Η ένωση ελαιοπαραγωγών OliveA Tradición y Progreso, που εκπροσωπεί πάνω από 15.000 ελαιοκαλλιεργητές και περίπου 30 συνεταιρισμούς στην Χαέν, την Κόρδοβα και τη Γρανάδα, κατήγγειλε ότι η πτώση των τιμών παραγωγού στο ισπανικό ελαιόλαδο δεν οφείλεται στη λογική της αγοράς, αλλά σε «συμφεροντολογικές εμπορικές στρατηγικές» λίγων μεγάλων εμπορικών ομίλων. Σύμφωνα με την οργάνωση, οι όμιλοι αυτοί εκμεταλλεύονται την αύξηση των εισαγωγών λαδιού από την Τυνησία για να εξαναγκάσουν σε μείωση τις τιμές στην πηγή και να αντικαταστήσουν έτσι τις αγορές από το ισπανικό ελαιόλαδο.
Η καταγγελία δεν είναι αόριστη: η OliveA παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία Τελωνείων και του Οργανισμού Πληροφόρησης και Ελέγχου Τροφίμων (AICA) που δείχνουν πόσο έχει «απογειωθεί» ο ρόλος του καθεστώτος ενεργητικής τελειοποίησης — του μηχανισμού που επιτρέπει εισαγωγή λαδιού χωρίς δασμούς, υπό την προϋπόθεση επανεξαγωγής εντός έξι μηνών.
Όπως είχαμε καταγράψει σε προηγούμενο ρεπορτάζ μας, η Τυνησία έκλεισε το πρώτο οκτάμηνο της εμπορικής περιόδου 2025/2026 με εξαγωγές 352.000 τόνων και τεράστια αποθέματα να συσσωρεύονται σε Ισπανία και Ιταλία, ενώ οι τιμές παραγωγού στην Ισπανία είχαν ήδη βουλιάξει κάτω από τα 4 ευρώ το κιλό, όπως είχαμε αναλύσει τον Ιούνιο. Το νέο στοιχείο που φέρνει η OliveA δεν είναι η ίδια η εισροή τυνησιακού λαδιού — που είχαμε επισημάνει ήδη από τον Ιανουάριο ως στρατηγική «επίθεση» της Τυνησίας στην ευρωπαϊκή αγορά — αλλά η καταγγελία ότι η αγορά χρησιμοποιεί εσκεμμένα αυτό το φαινόμενο για να πιέσει τεχνητά τις τιμές, καθώς και τα ακριβή ποσοστά διόγκωσης του καθεστώτος ενεργητικής τελειοποίησης.
Ένα εργαλείο που έγινε «δομικό»
Οι εισαγωγές λαδιού από την Τυνησία προς την Ισπανία έχουν αυξηθεί κατά 85% από το 2016, φτάνοντας σε ετήσιο μέσο όρο τους 123.000 τόνους — καθιστώντας την Ισπανία τον κύριο ευρωπαϊκό προορισμό του προϊόντος. Το λάδι αυτό μπαίνει από δύο κανάλια: την ετήσια ποσόστωση 56.700 τόνων χωρίς δασμούς που έχει εγκρίνει η ΕΕ, και κυρίως το καθεστώς ενεργητικής τελειοποίησης (RPA), που δεν έχει ανώτατο όριο εισαγωγής.
Η OliveA αναγνωρίζει ότι το RPA είναι νόμιμο και ελεγχόμενο εργαλείο, αλλά προειδοποιεί ότι έχει πάψει να είναι έκτακτη λύση για κάλυψη ελλείμματος παραγωγής και έχει μετατραπεί σε «δομικό εργαλείο που στρεβλώνει την αγορά». Ο πρόεδρος της ένωσης, José Gilabert, ανέφερε ότι το 2025 το 61% του λαδιού που εισήχθη από την Τυνησία —περίπου 95.000 τόνοι— χρησιμοποίησε αυτόν τον μηχανισμό, ποσοστό που εκτινάχθηκε στο 96% το πρώτο τετράμηνο του 2026. «Κάθε τόνος που μπαίνει από την Τυνησία μέσω αυτών των συστημάτων είναι ένας τόνος που παύει να αγοράζεται από το ισπανικό ελαιόλαδο», δήλωσε ο Gilabert.
Η ένωση συνδέει την αύξηση των εξωτερικών αγορών με τη μείωση των εξόδων λαδιού από τα ελαιοτριβεία τους δύο τελευταίους μήνες. Μέχρι τα τέλη Ιουνίου 2026, η Ισπανία είχε ήδη εισαγάγει 202.000 τόνους ελαιολάδου — το 92% του προβλεπόμενου όγκου για ολόκληρη την περίοδο (220.000 τόνοι) — ενώ απομένουν ακόμη τέσσερις μήνες μέχρι την έναρξη της νέας συγκομιδής. Η ποσότητα αυτή είναι 20% υψηλότερη από τον μέσο όρο των πέντε τελευταίων περιόδων και 15% μεγαλύτερη από την προηγούμενη περίοδο.
Πού συγκεντρώνεται το απόθεμα
Ο Gilabert τόνισε ότι το 80% των εθνικών αποθεμάτων λαδιού συγκεντρώνεται σε τέσσερις ανδαλουσιανές επαρχίες:
| Επαρχία | Απόθεμα (τόνοι) | Ποσοστό εθνικού συνόλου |
|---|---|---|
| Χαέν | 160.000 | 38% |
| Κόρδοβα | 102.000 | 24% |
| Σεβίλλη | 48.000 | 11% |
| Γρανάδα | 22.500 | 5% |
«Η διάθεση του λαδιού πρέπει να γίνει το κύριο ατού μας. Η Ανδαλουσία έχει τη δυνατότητα να χαράξει μια στρατηγική αξίας», υπογράμμισε ο πρόεδρος της OliveA.
Κόστος παραγωγής πάνω από την τιμή πώλησης
Ο Gilabert ζήτησε αυστηρή εφαρμογή του Νόμου της Αλυσίδας Τροφίμων, βασισμένη στη μελέτη κόστους της Ισπανικής Ένωσης Δήμων του Ελαιώνα (AEMO). Η μελέτη αυτή καταγράφει ότι το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί κατά 57% τα τελευταία έξι χρόνια, λόγω ακρίβειας εργατικού κόστους, ενέργειας, μηχανημάτων και λιπασμάτων. Συγκεκριμένα:
– Παραδοσιακός ελαιώνας ξηρικής, μη μηχανοποιήσιμος: 5,31 €/κιλό ελαιολάδου – Παραδοσιακός ελαιώνας ξηρικής, μηχανοποιήσιμος: 4,67 €/κιλό – Παραδοσιακός ελαιώνας αρδευόμενος: 4,18 €/κιλό
«Έχουμε αντικειμενικά στοιχεία που αποδεικνύουν ότι μεγάλο μέρος του παραδοσιακού ελαιώνα πουλάει κάτω από το κόστος παραγωγής», προειδοποίησε ο Gilabert, απορρίπτοντας το επιχείρημα ότι η πτώση τιμών δικαιολογείται από τις προβλέψεις της επόμενης περιόδου.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ισπανική αγορά. Όπως είχαμε αναφέρει, η Ισπανία έχει ήδη ενεργοποιήσει μηχανισμό παρέμβασης ενόψει της αναμενόμενης υπερπαραγωγής, γεγονός που δείχνει πόσο σοβαρά αντιμετωπίζει ο κλάδος τον κίνδυνο κατάρρευσης τιμών. Για τους Έλληνες ελαιοπαραγωγούς, η καταγγελία της OliveA λειτουργεί ως προειδοποίηση: όσο το τυνησιακό λάδι διοχετεύεται μαζικά μέσω καθεστώτων χωρίς δασμούς, η πίεση στις τιμές δεν περιορίζεται στην ισπανική αγορά αλλά μεταφέρεται σε ολόκληρη τη Μεσόγειο, με άμεση επίδραση και στις ελληνικές τιμές παραγωγού.
Ο πρόεδρος της OliveA έκλεισε με έκκληση για ενότητα σε όλο τον κλάδο, ώστε να διασφαλιστεί η κερδοφορία, να ευνοηθεί η γενεαλογική ανανέωση και να εξασφαλιστεί η συνέχεια των οικογενειακών εκμεταλλεύσεων.
Πηγή: democrata.es
