Η κυβέρνηση Τραμπ επιβάλλει νέους μόνιμους δασμούς 10% και 12,5% σε εισαγωγές από δεκάδες χώρες, σύμφωνα με ανακοίνωση ανώτερων αξιωματούχων της Ουάσιγκτον που τέθηκε σε ισχύ από τις 7:01 π.μ. ώρα Ελλάδος, Παρασκευή. Η κίνηση αντικαθιστά τον προσωρινό οριζόντιο δασμό 10% που έληγε την ίδια ημέρα και αποτελεί τη σημαντικότερη αναδιαμόρφωση της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής από τότε που το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε τις προηγούμενες επιβαρύνσεις.
Για τους Έλληνες εξαγωγείς το ερώτημα είναι άμεσο: ελαιόλαδο, κρασί και αγροδιατροφικά προϊόντα που δεν εξαιρούνται ρητά βρίσκονται εντός του νέου δασμολογικού πλαισίου — σε μια στιγμή που, όπως αναφέραμε, η Κομισιόν πιέζει ήδη για άρση του δασμού 15% σε κρασί και ελαιόλαδο.
Τι είναι νέο σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς
Το προσωρινό 10% που είχε επιβληθεί μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου — και το οποίο αναλύσαμε εκτενώς τον Μάρτιο — ήταν οριζόντιο και χωρίς διαφοροποίηση ανά χώρα. Τώρα η λογική αλλάζει: ο δασμός δεν είναι ενιαίος, αλλά κλιμακωτός και συνδεδεμένος με κριτήριο — την ύπαρξη ή μη νομοθεσίας κατά της καταναγκαστικής εργασίας στις εφοδιαστικές αλυσίδες κάθε χώρας.
Συγκεκριμένα: – 10% για χώρες που διαθέτουν νομοθεσία κατά της καταναγκαστικής εργασίας (περίπου 10 εμπορικοί εταίροι). – 12,5% για δεκάδες άλλες χώρες που κρίθηκε ότι δεν εφαρμόζουν επαρκώς σχετικούς κανόνες.
Αξιοσημείωτη ανατροπή: η Ινδία, που αρχικά είχε ταξινομηθεί στο 12,5%, τελικά εντάχθηκε στη χαμηλότερη κατηγορία του 10% — ένδειξη ότι το πλαίσιο παραμένει διαπραγματεύσιμο.
Τι εξαιρείται — και τι όχι
Από τους νέους δασμούς εξαιρούνται:
– Καύσιμα, τρόφιμα και λιπάσματα – Προϊόντα που ήδη υπόκεινται σε κλαδικούς δασμούς (αυτοκίνητα, μέταλλα, φάρμακα) – Εισαγωγές από Καναδά και Μεξικό που καλύπτονται από τη συμφωνία USMCA
Η εξαίρεση των τροφίμων και λιπασμάτων είναι σημαντική για τον αγροτικό τομέα — αλλά δεν αφορά επεξεργασμένα αγροδιατροφικά προϊόντα υψηλής αξίας, όπως το ελαιόλαδο ή ο οίνος, που αποτελούν τις κύριες ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ. Υπενθυμίζεται ότι ο κλάδος βρίσκεται ήδη υπό πίεση: όπως είχαμε αναφέρει από τον Φεβρουάριο, οι Ευρωπαίοι εξαγωγείς ελαιολάδου ζουν σε καθεστώς αβεβαιότητας από τις πρώτες δασμολογικές κινήσεις της κυβέρνησης Τραμπ.
Η νομική βάση: γιατί αυτή τη φορά είναι διαφορετικό
Ο αρχιτέκτονας της νέας στρατηγικής είναι ο Εμπορικός Αντιπρόσωπος Τζέιμισον Γκριρ, που επέλεξε να στηριχτεί στο Άρθρο 301 του Trade Act του 1974 — ένα εργαλείο που απαιτεί πολύμηνη έρευνα και δημόσια διαβούλευση πριν από οποιαδήποτε επιβολή. Αυτό το κάνει νομικά πιο ανθεκτικό από τις αιφνιδιαστικές ανακοινώσεις του παρελθόντος, αν και δεν αποκλείει νέες δικαστικές προσφυγές από εισαγωγείς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι παράλληλα τρέχουν κι άλλες έρευνες: μία για την υπερβάλλουσα βιομηχανική παραγωγική ικανότητα εμπορικών εταίρων, καθώς και νέα μέτρα κατά καναδικών εισαγωγών μέσω μιας διάταξης που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ στο παρελθόν (Σημείωση 338). Το δασμολογικό ταμπλό, με άλλα λόγια, δεν έχει κλείσει.
Εξαιρέσεις και διαπραγματεύσεις: η πόρτα μένει ανοιχτή
Χιλιάδες αιτήματα για εξαιρέσεις έχουν κατατεθεί από επιχειρήσεις, και η κυβέρνηση επιβεβαιώνει ότι θα υπάρξουν τόσο γενικές όσο και ανά χώρα εξαιρέσεις, ανάλογα με τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει κυβερνήσεις στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών. Αυτό ανοίγει ένα παράθυρο για χώρες — και κλάδους — που επιλέξουν να διαπραγματευτούν.
Ταυτόχρονα, η Ουάσιγκτον επιστρέφει ποσά σε εταιρείες για δασμούς που κρίθηκαν παράνομοι — η Nike αναμένει επιστροφή σχεδόν 1 δισ. δολαρίων — αλλά τα ίδια τα στελέχη της εταιρείας παραδέχονται ότι οι δασμοί εξακολουθούν να δημιουργούν αβεβαιότητα για τους επόμενους μήνες.
Η ουσία του νέου καθεστώτος είναι ότι ο Τραμπ δεν απλώς «επαναφέρει» δασμούς — χτίζει ένα νέο, νομικά θωρακισμένο πλαίσιο προστατευτισμού που θα είναι πολύ δυσκολότερο να ανατραπεί από δικαστήρια, και που αφήνει τις διαπραγματεύσεις ανοιχτές μόνο για όσους έχουν κάτι να δώσουν στο τραπέζι.
Πηγή: reuters.com
—
