Νέα ΚΑΠ 2028–2034: Συμφώνησαν οι υπουργοί Γεωργίας – Τι κλείδωσε για ενεργό και νέο αγρότη, τι μένει ανοιχτό
Κοινή θέση για τους κανόνες της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2028–2034 κατέληξαν οι υπουργοί Γεωργίας της ΕΕ τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο. Το Συμβούλιο ενέκρινε τη «μερική διαπραγματευτική θέση» του για τον κανονισμό της ΚΑΠ μετά το 2027. Μερική, γιατί δεν καλύπτει τα χρήματα: ο προϋπολογισμός, αλλά και η φθίνουσα μείωση και το πλαφόν των ενισχύσεων, θα κριθούν στις διαπραγματεύσεις για τον συνολικό προϋπολογισμό της ΕΕ 2028–2034.
Για τον αγρότη αυτό σημαίνει ότι οι κανόνες αρχίζουν να παίρνουν μορφή, όχι όμως τα ποσά. Ορισμός του ενεργού αγρότη σε κάθε χώρα, υψηλότερη ενίσχυση για τους νέους και περισσότερα περιθώρια εθνικών επιλογών είναι στη θέση των υπουργών. Πόσα θα πάρει κάθε εκμετάλλευση δεν έχει αποφασιστεί ακόμα. Το κείμενο είναι η θέση των κρατών μελών για τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — δεν είναι ακόμα νόμος.
Τι συμφώνησαν οι υπουργοί
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Συμβουλίου, η θέση κρατά τη βάση της πρότασης της Κομισιόν και προσθέτει τα εξής:
- Ενεργός αγρότης υποχρεωτικός σε όλες τις χώρες: κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να ορίσει τον ενεργό αγρότη, με ευελιξία να προσαρμόσει τον ορισμό στις δικές του συνθήκες.
- Νέοι αγρότες: οι χώρες θα πρέπει να δίνουν υψηλότερη βασική ενίσχυση ανά έκταση στους νέους και στήριξη για την εγκατάστασή τους. Υποχρεωτικά επίσης στρατηγική για την ανανέωση των γενεών και «πακέτο εκκίνησης» για τους νέους.
- Αναδιανεμητική ενίσχυση ως επιλογή: το Συμβούλιο πρόσθεσε μηχανισμό αναδιανομής μέσα στη νέα ενίσχυση, κάτι σαν τη σημερινή αναδιανεμητική, που κάθε χώρα θα επιλέγει αν θα εφαρμόσει.
- Κρίσεις και ασφάλιση: στήριξη σε ασφάλιση και επενδύσεις προσαρμογής στο κλίμα, και δυνατότητα για πληρωμές σε αγρότες που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, ακραία καιρικά φαινόμενα και ζωονόσους ή ασθένειες φυτών.
- Υπηρεσίες αντικατάστασης: οι χώρες θα μπορούν να στήνουν υπηρεσίες που βρίσκουν αντικαταστάτη όταν ο αγρότης αρρωστήσει ή πάρει άδεια μητρότητας ή ανατροφής παιδιού.
- Περιβάλλον: κοινές βασικές απαιτήσεις για όλους και κίνητρα για όσους εφαρμόζουν πρακτικές που προστατεύουν τη βιοποικιλότητα και τα νερά.
Τι μένει ανοιχτό
Η νέα ΚΑΠ μπαίνει σε ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο για όλα τα ευρωπαϊκά ταμεία, χωρίς τους δύο σημερινούς «πυλώνες». Η Κομισιόν έχει προτείνει να «κλειδωθούν» περίπου 300 δισ. ευρώ για την εισοδηματική στήριξη και τα μέτρα κρίσεων — 293,7 δισ. ευρώ σύμφωνα με το ΥΠΑΑΤ — και ένα δίχτυ ασφαλείας για τις κρίσεις στις αγορές. Το τελικό ποσό όμως, όπως και η φθίνουσα μείωση και το πλαφόν στις μεγάλες εκμεταλλεύσεις, θα αποφασιστεί μαζί με τον συνολικό προϋπολογισμό της ΕΕ. Όσα γράφτηκαν τις προηγούμενες ημέρες για περικοπές και όρια στις ενισχύσεις παραμένουν, δηλαδή, ανοιχτά.
Τι είπε ο Σχοινάς
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Μαργαρίτης Σχοινάς, που πριν ξεκινήσει η συνεδρίαση έλεγε ότι η συμφωνία είναι κοντά, μίλησε για «σημαντικό βήμα». Τόνισε ότι για την Ελλάδα μετράει η δυνατότητα να προσαρμοστούν οι ενισχύσεις στις μικρές εκμεταλλεύσεις και στις ορεινές και νησιωτικές περιοχές, και διευκρίνισε ότι η συμφωνία αφορά το κανονιστικό πλαίσιο και όχι το ύψος της χρηματοδότησης.
Τι ακολουθεί
Με αυτή τη θέση η προεδρία του Συμβουλίου ανοίγει τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την τελική μορφή του κανονισμού. Κατά το ΥΠΑΑΤ, στόχος είναι η οριστικοποίηση επί της επόμενης, λιθουανικής προεδρίας. Το Συμβούλιο είχε ήδη συμφωνήσει στις 19 Οκτωβρίου τη θέση του για την κοινή οργάνωση των αγορών.
