Σχέδια Βελτίωσης: πόσο παίρνεις για τρακτέρ, στάβλο και στάγδην

Τρία διαφορετικά ποσοστά επιδότησης — 50%, 60% και 70% — και δύο ξεχωριστές προσαυξήσεις προβλέπει η Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος της Γενικής Γραμματείας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του ΥΠΑΑΤ για τα Σχέδια Βελτίωσης (Παρεμβάσεις Π3-73-2.1, Π3-73-2.2 και Π3-73-2.6 του ΣΣ ΚΑΠ 2023-2027). Η ένταση στήριξης δεν είναι ενιαία για όλο το επενδυτικό σχέδιο: υπολογίζεται ξεχωριστά για κάθε κατηγορία δαπάνης, με τη συνολική δημόσια δαπάνη της πρόσκλησης να ανέρχεται σε 263.539.000 ευρώ.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι ο ίδιος παραγωγός, στο ίδιο επενδυτικό σχέδιο, μπορεί να πάρει 70% για τα φωτοβολταϊκά, 60% για τον στάβλο και 50% για το τρακτέρ. Η αίτηση υποβάλλεται μέσω ΟΠΣΚΕ από τις 6 Οκτωβρίου 2026 έως τις 20 Ιανουαρίου 2027 και ώρα 13:00.

Οι τρεις βαθμίδες: τι πληρώνεται 70%, τι 60% και τι 50%

Το άρθρο 12 της Πρόσκλησης κατατάσσει τις επιλέξιμες δαπάνες σε τρεις υποπαραγράφους. Η κατάταξη αυτή είναι που καθορίζει τα πάντα — και είναι εκεί που κρίνεται πόσα ίδια κεφάλαια θα χρειαστεί να βάλει ο επενδυτής.

Βαθμίδα	Κατηγορίες δαπανών	Βασικό ποσοστό
Υποπαρ. 1.1	Εξοικονόμηση ενέργειας, παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, δαπάνες κυκλικής οικονομίας (Π3-73-2.6) · Δαπάνες μείωσης χρήσης αρδευτικού νερού όπως ορίζονται στο Παράρτημα 7 (Π3-73-2.2)	70%
Υποπαρ. 1.2	Εξοπλισμός τεχνολογίας αιχμής (Παράρτημα 3) · Εξοπλισμός μείωσης λίπανσης – διασποράς φυτοφαρμάκων (Παράρτημα 4) · Κτιριακές εγκαταστάσεις και εξοπλισμός κτηνοτροφικών και μελισσοκομικών εκμεταλλεύσεων	60%
Υποπαρ. 1.3	Γεωργικοί ελκυστήρες, περονοφόροι φορτωτές, bobcat · Παρελκόμενα, αναρτόμενα, συρόμενα ελκυστήρων · Όλες οι λοιπές δαπάνες	50%

Η κρίσιμη λεπτομέρεια βρίσκεται στη διάκριση της υποπαρ. 1.2 από την 1.3: ο ίδιος ελκυστήρας παραμένει πάντα στο 50%, ενώ ένα ψεκαστικό με αυτόματο έλεγχο τμημάτων ανεβαίνει στο 60% — αρκεί να πληροί τις προδιαγραφές του Παραρτήματος 4. Το ίδιο ισχύει για τα συστήματα GPS υψηλής ακρίβειας με αυτόματη οδήγηση (Παράρτημα 3), τα οποία πρέπει να διαθέτουν τεκμηριωμένη ακρίβεια επαναλαμβανόμενης διέλευσης ±3 cm ή ακριβέστερη για να μπουν στη βαθμίδα του 60%.

Οι δύο προσαυξήσεις — και πού «κλειδώνουν»

Πάνω από τα βασικά ποσοστά μπαίνουν δύο μηχανισμοί προσαύξησης, οι οποίοι δεν ισχύουν για τις δαπάνες της υποπαρ. 1.1 (αυτές είναι ήδη στο ανώτατο 70%).

Πρώτος μηχανισμός — προσαύξηση 10 μονάδων στις δαπάνες των υποπαρ. 1.2 και 1.3 όταν οι επενδύσεις υλοποιούνται: – στα Μικρά Νησιά του Αιγαίου Πελάγους (ΜΝΑΠ), ή – από γεωργούς νεαρής ηλικίας (δικαιούχους της Π3-75.1), ή – από γεωργούς έως 40 ετών με επαγγελματική εμπειρία άνω των 5 ετών, ή – από γεωργούς έως 40 ετών με κατάλληλη εκπαίδευση γεωτεχνικής κατεύθυνσης — χωρίς να απαιτείται συνάφεια του τίτλου με την κατεύθυνση της εκμετάλλευσης.

Δεύτερος μηχανισμός — περιοχές ΕΣΔΙΜ: εδώ η προσαύξηση είναι ασύμμετρη. Στις ηπειρωτικές περιοχές που περιλαμβάνονται στα Εδαφικά Σχέδια Δίκαιης Μετάβασης, οι δαπάνες της υποπαρ. 1.2 προσαυξάνονται μόνο κατά 5 μονάδες, ενώ αυτές της υποπαρ. 1.3 κατά 10.

Και τα δύο σκοντάφτουν στο ίδιο ταβάνι: η παρ. 1.6 του άρθρου 12 ορίζει ρητά ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορεί η ένταση στήριξης να υπερβεί το 60% για τις δαπάνες της υποπαρ. 1.3 και το 70% για τις δαπάνες της υποπαρ. 1.2.

Ο τελικός πίνακας: 8 συνδυασμοί, 2 στήλες

Η Πρόσκληση παραθέτει τον τελικό πίνακα έντασης στήριξης ανά κατηγορία δαπάνης, δικαιούχου και έδρας:

Κατηγορία δαπάνης	Λοιποί Γεωργοί	Νέοι / έως 40 με εμπειρία ή εκπαίδευση
Δαπάνες Π3-73-2.2 (Παράρτημα 7) & Π3-73-2.6	70%	70%
Υποπαρ. 1.2 σε περιοχές ΕΣΔΙΜ	65%	70%
Υποπαρ. 1.2 στα ΜΝΑΠ	70%	70%
Υποπαρ. 1.2 σε λοιπές περιοχές	60%	70%
Υποπαρ. 1.3 σε περιοχές ΕΣΔΙΜ	60%	60%
Υποπαρ. 1.3 στα ΜΝΑΠ	60%	60%
Υποπαρ. 1.3 σε λοιπές περιοχές	50%	60%

Ο πίνακας αποκαλύπτει κάτι που δεν φαίνεται στα άρθρα: στις δαπάνες της υποπαρ. 1.3 —δηλαδή τρακτέρ και παρελκόμενα— δεν υπάρχει καμία διαφοροποίηση μεταξύ νέου και «λοιπού» γεωργού σε ΕΣΔΙΜ και ΜΝΑΠ. Και οι δύο παίρνουν 60%, γιατί το ταβάνι έχει ήδη πιαστεί από τη γεωγραφική προσαύξηση. Η ιδιότητα του νέου γεωργού αποδίδει μόνο στις «λοιπές περιοχές», όπου σηκώνει το ποσοστό από 50% σε 60%.

Τι σημαίνει σε ευρώ

Ένα επενδυτικό σχέδιο 100.000 ευρώ επιλέξιμου προϋπολογισμού, σε «λοιπή περιοχή», με τρία σενάρια:

– Όλα σε τρακτέρ και παρελκόμενα (υποπαρ. 1.3): «Λοιπός» γεωργός → 50.000 ευρώ δημόσια δαπάνη, 50.000 ίδια συμμετοχή. Γεωργός έως 40 ετών με πτυχίο γεωτεχνικής κατεύθυνσης → 60.000 ευρώ δημόσια δαπάνη, 40.000 ίδια συμμετοχή. Διαφορά: 10.000 ευρώ. – Όλα σε κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις (υποπαρ. 1.2): «Λοιπός» γεωργός → 60.000 ευρώ. Νέος γεωργός → 70.000 ευρώ. Διαφορά: 10.000 ευρώ. – Όλα σε ΑΠΕ ή στάγδην του Παραρτήματος 7 (υποπαρ. 1.1): 70.000 ευρώ και για τους δύο. Η ηλικία δεν παίζει ρόλο.

Στο ίδιο σχέδιο των 100.000 ευρώ με μείγμα δαπανών — π.χ. 40.000 σε φωτοβολταϊκά, 30.000 σε στάβλο, 30.000 σε τρακτέρ — για «λοιπό» γεωργό σε λοιπή περιοχή προκύπτει: 28.000 + 18.000 + 15.000 = 61.000 ευρώ δημόσια δαπάνη, δηλαδή μέση ένταση 61%. Για νέο γεωργό: 28.000 + 21.000 + 18.000 = 67.000 ευρώ, μέση ένταση 67%.

Ποια δαπάνη μπαίνει στο 70% — η λίστα του Παραρτήματος 7

Επειδή το 70% για τις αρδευτικές δαπάνες δεν είναι οριζόντιο, η Πρόσκληση εξειδικεύει στο Παράρτημα 7 ποιες ακριβώς δαπάνες της Π3-73-2.2 σχετίζονται με τη μείωση χρήσης αρδευτικού νερού:

1. Αρδευτικά συστήματα στάγδην και μικροκαταιονισμού σε ήδη αρδευόμενες εκτάσεις, μαζί με αγωγούς μεταφοράς, εξαρτήματα μετατροπής επιφανειακής σε υπόγεια στάγδην και υδρομετρητές. 2. Δεξαμενές συλλογής ύδατος που δεν απαιτούν εκσκαφές ή επιχώσεις, πληρούμενες από όμβρια. 3. Μηχανολογικός εξοπλισμός χρήσης υδάτων από ανάκτηση. 4. Ολοκληρωμένες λύσεις άρδευσης (γεωργία ακριβείας) σε αρδευόμενες εκτάσεις. 5. Εκσυγχρονισμός υφιστάμενων γεωτρήσεων και πηγαδιών-φρεάτων αρδευτικής χρήσης. 6. Δεξαμενές αποθήκευσης όμβριου που απαιτούν εκσκαφές ή επιχώσεις.

Ως αρδευόμενες νοούνται οι εκτάσεις που έχουν δηλωθεί ως τέτοιες σε τουλάχιστον μία ΕΑΕ των ετών 2021 έως 2025. Η νέα γεώτρηση (υποκατηγορία 9.1.2.1) δεν περιλαμβάνεται στη λίστα του Παραρτήματος 7 — άρα δεν λαμβάνει το 70% της υποπαρ. 1.1.

Για τις επενδύσεις των υποκατηγοριών 9.1.1.1 και 9.1.1.4 σε αρδευόμενες εκτάσεις ισχύει επιπλέον όρος επιλεξιμότητας: πρέπει να έχει εκτιμηθεί εκ των προτέρων δυνητική εξοικονόμηση ύδατος κατ’ ελάχιστο 20%, ενώ όπου το υδατικό σύστημα έχει κριθεί λιγότερο από καλό στο ΣΔΛΑΠ απαιτείται και πραγματική μείωση χρήσης κατ’ ελάχιστο 10%.

Τα ταβάνια προϋπολογισμού που κόβουν τη στήριξη

Η ένταση εφαρμόζεται στον επιχορηγούμενο προϋπολογισμό — όχι στον αιτούμενο. Το υπερβάλλον ποσό, όπως ορίζει το άρθρο 4, δεν επιχορηγείται και καλύπτεται εξ ολοκλήρου με ιδιωτική συμμετοχή, παραμένοντας όμως μέρος του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου.

Τα ανώτατα όρια ανά Παρέμβαση:

Παρέμβαση	Φυσικά / νομικά πρόσωπα	Συλλογικά σχήματα
Π3-73-2.6 (ΑΠΕ / κυκλική οικονομία)	200.000 €	500.000 €
Π3-73-2.6 — βιοαέριο από κτηνοτροφικές	2.500.000 €	2.500.000 €
Π3-73-2.2 (εξοικονόμηση ύδατος)	150.000 €	250.000 €
Π3-73-2.1 — κτηνοτροφικά/μελισσοκομικά (≥70% του π/υ)	400.000 €	500.000 €
Π3-73-2.1 — λοιπά σχέδια	200.000 €	400.000 €

Σωρευτικά, ο μέγιστος επιχορηγούμενος προϋπολογισμός από τις τρεις Παρεμβάσεις δεν μπορεί να ξεπεράσει τις 750.000 ευρώ για φυσικό ή νομικό πρόσωπο και το 1.250.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα.

Υπάρχει και ελάχιστο όριο: για τις επενδύσεις της Π3-73-2.2, ο αιτούμενος προϋπολογισμός φυσικών και νομικών προσώπων πρέπει να είναι κατ’ ελάχιστον 5.000 ευρώ.

Πώς τεκμηριώνεται η προσαύξηση — και τι χρειάζεται στον φάκελο

Για τη λήψη της αυξημένης έντασης λόγω ηλικίας ή εκπαίδευσης, το Παράρτημα 1 (Ενότητα Α1, σημείο 8) ζητά:

– Αντίγραφο πτυχίου γεωτεχνικής κατεύθυνσης επιπέδου ≥3 του Εθνικού Πλαισίου Προσόντων, ή – Βεβαίωση έναρξης/μεταβολής από την ΑΑΔΕ, ή άδεια λειτουργίας, ή εκκαθαριστικά σημειώματα τουλάχιστον 5 παρελθόντων ετών — όχι απαραίτητα συνεχόμενων — από τα οποία να προκύπτει ότι τα ατομικά γεωργικά εισοδήματα, συμπεριλαμβανομένων των ενισχύσεων του πυλώνα Ι, ήταν μεγαλύτερα από τα εξωγεωργικά.

Η ηλικία τεκμηριώνεται από το δικαιολογητικό ταυτοποίησης και η ιδιότητα του γεωργού νεαρής ηλικίας από τα αρχεία της Υπηρεσίας — δεν απαιτείται προσκόμιση.

Για τον εξοπλισμό των Παραρτημάτων 3 και 4, η τεκμηρίωση είναι αυστηρότερη: απαιτούνται τεχνικά φυλλάδια του κατασκευαστή (ρητά όχι του προμηθευτή), σήμανση CE και εγχειρίδιο χρήσης. Το Παράρτημα 4 επισημαίνει: «Η ένταξη μιας επένδυσης στο παρόν παράρτημα δεν βασίζεται στην εμπορική ονομασία του προϊόντος ή στον γενικό χαρακτηρισμό του ως εξοπλισμού “γεωργίας ακριβείας”, αλλά στην ύπαρξη και τεκμηρίωση της συγκεκριμένης τεχνολογικής λειτουργίας».

Πότε χάνεται η προσαύξηση

Το άρθρο 25 προβλέπει συγκεκριμένες συνέπειες που αγγίζουν άμεσα την ένταση στήριξης:

– Απένταξη από την Π3-75.1 (υποπαρ. 1.5 του άρθρου 24) οδηγεί σε απώλεια τυχόν επιπλέον έντασης στήριξης και αφαίρεση της σχετικής βαθμολογίας. Κατ’ εξαίρεση, αν ο δικαιούχος εξακολουθεί να έχει μεγαλύτερη βαθμολογία από την αίτηση που συγκέντρωσε τη μεγαλύτερη βαθμολογία χωρίς να καλυφθεί, παραμένει δικαιούχος.
– Αλλαγή έδρας που οδηγεί σε μείωση της έντασης: επιστροφή ποσού ίσου με το γινόμενο της ήδη καταβληθείσας δημόσιας δαπάνης επί τη διαφορά στην ένταση. Τα επόμενα αιτήματα πληρωμής υπολογίζονται με τη νέα ένταση.
– Μεταφορά έδρας σε άλλη Περιφέρεια (υποπαρ. 1.9): απένταξη.

Ένας ακόμη έλεγχος γίνεται στην αποπληρωμή: όταν ο δικαιούχος είναι ταυτόχρονα τελικός αποδέκτης Χρηματοδοτικού Εργαλείου, εξετάζεται αν από τον συνδυασμό επιχορήγησης και ΧΕ προκύπτει υπέρβαση της ανώτατης έντασης των άρθρων 73 παρ. 4 και 74 παρ. 8 του Καν. 2021/2115 — και η υπέρβαση παρακρατείται.

Τι δεν διευκρινίζει η Πρόσκληση

Δύο σημεία παραμένουν ανοιχτά στο κείμενο:

Πρώτον, η Πρόσκληση δεν παραθέτει κατάλογο των συγκεκριμένων ηπειρωτικών περιοχών που συμπεριλαμβάνονται στα ΕΣΔΙΜ ούτε των νησιών που θεωρούνται ΜΝΑΠ. Η βαθμολογία (κριτήριο 8) αποδίδεται αυτόματα από το σύστημα «με βάση την έδρα του υποψηφίου» — αντίστοιχα, ο προσδιορισμός της περιοχής για την ένταση στήριξης γίνεται από το ΟΠΣΚΕ.

Δεύτερον, δεν εξειδικεύεται στο κείμενο της Πρόσκλησης πού ακριβώς τραβιέται η γραμμή ανάμεσα σε «κτιριακές εγκαταστάσεις και εξοπλισμό κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων» (60%) και σε δαπάνες που κατατάσσονται στη γενική κατηγορία «λοιπές δαπάνες» (50%) για μια μικτή εκμετάλλευση — π.χ. μια αποθήκη που εξυπηρετεί ταυτόχρονα ζωική και φυτική παραγωγή. Η υποπαρ. 1.2.3 εξαιρεί ρητά μόνο τους ελκυστήρες, τους φορτωτές και τα παρελκόμενα των περ. 1.3.1 και 1.3.2.

Η αξιολόγηση και η κατάταξη γίνονται ενιαία στο πλαίσιο της πρόσκλησης, χωρίς διακριτή κατάταξη ανά Παρέμβαση, με βαθμολογική βάση 30 βαθμούς στις Περιφέρειες Βορείου Αιγαίου, Ιονίων Νήσων και Νοτίου Αιγαίου και 35 βαθμούς στις υπόλοιπες. Καταληκτική ημερομηνία ολοκλήρωσης φυσικού και οικονομικού αντικειμένου: 15 Ιουνίου 2029.