Μετά από 26 ολόκληρα χρόνια διαβουλεύσεων και επιστημονικών αναζητήσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε στις 13 Μαΐου 2026 τον νέο κανονισμό για τα όρια των Αρωματικών Υδρογονανθράκων Ορυκτελαίων (ΜΟΑΗ) στα ελαιόλαδα και τα πυρηνέλαια.
Ωστόσο, η απόφαση αυτή —που ανακοινώθηκε εσπευσμένα το βράδυ της 15ης Μαΐου— φαίνεται πως ανοίγει τον ασκό του Αιόλου. Πρόκειται ίσως για το πιο πολύπλοκο και απειλητικό ζήτημα που έχει αντιμετωπίσει ο τομέας τις τελευταίες δεκαετίες, δημιουργώντας ισχυρές αναταράξεις σε έναν κλάδο που ήδη δοκιμάζεται από σοβαρές οικονομικές πιέσεις, όπως αποτυπώθηκε και στην Οριακή Κατάσταση των Ελαιοκομικών Φορέων (ΟΕΦ) λόγω απλήρωτων προγραμμάτων.
Τα Νέα Αριθμητικά Όρια της Ε.Ε.
Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός θέτει ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα σταδιακής μείωσης των επιτρεπόμενων ορίων:
Για τα Ελαιόλαδα:
- 4,0 mg/kg από 01/03/2027
- 2,0 mg/kg από 01/01/2028
Για τα Πυρηνέλαια:
- 10,0 mg/kg από 01/03/2028
- 5,0 mg/kg από 01/01/2029
- 2,0 mg/kg από 01/01/2030
Το «Λάθος Κοντέρ» και ο Κίνδυνος για το Εμπόριο
Φαινομενικά, τα όρια αυτά θα μπορούσαν να θεωρηθούν ρεαλιστικά, καθώς και η Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε) είχε προτείνει (ήδη από το 2023) όρια 2,0 mg/kg στο ελαιόλαδο και 10,0 mg/kg στο πυρηνέλαιο. Ωστόσο, υπάρχει μια τεράστια παγίδα που απειλεί να τινάξει την αγορά στον αέρα: η μέθοδος μέτρησης.
Όπως τεκμηριώνει ο καθηγητής Βιοχημείας και Χημείας Τροφίμων, κ. Κωνσταντίνος Α. Δημόπουλος, η αναλυτική μέθοδος που προτείνει η Κομισιόν είναι μη αξιόπιστη. Ο λόγος είναι ότι συν-προσδιορίζει ενδογενή, μη τοξικά συστατικά του ελαιόκαρπου μαζί με τους MOAH. Στο πυρηνέλαιο, λόγω της συμπύκνωσης κατά την επεξεργασία, το πρόβλημα γιγαντώνεται.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν οι ειδικοί της 4Ε, ο νέος κανονισμός οδηγεί σε ένα δυνητικό χάος, το οποίο μοιάζει με το να μετράμε την ταχύτητα των αυτοκινήτων και η τροχαία να κόβει κλήσεις χρησιμοποιώντας λάθος μετρητές. Η διαδικασία είναι εξαιρετικά άδικη για παραγωγούς, εμπόρους και βιομηχανία, ενώ αφήνει τεράστια νομικά κενά.
Το Ισπανικό Παράδοξο και τα Ερωτηματικά για την Ελλάδα
Μεγάλο ερώτημα παραμένει η στάση των κρατών-μελών. Ενώ είναι γνωστό ότι ο ανταγωνισμός και η γεωπολιτική της ελιάς καθορίζουν τις αγορές (υπενθυμίζουμε το πρόσφατο Σενάριο-Σοκ για 2,1 Εκατ. Τόνους Ισπανικού Ελαιολάδου), προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι η Ισπανία υπερψήφισε την πρόταση.
Πώς η Ισπανία, με 1.855 ελαιοτριβεία, 50 πυρηνελαιουργεία και τζίρο άνω των 400 εκατ. ευρώ από τον πυρήνα, δέχτηκε το εξωπραγματικό όριο των 2,0 mg/kg (από το 2030) για το πυρηνέλαιο; Ο μηχανισμός τους κυριολεκτικά «αυτοκτονεί» με αυτή την απόφαση.
Ακόμη πιο φλέγον είναι το ερώτημα για την Ελλάδα, η οποία ψήφισε υπέρ της πρότασης, θεωρώντας την μάλιστα επιτυχία.
Είναι πρακτικά αδύνατο για τα σημερινά πυρηνελαιουργεία, με την υπάρχουσα τεχνολογία, να προσαρμοστούν στο όριο των 2,0 mg/kg μέσα στα επόμενα 3,5 χρόνια. Εάν ο κλάδος του πυρηνελαίου (με εξαγωγές 50 εκατ. ευρώ) καταρρεύσει, η ζημιά θα μετακυλιστεί άμεσα στο ελαιοτριβείο και από εκεί —μέσω της αύξησης του εκθλιπτικού «δικαιώματος»— στον ίδιο τον ελαιοπαραγωγό.
Το πυρηνελαιουργείο αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της κυκλικής οικονομίας του ελαιολάδου. Αν το πυρηνέλαιο απαξιωθεί, το περιβαλλοντικό και οικονομικό κόστος για τον πρωτογενή τομέα θα είναι ανυπολόγιστο. Η 4Ε, η οποία αποτελεί τη μοναδική συλλογική επιστημονική οντότητα που συνομιλεί με την Κομισιόν στην Ελλάδα, συνεχίζει τις προσπάθειές της (με αποκορύφωμα το συνέδριο στις 11-12 Ιουνίου 2026), τονίζοντας πως ο νέος κανονισμός δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα υποτίθεται ότι λύνει.
Πηγή: olivenews.gr
