Η Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες (18-19 Ιουνίου) όπου η Ελλάδα είχε θέσει την προστασία ΚΑΠ και Συνοχής ως προτεραιότητα κατέληξε σε ένα αποτέλεσμα που μπορεί να συνοψιστεί ως «ο λογαριασμός παρουσιάστηκε, η πληρωμή αναβλήθηκε». Το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, με προτεινόμενο κορμό 1,76 τρισ. ευρώ (μόλις 1,23% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ), τέθηκε επισήμως στο τραπέζι — αλλά η τελική απόφαση μετατίθεται για τον Οκτώβριο.
Για τον αγροτικό κόσμο, αυτό σημαίνει ότι η αβεβαιότητα για το ύψος της ΚΑΠ μετά το 2027 παραμένει ανοιχτή για ακόμη τέσσερις μήνες τουλάχιστον.
Πρόοδος στην αρχιτεκτονική, αδιέξοδο στους αριθμούς
Σύμφωνα με ανώτατο αξιωματούχο της ΕΕ, σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος στα επιμέρους «κεφάλαια» του προϋπολογισμού — η Κυπριακή Προεδρία είχε ήδη εξασφαλίσει γενικές προσεγγίσεις στο Ταμείο Εθνικής Ανάκαμψης, στο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και στο Global Europe. Το πρόβλημα παραμένει η «δημοσιονομική εξίσωση»: ο συνολικός όγκος του προϋπολογισμού και πώς θα χρηματοδοτηθεί.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επικαλέστηκε συμφωνία στη δομή, λέγοντας ότι τα κράτη-μέλη στηρίζουν προϋπολογισμό που επενδύει σε ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, γεωργία, συνοχή και παγκόσμιο ρόλο. Πιο απευθείας η πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα: «Χρειαζόμαστε ένα συγκεκριμένο ποσό. Και αυτό προς το παρόν δεν υπάρχει».
«Φειδωλοί» εναντίον «δικαιούχων» — πού βρίσκεται η Ελλάδα
Εδώ εντοπίζεται η κρίσιμη παράταξη που θα κρίνει την τύχη της ΚΑΠ: οι «φειδωλοί» (Γερμανία, Κάτω Χώρες, Αυστρία, σκανδιναβικές χώρες) απαιτούν οριζόντιες περικοπές και αρνούνται αύξηση εθνικών εισφορών — το Βερολίνο είχε ζητήσει στη Λευκωσία μείωση 400 δισ. ευρώ στην πρόταση της Κομισιόν. Από την άλλη, οι χώρες που εξαρτώνται από ταμεία συνοχής και αγροτικές ενισχύσεις — όπου εντάσσεται η Ελλάδα — δεν πρόκειται να δεχτούν απώλειες στις «ιερές αγελάδες» τους.
Το ποσό των 1,76 τρισ. που τέθηκε επί τάπητος είναι ήδη χαμηλότερο από την αρχική πρόταση της Κομισιόν περίπου 2 τρισ. — και ακόμη και αυτό θεωρείται ανεπαρκές σε σύγκριση με τις χρηματοδοτήσεις που διπλασιάστηκαν χάρη στο NextGenerationEU. Αν επικρατήσει η λογική των «φειδωλών», ο κίνδυνος για τα κονδύλια ΚΑΠ είναι ορατός.
Το στοίχημα των νέων ίδιων πόρων
Το κλειδί της εξίσωσης είναι η χρηματοδότηση: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει προτείνει τρία νέα εργαλεία — φόρο σε ψηφιακές πλατφόρμες (35 δισ./έτος), φόρο σε κρυπτονομίσματα (20 δισ.) και φόρο σε online τυχερά παιχνίδια (13 δισ.), συνολικά ~68 δισ. ευρώ/έτος. Θεωρητικά, αυτά τα νέα έσοδα θα μπορούσαν να απορροφήσουν μέρος της πίεσης χωρίς να χρειαστεί περικοπή σε ΚΑΠ ή Συνοχή — αλλά απαιτείται ομοφωνία, κάτι που δεν είναι σήμερα δεδομένο, καθώς οι κυβερνήσεις προτιμούν να κρατούν τους εθνικούς φόρους.
Το ημερολόγιο — και γιατί πιέζει
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε ρητά την Ιρλανδική Προεδρία να παρουσιάσει νέο «διαπραγματευτικό κουτί» (Negotiating Box) έως τον Οκτώβριο, με στόχο συμφωνία ως το τέλος του 2026, ώστε η νομοθεσία να εγκριθεί εντός 2027 — προαπαιτούμενο για να μη διακοπεί η ροή κονδυλίων από την 1η Ιανουαρίου 2028. Αν η Ιρλανδία αποτύχει, το βάρος μεταφέρεται στη Λιθουανία και στην ίδια την Ελλάδα, οι επόμενες δύο χώρες στην Προεδρία του Συμβουλίου.
Η χρονική πίεση εντείνεται από το γεγονός ότι το 2027 είναι εκλογική χρονιά σε εννέα κράτη-μέλη — μεταξύ αυτών Γαλλία, Ιταλία, Πολωνία, Ισπανία και η Ελλάδα. Στη Γαλλία, ο ακροδεξιός Ζορντάν Μπαρντελά ζητά ήδη να κοπεί στο μισό η γαλλική εισφορά στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό — δείγμα του πώς η καθυστέρηση τροφοδοτεί λαϊκιστική κριτική προς την ΕΕ.
Τι σημαίνει για τον Έλληνα αγρότη
Η σκυτάλη πέρασε επισήμως στην Ιρλανδία, με δεδομένο ότι η Ελλάδα μπορεί να βρεθεί η ίδια στο τιμόνι των διαπραγματεύσεων αν η Ιρλανδική Προεδρία δεν καταφέρει να γεφυρώσει το χάσμα φειδωλών-δικαιούχων. Μέχρι τότε, η αβεβαιότητα για το ύψος της χρηματοδότησης ΚΑΠ μετά το 2027 παραμένει — οι αγρότες θα πρέπει να περιμένουν τον Οκτώβριο για την επόμενη ουσιαστική ένδειξη.
