Τον Ιούλιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε δύο νέες στρατηγικές πρωτοβουλίες για τον αγροδιατροφικό τομέα — την «Κτηνοτροφική Στρατηγική της ΕΕ», την πρώτη στην ιστορία της Κοινότητας, και το «Σχέδιο Δράσης για την Αυτάρκεια σε Πρωτεΐνες». Και οι δύο εντάσσονται στο ευρύτερο πλαίσιο της «Όρασης για τη Γεωργία και τη Διατροφή» που η Κομισιόν θέσπισε στην αρχή της θητείας της. Το πρόβλημα; Καμία από τις τρεις πρωτοβουλίες — μαζί με το «Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα» που είχε προηγηθεί τον Μάιο — δεν προβλέπει νέα χρηματοδότηση. Για τον Έλληνα αγρότη και κτηνοτρόφο, αυτό δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια: η νέα ΚΑΠ 2028–2034 διαμορφώνεται τώρα, και οι αποφάσεις που παίρνονται — ή δεν παίρνονται — στις Βρυξέλλες θα καθορίσουν επιδοτήσεις, υποχρεώσεις βιωσιμότητας και εισόδημα εκμεταλλεύσεων για την επόμενη δεκαετία.
Τρεις πρωτοβουλίες, ένας κοινός παρονομαστής: καμία νέα χρηματοδότηση
Στις αρχές Μαΐου 2026 παρουσιάστηκε το «Σχέδιο Δράσης για τα Λιπάσματα», ως απάντηση στην κρίση της Μέσης Ανατολής, και στη συνέχεια, τον Ιούλιο, ακολούθησαν η Κτηνοτροφική Στρατηγική και το Σχέδιο για τις Πρωτεΐνες. Και οι τρεις πρωτοβουλίες φιλοδοξούν να τοποθετήσουν στο κέντρο του διαλόγου έννοιες όπως η επισιτιστική ασφάλεια, η στρατηγική αυτονομία και η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εκμεταλλεύσεων.
Ωστόσο, έχουν έναν κοινό παρονομαστή που δεν αναφέρεται στους τίτλους: δεν προβλέπουν νέα χρηματοδότηση. Σε όλα τα κείμενα απουσιάζουν παντελώς αναφορές σε συγκεκριμένα κονδύλια. Παράλληλα, οι προτάσεις για τον προϋπολογισμό της νέας ΚΑΠ φέρουν σημαντικές περικοπές σε σχέση με την τρέχουσα περίοδο — μια εξέλιξη που ο Γερμανός Καγκελάριος Μερτς έχει ήδη ζητήσει να επισπευστεί, όπως έχουμε αναφέρει σε προηγούμενο ρεπορτάζ μας.
Η κτηνοτροφική στρατηγική: πέντε πυλώνες, μία δύσκολη εξίσωση
Η Κτηνοτροφική Στρατηγική της ΕΕ είναι η πρώτη στην ιστορία της Κοινότητας και αναπτύσσεται σε πέντε πυλώνες:
1. Οικοδόμηση ανθεκτικού κτηνοτροφικού τομέα
2. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας
3. Υποστήριξη πιο βιώσιμης παραγωγής
4. Αναγνώριση της εδαφικής ποικιλομορφίας της Ευρώπης
5. Προώθηση της αριστείας σε όλα τα ευρωπαϊκά συστήματα παραγωγής
Η ίδια η Επιτροπή παραδέχεται στο κείμενο ότι «ο τομέας πρέπει να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες προσδοκίες για περιβαλλοντική βιωσιμότητα και καλή μεταχείριση των ζώων, χωρίς να παύει να είναι οικονομικά βιώσιμος και ελκυστικός για τις μελλοντικές γενιές». Πρόκειται, κατά τη διατύπωση αναλυτών του τομέα, για μια εξίσωση που δεν λύνεται με λέξεις αν η αγορά δεν αποζημιώνει τις υψηλότερες απαιτήσεις — περιβαλλοντικές, εργασιακές, ευζωίας — με αντίστοιχες τιμές στην παραγωγό.
Στο ίδιο έγγραφο αναγνωρίζεται η μείωση των κτηνοτροφικών πληθυσμών και τα προβλήματα εγκατάλειψης σε ορισμένες περιοχές — μια πραγματικότητα που πλήττει ιδιαίτερα τις ορεινές και μειονεκτικές ζώνες της Ελλάδας.
Το πρόβλημα της γραφειοκρατικής αδράνειας — με δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα
Πέρα από το ζήτημα της χρηματοδότησης, υπάρχει ένα δεύτερο, εξίσου σοβαρό πρόβλημα: η ταχύτητα υλοποίησης. Δύο παραδείγματα το αναδεικνύουν με σαφήνεια:
– Λιπάσματα: Το 2022 η Κομισιόν είχε παρουσιάσει Ανακοίνωση για τη «διαθεσιμότητα και προσιτότητα των λιπασμάτων». Τέσσερα χρόνια αργότερα, το νέο Σχέδιο Δράσης του 2026 επαναλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό τα ίδια μέτρα. – Φυτικές πρωτεΐνες: Ήδη από το 2018 υπήρχε έκθεση της Επιτροπής για την ανάπτυξη φυτικών πρωτεϊνών στην ΕΕ. Ακολούθησαν η Διακήρυξη των Βερσαλλιών (2022) και η Ψηφοφορία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2023). Το 2026, το θέμα εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως «νέα» πρωτοβουλία.
Αυτή η γραφειοκρατική αδράνεια δεν είναι ακαδημαϊκό ζήτημα: σημαίνει ότι αγρότες και κτηνοτρόφοι περιμένουν χρόνια για μέτρα που έχουν ήδη αποφασιστεί στα χαρτιά.
Ο κίνδυνος της «επανεθνικοποίησης» της ΚΑΠ
Ίσως το σημαντικότερο δομικό ζήτημα που θέτουν οι νέες προτάσεις είναι η τάση επανεθνικοποίησης της ΚΑΠ. Για πρώτη φορά από την ίδρυσή της, το 1962, δεν θα υπάρχει αποκλειστικό ταμείο για τη γεωργία — οι πόροι θα ενσωματωθούν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο χρηματοδότησης, με αυξημένη ευθύνη των κρατών-μελών. Ταυτόχρονα, στα κείμενα των στρατηγικών επαναλαμβάνεται η φράση «η Επιτροπή θα συστήσει στα κράτη-μέλη», μεταθέτοντας ουσιαστικά τη λήψη αποφάσεων στις εθνικές κυβερνήσεις.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που ιστορικά εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις κοινοτικές επιδοτήσεις, η αποδυνάμωση της ΚΑΠ ως κοινής πολιτικής ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την εισοδηματική στήριξη των αγροτών. Η συζήτηση για τη διαμόρφωση της νέας ΚΑΠ βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με τον αντιπρόεδρο Σχοινά να έχει αναδιαμορφώσει πρόσφατα την ομάδα διαπραγμάτευσης, ενώ ελληνικοί φορείς όπως η ΕΘΕΑΣ έχουν ήδη καταθέσει συγκεκριμένες προτάσεις για τη νέα περίοδο.
Πολλές λέξεις, ανοιχτά ερωτήματα
Η Κομισιόν φιλοδοξεί να ικανοποιήσει ταυτόχρονα αγρότες, κτηνοτρόφους, περιβαλλοντικές οργανώσεις και καταναλωτές — ένας συνδυασμός που, χωρίς επαρκή χρηματοδότηση, κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά. Δύο ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα: αν η γραφειοκρατική αδράνεια θα επιτρέψει τελικά την έγκαιρη υλοποίηση των μέτρων, και αν θα υπάρξουν νέα, επαρκή κονδύλια. Χωρίς το δεύτερο, οι πέντε πυλώνες της Κτηνοτροφικής Στρατηγικής και τα 49 σχέδια δράσης της «Όρασης» κινδυνεύουν να αποδειχθούν ακριβώς αυτό που φοβούνται οι αγρότες: καλή μουσική, χωρίς αντίκρισμα.
Η διαπραγμάτευση για τη νέα ΚΑΠ είναι ανοιχτή — και αυτό σημαίνει ότι ακόμα υπάρχει χώρος για παρέμβαση. Αν είστε αγρότης ή κτηνοτρόφος, παρακολουθήστε στενά τις εξελίξεις, ενημερωθείτε για τις προτάσεις που κατατίθενται από ελληνικούς φορείς και μείνετε σε επαφή με τους συνεταιρισμούς σας — γιατί αυτές οι αποφάσεις θα καθορίσουν το εισόδημά σας για την επόμενη δεκαετία.
