Το Δουβλίνο αναλαμβάνει από την 1η Ιουλίου 2026 την εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχοντας μπροστά του τη δυσκολότερη ίσως διαπραγμάτευση της δεκαετίας: τον καθορισμό του Πολυετούς Δημοσιονομικού Προϋπολογισμού για την περίοδο 2028-2034. Στο επίκεντρο αυτού του παζαριού των 2 τρισ. ευρώ βρίσκεται η χρηματοδότηση της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προτείνει έναν «προστατευμένο πυρήνα» 300 δισ. ευρώ για τις γεωργικές ενισχύσεις.
Για τους Έλληνες και Ευρωπαίους παραγωγούς, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε μια περίοδο έντονης αβεβαιότητας. Η συζήτηση δεν αφορά απλώς το ύψος των επιδοτήσεων, αλλά την πλήρη αναδιάρθρωση του τρόπου καταβολής τους, με την προτεινόμενη κατάργηση των δύο διακριτών πυλώνων της ΚΑΠ. Την ίδια στιγμή, οι αγρότες καλούνται να ανταποκριθούν σε αυστηρότερους περιβαλλοντικούς στόχους, βλέποντας την αγοραστική δύναμη των ενισχύσεών τους να ροκανίζεται από τον πληθωρισμό.
Όπως αναλύσαμε πρόσφατα σχετικά με τη δήλωση Μακρόν για νέους φόρους στην ΕΕ προκειμένου να σωθούν οι αγροτικές επιδοτήσεις, η πίεση στα ευρωπαϊκά ταμεία είναι ασφυκτική. Η γεωργία πρέπει πλέον να ανταγωνιστεί άμεσα τις δαπάνες για την άμυνα, την Ουκρανία και την ενεργειακή μετάβαση.
Ο κίνδυνος συρρίκνωσης των πραγματικών πόρων
Ο Damien O’Reilly, υπεύθυνος ευρωπαϊκών υποθέσεων της ιρλανδικής συνομοσπονδίας αγροτικών συνεταιρισμών ICOS, μιλώντας στο *Irish Farmers Monthly*, έδωσε το στίγμα των προκλήσεων. Σημείωσε ότι από το εσωτερικό της «αγροτικής φούσκας» των Βρυξελλών είναι εύκολο να θεωρηθεί ότι η νέα ΚΑΠ αποτελεί τη μοναδική ευρωπαϊκή προτεραιότητα, ενώ στην πραγματικότητα η γεωργία θα πρέπει να διεκδικήσει χώρο σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό πολιτικό περιβάλλον.
Η πρόταση της Κομισιόν για τα 300 δισ. ευρώ αφορά τις εισοδηματικές ενισχύσεις και τα μέτρα αντιμετώπισης κρίσεων. Παράλληλα, προβλέπεται η χρηματοδότηση άλλων αγροτικών και περιφερειακών δράσεων μέσα από τα ευρύτερα Εθνικά Σχέδια, συνολικού ύψους 865 δισ. ευρώ. Ωστόσο, οι αγροτικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι, συνυπολογίζοντας τον πληθωρισμό και τις αυξημένες ευρωπαϊκές ανάγκες, η πραγματική διαθέσιμη στήριξη θα είναι αισθητά χαμηλότερη.
Το κλίμα επιβαρύνεται περαιτέρω από τις εμπορικές πιέσεις. Οι παραγωγοί βρίσκονται ήδη σε αναβρασμό, καθώς οι περικοπές κονδυλίων προώθησης και οι ανοιχτές πόρτες στη Mercosur δημιουργούν συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού, την ώρα που το κόστος παραγωγής εντός ΕΕ παραμένει υψηλό.
Το τέλος των δύο Πυλώνων
Η μεγαλύτερη θεσμική ανατροπή που συζητείται είναι η συγχώνευση των δύο σημερινών πυλώνων της ΚΑΠ (Άμεσες Ενισχύσεις και Αγροτική Ανάπτυξη) σε ένα ενιαίο χρηματοδοτικό σύστημα.
| Χαρακτηριστικό | Τρέχουσα ΚΑΠ (έως 2027) | Προτεινόμενη ΚΑΠ (2028-2034) |
| Δομή | Δύο διακριτοί πυλώνες | Ενιαίο χρηματοδοτικό σύστημα |
| Προϋπολογισμός | Ξεχωριστά, δεσμευμένα κονδύλια | Κοινή δεξαμενή με εθνικά σχέδια |
| Διοίκηση | Κεντρικοί ευρωπαϊκοί κανόνες | Μεγαλύτερη ευθύνη στα κράτη-μέλη |
| Κίνδυνος | Γραφειοκρατία | Ανταγωνισμός πολιτικών για τους ίδιους πόρους |
Η μετάβαση σε ένα ενιαίο μοντέλο δείχνει την πρόθεση των Βρυξελλών να μεταφέρουν το πολιτικό κόστος και τη διαχείριση στα κράτη-μέλη, κάτι που ενδέχεται να οδηγήσει σε ανισότητες μεταξύ των Ευρωπαίων αγροτών, ανάλογα με τις δημοσιονομικές αντοχές της κάθε χώρας.
Η επισιτιστική ασφάλεια και η ελληνική σκυτάλη
Το ζήτημα της ηλικιακής ανανέωσης παραμένει κρίσιμο, καθώς χωρίς σταθερό και προβλέψιμο εισόδημα, η προσέλκυση νέων αγροτών φαντάζει αδύνατη. Ο υπουργός Γεωργίας της Ιρλανδίας, Martin Heydon, ξεκαθάρισε ότι η ΚΑΠ πρέπει να παραμείνει κεντρικό τμήμα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος.
Η διαπραγμάτευση δεν θα κλείσει επί ιρλανδικού εδάφους. Η Λιθουανία θα ακολουθήσει το πρώτο εξάμηνο του 2027 και η Ελλάδα το δεύτερο. Οι τρεις αυτές χώρες συγκροτούν την κοινή τριάδα Προεδριών, γεγονός που σημαίνει ότι ο τελικός συμβιβασμός για το μέλλον των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων θα φέρει, αναπόφευκτα, και ελληνική υπογραφή.
Πηγή: agrocapital.gr
