ΚΑΠ μετά το 2027: 6 χώρες ζητούν εθνικές ενισχύσεις – Εκτός η Ελλάδα
Έξι κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζητούν τη διατήρηση των μεταβατικών εθνικών ενισχύσεων σε όλη τη διάρκεια της νέας προγραμματικής περιόδου της ΚΑΠ μετά το 2027, με κοινό υπόμνημα που κατέθεσε η Ρουμανία στις 23 Σεπτεμβρίου εξ ονόματος Βουλγαρίας, Κύπρου, Ουγγαρίας, Πολωνίας και Σλοβακίας. Το αίτημα τέθηκε επίσημα στο Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας της ΕΕ στις 28-29 Σεπτεμβρίου στις Βρυξέλλες, όπου βρισκόταν στην ατζέντα και το ευρύτερο μέλλον της ΚΑΠ μετά το 2027.
Για τον Έλληνα αγρότη η πρακτική σημασία είναι διπλή: η Ελλάδα δεν συγκαταλέγεται στις έξι χώρες που διεκδικούν αυτή τη συνέχιση, όμως η έκβαση της διαπραγμάτευσης θα καθορίσει το προηγούμενο που θα ισχύσει για κάθε αίτημα εθνικής στήριξης εκτός κοινοτικού προϋπολογισμού — άρα και για μελλοντικές ελληνικές διεκδικήσεις σε ανάλογο πλαίσιο.
Ποιες χώρες το ζητούν και γιατί όχι η Ελλάδα
Οι μεταβατικές εθνικές ενισχύσεις (ΜΕΕ) είναι μηχανισμός που επιτρέπει σε κράτη μέλη τα οποία τις χορηγούσαν ήδη την περίοδο 2015-2022 να συνεχίζουν να στηρίζουν εθνικά συγκεκριμένους κλάδους, κυρίως την κτηνοτροφία, πέρα από τις κοινοτικές άμεσες ενισχύσεις. Η Ελλάδα δεν βρίσκεται στη λίστα των έξι υπογραφόντων — Ρουμανία, Βουλγαρία, Κύπρος, Ουγγαρία, Πολωνία, Σλοβακία — επειδή δεν διατηρεί αντίστοιχο ενεργό καθεστώς ΜΕΕ σε αυτή την κλίμακα, σε αντίθεση με χώρες της Ανατολικής Ευρώπης που κληρονόμησαν το εργαλείο από την ένταξή τους στην ΕΕ.
Αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση δεν αφορά άμεσα ελληνικό κονδύλιο σήμερα, αλλά διαμορφώνει το νομικό πλαίσιο πάνω στο οποίο θα κριθούν αντίστοιχα αιτήματα άλλων χωρών — συμπεριλαμβανομένης, ενδεχομένως, της Ελλάδας σε μελλοντικό γύρο διαπραγματεύσεων για κλάδους σε κρίση.
Το επιχείρημα: μηδενικό κόστος για τον κοινοτικό προϋπολογισμό
Το κεντρικό επιχείρημα των έξι χωρών είναι δημοσιονομικό: οι ΜΕΕ χρηματοδοτούνται αποκλειστικά από εθνικούς προϋπολογισμούς, όχι από το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της ΕΕ. Άρα, υποστηρίζουν, η συνέχισή τους «δεν θα είχε καμία επίπτωση στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο ούτε θα μείωνε τους διαθέσιμους πόρους στο πλαίσιο της ΚΑΠ ή άλλων πολιτικών της Ένωσης», όπως αναφέρουν στο υπόμνημά τους.
Δεύτερο επιχείρημα είναι το μέγεθος: το ύψος των ενισχύσεων αυτών έχει ήδη μειωθεί σημαντικά, φτάνοντας μόλις στο 30% των αντίστοιχων κονδυλίων του 2013 — δηλαδή έχει ήδη συρρικνωθεί κατά 70% μέσα σε 13 χρόνια σταδιακής κατάργησης. Το επιχείρημα των έξι χωρών είναι ότι, σε αυτό το επίπεδο, δεν μπορεί πλέον να προκαλέσει στρέβλωση ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά, ενώ η πλήρης κατάργησή του θα «προκαλούσε σημαντικό κλυδωνισμό» σε ήδη ευάλωτους κλάδους, κυρίως στην κτηνοτροφία.
Τρίτο στοιχείο-κλειδί: ζητούν το μέτρο να παραμείνει εκτός του πλαισίου επιδόσεων της ΚΑΠ, πράγμα που σημαίνει απαλλαγή από υποχρεώσεις προγραμματισμού εκροών και αποτελεσμάτων — λιγότερη γραφειοκρατία σε σχέση με τα υπόλοιπα εργαλεία στήριξης.
Τι αλλάζει σε σχέση με ό,τι γνωρίζαμε
Το ζήτημα των μεταβατικών εθνικών ενισχύσεων δεν είναι καινούργιο στην ατζέντα της ΚΑΠ μετά το 2027, όπως είχαμε αναλύσει στο ρεπορτάζ μας για τις τρεις «φωτιές» που κάηκαν στο τραπέζι του Συμβουλίου τον περασμένο Απρίλιο. Το νέο στοιχείο τώρα είναι ότι έξι χώρες το επισημοποίησαν με κοινό γραπτό υπόμνημα, θέτοντας συγκεκριμένη νομοθετική απαίτηση: σαφή διάταξη στον νέο Κανονισμό της ΚΑΠ που να επιτρέπει τη συνέχιση καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου, όχι απλώς παράταση κατά προθεσμία όπως γινόταν έως τώρα.
Παράλληλα, η ελληνική πλευρά έχει ήδη ανοίξει δικό της μέτωπο διεκδικήσεων σε άλλο επίπεδο: όπως αναφέραμε πρόσφατα, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Μαργαρίτης Σχοινάς ζήτησε στις Βρυξέλλες μέτρα για το κόστος ενέργειας και την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου μετά τις επιζωοτίες, ενώ νωρίτερα η Ελλάδα είχε ζητήσει την προστασία των αγροτικών επιδοτήσεων από τις περικοπές που σχεδιάζονται στο νέο επταετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ. Πρόκειται δηλαδή για παράλληλα, όχι ταυτόσημα, μέτωπα διαπραγμάτευσης — άλλες χώρες παλεύουν για διατήρηση εθνικού εργαλείου, η Ελλάδα παλεύει να μη μειωθεί το συνολικό κονδύλιο της ΚΑΠ.
Γιατί έχει σημασία και για την Ελλάδα
Αν το αίτημα των έξι χωρών γίνει δεκτό και ενσωματωθεί ως μόνιμη διάταξη στον νέο Κανονισμό, δημιουργείται προηγούμενο ευελιξίας που θα μπορούσε να επικαλεστεί μελλοντικά και η Ελλάδα, ιδίως για κλάδους με ανάλογα χαρακτηριστικά ευπάθειας — μεγάλους παραγωγικούς κύκλους, υψηλό σταθερό κόστος, περιορισμένη δυνατότητα γρήγορης προσαρμογής. Η κτηνοτροφία, που τα έξι κράτη μέλη αναδεικνύουν ως τον πιο εκτεθειμένο κλάδο, είναι ακριβώς ο τομέας όπου η ελληνική πλευρά έχει ήδη θέσει το ζήτημα της ανασύστασης του ζωικού κεφαλαίου μετά τις πρόσφατες επιζωοτίες.
Ταυτόχρονα, η επιχειρηματολογία περί «ανισοτήτων στα επίπεδα άμεσων ενισχύσεων μεταξύ κρατών μελών» που επικαλούνται οι έξι χώρες αγγίζει ευθέως και το ζήτημα της σύγκλισης που είχε αναδείξει η έκθεση της ΕΟΚΕ για τους κερδισμένους και τους χαμένους της ΚΑΠ πέρσι τον Μάιο. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό μετά το Συμβούλιο της 28-29 Σεπτεμβρίου είναι αν η Κομισιόν θα ενσωματώσει τη ρητή διάταξη που ζητούν οι έξι χώρες στο επόμενο νομοθετικό κείμενο, ή αν το θέμα θα παραπεμφθεί σε επόμενο γύρο τεχνικών διαπραγματεύσεων.
Μείνετε συντονισμένοι στο e-agrotis.gr για όλες τις εξελίξεις από τις Βρυξέλλες σχετικά με τη διαμόρφωση της νέας ΚΑΠ μετά το 2027 και τις επιπτώσεις στις ενισχύσεις. Εγγραφείτε στο newsletter μας για να λαμβάνετε άμεσα κάθε κρίσιμη ενημέρωση που αφορά τις επιδοτήσεις και το μέλλον της παραγωγής σας.
