LEADER: Νέοι όροι για διατοπικά και διακρατικά σχέδια
Συγκεκριμένους κανόνες, αυστηρά κριτήρια επιλεξιμότητας και υποχρέωση παραγωγής μετρήσιμων αποτελεσμάτων καθορίζει νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ), η οποία αναρτήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου για τα σχέδια συνεργασίας του προγράμματος LEADER. Η απόφαση ενεργοποιεί τις υποπαρεμβάσεις Π3-77-4.1-8.1 και Π3-77-4.1-8.2 του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ 2023-2027, οι οποίες ρυθμίζουν τις διατοπικές και διακρατικές συμπράξεις των Ομάδων Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ).
Για τις τοπικές κοινωνίες και τους φορείς της υπαίθρου, το νέο πλαίσιο ξεκαθαρίζει ότι οι απλές ανταλλαγές επισκέψεων ή γενικών εμπειριών δεν θα λαμβάνουν πλέον δημόσια χρηματοδότηση. Κάθε σχέδιο συνεργασίας οφείλει να συνοδεύεται από σαφή παραδοτέα, εκπαίδευση συγκεκριμένων ομάδων ωφελουμένων (όπως νέοι αγρότες, γυναίκες και ευάλωτες ομάδες) και αυστηρό όριο 5% στις μικρές υποδομές, ενώ οι αιτήσεις θα υποβάλλονται αποκλειστικά ψηφιακά μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος ΚΑΠ (ΟΠΣΚΑΠ).
Η συνέχεια του πλαισίου LEADER της νέας ΚΑΠ
Η συγκεκριμένη εγκύκλιος έρχεται να συμπληρώσει το παζλ των αποφάσεων για την τρέχουσα προγραμματική περίοδο. Υπενθυμίζεται ότι, όπως είχαμε αναφέρει, το ΥΠΑΑΤ ξεκαθάρισε τις επιλέξιμες λειτουργικές δαπάνες των ΟΤΔ, θέτοντας όριο 25% για τη λειτουργία και την εμψύχωση του πληθυσμού. Παράλληλα, σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας για τις προσκλήσεις ιδιωτικών επενδύσεων LEADER, το επενδυτικό ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στις κοινές δράσεις μεταξύ διαφορετικών αγροτικών περιοχών της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Τι αλλάζει στα σχέδια συνεργασίας: Οι νέοι κανόνες
Το ΥΠΑΑΤ καθιστά σαφές ότι τα διατοπικά και διακρατικά έργα πρέπει να συνδέονται άμεσα με τις καταγεγραμμένες ανάγκες των εγκεκριμένων τοπικών προγραμμάτων.
Για να εγκριθεί μια πρόταση, οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν πριν από την τελική αίτηση στήριξης να υποβάλουν αναλυτικό φάκελο με: – Τον ακριβή αριθμό και τη μέθοδο επιλογής των τελικών ωφελουμένων. – Τις κατηγορίες τοπικών φορέων που θα συμμετάσχουν ενεργά στην υλοποίηση. – Το πρόγραμμα εργαστηρίων και τις στοχευμένες ενέργειες διάχυσης αποτελεσμάτων. – Αναλυτικό προϋπολογισμό ανά δράση και ανά εταίρο για τα μέλη της σύμπραξης.
Η αίτηση υποβάλλεται στο ΟΠΣΚΑΠ συγκεντρωτικά από τον συντονιστή (ή εθνικό συντονιστή σε περιπτώσεις διακρατικών έργων), ο οποίος φέρει τη συνολική διαχειριστική και εποπτική ευθύνη έναντι των αρχών.
Επιλέξιμες και μη επιλέξιμες δαπάνες
Το νέο κανονιστικό πλαίσιο θέτει ξεκάθαρες διαχωριστικές γραμμές ως προς το τι πληρώνεται και τι απορρίπτεται, αποτρέποντας φαινόμενα διπλής χρηματοδότησης.
| Κατηγορία | Επιλέξιμες Δαπάνες | Μη Επιλέξιμες Δαπάνες |
|---|---|---|
| Ενέργειες & Δράσεις | Προπαρασκευαστικές ενέργειες, αναζήτηση εταίρων, εργαστήρια, ημερίδες, εκθέσεις | Επαναλαμβανόμενες δράσεις προηγούμενης περιόδου σε συνεχιζόμενα έργα |
| Υποδομές | Υποδομές μικρής κλίμακας (έως 5% προϋπολογισμού εταίρου, δημόσιας χρήσης) | Αυτόνομες πράξεις υποδομών άνω του 5% |
| Ψηφιακά & Μελέτες | Ιστοσελίδες, βάσεις δεδομένων, κοινά λογισμικά, εξειδικευμένες μελέτες | Γενικές μελέτες χωρίς άμεση σύνδεση με το παραδοτέο |
| Διοικητικά & Λειτουργικά | Απλοποιημένο κόστος (όπου προβλέπεται), παραστατικά δαπάνης/εξόφλησης | Γενικά λειτουργικά έξοδα δικαιούχων, δώρα, δωρεές |
| Φορολογικά | ΦΠΑ μόνο όταν αποδεδειγμένα δεν ανακτάται | ΦΠΑ που μπορεί να ανακτηθεί ή συμψηφιστεί |
Τι σημαίνει η απόφαση για τις τοπικές κοινωνίες
Η στροφή του Υπουργείου σε απτά παραδοτέα δείχνει ότι η περίοδος των «σχεδίων επί χάρτου» στο LEADER κλείνει οριστικά. Το πλαφόν 5% στις συνοδευτικές υποδομές εξασφαλίζει ότι τα κονδύλια θα κατευθυνθούν στην ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας, την εξωστρέφεια των τοπικών προϊόντων και την ψηφιακή αναβάθμιση, αντί να αναλώνονται σε μικροκατασκευές χωρίς υπεραξία. Παράλληλα, η ρητή απαίτηση για έγκριση σχεδίου διορθωτικών ενεργειών σε περίπτωση καθυστέρησης πιέζει τις ΟΤΔ να τηρήσουν απαρέγκλιτα τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης.
