FAO: Οι κτηνοτρόφοι κλειδί στη σωτηρία των βοσκοτόπων

Οι κτηνοτρόφοι πρέπει να αναγνωριστούν ως εταίροι και όχι απλώς ως χρήστες γης στη διαχείριση των βοσκοτόπων, δήλωσε η αναπληρώτρια γενική διευθύντρια του FAO, Μπεθ Μπέκντολ, στο πλαίσιο του COP17 της Σύμβασης του ΟΗΕ για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης (UNCCD), που ολοκληρώθηκε στις 28 Αυγούστου στο Ουλάν Μπατόρ της Μογγολίας. Στη διάσκεψη —που συνέπεσε με το Διεθνές Έτος Βοσκοτόπων και Κτηνοτρόφων 2026, μια πρωτοβουλία στην οποία ηγήθηκε ο ίδιος ο FAO— παρουσιάστηκε η νέα «Rangelands Flagship Initiative», ένα επενδυτικό σχέδιο ύψους 1,2 δισ. δολαρίων σε 45 έργα αποκατάστασης βοσκοτόπων παγκοσμίως.

Για την Ελλάδα, όπου η κτηνοτροφία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε ορεινούς και ημιορεινούς βοσκότοπους, η συζήτηση δεν είναι απλώς διεθνής ρητορική. Η ποιότητα και η διαχείριση των βοσκήσιμων εκτάσεων επηρεάζει άμεσα τη βοσκοϊκανότητα που δηλώνεται στο ΟΣΔΕ, τη στοχευμένη ενίσχυση για ζωικές μονάδες και τις προϋποθέσεις περιβαλλοντικής συμμόρφωσης που ήδη διαμορφώνουν τα Οικολογικά Σχήματα της ΚΑΠ — ζητήματα που θα βαρύνουν ακόμη περισσότερο στον σχεδιασμό της ΚΑΠ 2028-2034.

Τα μεγέθη του προβλήματος

Σύμφωνα με στοιχεία του FAO, περίπου το 60% των 1,66 δισεκατομμυρίων εκταρίων γης που έχουν υποβαθμιστεί παγκοσμίως από τη μη βιώσιμη χρήση αφορούν αγροτικές εκτάσεις, καλλιέργειες και βοσκοτόπους. Η αναστροφή μόλις του 10% αυτής της υποβάθμισης θα μπορούσε να θρέψει επιπλέον 154 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο. Τα βοσκοτόπια καλύπτουν σήμερα πάνω από το μισό της επίγειας επιφάνειας του πλανήτη, στηρίζουν περίπου δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους και τα διαχειρίζονται περίπου 500 εκατομμύρια κτηνοτρόφοι παγκοσμίως.

«Η αποκατάσταση δεν μπορεί απλώς να σημαίνει ότι η υποβαθμισμένη γη γίνεται ξανά πράσινη. Αυτό που φυτρώνει έχει σημασία», ανέφερε η Μπέκντολ κατά την εναρκτήρια ομιλία της για την πρωτοβουλία, προσθέτοντας ότι «η ποικιλομορφία και η ποιότητα των χόρτων, της βοσκής και άλλης βλάστησης έχουν σημασία – για τα ζώα, για τη βιοποικιλότητα και για τη μακροπρόθεσμη παραγωγικότητα και υγεία αυτών των οικοσυστημάτων».

Τρεις πυλώνες, ένας συνασπισμός

Η πρωτοβουλία στηρίζεται σε τρεις άξονες: μια κοινή ατζέντα γνώσης με εργαλεία αξιολόγησης της υγείας των βοσκοτόπων, μια επενδυτική πλατφόρμα για την κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης, και έναν διεθνή Συνασπισμό για τους Βοσκότοπους και τους Κτηνοτρόφους που θα συγκεντρώνει κυβερνήσεις, ερευνητικούς φορείς και τοπικές κοινότητες γύρω από κοινό όραμα διαχείρισης.

Μέγεθος	Στοιχείο
Υποβαθμισμένη γη παγκοσμίως	1,66 δισ. εκτάρια
Ποσοστό που είναι αγροτική γη	60%
Δυνητικά επιπλέον σιτιζόμενοι (10% αποκατάστασης)	154 εκατ. άνθρωποι/έτος
Κάλυψη βοσκοτόπων στην επιφάνεια Γης	54%
Πληθυσμός που στηρίζεται σε βοσκότοπους	~2 δισ. άνθρωποι
Κτηνοτρόφοι-διαχειριστές παγκοσμίως	~500 εκατ.
Επένδυση Rangelands Flagship Initiative	1,2 δισ. δολ. / 45 έργα

Τι σημαίνει για την ελληνική κτηνοτροφία

Η μετάθεση του διεθνούς προβληματισμού από την απλή «πρασίνισμα» της γης στην ποιότητα και τη βιωσιμότητα της βόσκησης συμπίπτει χρονικά με την ελληνική συζήτηση για τα Οικολογικά Σχήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης κτηνοτροφικών συστημάτων και τις προδιαγραφές που θα κληθούν να πληρούν οι κτηνοτρόφοι στη νέα προγραμματική περίοδο. Η αναγνώριση των κτηνοτρόφων ως «ηγετών αποφάσεων» και όχι απλώς αποδεκτών κανονισμών είναι ένα επιχείρημα που ενδέχεται να επικαλεστούν και ελληνικοί κτηνοτροφικοί φορείς στις διαπραγματεύσεις για την ΚΑΠ 2028-2034, όπου η στήριξη σε μειονεκτικές και ορεινές περιοχές παραμένει κρίσιμο σημείο τριβής.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν και πώς τα 1,2 δισ. δολάρια της πρωτοβουλίας θα μεταφραστούν σε συγκεκριμένα κονδύλια για τη Μεσόγειο, όπου η υποβάθμιση των βοσκοτόπων συνδέεται στενά με την ερημοποίηση και τις κλιματικές πιέσεις.

Πηγή: fao.org