Σε τροχιά βίαιης αναδιάρθρωσης εισέρχεται ο τομέας μεταποίησης ελαιολάδου στην Ιβηρική Χερσόνησο, καθώς περισσότερα από 600 ελαιοτριβεία (το 27% του συνόλου) κινδυνεύουν με πιθανό αφανισμό, συγχώνευση ή οριστικό κλείσιμο. Αυτό αποκαλύπτει νέα έρευνα των ειδικών Juan Vilar και Sergio Caño, η οποία εκπονήθηκε για το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ανδαλουσίας (UNIA) σε συνεργασία με τον Όμιλο Ελαιολάδου Jaén.
Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα τις ισορροπίες της παγκόσμιας αγοράς, καθώς από τα 2.219 ενεργά ελαιοτριβεία σε Ισπανία και Πορτογαλία, εκτιμάται ότι 472 ισπανικές και 131 πορτογαλικές μεταποιητικές μονάδες αδυνατούν να καλύψουν τα λειτουργικά τους έξοδα. Για τον Έλληνα παραγωγό και μεταποιητή, το φαινόμενο αυτό αποτελεί ένα ηχηρό καμπανάκι: η συγκέντρωση της παραγωγής σε τεχνολογικά προηγμένες μονάδες μεγάλης κλίμακας στην Ισπανία συμπιέζει το κόστος επεξεργασίας, δημιουργώντας συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού για τις μικρότερες παραδοσιακές μονάδες της Μεσογείου.
Το «ψαλίδι» του κόστους και οι απαιτήσεις για έξτρα καρπό
Όπως είχαμε αναλύσει πρόσφατα, το κόστος παραγωγής στη γειτονική χώρα έχει καταγράψει εκρηκτική αύξηση της τάξης του 57% τα τελευταία έξι χρόνια. Η νέα μελέτη έρχεται να επιβεβαιώσει αυτή την τάση στον τομέα της μεταποίησης, αποκαλύπτοντας ότι οι λειτουργικές ανάγκες των ελαιοτριβείων αυξήθηκαν κατά 35% την τελευταία δεκαετία, την ώρα που η διαθέσιμη παραγωγή ενισχύθηκε μόλις κατά 15%.
Η απόκλιση αυτή υποχρεώνει πλέον κάθε μονάδα να εξασφαλίζει επιπλέον 1,3 εκατομμύρια κιλά ελιών ετησίως μόνο και μόνο για να καλύψει τα σταθερά της έξοδα. Σε περιόδους χαμηλής εσοδείας —όπως η παραγωγή των 1,2 εκατ. τόνων που καταγράφηκε την περίοδο 2025/26— ξεκινά ένας «κανιβαλισμός» μεταξύ των επιχειρήσεων για την προσέλκυση καρπού, ο οποίος εκτοπίζει τις λιγότερο εκσυγχρονισμένες μονάδες.
Τα αριθμητικά δεδομένα της κρίσης στην Ιβηρική
Οι τεράστιες διακυμάνσεις της συγκομιδής στην Ισπανία (από 4,2 έως 10,2 εκατομμύρια τόνους καρπού τη δεκαετία) προκαλούν οξεία μεταβλητότητα στο βιομηχανικό κόστος επεξεργασίας.
| Δείκτης / Στοιχείο | Τιμή / Μέγεθος |
|---|---|
| Συνόλου ελαιοτριβείων υπό απειλή | 603 μονάδες (27% του συνόλου) |
| Απειλούμενα ελαιοτριβεία στην Ισπανία | 472 μονάδες |
| Απειλούμενα ελαιοτριβεία στην Πορτογαλία | 131 μονάδες |
| Αύξηση λειτουργικών αναγκών (δεκαετία) | +35% |
| Αύξηση παραγωγής καρπού (δεκαετία) | +15% |
| Απαιτούμενος πρόσθετος καρπός ανά μονάδα | 1,3 εκατ. κιλά / έτος |
| Απόκλιση κόστους επεξεργασίας καρπού | έως 0,17 €/κιλό |
| Επιάρυνση στο τελικό κόστος ελαιολάδου | έως 0,80 €/κιλό |
| Μερίδιο αγοράς 1.047 συνεταιρισμών | 40% της παραγωγής |
| Μερίδιο αγοράς 1.172 βιομηχανικών μονάδων | 60% της παραγωγής |
Οικονομίες κλίμακας και η επόμενη μέρα
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι στην Πορτογαλία μόλις 8 γιγαντιαία ελαιοτριβεία διαχειρίζονται ήδη το 46% της εθνικής παραγωγής, ενώ στην Ισπανία υπάρχουν υπερσύγχρονες μονάδες που επεξεργάζονται έως και 60 φορές μεγαλύτερο όγκο από τον εθνικό μέσο όρο.
Καθώς η Ισπανία προετοιμάζεται για σοβαρή αύξηση της παραγωγής, η μόνη βιώσιμη διέξοδος για τις μεταποιητικές επιχειρήσεις είναι η περαιτέρω αύξηση του όγκου επεξεργασίας μέσω συγχωνεύσεων και οι επενδύσεις σε τεχνολογικό εκσυγχρονισμό. Όσες επιχειρήσεις δεν καταφέρουν να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις των οικονομιών κλίμακας, θα οδηγηθούν αναπόφευκτα σε έξοδο από την αγορά.
Πηγή: agrocapital.gr
