονισμένης παροχής νερού στα πρέμνα, με άλλα λόγια της άρδευσης των αμπελώνων.

Όντας νέος λέκτορας στο ΑΠΘ, προσάρμοσα και την έρευνά μου στον ίδιο στόχο και για χρόνια προσπάθησα να αποδείξω ότι ο ορθός χειρισμός της άρδευσης μπορεί να βελτιώσει την ωρίμανση των σταφυλιών και την ποιότητα των οίνων, ακόμη και αν γίνεται κοντά στον τρύγο, προκαλώντας την απορία ή και τον εντυπωσιασμό στους παραγωγούς όταν με άκουγαν να τους συμβουλεύω να ποτίσουν κατά την ωρίμανση.

Η συλλογιστική πίσω από την ιδέα ήταν απλή και μου φαινόταν απόλυτα πειστική: η ξηρασία στην Ελλάδα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες είναι τέτοια που δεν επιτρέπει στα φυτά να διατηρούν ομαλή φωτοσυνθετική λειτουργία (από την οποία παράγονται τα σάκχαρα που, εν συνεχεία, καταλήγουν στο σταφύλι). Συνεπώς, μια συχνή παροχή νερού θα πρέπει να αναπληρώνει διαρκώς την υγρασία που χάνεται από το έδαφος ως εξάτμιση ή ως διαπνοή από τα φύλλα προκειμένου τα φυτά της αμπέλου να διατηρούν τη μεταβολική τους λειτουργία.

Παράλληλα, ο κλάδος παγίωνε την άποψη ότι στην Ελλάδα αν δεν έχεις γεώτρηση με ικανοποιητική παροχή, καλύτερα μην ξεκινάς αμπελώνα ούτε στη Ζίτσα με το 1 μέτρο βροχή τον χρόνο. Κι έτσι, σταδιακά, τα αμπελοτόπια που είχαν διαθέσιμο νερό μετατράπηκαν σε μεγάλο ποσοστό σε ποτιστικά, ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα, όπου το νερό ήταν ευκολότερα προσβάσιμο.

Περιοχές ΠΟΠ, όπως η Νάουσα και το Αμύνταιο αλλά και στο νότο η Νεμέα, σταδιακά εγκατέστησαν αρδευτικά συστήματα και ξεκίνησε συζήτηση για την απάλειψη από τη νομοθεσία των σχετικών με την απαγόρευση της άρδευσης διατάξεων. Το ότι το κλίμα φαινόταν να αλλάζει προς το θερμότερο και ξηρότερο ήταν μία ακόμη επιβεβαίωση ότι αυτή ήταν η σωστή κατεύθυνση για το μέλλον.

Πέρασα λοιπόν ώρες, μαζί και οι φοιτητές μου αλλά και οι παραγωγοί με τους οποίους συνεργάστηκα, πάνω από ένα θάλαμο πίεσης για να μπορέσω να ελέγξω τον υδατικό παράγοντα, προσπαθώντας να βρω ποια είναι η κρίσιμη τιμή του υδατικού δυναμικού που συνιστά τη λεπτή γραμμή μεταξύ του υπερβολικού και του ορθολογικού ποτίσματος ώστε να επιτυγχάνεται η χρυσή τομή ποσότητας/ποιότητας στα σταφύλια. Άσκηση καθόλου άσκοπη, βέβαια, καθώς μου επέτρεψε να συνδέσω τις υδατικές ανάγκες με συγκεκριμένα αναπτυξιακά στάδια της αμπέλου και να ερμηνεύσω σε κάποιο βαθμό την απόκριση των αμπελιών στην έλλειψη ή στην παροχή νερού, σε μεγάλο αριθμό συνθηκών και ποικιλιών.

Από την περίοδο αυτή είχα πλέον καταλήξει ότι:

–  Ένας αμπελώνας με άρδευση θα ήταν λιγότερο ευάλωτος στην ξηρασία από έναν χωρίς δυνατότητα ποτίσματος.

–  Σε μέρη με ξηροθερμικό κλίμα, η μη αρδευόμενη αμπελοκαλλιέργεια θα ήταν μάλλον αδύνατη στο μέλλον.

–  Έπρεπε να καθορίσουμε τη βέλτιστη αρδευτική πρακτική ανάλογα με τον επιδιωκόμενο στόχο της παραγωγής.

Mε άλλα λόγια, ότι το νερό θα ήταν πλέον ο σημαντικότερος παράγοντας για την ποιοτική και βιώσιμη αμπελουργία στο μέλλον, εφόσον η χρήση του γινόταν με γνώση. Αλλά ακόμη κι αν γινόταν χωρίς πρόγραμμα, στο τέλος τέλος λίγο παραπάνω νερό δεν έβλαψε κανέναν.

Σωστό; Ή μήπως όχι;

Αποτελεσματική Διαχείριση των Υδάτων στη Γεωργία: Μια Επείγουσα Ανάγκη

Το νερό είναι ο πολυτιμότερος από τους φυσικούς πόρους. Αν και το μεγαλύτερο μέρος της επιφάνειας της Γης καλύπτεται από νερό, γλυκό νερό είναι μόνο το 2,5% του συνόλου, μεγάλο μέρος του οποίου παγιδεύεται με τη μορφή πάγου, αφήνοντας μόλις το 0,007% του συνολικού νερού του πλανήτη άμεσα διαθέσιμο για ανθρώπινη χρήση. Αυτό το διαθέσιμο νερό (συχνά αναφέρεται ως «μπλε νερό») προέρχεται είτε από βροχοπτώσεις είτε από επιφανειακά και υπόγεια ύδατα (δηλαδή λίμνες, ποτάμια και εδαφικούς υδροφορείς).

Η γεωργία είναι μακράν ο μεγαλύτερος χρήστης αυτού του νερού. Επιπλέον, ενόψει της ταχείας αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού, οι ανάγκες αγροτικής παραγωγής αναμένεται να αυξηθούν σχεδόν κατά 50% έως το 2050 ώστε να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση για τρόφιμα (κυρίως), φυτικές ίνες και βιοκαύσιμα. Ως αποτέλεσμα, η ζήτηση μπλε νερού για άρδευση αναμένεται να αυξηθεί κατά 20% – 30% έως το 2050.

Υπό αυτές τις συνθήκες και λαμβάνοντας υπόψη την κλιματική αλλαγή (η οποία επίσης αυξάνει τη ζήτηση για νερό) και τη ρύπανση (που μειώνει τη διαθέσιμη δεξαμενή μπλε νερού) είναι βέβαιο ότι στο μέλλον δεν θα υπάρχει αρκετό νερό για την άρδευση της συνολικής γεωργικής έκτασης, συνεπώς η αποτελεσματική διαχείριση των υδάτων στη γεωργία αποτελεί επείγουσα ανάγκη.

Οι καλλιέργειες έχουν διαφορετικές ανάγκες σε νερό. Οι μεγάλες καλλιέργειες (καλαμπόκι, σόγια κ.λπ.) εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το νερό. Ωστόσο, τα αμπέλια θεωρούνται πιο ανθεκτικά στην ξηρασία και η άρδευση δεν ανήκει στις παραδοσιακές αμπελουργικές πρακτικές ακόμα και στις ξηροθερμικές περιοχές της λεκάνης της Μεσογείου. Μήπως, λοιπόν, καλλιέργειες με χαμηλότερες υδατικές απαιτήσεις θα έπρεπε να δώσουν πρώτες το παράδειγμα;

Διότι, ακόμη και με ήπιες τακτικές άρδευσης όπως η PRD (μερική ξήρανση τις ριζόσφαιρας) και η RDI (ρυθμιζόμενη ελλειμματική άρδευση) μέσω σταλακτηφόρων σωλήνων, το αποτύπωμα νερού ενός αρδευόμενου αμπελώνα είναι 100 φορές υψηλότερο σε σύγκριση με εκείνο ενός ξηρικού αμπελώνα. Επιπλέον, η άρδευση σε ξηρά κλίματα μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη αλατότητα του εδάφους, με αποτέλεσμα τη μειωμένη μακροπρόθεσμα καταλληλότητα των εδαφών για καλλιέργεια – και αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο όταν χρησιμοποιείται νερό από επεξεργασία λυμάτων ή θαλασσινού νερού. Τα αρνητικά παραδείγματα της Αυστραλίας με την υποβάθμιση των αμπελουργικών εδαφών λόγω αλατότητας ή του Ισραήλ με την περιβαλλοντική ζημία στο υδάτινο και χερσαίο περιβάλλον λόγω ακατάσχετης χρήσης αφαλατωμένου θαλασσινού νερού για άρδευση θα πρέπει να προβληματίσουν τον αμπελοοινικό κλάδο μας.

Το θέμα της χρήσης του νερού στην αμπελουργία άρχισε σιγα σιγά να αποτελεί βασικό προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα και η άρδευση της αμπέλου, η οποία αποτελούσε κυρίαρχη ενότητα στα αμπελουργικά συνέδρια και στις δημοσιευμένες εργασίες, άρχισε σταδιακά να χάνει έδαφος. Στην Ελλάδα, η χρήση του νερού και εν γένει των φυσικών πόρων δεν έχει ακόμη απασχολήσει σοβαρά τον κλάδο. Ακόμη και η κλιματική κρίση μόλις πρόσφατα τέθηκε στο τραπέζι της συζήτησης ως προτεραιότητα. Μάλιστα, στη σκέψη πολλών αμπελουργών/οινοποιών, το νερό αντιμετωπίζεται ως λύση στο θέμα της ξηρασίας για οικονομικά βιώσιμη αμπελουργία και όχι ως πολύτιμος πόρος που πρέπει να προστατευτεί.

Ακόμη και το κίνημα της βιολογικής και βιοδυναμικής αμπελουργίας δεν έχει δείξει ανάλογη ευαισθητοποίηση στη χρήση του νερού όπως με τις άλλες μη αειφορικές λογικές άσκησης της αμπελουργίας (λιπάσματα, φυτοφάρμακα, γενετικά τροποποιημένα εφόδια κ.λπ.). Μου φαίνεται κάπως ανακόλουθο να δίνουμε τόσο μεγάλη σημασία στη χρήση φυτικής και όχι ζωικής προέλευσης ζελατίνης στον οίνο, αλλά να θεωρούμε τη χωρίς περιορισμό χρήση του νερού φυσιολογική.

Θα ρωτούσε κάποιος εύλογα, καλά εσύ δεν έλεγες ότι χωρίς νερό δεν υπάρχει οικονομικά βιώσιμη αμπελουργία στην Ελλάδα; Ίσως την κάνει πιο εύκολη. Αλλά περιβαλλοντικά βιώσιμη σίγουρα όχι. Ακόμα και για το κατά πόσο είναι οικονομικά βιώσιμη δεν ήμουν πλέον τόσο σίγουρος. Έπρεπε να προσθέσω κάποιες νέες παραμέτρους που δεν είχα αξιολογήσει αρκετά.

Η «Σοφία» των Παλαιών Αμπελώνων

Την αφορμή μου την έδωσε η πρόσφατη ενασχόλησή μου με τον πλέον εμβληματικό αμπελώνα της Ελλάδας, ο οποίος δεν είναι άλλος από αυτόν της Σαντορίνης. Ο μοναδικός χαρακτήρας των κρασιών του είναι στενά συνδεδεμένος με τις ακραία θερμές και ξηρές συνθήκες, αλλά και με τις προσαρμογές που έχουν αναπτύξει αυτά τα μοναδικά αυτόριζα αμπέλια για να επιβιώσουν. Η κυριότερη αυτών είναι ασφαλώς το ριζικό σύστημα των αμπελιών στη Σαντορίνη, που έχει αναφερθεί ότι μπορεί να φτάσει και τα 7 μέτρα σε βάθος. Τέτοιες ρίζες μπορούν να επεκταθούν αρκετά κάτω από την επιφάνεια και να αξιοποιήσουν έναν τεράστιο όγκο εδάφους ή και να φτάσουν ακόμη και σε υπόγειους υδροφορείς. Εξίσου εντυπωσιακή είναι η περίπτωση των αμπελώνων της Τριφυλίας, με σχεδόν 100% μη αρδευόμενες ξενικές ποικιλίες, ο αμπελώνας της Σιθωνίας, οι αμπελώνες της Ραψάνης, αρκετοί ακόμη αμπελώνες της Κρήτης και της Κύπρου κ.ο.κ.

Η ρίζα είναι ίσως το πιο σημαντικό όργανο της αμπέλου που παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο και υποεκτιμημένο. Η ρίζα είναι ουσιαστικά το interface της αμπέλου με το περιβάλλον της, το μέσο με το οποίο το αμπέλι «ενώνεται» με αυτό!

Τα αμπέλια που συνηθίζουν να αναπτύσσονται χωρίς άρδευση εξισορροπούν επίσης την ανάπτυξή τους ανάλογα, δηλαδή περιορίζουν την αύξηση του φυλλώματος και την παραγωγή τους ώστε να χρειάζονται λιγότερο νερό. Σε έρευνα που έγινε στο εργαστήριό μας στο ΑΠΘ, είδαμε ότι απουσία άρδευσης τα αμπέλια μεταβάλλουν εντυπωσιακά το αγγειακό τους σύστημα (από πολλά μεγάλα αγγεία σε λιγότερα και μικρότερα) για να προσαρμοστούν στις συνθήκες έντονης διαπνοής, μειώνοντας την υδραυλική αγωγιμότητα των βλαστών και των μίσχων ώστε να περιορίσουν το ρεύμα της διαπνοής.

Για όλες τις παραπάνω προσαρμογές, τα ξηρικά αμπέλια έχουν την κατάλληλη «εκπαίδευση» να συνεχίσουν να ευδοκιμούν και να αντέχουν ακόμη και έπειτα από σειρά ετών με παρατεταμένη ξηρασία, ακόμη και σε αφιλόξενα περιβάλλοντα. Σε τέτοια περιβάλλοντα, και σε χρονιές όπως το περσινό καλοκαίρι, τα αρδευόμενα αμπέλια έπρεπε να είναι διαρκώς «διασωληνωμένα», ειδάλλως μπορεί να φτάσουν μέχρι και σε αποπληξία.

Μετά τις πρώτες μου απόπειρες με την άρδευση, για να είμαι ειλικρινής, αγαπώ ολοένα και περισσότερο την ταπεινότητα και τη σοφία της παλιάς μη αρδευόμενης αμπέλου. Το μέλλον της αμπελοκαλλιέργειας θα πρέπει να επιφυλάσσει μεγάλη φροντίδα στους παλιούς αμπελώνες. Δεν εκτιμούμε πάντα τη σημασία των παλαιών αμπελώνων όταν πρόκειται για την κλιματική κρίση. Δεν είναι μόνο το αφήγημα των παλιών αμπελώνων, οι ρομαντικές (συχνά υπερβολικές) ιστορίες που πλάθονται για να αυξήσουν την τιμή του κρασιού αλλά και τον μύθο ορισμένων φημισμένων οινικών ζωνών. Τα παλιά αμπέλια διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο όσον αφορά το μακροπρόθεσμο μέλλον της οινοβιομηχανίας ενόψει των ολοένα και πιο ακραίων κλιματικών φαινομένων. Φέτος ήταν μια χρονιά που το διαπίστωσα ιδίοις όμμασι…

Μπορούμε να συστήσουμε, λοιπόν, τη φύτευση αμπελώνων χωρίς δυνατότητα άρδευσης;

Πιστεύω ειλικρινά ότι οι παραγωγοί δεν θα πρέπει να φοβούνται να καλλιεργήσουν αμπέλια ξηρικά. Αυτό ασφαλώς απαιτεί αλλαγή στη συνολική προσέγγιση της αμπελουργίας. Δεν βιάζομαι να πάρω πρώτη παραγωγή, δεν στοχεύω σε μεγάλες αποδόσεις, αλλά βέβαια φροντίζω να πάρω σωστές αποφάσεις που θα βοηθήσουν τα φυτά σε συνθήκες χωρίς άρδευση, όπως λ.χ. αραιότερη φύτευση, χαμηλά/λιγότερο αναπτυγμένα σχήματα (γιατί όχι επανεξέταση του παλιού κυπελλοειδούς), αποφυγή ύπαρξης χόρτων/ζιζανίων, ανθεκτικά υποκείμενα κ.λπ.

Επιστρέφοντας στα μαθήματα για το terroir των καθηγητών μου στη Γαλλία, Gerard Seguin και Kees van Leeuwen, θυμήθηκα ότι αυτό που πάντοτε τόνιζαν είναι πως ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά ενός μεγάλου terroir είναι ο τρόπος με τον οποίο «ρυθμίζει» την υδατική κατάσταση του πρέμνου μέσα από την ανάπτυξη της ρίζας ανάλογα με το έδαφος αλλά και το υπέδαφος. Είναι αποδεδειγμένο ότι η παραμονή των πρέμνων σε συνθήκες ήπιας υδατικής έλλειψης, σε συγκεκριμένα στάδια του βιολογικού τους κύκλου, έχει θετική επίδραση στην οινολογική ποιότητα των σταφυλιών, ιδιαίτερα των ερυθρών. Αυτή την ήπια υδατική έλλειψη μου φάνηκε λογικό και εύκολο να μιμηθώ με τη διαχείριση της άρδευσης.

Ακόμη και μια τέλεια μίμηση όμως δεν είναι το ίδιο με το αυθεντικό. Και το αυθεντικό έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό με τον τρόπο με τον οποίο το ριζικό σύστημα της αμπέλου αποικίζει το έδαφος όταν το αφήσουμε να αναπτυχθεί ελεύθερα.

Ακόμα και όταν πρέπει να ποτίσει ο παραγωγός (π.χ. σε περιπτώσεις ενός ακραίου καύσωνα όπως κατά το περσινό καλοκαίρι), οι μη αρδευόμενοι βαθύριζοι αμπελώνες εκμεταλλεύονται πολύ πιο αποτελεσματικά το νερό, και το ίδιο συμβαίνει και με το νερό της βροχής, όποτε κι αν έρθει. Και αν προεκτείναμε λίγο ακόμα αυτή τη σκέψη, μήπως δεν είναι μόνο το νερό αλλά και η συνολική απόκριση της αμπέλου στα ερεθίσματα των συνθηκών κάθε περιοχής που ρυθμίζεται μέσα από την προσαρμογή της ρίζας; Μήπως εκεί κρύβεται το μυστικό του terroir; Μήπως τελικά ποτίζοντας για να «σώσουμε» τα αμπέλια από την κλιματική κρίση αλλοιώνουμε αυτό που η φύση σοφά δημιούργησε;

Μια καλή ιδέα για ένα επόμενο άρθρο …

Καλά νέα για τους αγρότες. Το πρόγραμμα Rabla για τρακτέρ και αγροτικά μηχανήματα θα εφαρμοστεί φέτος. Όσοι θέλουν να ανταλλάξουν το παλιό τους μηχάνημα με ένα νέο θα μπορούν να το κάνουν.

Την ανακοίνωση έκανε ο υπουργός Περιβάλλοντος της Ρουμανίας Μιρτσέα Φεχέα, ο οποίος ανακοίνωσε σε συνέντευξη Τύπου για τη νέα πρωτοβουλία.

Το έργο θα υλοποιηθεί φέτος, με χρηματοδότηση από τη Διοίκηση του Ταμείου Περιβάλλοντος (AFM) με την επωνυμία «Rabla για τρακτέρ και γεωργικά μηχανήματα».

Σε πρώτο στάδιο, το πρόγραμμα στοχεύει στη χορήγηση ενισχύσεων ήσσονος σημασίας, με ανώτατο όριο τα 30.000 ευρώ για κάθε αγρότη, με στόχο τη διευκόλυνση της αγοράς τρακτέρ και υπερσύγχρονων γεωργικών μηχανημάτων. Οι επενδύσεις αυτές, απαραίτητες για τον εκσυγχρονισμό του αγροτικού τομέα, δεν έχουν μέχρι στιγμής ωφεληθεί από οικονομική στήριξη από το Ταμείο Περιβάλλοντος, δηλώνει ο υπουργός Περιβάλλοντος, σύμφωνα με την AGERPRES.

Σύμφωνα με δελτίο τύπου του υπουργείου Περιβάλλοντος, ο προϋπολογισμός που διατίθεται στο πρόγραμμα «Rabla για τρακτέρ και αγροτικά μηχανήματα» ανέρχεται σε 500 εκατομμύρια λέι, αναφέρει το agrotv.ro

Πηγή agronewsbomb.gr

Τσίμα-τσίμα θα φτάσουμε στην επόμενη ελαιοκομική περίοδο