Ρύζι: Βουτιά 24% στη σπορά και κίνδυνος από αφορολόγητες εισαγωγές
Σοβαρή συρρίκνωση κατά 24% καταγράφουν φέτος οι εκτάσεις ορυζοκαλλιέργειας στην Ελλάδα, ενώ ο κλάδος προειδοποιεί για επερχόμενο πλήγμα από τον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό GSP που τίθεται σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2027. Σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις της προέδρου του Συνδέσμου Ορυζομύλων Ελλάδος, Γεωργίας Κωστινάκη, στη «Ναυτεμπορική», η εγχώρια παραγωγή βρίσκεται αντιμέτωπη με αθρόες αδασμολόγητες εισαγωγές, ασύμφορες τιμές και σοβαρά προβλήματα άρδευσης στη Δυτική Θεσσαλονίκη.
Για τους παραγωγούς σε Χαλάστρα, Κύμινα, Ανατολικό και Σέρρες, η νέα αυτή εξέλιξη μεταφράζεται σε άμεσο κίνδυνο οικονομικής επιβίωσης, καθώς η πτώση των καλλιεργούμενων στρεμμάτων συμπαρασύρει συνεταιρισμούς, ορυζόμυλους και εξαγωγές. Η Ελλάδα εξάγει περίπου τα δύο τρίτα (66%) του ρυζιού που παράγει, γεγονός που την καθιστά άμεσα εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις και στον ανταγωνισμό από ασιατικές χώρες που παράγουν με χαμηλότερο κόστος και διαφορετικά πρότυπα.
Το ιστορικό της πίεσης και τα νέα δεδομένα
Η αγορά ρυζιού βιώνει μια παρατεταμένη κρίση. Ήδη από την άνοιξη, όπως είχαμε αναλύσει στο ρεπορτάζ μας για τους 180.000 απούλητους τόνους, οι παραγωγοί έμπαιναν μέσα έως και 120 ευρώ το στρέμμα, ενώ το υπουργείο εξέταζε έκτακτη ενίσχυση de minimis για το ρύζι και μείωσε την απαίτηση παράδοσης στα 200 κιλά ανά στρέμμα για τη συνδεδεμένη.
Η νέα παράμετρος που προστίθεται τώρα δεν αφορά μόνο το γεγονός ότι οι τιμές παραγωγού για το παντί υποχώρησαν στα 24,5 λεπτά το κιλό, αλλά τη χειροπιαστή πλέον εγκατάλειψη της καλλιέργειας: η μείωση των εκτάσεων κατά σχεδόν ένα τέταρτο (-24%) μέσα σε μία σεζόν πιστοποιεί ότι τα οικονομικά περιθώρια των αγροτών εξαντλήθηκαν.
Ο κίνδυνος του νέου GSP και οι 560.000 τόνοι
Το βασικότερο μέτωπο ανησυχίας για το άμεσο μέλλον εστιάζεται στον σχεδιασμό του νέου μηχανισμού Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων (GSP) της ΕΕ, ο οποίος θα ενεργοποιηθεί την 1η Ιανουαρίου 2027. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους των ορυζομύλων, οι ρήτρες διασφάλισης ενεργοποιούνται υπερβολικά αργά, επιτρέποντας σε τεράστιους όγκους ρυζιού να κατακλύσουν την ευρωπαϊκή αγορά χωρίς δασμούς.
Συγκεκριμένα, τα όρια εισαγωγών που προβλέπονται πριν ενεργοποιηθούν αυτόματα μέτρα προστασίας διαμορφώνονται ως εξής:
| Χώρα Προέλευσης | Όριο Εισαγωγής Χωρίς Αυτόματη Προστασία |
|---|---|
| Καμπότζη | 313.000 τόνοι |
| Μιανμάρ | 249.000 τόνοι |
| Σύνολο Ασίας | 562.000 τόνοι |
«Πιστεύουμε ότι, όπως έχει σχεδιαστεί σήμερα, θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφικός για τον ευρωπαϊκό τομέα ρυζιού, καθώς η προστασία ενεργοποιείται πολύ αργά», τόνισε η Γεωργία Κωστινάκη, υπογραμμίζοντας ότι πάνω από 560.000 τόνοι από τις δύο αυτές ασιατικές χώρες μπορούν να μπουν στην ΕΕ προτού ληφθεί οποιοδήποτε μέτρο. Παράλληλα, πρόσθετη ανησυχία προκαλεί η επικείμενη συμφωνία ΕΕ-Mercosur, η οποία αναμένεται να αυξήσει περαιτέρω την πίεση από εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα.
Αρδευτικό αδιέξοδο στη Δυτική Θεσσαλονίκη και αιτήματα
Πέρα από τον διεθνή ανταγωνισμό, το τοπικό πρόβλημα διαχείρισης των υδάτινων πόρων απειλεί άμεσα την παραγωγή. Η διαθεσιμότητα νερού στη Δυτική Θεσσαλονίκη εξελίσσεται σε καθοριστικό παράγοντα για το αν θα μπορεί να καλλιεργηθεί ρύζι τα επόμενα χρόνια.
«Στη δυτική Θεσσαλονίκη, η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων νερού, η αναβάθμιση των αρδευτικών δικτύων και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη συνέχιση της ορυζοκαλλιέργειας», επισήμανε η κ. Κωστινάκη, ζητώντας παράλληλα από την κυβέρνηση στοχευμένες επενδύσεις στη μεταποίηση και συντονισμένη προώθηση του ελληνικού ρυζιού στο εξωτερικό.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο κλάδος διεκδικεί αλλαγή της αρχιτεκτονικής του μηχανισμού GSP. Ζητείται οι ρήτρες διασφάλισης να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από τον όγκο των εισαγωγών, αλλά να λαμβάνουν υπόψη δείκτες τιμών, τα αποθέματα και την πραγματική επίπτωση στους παραγωγούς. Ταυτόχρονα, τίθεται επιτακτικά το ζήτημα της αμοιβαιότητας: «Δεν είναι δυνατόν οι Ευρωπαίοι αγρότες να συμμορφώνονται με τόσο αυστηρούς κανόνες και να επωμίζονται το σχετικό κόστος, την ώρα που καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα τρίτων χωρών που παράγονται με διαφορετικά πρότυπα».
Η συρρίκνωση κατά 24% των καλλιεργούμενων εκτάσεων δείχνει ότι η αποεπένδυση έχει ήδη αρχίσει, και χωρίς ρεαλιστικές ρήτρες προστασίας απέναντι στις αδασμολόγητες εισαγωγές, το ελληνικό ρύζι κινδυνεύει να χάσει οριστικά τη θέση του στην ευρωπαϊκή αγορά.
Πηγή: naftemporiki.gr
