Η ελιά ανέκαθεν αποτελούσε το αδιαμφισβήτητο σύμβολο της Μεσογείου, όμως η υγεία και η ανθεκτικότητα του ελαιώνα εξαρτώνται από ένα πολύπλοκο οικοσύστημα, στο οποίο πρωταγωνιστούν συχνά… αφανείς εργάτες.
Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας (20 Μαΐου), ο ισπανικός ελαιοκομικός κολοσσός Grupo Interóleo βάζει στο επίκεντρο τον στρατηγικό ρόλο που διαδραματίζουν οι μέλισσες στη βιωσιμότητα του μεσογειακού ελαιώνα, φωτίζοντας πτυχές που συχνά αγνοούνται.
Αν και η ελιά είναι κυρίως ανεμόφιλο δέντρο (η επικονίασή της πραγματοποιείται δηλαδή με τον άνεμο και δεν εξαρτάται άμεσα από τα έντομα για την παραγωγή καρπού), οι μέλισσες και οι άλλοι φυσικοί επικονιαστές προσφέρουν μια ανεκτίμητη, έμμεση υποστήριξη που διασφαλίζει την περιβαλλοντική σταθερότητα των αγροτικών συστημάτων.
Οι Φύλακες της Βιοποικιλότητας στο Χωράφι
Η σύγχρονη ελαιοκαλλιέργεια, ειδικά εν μέσω ραγδαίων κλιματικών αλλαγών —ένα φλέγον ζήτημα που θα αναλυθεί διεξοδικά και στο επερχόμενο Συνέδριο της 4Ε στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών— βασίζεται άρρηκτα στη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Οι μέλισσες είναι οι κύριοι υπεύθυνοι για την επικονίαση της αυτοφυούς βλάστησης (χόρτων, αγριολούλουδων και θάμνων) που αναπτύσσεται κάτω και γύρω από τα ελαιόδεντρα. Αυτή η φυσική φυτοκάλυψη είναι ζωτικής σημασίας διότι:
- Προστατεύει το έδαφος από τη διάβρωση (φαινόμενο συχνό μετά από ραγδαίες βροχοπτώσεις).
- Συγκρατεί την υγρασία, δημιουργώντας ένα δροσερό μικροκλίμα (εξαιρετικά κρίσιμο σε περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας).
- Αποτελεί καταφύγιο (ξενιστή) για ωφέλιμα έντομα, τα οποία καταπολεμούν φυσικά τους εχθρούς της ελιάς, όπως ο δάκος ή ο πυρηνοτρήτης.
Όπως επισημαίνει η Grupo Interóleo, χωρίς τις μέλισσες η ενδημική χλωρίδα των ελαιώνων θα κατέρρεε, μετατρέποντας τα κτήματα σε νεκρά και ευάλωτα εδάφη, αδύναμα να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις.
Ασπίδα Απέναντι στις Ασθένειες
Ένα υγιές και πλούσιο σε βιοποικιλότητα οικοσύστημα δημιουργεί μια ισχυρή φυσική «άμυνα» απέναντι σε φυτοπαθογόνους οργανισμούς. Όπως είδαμε πρόσφατα στον πανευρωπαϊκό συναγερμό για τη Xylella fastidiosa και τα νέα μέτρα στο Συνέδριο της EFSA, η απόλυτη μονοκαλλιέργεια και η καταστροφή της οικολογικής ισορροπίας επιταχύνουν την εξάπλωση των ασθενειών.
Οι μέλισσες, συντηρώντας τη φυσική βλάστηση, συμβάλλουν στη δημιουργία «ζωνών ανάσχεσης» και διαδρόμων βιοποικιλότητας που θωρακίζουν ουσιαστικά τον ελαιώνα.
Συμμαχία Ελαιοπαραγωγών και Μελισσοκόμων
Η αρμονική συνύπαρξη της ελαιοπαραγωγής με τη μελισσοκομία αποτελεί το απόλυτο πρότυπο της Αγροοικολογίας (Agroecology). Η Πολιτεία αναγνωρίζει όλο και περισσότερο την ανάγκη εκπαίδευσης του πρωτογενούς τομέα πάνω σε αυτές τις συνέργειες, γεγονός που αποδεικνύεται και από τα νέα δωρεάν σεμινάρια του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ για τους μελισσοκόμους.
Από την πλευρά τους, οι ελαιοπαραγωγοί οφείλουν να στηρίζουν αυτούς τους «αόρατους συμμάχους». Η ορθολογική χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων, η εφαρμογή των Γεωργικών Προειδοποιήσεων και, κυρίως, η αποφυγή ψεκασμών κατά την περίοδο της άνθησης της εδαφοκάλυψης, αποτελούν στοιχειώδεις κανόνες για την προστασία των μελισσών.
Η σημερινή ημέρα έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι πίσω από κάθε ποιοτική σταγόνα εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου, κρύβεται ένα ζωντανό, ισορροπημένο οικοσύστημα το οποίο οι μέλισσες φροντίζουν ακούραστα.
Πηγή: olimerca.com / Grupo Interóleo
