Σχέδια Βελτίωσης: Επιδοτήσεις άρδευσης 70% με «κόφτη» 20% στο νερό

Αυστηρά κριτήρια εξοικονόμησης ύδατος και συγκεκριμένες προϋποθέσεις αδειοδότησης προβλέπει η επίσημη πρόσκληση για την Παρέμβαση Π3-73-2.2 («Επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ύδατος») των Σχεδίων Βελτίωσης. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων θέτει ως βασικό κανόνα για τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων συστημάτων την εκ των προτέρων πιστοποίηση εξοικονόμησης νερού σε ποσοστό τουλάχιστον 20%, συνδέοντας άμεσα τις πληρωμές με τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ).

Για τους ενδιαφερόμενους παραγωγούς, η ένταση ενίσχυσης διαμορφώνεται στο 70% του επιλέξιμου προϋπολογισμού, ο οποίος για φυσικά και νομικά πρόσωπα κυμαίνεται από 5.000 έως 150.000 ευρώ, ενώ για τα συλλογικά σχήματα φτάνει έως τις 250.000 ευρώ. Πρακτικά, σε ένα επενδυτικό σχέδιο ύψους 50.000 ευρώ για εγκατάσταση υπόγειου στάγδην δικτύου και εγκατάσταση υδρομέτρησης, η δημόσια επιχορήγηση καλύπτει τις 35.000 ευρώ, περιορίζοντας την ίδια συμμετοχή στις 15.000 ευρώ. Αντίστοιχα, στο μέγιστο πλαφόν των 150.000 ευρώ για μεμονωμένο αγρότη, η επιδότηση αγγίζει τα 105.000 ευρώ.

Ο κανόνας εξοικονόμησης 20% και η μείωση 10%

Η έγκριση των δαπανών δεν είναι οριζόντια, αλλά εξαρτάται από τον τύπο της παρέμβασης και την υδρολογική κατάσταση της περιοχής, όπως είχαμε αναφέρει στο σχετικό ρεπορτάζ μας για τα Σχέδια Βελτίωσης 2026 και τις επιδοτήσεις αρδευτικών. Συγκεκριμένα:

– Υφιστάμενες αρδευόμενες εκτάσεις: Η βελτίωση υφιστάμενης εγκατάστασης επιδοτείται μόνο αν η σχετική μελέτη άρδευσης τεκμηριώνει δυνητική εξοικονόμηση ύδατος τουλάχιστον 20%. – Υδατικά συστήματα με «ελλειμματικό» ισοζύγιο: Εάν η επένδυση επηρεάζει υπόγεια ή επιφανειακά ύδατα των οποίων η κατάσταση έχει χαρακτηριστεί «λιγότερο από καλή» στο οικείο ΣΔΛΑΠ λόγω ποσοτικών προβλημάτων, απαιτείται επιπλέον πραγματική μείωση της χρήσης ύδατος κατά 10%. Στην περίπτωση αυτή, η μελέτη επαλήθευσης της πραγματικής μείωσης υποβάλλεται υποχρεωτικά μετά την ολοκλήρωση της επένδυσης, εντός του τριμήνου πριν τη συμπλήρωση δύο ετών από την περάτωσή της.

Κατηγορία Επένδυσης / Υδατικό Σύστημα	Ελάχιστη Εξοικονόμηση Ύδατος	Πρόσθετες Απαιτήσεις
Εκσυγχρονισμός σε αρδευόμενα αγροτεμάχια	20% (δυνητική)	Μελέτη από γεωπόνο ΠΕ
Περιοχές με κατάσταση υδάτων «λιγότερο από καλή»	10% (πραγματική)	Υποβολή μελέτης εντός 2 ετών
Επέκταση σε ξηρικές εκτάσεις / νέα γεώτρηση	Δεν εφαρμόζεται το 20%	Περιβαλλοντική ανάλυση αντικτύπου

Σημειώνεται ότι ο περιορισμός του 20% δεν εφαρμόζεται σε επενδύσεις χρήσης ανακτημένων υδάτων, σε έργα που βελτιώνουν αποκλειστικά την ενεργειακή απόδοση, καθώς και στη δημιουργία ταμιευτήρων αποθήκευσης.

Επιλέξιμες δαπάνες και τι απαγορεύεται ρητά

Στον κατάλογο των επιλέξιμων έργων περιλαμβάνονται τα συστήματα στάγδην άρδευσης, η μικροάρδευση με σταθερούς μικροεκτοξευτήρες χαμηλής διαμέτρου, οι μηχανισμοί μετατροπής επιφανειακής στάγδην σε υπόγεια, οι υδρομετρητές, ο εξοπλισμός χρήσης ανακτημένου νερού, καθώς και οι νέες γεωτρήσεις ή ο εκσυγχρονισμός παλαιών. Επιπλέον, καλύπτονται δεξαμενές συλλογής όμβριων υδάτων και ολοκληρωμένες λύσεις γεωργίας ακριβείας (αισθητήρες, αυτοματισμοί, τηλεμετρία).

Αντίθετα, η πρόσκληση αποκλείει κατηγορηματικά: – Συστήματα τεχνητής βροχής μεγάλης διαμέτρου (καταιονισμός, κανόνια, αυτοπροωθούμενες ράμπες). – Παραδοσιακές μεθόδους επιφανειακής άρδευσης με αυλάκια ή λεκάνες κατάκλισης. – Μεμονωμένη αντικατάσταση εξαρτημάτων (π.χ. μόνο μπεκ), εκτός αν αλλάζει ο τρόπος άρδευσης. – Αγωγούς μεταφοράς νερού με μήκος άνω των 500 μέτρων ανά σχέδιο. – Νέα γεώτρηση σε αντικατάσταση παλαιάς, εφόσον το υδατικό σύστημα έχει κριθεί «λιγότερο από καλό».

Προϋποθέσεις αδειοδότησης και μελέτες

Η ύπαρξη υδρομετρητή είναι υποχρεωτική σε κάθε σχέδιο που περιλαμβάνει αρδευτικό εξοπλισμό. Για τα αρδευόμενα αγροτεμάχια απαιτείται άδεια χρήσης ύδατος σε ισχύ. Εάν η άδεια εκκρεμεί, κατατίθεται κατά την αίτηση το αντίγραφο του πρωτοκόλλου της αίτησης έκδοσης ή τροποποίησης, όμως η οριστική άδεια πρέπει να προσκομιστεί το αργότερο κατά την 1η αίτηση πληρωμής.

Σε συλλογικά δίκτυα (ΤΟΕΒ ή Δήμους) απαιτείται σχετική βεβαίωση επιτρεπόμενης χρήσης και τοποθέτηση ατομικού υδρομετρητή στη διακλάδωση του παραγωγού. Τέλος, η μελέτη δυνητικής εξοικονόμησης συντάσσεται υποχρεωτικά από γεωπόνο πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, με την ανώτατη επιλέξιμη αμοιβή για τη σύνταξή της να ορίζεται στα 2.000 ευρώ.