Ενισχυμένο ρόλο για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, ένα δίκαιο και προβλέψιμο σύστημα εισοδηματικής στήριξης και δεσμευτική οικονομική δέσμευση για τους νέους αγρότες ζητά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ) για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) 2028-2034. Η θέση εγκρίθηκε ομόφωνα κατά την 172η Σύνοδο Ολομέλειας του οργάνου, με την ελληνική πλευρά να τοποθετείται μέσω του Γενικού Γραμματέα της ΚΕΔΕ, Δημήτρη Καφαντάρη.
Το κείμενο κινείται σε τρεις άξονες που αγγίζουν άμεσα τον Έλληνα παραγωγό. Πρώτον, ουσιαστική συμμετοχή των περιφερειών στη διακυβέρνηση των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης (NRPPs) — δηλαδή στα σχέδια που θα καθορίζουν πού και πώς κατανέμονται τα κονδύλια. Δεύτερον, σαφέστερος ορισμός της έννοιας του «ενεργού αγρότη» και εφαρμογή αναδιανεμητικών ενισχύσεων, ώστε η στήριξη να καταλήγει σε όσους πραγματικά καλλιεργούν. Τρίτον, σταθερή και δεσμευτική χρηματοδότηση για τους νεοεισερχόμενους, τις μικρότερες εκμεταλλεύσεις και τα βιώσιμα γεωργικά μοντέλα.
Δύο γνωμοδοτήσεις, ένα διακύβευμα
Η θέση της ΕτΠ στηρίζεται σε δύο γνωμοδοτήσεις. Την πρώτη, για τη διακυβέρνηση της νέας ΚΑΠ, υπογράφει ο πρόεδρος της επιτροπής «Φυσικοί Πόροι» (NAT), Piotr Całbecki, περιφερειάρχης της πολωνικής περιοχής Kujawsko-Pomorskie. Οι περιφέρειες ζητούν από την Κομισιόν ενισχυμένες ρυθμίσεις εταιρικής σχέσης, καλύτερη διαβούλευση με τους τοπικούς φορείς και εκτιμήσεις εδαφικού αντικτύπου πριν από τις αποφάσεις.
Τη δεύτερη, αφιερωμένη στην ανανέωση των γενεών, υπογράφει ο Emiliano García-Page Sánchez, πρόεδρος της κυβέρνησης της ισπανικής Καστίλης-Λα Μάντσα. Το βασικό μήνυμα εδώ είναι ότι η οικονομική στήριξη από μόνη της δεν φέρνει νέους στα χωράφια. Απαιτούνται, όπως αναφέρεται, επενδύσεις σε δημόσιες υπηρεσίες, εκπαίδευση, φροντίδα παιδιών, υγεία, στέγαση, ψηφιακή συνδεσιμότητα και κινητικότητα — αλλιώς το επάγγελμα παραμένει μη ελκυστικό. Ζητείται μια εδαφική προσέγγιση που θα δίνει στις τοπικές αρχές τη δυνατότητα να διευκολύνουν την πρόσβαση στη γη, τη χρηματοδότηση και τις συμβουλευτικές υπηρεσίες, με έμφαση στους νέους, τις γυναίκες και τους νεοεισερχόμενους.
Γιατί αφορά ιδιαίτερα την Ελλάδα
Η ελληνική γεωργία βρίσκεται στην αιχμή του δημογραφικού προβλήματος. Σε επίπεδο ΕΕ, οι αγρότες που έχουν ξεπεράσει την ηλικία συνταξιοδότησης διαχειρίζονται το 33,2% των εκμεταλλεύσεων, ενώ οι κάτω των 40 ετών μόλις το 12%. Στην Ελλάδα η αναλογία είναι δυσμενέστερη:
| Δείκτης (γεωργία) | Ελλάδα | ΕΕ |
|---|---|---|
| Αγρότες άνω των 65 για κάθε νέο κάτω των 39 | 9 | 5 |
| Αρχηγοί εκμεταλλεύσεων κάτω των 40 ετών | κάτω από 10% | 12% |
Για κάθε νέο γεωργό κάτω των 39 ετών υπάρχουν στην Ελλάδα εννέα, και στην ΕΕ πέντε, μεγαλύτερης ηλικίας γεωργοί άνω των 65 ετών — σχεδόν διπλάσια επιβάρυνση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σε αυτό το τοπίο, τα εργαλεία της ΚΑΠ για την πρώτη εγκατάσταση, όπως η παρέμβαση για τους νέους αγρότες με τα ποσά ανά περιφέρεια, θα κρίνουν αν η τάση αναστρέφεται ή παγιώνεται.
Το στοίχημα του προϋπολογισμού
Η θέση της ΕτΠ κατατίθεται τη στιγμή που η ΚΑΠ μετά το 2027 βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, με το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο να προκαλεί ανησυχίες για το ύψος του αγροτικού προϋπολογισμού. Ο Δημήτρης Καφαντάρης υπογράμμισε ότι, αν η Ευρώπη θέλει περισσότερους νέους στον πρωτογενή τομέα, οφείλει να δημιουργήσει πραγματικά κίνητρα παραμονής στην ύπαιθρο: πρόσβαση σε υγεία και εκπαίδευση, σύγχρονες υποδομές, στέγαση, αξιόπιστη ψηφιακή συνδεσιμότητα και, κυρίως, ένα αξιοπρεπές και βιώσιμο εισόδημα.
Το αίτημα για σαφέστερο ορισμό του «ενεργού αγρότη» και για αναδιανεμητικές ενισχύσεις συνδέεται με τη συζήτηση που έχει ανοίξει και στην Ελλάδα για το πού κατευθύνονται τα χρήματα της ΚΑΠ — μια συζήτηση στην οποία ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης έχει ήδη ταχθεί υπέρ της στόχευσης σε όσους παράγουν πραγματικά στο χωράφι.
Η γνωμοδότηση της ΕτΠ, όσο κι αν κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, παραμένει συμβουλευτική. Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού — αυτό το κάνουν εδώ και χρόνια — αλλά αν ο προϋπολογισμός της νέας ΚΑΠ θα συνοδεύσει τη ρητορική με κονδύλια που φτάνουν, τελικά, στον νέο αγρότη του ελληνικού κάμπου.
Πηγή: evimaserres.gr
