Το κόστος παραγωγής ενός κιλού ελαιολάδου έχει αυξηθεί περίπου 57% μέσα σε έξι χρόνια, σύμφωνα με τη νέα έκδοση της μελέτης κόστους καλλιέργειας της ελιάς που δημοσίευσε τον Ιούλιο του 2026 ο Ισπανικός Σύνδεσμος Ελαιοκομικών Δήμων (AEMO). Η μελέτη, που συντάχθηκε από τον γεωπόνο José María Penco και ενημερώνεται συστηματικά από το 2010, αποτιμά το κόστος σε επτά σενάρια καλλιέργειας και καταλήγει ότι με τις σημερινές τιμές οι περισσότεροι ισπανικοί ελαιώνες παράγουν με ζημιά.
Το νούμερο που μετράει για τον παραγωγό είναι η σύγκριση: η σταθμισμένη μέση τιμή παραγωγού στην Ισπανία τον Ιούλιο του 2026 διαμορφώθηκε στα 3,265 ευρώ/κιλό, όταν το κόστος ξεκινά από 3,08 ευρώ στον αρδευόμενο ελαιώνα υπέρπυκνης φύτευσης και φτάνει τα 5,31 ευρώ στον ορεινό, μη μηχανοποιήσιμο ελαιώνα. Πάνω από τη μισή ισπανική ελαιοκομική έκταση – 1,37 από τα 2,55 εκατ. εκτάρια – ανήκει στις δύο παραδοσιακές κατηγορίες, δηλαδή σε εκείνες που βρίσκονται σήμερα στο κόκκινο.
Το κόστος ανά σύστημα καλλιέργειας
Η φετινή έκδοση προσθέτει για πρώτη φορά τον ξηρικό ελαιώνα σε φυτοφράχτη ως αυτοτελές σύστημα, λόγω της ταχείας επέκτασής του την τελευταία πενταετία. Στο συνολικό κόστος περιλαμβάνονται πλέον και το ενοίκιο γης και η απόσβεση της φύτευσης σε ορίζοντα 25 ετών.
| Σύστημα καλλιέργειας | Παραγωγή (κιλά ελαιοκάρπου/εκτάριο) | Συνολικό κόστος (€/εκτάριο) | Κόστος (€/κιλό λαδιού) |
|---|---|---|---|
| Παραδοσιακός μη μηχανοποιήσιμος, ξηρικός | 1.750 | 1.938 | 5,31 |
| Παραδοσιακός μηχανοποιήσιμος, ξηρικός | 3.500 | 3.056 | 4,67 |
| Παραδοσιακός μηχανοποιήσιμος, αρδευόμενος | 6.000 | 4.651 | 4,18 |
| Εντατικός ξηρικός | 5.000 | 3.217 | 3,52 |
| Εντατικός αρδευόμενος | 10.000 | 5.153 | 3,20 |
| Υπέρπυκνος (φυτοφράχτης) ξηρικός | 6.000 | 3.439 | 3,17 |
| Υπέρπυκνος (φυτοφράχτης) αρδευόμενος | 10.800 | 5.346 | 3,08 |
Η ψαλίδα των 2,23 ευρώ ανά κιλό ανάμεσα στα δύο άκρα δεν εξηγείται από τις δαπάνες ανά εκτάριο – ο ορεινός ελαιώνας είναι ο φθηνότερος σε απόλυτα νούμερα. Εξηγείται από την απόδοση: 1.750 κιλά ελαιοκάρπου το εκτάριο έναντι 10.800.
Πού πάνε τα χρήματα
Η συγκομιδή παραμένει η βαρύτερη δαπάνη στα παραδοσιακά συστήματα, αγγίζοντας το 40% του συνόλου. Στους ορεινούς ελαιώνες το λιομάζωμα κοστολογείται στα 0,38 ευρώ ανά κιλό ελαιοκάρπου, τη στιγμή που η μηχανική συγκομιδή σε φυτοφράχτη με αρδευση πέφτει στα 0,09 ευρώ – τέσσερις φορές φθηνότερα. Το ημερομίσθιο του εργάτη συγκομιδής υπολογίζεται στα 9,85 ευρώ/ώρα, με βάση τις συλλογικές συμβάσεις Κόρδοβας και Χαέν.
Ακολουθούν η άρδευση, που απορροφά περίπου το 20% των δαπανών στα αρδευόμενα συστήματα, και η λίπανση με περίπου 15%. Για τη λίπανση η μελέτη σημειώνει ότι το ποσοστό στην πράξη είναι υψηλότερο, επειδή οι παραγωγοί λιπαίνουν συχνότερα από όσο υποδεικνύει η φυλλοδιαγνωστική του Ιουλίου – εκεί εντοπίζεται και το πιο εύκολο περιθώριο περικοπής.
Γιατί αφορά τον Έλληνα ελαιοπαραγωγό
Η ελληνική ελαιοκαλλιέργεια είναι κατά κύριο λόγο παραδοσιακή, με μεγάλο μέρος της σε πλαγιές και μικρά τεμάχια — δηλαδή ακριβώς στις κατηγορίες που η μελέτη τοποθετεί πάνω από 4,60 ευρώ το κιλό. Το ελληνικό πλεονέκτημα είναι η τιμή: το εξαιρετικό παρθένο κινήθηκε φέτος από 4 έως 5,60 ευρώ ανά περιοχή, όταν στην Ισπανία η τιμή παραγωγού για το εξαιρετικό παρθένο υποχώρησε στα 3,70 ευρώ την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου κατά το σύστημα Poolred. Το μειονέκτημα είναι η κατεύθυνση: τα στοιχεία της Κομισιόν δείχνουν το ευρωπαϊκό εξαιρετικό παρθένο να πέφτει από 4,57 ευρώ/κιλό τον Δεκέμβριο του 2025 στα 3,97 ευρώ στις αρχές Ιουνίου 2026, με προοπτική αυξημένης σοδειάς το 2026/27.
Η πίεση στα μεροκάματα είναι κοινή και στις δύο χώρες. Όπως είχαμε αναφέρει σε ρεπορτάζ για τα ελαιοτριβεία της Μεσσηνίας, το κόστος ημερομισθίου έχει φτάσει τα 60-70 ευρώ, την ώρα που οι ελαιοπεριεκτικότητες υποχωρούν. Σε συνέχεια του ρεπορτάζ μας για την προηγούμενη μέτρηση της AEMO, η νέα έκδοση δείχνει ότι η άνοδος του 2020-2023 δεν αντιστράφηκε: προστέθηκε άλλο ένα 12% ως το 2026.
Ο Σύνδεσμος καταλήγει ότι όσο ο ορεινός ελαιώνας δεν μπορεί ούτε να μηχανοποιηθεί ούτε να αλλάξει σύστημα, η μόνη διέξοδος είναι η προστιθέμενη αξία – βιολογική παραγωγή, αρωματικό προφίλ, βιοφαινόλες, ελαιοτουρισμός – συνοδευόμενη από στοχευμένες δημόσιες ενισχύσεις για τον περιβαλλοντικό και κοινωνικό της ρόλο. Και προχωρά σε μια αποτίμηση με πολιτικό βάρος: ό,τι το 2010 θεωρούνταν καλή τιμή, τα 3 ευρώ το κιλό, αντιστοιχεί σήμερα σε περίπου 5 ευρώ για να έχουν τα περισσότερα συστήματα μια ελάχιστη κερδοφορία.
Η ουσία δεν είναι ότι το ελαιόλαδο κοστίζει ακριβά — είναι ότι το ίδιο προϊόν παράγεται με κόστος από 3,08 έως 5,31 ευρώ ανάλογα με το σύστημα, και η αγορά πληρώνει μία τιμή για όλους. Στην Ελλάδα, όπου η υποχρεωτική εγγραφή στο Ελαιοκομικό Μητρώο μόλις χαρτογραφεί το δυναμικό, δεν υπάρχει ακόμη αντίστοιχη επίσημη κοστολόγηση ανά τύπο ελαιώνα — και χωρίς αυτήν, κάθε συζήτηση για στήριξη του ορεινού ελαιώνα γίνεται στα τυφλά.
Πηγή: Μελέτη AEMO «Aproximación a los Costes del Cultivo del Olivo» (V6, Ιούλιος 2026)
