Μια εξαιρετικά δυσοίωνη ακτινογραφία της ελληνικής γεωργίας παρουσιάζει η νέα έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Καλύτερη στόχευση των επιδοτήσεων της ΚΑΠ». Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι μισές ελληνικές αγροτικές εκμεταλλεύσεις ακροβατούν στο όριο της βιωσιμότητας, ενώ 1 στους 5 παραγωγούς καταγράφει καθαρές ζημιές.
Την ίδια στιγμή, μια «βόμβα» ετοιμάζεται να σκάσει με τη νέα ΚΑΠ, καθώς το 65% των αγροτών που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση κινδυνεύει να χάσει τουλάχιστον το 50% των επιδοτήσεών του.
Ο «χάρτης» της (μη) βιωσιμότητας στην Ελλάδα
Η Κομισιόν, στην προσπάθειά της να πείσει τα κράτη-μέλη να εγκαταλείψουν τις οριζόντιες επιδοτήσεις και να στοχεύσουν τα κονδύλια σε όσους πραγματικά τα έχουν ανάγκη, χώρισε τις ελληνικές εκμεταλλεύσεις σε 4 κατηγορίες, βάσει του καθαρού τους εισοδήματος:
- Ομάδα 1 (Πλήρως βιώσιμες – 34%): Καλύπτουν άνετα όλα τα έξοδα (εργασία, γη, εξοπλισμός). Έχουν τη δυνατότητα να αποταμιεύουν και να επενδύουν.
- Ομάδα 2 (Στο όριο βιωσιμότητας – 47%): Βγάζουν χρήματα, αλλά οριακά. Έχουν περιορισμένο περιθώριο ανάπτυξης και χρειάζονται στήριξη για να δυναμώσουν.
- Ομάδα 3 (Μη βιώσιμες): Καταγράφουν ζημιές, αλλά θα μπορούσαν να επιβιώσουν αν “παίξουν” με καθυστερήσεις αποσβέσεων. Απαιτούν στοχευμένη στήριξη για να μην καταρρεύσουν.
- Ομάδα 4 (Χωρίς προοπτικές): Αντιμετωπίζουν σοβαρότατες ζημιές χωρίς καμία προοπτική ανάκαμψης. Αποτελούν την πιο ευάλωτη ομάδα και χρειάζονται άμεση βοήθεια.
Συμπέρασμα: Το 19% των ελληνικών εκμεταλλεύσεων (Ομάδες 3 & 4) καταγράφει ζημιές, ποσοστό αισθητά υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (13%).
Πώς το εισόδημα θα καθορίσει το νέο “τσεκ”
Η νέα ΚΑΠ βασίζεται στο δόγμα της «ειδικής στόχευσης». Η ΕΕ ζητά από τα κράτη-μέλη να ανακατανείμουν τα χρήματα υπέρ των μικρομεσαίων, των νέων αγροτών, των γυναικών και των εκμεταλλεύσεων σε μειονεκτικές περιοχές.
Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε δύο μεγάλες αλλαγές:
- Αυστηρός ορισμός «ενεργού αγρότη»: Αναμένεται να θεσπιστούν αυστηρά κριτήρια αγροτικού εισοδήματος (βάσει παραστατικών) για να κοπούν οι επιδοτήσεις σε όσους δεν παράγουν.
- Φθίνουσα εισοδηματική στήριξη: Θα υπάρξει ένα βασικό, οριζόντιο “τσεκ” το οποίο θα προσαυξάνεται (μπόνους) ανάλογα με τον δείκτη βιωσιμότητας και την κατηγορία του παραγωγού (π.χ. κατ’ επάγγελμα αγρότες).
Η εικόνα του εισοδήματος ανά κατηγορία
- Ορεινές περιοχές (ANC): Το μέσο εισόδημα κυμαίνεται στα 15.000–18.000 ευρώ, πολύ κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ (26.200 ευρώ).
- Νέοι Αγρότες (έως 40 ετών): Το μέσο εισόδημά τους διαμορφώνεται στις 20.000–22.000 ευρώ. Δεν υπάρχει μεγάλη απόκλιση από τους μεγαλύτερους παραγωγούς, αλλά παραμένει γενικά χαμηλό.
- Γυναίκες Αγρότισσες: Παρότι διοικούν το 30-32% των εκμεταλλεύσεων, το εισόδημά τους κυμαίνεται μόλις στα 15.000–18.000 ευρώ (έναντι 21.300 ευρώ στην ΕΕ).
- Μικτές εκμεταλλεύσεις (φυτική & ζωική παραγωγή): Εμφανίζουν τη χαμηλότερη αναλογία πλήρως βιώσιμων εκμεταλλεύσεων (μόλις 22%), με διάμεσο εισόδημα 12.000–18.000 ευρώ.
Το μεγάλο «χτύπημα» στους συνταξιούχους αγρότες
Η πιο αμφιλεγόμενη πρόταση της Κομισιόν αφορά το μέλλον των συνταξιούχων. Σήμερα, από τις 530.000 εκμεταλλεύσεις στην Ελλάδα, περίπου 343.000 ανήκουν σε αγρότες άνω των 55 ετών (βάσει στοιχείων 2020).
Ο νέος Κανονισμός της ΚΑΠ (Άρθρο 6) είναι σαφής: «Το αργότερο έως το 2032, όσοι λαμβάνουν σύνταξη γήρατος, δεν λαμβάνουν πλέον στήριξη».
Αυτό σημαίνει πρακτικά:
- Δίλημμα «Σύνταξη ή Επιδότηση»: Ο αποκλεισμός δεν έρχεται αυτόματα στα 67 έτη, αλλά αφορά αυστηρά όσους λαμβάνουν ταυτόχρονα σύνταξη γήρατος.
- Τι χάνουν: Αποκλείονται από τη «Φθίνουσα εκταρική ενίσχυση εισοδήματος», δηλαδή τη βασική ενιαία επιδότηση (τσεκ).
- Τι κρατούν: Θα μπορούν, θεωρητικά, να λαμβάνουν συνδεδεμένες ενισχύσεις και να συμμετέχουν σε αγροπεριβαλλοντικά προγράμματα.
Παρότι η πρόταση έχει ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων, η Κομισιόν φαίνεται αποφασισμένη. Οι μόνες πιθανές τροποποιήσεις που συζητούνται στην Ευρωβουλή είναι η χρονική μετάθεση του μέτρου, η σταδιακή (και όχι ολική) μείωση του τσεκ, ή η εξαίρεση των πολύ χαμηλοσυνταξιούχων.
Πηγές:
- ΓΕΩΤΕΕ: Ζητά αναστολή των νέων προστίμων στα ΚΥΔ για την ΕΑΕ
- Η στροφή στο φιστίκι που απέδωσε 650.000 ευρώ τον χρόνο σε παραγωγό
- Απλήρωτοι κτηνοτρόφοι: Απειλούν με μπλόκα σε αεροδρόμια
- Νέο Voucher 5: Χρηματοδότηση 2.000 ευρώ σε παραγωγούς και ΜμΕ
- Eurostat: Στον πάτο της ΕΕ η Ελλάδα στη γεωργία ακριβείας
