ΚΑΠ 2028-2034: Ψαλίδι στα 300 δισ. και τι διεκδικεί η Ελλάδα

Με μια περικοπή που φέρνει την Κοινή Αγροτική Πολιτική από τα περίπου 386 στα 300 δισ. ευρώ ανοίγει η μάχη για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ (2028-2034). Η σκυτάλη των διαπραγματεύσεων πέρασε από την 1η Ιουλίου στην Ιρλανδική Προεδρία, με στόχο να ολοκληρωθούν οι συζητήσεις εντός του 2026 ώστε το 2027 να ψηφιστεί το νομοθετικό πλαίσιο και οι πρώτες εκταμιεύσεις να ξεκινήσουν την 1η Ιανουαρίου 2028.

Για τον Έλληνα αγρότη το κρίσιμο νούμερο δεν είναι τα 2 τρισ. του συνολικού πακέτου, αλλά αυτό το «ψαλίδι» στην ΚΑΠ. Οι πόροι της αγροτικής πολιτικής, που κάποτε έφταναν το 60% του προϋπολογισμού και στη συνέχεια περιορίστηκαν στο 30%, μαζί με την αλιεία υποχωρούν πλέον γύρω στο 15% του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Σε απόλυτα μεγέθη μιλάμε για μείωση της τάξης του 22%.

Το «τυφλό» ταμείο και η ενοποίηση των πυλώνων

Η μεγαλύτερη τομή δεν είναι μόνο το ποσό, αλλά η δομή. Η Κομισιόν προτείνει την ενοποίηση όλων των δαπανών για τη συνοχή, τον αγροτικό τομέα και τη μετανάστευση σε ένα ενιαίο «Σχέδιο Εθνικής και Περιφερειακής Εταιρικής Σχέσης» για κάθε χώρα, κατά το πρότυπο του Ταμείου Ανάκαμψης, που συνδέει τις επενδύσεις με μεταρρυθμίσεις. Με βάση την πρόταση, η Ελλάδα δικαιούται συνολικά 49,2 δισ. ευρώ για την επταετία στο πλαίσιο αυτού του ευρύτερου Σχεδίου.

Εδώ κρύβεται η πρώτη παγίδα. Το κράτος-μέλος καλείται να σχεδιάσει την αγροτική του πολιτική χωρίς να γνωρίζει εξαρχής το τελικό ποσό, το οποίο «κλειδώνει» μόνο μετά την έγκριση των Εθνικών Σχεδίων. Ένας «τυφλός» προϋπολογισμός, δηλαδή, όπου η ΚΑΠ παύει να είναι αυτοτελής πολιτική και γίνεται κεφάλαιο μέσα σε ένα γενικότερο εθνικό σχέδιο. Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων έδωσε ουσιαστικά στην Επιτροπή ελεύθερο πεδίο ώστε να καταστήσει την ΚΑΠ κεφάλαιο εντός των γενικών εθνικών σχεδίων και όχι αυτοτελή πολιτική.

Η δεύτερη παγίδα είναι ο πληθωρισμός. Η «ίδια χρηματοδότηση» μετράται σε ονομαστικές τιμές, όχι σε αγοραστική δύναμη — με πληθωρισμό γύρω στο 3% ετησίως, τα ίδια ευρώ το 2028 αγοράζουν σημαντικά λιγότερα από ό,τι σήμερα.

Τι σημαίνει για τις συνδεδεμένες και τον Πυλώνα ΙΙ

Αυτό είναι το σημείο που αγγίζει άμεσα το χωράφι. Κεντρική εθνική επιδίωξη της Ελλάδας είναι η διατήρηση και των δύο Πυλώνων της ΚΑΠ, με ιδιαίτερη έμφαση στον Πυλώνα ΙΙ (αγροτική ανάπτυξη, LEADER, AKIS), ο οποίος υπό το νέο σύστημα δεν είναι πλέον εγγυημένος. Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων η Ελλάδα καλείται να διεκδικήσει υψηλό επίπεδο συνδεδεμένης στήριξης για βαμβάκι, ελαιόλαδο, σκληρό σιτάρι και αμπελοοινικά, ισχυρή χρηματοδότηση νέων αγροτών και ευελιξία στο νέο Ενιαίο Ταμείο.

Οι συνδεδεμένες, όπως είχαμε αναφέρει στο ρεπορτάζ μας για τις πληρωμές των Οικολογικών Σχημάτων και των Συνδεδεμένων Ενισχύσεων, στηρίζουν σήμερα ολόκληρους κλάδους — από το βαμβάκι της Θεσσαλίας μέχρι το ελαιόλαδο του νότου. Μια αποδυνάμωσή τους στη νέα περίοδο θα χτυπούσε ακριβώς εκεί.

Ποιος σπρώχνει για βαθύτερες περικοπές

Το πού θα κλείσει τελικά το νούμερο κρίνεται στη σύγκρουση Βορρά-Νότου. Η Γερμανία, ο μεγαλύτερος καθαρός συνεισφέρων, ζητά περικοπή της τάξης των 400 δισ. ευρώ, με κυβερνητικό έγγραφο να αναφέρει ότι το σχέδιο της Κομισιόν θα αύξανε την ετήσια γερμανική εισφορά σε πάνω από 50 δισ. ευρώ. Στην απέναντι πλευρά, οι «Φίλοι της Συνοχής» — 16 χώρες μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα — επιμένουν ότι ο μεγάλος προϋπολογισμός είναι απαραίτητος για να διατηρηθούν οι παραδοσιακές προτεραιότητες της αγροτικής πολιτικής και της συνοχής.

Η προσπάθεια γεφύρωσης έγινε από την απερχόμενη Κυπριακή Προεδρία. Η κυπριακή πρόταση ενίσχυσε το μερίδιο ΚΑΠ και Συνοχής στο 41,4% από 40,1% που είχε προτείνει η Κομισιόν, όμως δεν έπεισε τους «φειδωλούς» του Βορρά.

Η γραμμή είναι σαφής: η ΚΑΠ μπαίνει στη νέα περίοδο ως μικρότερο και λιγότερο θωρακισμένο κομμάτι ενός προϋπολογισμού που στρέφεται προς άμυνα και ανταγωνιστικότητα. Για την Ελλάδα, το ζητούμενο δεν είναι μόνο πόσα θα πάρει, αλλά πόσα από αυτά θα μπορεί να κλειδώσει για το χωράφι πριν τα «φάει» η ευελιξία του νέου ταμείου.

Όπως είχε δηλώσει και ο υφυπουργός Μ. Σχοινάς σε πρόσφατη τοποθέτησή του για το μέλλον της ΚΑΠ, η νέα πολιτική «δεν θα είναι μια απλή συνέχεια των παλαιών πρακτικών». Η τελική μάχη δίνεται στη Σύνοδο Κορυφής του Δεκεμβρίου 2026, όπου απαιτείται ομοφωνία των 27 και η σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οι βασικοί «κουμπαράδες» της πρότασης της Κομισιόν (2028-2034)

(Στοιχεία πρότασης Κομισιόν)

Πηγή: ertnews.gr