Σε ένα ιδιότυπο «σαφάρι» ελέγχων, το οποίο θα εκτείνεται σε βάθος τριετίας, αναμένεται να προχωρήσει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), προκειμένου να καθοριστούν τα ακριβή ποσά των αποζημιώσεων για τις τεράστιες ζημιές που προκάλεσε ο παγετός την άνοιξη του 2025.
Όπως έχουμε αναλύσει εκτενώς και σε προηγούμενα ρεπορτάζ μας για τα δομικά κενά του κανονισμού του ΕΛΓΑ —όπως φάνηκε πρόσφατα και με τις ζημιές από το χαλάζι στα κάστανα του Πάικου στο στάδιο της ανθοφορίας— οι συγκεκριμένες ζημιές του 2025 στα δέντρα κρίθηκαν ότι συνέβησαν στο προανθικό στάδιο. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι δεν μπορούν να αποζημιωθούν βάσει του ισχύοντος κανονισμού του ΕΛΓΑ, αναγκάζοντας την πολιτεία να προχωρήσει στη δημιουργία ενός ειδικού (ad hoc) προγράμματος ενισχύσεων. Το πώς, ωστόσο, θα προκύψουν και θα μοιραστούν αυτές τις πολυπόθητες αποζημιώσεις, έχει εξελιχθεί σε μείζον θέμα αντιπαράθεσης.
Ο Έλεγχος Τιμολογίων: Το Σχέδιο της ΑΑΔΕ και η Διαφορά
Νεότερες πληροφορίες του «Έλληνα Αγρότη» αποκαλύπτουν τον μηχανισμό που φαίνεται πως έχει επιλεγεί. Ορισμένοι παραγωγοί έχουν ήδη ενημερωθεί ότι, για τον υπολογισμό της αποζημίωσης, η ΑΑΔΕ θα λάβει υπόψη της τα επίσημα τιμολόγια των δενδροκαλλιεργητών για τρεις συνεχόμενες χρονιές: το 2023, το 2024 και φυσικά το 2025.
Η λογική πίσω από αυτή τη μεθοδολογία είναι να προκύψει η μαθηματική διαφορά στον τζίρο και στην παραγωγή μεταξύ των ετών. Αυτή η διαφορά θα αποτελέσει τον τελικό «δείκτη» που θα καθορίσει το ύψος της αποζημίωσης που θα καταβληθεί στον τραπεζικό λογαριασμό κάθε αγρότη.
Τα επίσημα στοιχεία που διαθέτει η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας είναι ήδη αποκαλυπτικά για το μέγεθος της καταστροφής. Υπάρχουν εκθέσεις που καταγράφουν ζημίες κατά μέσο όρο στο 55% σε κάθε καλλιέργεια που βρίσκεται στο Λεκανοπέδιο του ορεινού όγκου Βεγορίτιδας – Καϊμακτσαλάν. Επιπρόσθετα, μόλις το 2024, οι ίδιοι παραγωγοί είχαν υποστεί νέα, δραματική μείωση της παραγωγής τους εξαιτίας ισχυρών χαλαζοπτώσεων που έπληξαν τις όψιμες ποικιλίες των δενδροκαλλιεργειών. Για τη φετινή χρονιά (2025), τα πορίσματα του ΕΛΓΑ, τα οποία συντάχθηκαν με βάση τα τοπωνύμια, δείχνουν ότι οι ζημιές ξεπερνούν μεσοσταθμικά το 60-70%.
Φόβοι για «Φωτογραφική» Ρύθμιση εις βάρος των Νομότυπων
Το σχέδιο ελέγχου μέσω τιμολογίων, ωστόσο, έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. Όπως καταγγέλλουν οι καλλιεργητές στον «Έλληνα Αγρότη», εάν τελικά επιλεγεί αυτός ο τρόπος πληρωμής, θα πρόκειται ουσιαστικά για μια «φωτογραφική» ρύθμιση που θα «κλείσει το μάτι» σε όσους κατάφεραν να ξεφύγουν από τους ελέγχους της εφορίας τα προηγούμενα χρόνια.
Οι αγρότες περιγράφουν ένα εξοργιστικό παράδοξο:
- Ορισμένοι συνάδελφοί τους αναμένεται να ωφεληθούν διπλά. Αφενός θα βγάλουν χρήματα εκμεταλλευόμενοι την αυξημένη ζήτηση (λόγω της γενικότερης μείωσης της παραγωγής που εκτοξεύει την τιμή στην αγορά), διαθέτοντας το προϊόν τους στο εμπόριο χωρίς να φαίνεται κάποιο παραστατικό.
- Αφετέρου, θα έχουν οικονομικό κέρδος και από την κρατική αποζημίωση, η οποία θα υπολογιστεί με βάση τα τιμολόγια που θα παρουσιάσουν.
Την ίδια ώρα, όσοι παραγωγοί υπήρξαν απολύτως νομότυποι και συνεπείς φορολογικά, ουσιαστικά το μόνο που θα λάβουν είναι τα χρήματα που θα προκύψουν από την πραγματική διαφορά μεταξύ των τιμολογίων του 2025 σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, βιώνοντας μια κατάφωρη αδικία εις βάρος τους.
Το Χρηματοδοτικό Κενό και το Ταμείο των ΚΟΕ
Πέρα από τα ζητήματα δικαιοσύνης και ισονομίας, σοβαρά ερωτηματικά εγείρονται και για την ίδια τη βιωσιμότητα του σχεδίου. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, μέχρι στιγμής το περιβόητο ad hoc πρόγραμμα δεν έχει «χτιστεί» τεχνικά και οικονομικά.
Η μοναδική δέσμευση που υπάρχει προς τους παραγωγούς προέρχεται από τα χείλη του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, ο οποίος δήλωσε ότι οι αποζημιώσεις θα δοθούν «άμεσα». Ωστόσο, τα νούμερα προκαλούν ίλιγγο: το συνολικό ύψος του προγράμματος που απαιτείται για να καλυφθούν οι ζημιές θα πρέπει να ανέλθει στα 120 εκατομμύρια ευρώ. Την ίδια στιγμή, το ταμείο των Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ) είναι δραματικά άδειο, διαθέτοντας αυτή τη στιγμή μόλις 9 εκατομμύρια ευρώ.
Οι παραγωγοί αναμένουν με αγωνία τις επόμενες κινήσεις του ΥΠΑΑΤ, προκειμένου να διαπιστώσουν αν οι δεσμεύσεις θα συνοδευτούν από πραγματικά κονδύλια και αν η μεθοδολογία υπολογισμού θα διορθωθεί ώστε να μην τιμωρηθούν οι συνεπείς φορολογούμενοι.
Πηγή: Έλληνας Αγρότης
