Η σωστή εποχή και οι σωστές τομές κάνουν τη διαφορά: καλύτερος φωτισμός, λιγότερες ασθένειες, πιο σταθερή παραγωγή. Δείτε βήμα-βήμα τι κοιτάμε πριν και μετά το κλάδεμα.
Από Φεβρουάριο και όσο «μαλακώνει» ο καιρός, πολλοί ελαιοπαραγωγοί ξεκινούν σταδιακά το κλάδεμα. Η σωστή στιγμή και ο σωστός τρόπος δεν είναι “λεπτομέρειες”: επηρεάζουν τον φωτισμό και τον αερισμό της κόμης, τη νέα βλάστηση (που θα δώσει μελλοντική καρποφορία) και το ρίσκο από πληγές/μολύνσεις. Γι’ αυτό το κλάδεμα θέλει πλάνο: τι κάνουμε πριν μπούμε στο χωράφι, τι κόβουμε εκείνη τη μέρα και τι φροντίδα χρειάζεται το δέντρο μετά.
Τι ισχύει τώρα: πότε “πιάνει” σωστά το κλάδεμα της ελιάς
Σε γενικές γραμμές, η ελιά κλαδεύεται από μετά τη συγκομιδή έως πριν την έντονη ανοιξιάτικη έκπτυξη/βλάστηση, με προσοχή στις περιοχές που έχουν συχνούς παγετούς. Σε ψυχρότερες ζώνες, συνήθως συμφέρει να καθυστερείτε το βασικό κλάδεμα προς τέλος χειμώνα – αρχές άνοιξης, ώστε να μειώσετε τον κίνδυνο ζημιάς σε φρέσκες τομές και νεαρούς οφθαλμούς.
Κανόνας πρακτικός για την Ελλάδα:
- Πεδινά/ήπιοι χειμώνες: μπορείτε να ξεκινάτε σταδιακά νωρίτερα (με μέτρο).
- Ορεινά/παγετοί: κρατήστε το “βαρύ” κλάδεμα για όταν περνά ο κίνδυνος παγετού (και κάντε μόνο υγιεινολογικές αφαιρέσεις αν χρειάζεται).
Ποιον αφορά: διαφορετικό κλάδεμα σε νέα, παραγωγικά και γερασμένα δέντρα
Το “σωστό κλάδεμα” δεν είναι ίδιο για όλους. Άλλο θέλει ένα δέντρο 3–5 ετών, άλλο ένα παραγωγικό 10–30 ετών, άλλο ένα παραμελημένο/γερασμένο.
1) Νεαρά δέντρα (διαμόρφωση)
Στόχος: να “χτιστεί” σκελετός (βραχίονες) που κρατά παραγωγή, φωτίζεται, αερίζεται και δουλεύεται εύκολα (συλλογή/ψεκασμός/εργαλεία).
2) Παραγωγικά δέντρα (συντήρηση)
Στόχος: ισορροπία βλάστησης–καρποφορίας, σταθερότητα παραγωγής (μείωση παρενιαυτοφορίας όπου γίνεται), καλός φωτισμός.
3) Γερασμένα/παραμελημένα (ανανεωτικό)
Στόχος: σταδιακή ανανέωση της κόμης (όχι “κουτσούρεμα” μιας χρονιάς), ώστε να μη σοκαριστεί το δέντρο και να μην πετάξει ανεξέλεγκτη λαίμαργη βλάστηση.
Τι σημαίνει στην πράξη: οι 5 στόχοι που πρέπει να “γράφει” το κλάδεμά σας
Στο χωράφι, κάθε τομή πρέπει να εξυπηρετεί έναν από τους παρακάτω στόχους:
- Φως μέσα στην κόμη (η ελιά καρποφορεί καλύτερα σε καλά φωτιζόμενα σημεία).
- Αερισμός (μειώνει συνθήκες για ορισμένες προσβολές).
- Ανανέωση βλαστών μέτριας ζωηρότητας (εκεί “δουλεύει” η παραγωγή).
- Ελεγχόμενο ύψος και προσβασιμότητα (ασφάλεια και κόστος συγκομιδής).
- Υγιεινή: απομάκρυνση ξερών/σπασμένων/άρρωστων κλάδων.
ΠΡΙΝ το κλάδεμα: ο έλεγχος 10 λεπτών που γλιτώνει ζημιές
1) Δείτε πρώτα το δέντρο “ολόκληρο”
Κάντε έναν κύκλο γύρω από το δέντρο και σημειώστε:
- πού είναι “κλειστή” η κόμη (σκοτεινά σημεία),
- πού τρίβονται κλαδιά,
- πού υπάρχουν ξερά/σπασμένα,
- πού πετάει λαίμαργα (όρθια βλάστηση).
2) Ελέγξτε πρόγνωση καιρού
Αποφύγετε κλάδεμα:
- πριν από παγετό,
- σε πολύ υγρό/βροχερό διάστημα (οι πληγές μένουν “ανοιχτές” περισσότερο).
3) Εργαλεία και απολύμανση
Χρησιμοποιήστε καθαρά, κοφτερά εργαλεία (ψαλίδι/κλαδευτήρι, κονταροψάλιδο, πριόνι). Η απολύμανση (ειδικά όταν κόβετε ύποπτο/άρρωστο ξύλο) μειώνει τη μεταφορά παθογόνων από δέντρο σε δέντρο.
Πρακτικά: καθαρισμός ρητίνης/βρωμιάς, απολύμανση σύμφωνα με ασφαλή πρακτική και οδηγίες χρήσης υλικών.
4) Απόφαση: “ελαφρύ” ή “βαρύ”;
- Ελαφρύ/συντήρησης: κάθε χρόνο/κάθε 2 χρόνια, με στόχο φωτισμό & ανανέωση.
- Βαρύ/ανανεωτικό: μόνο όταν υπάρχει λόγος (πολύ πυκνή κόμη, παραμέληση, ζημιές).
ΚΑΤΑ τη διάρκεια: τι κόβουμε (με σειρά) και τι δεν πειράζουμε
Βήμα 1: Βγάλτε τα “σίγουρα” (υγιεινολογικά)
- ξερά, σπασμένα, καχεκτικά κλαδιά,
- κλαδιά που ακουμπάνε/τρίβονται (πληγές = πύλη εισόδου ασθενειών).
Βήμα 2: Ανοίξτε “παράθυρα” φωτός
Αφαιρέστε κλάδους που κλείνουν το κέντρο ή σκιάζουν μόνιμα παραγωγικές ζώνες.
Βήμα 3: Κόψτε λαίμαργα και παραφυάδες
Οι παραφυάδες στη βάση/κορμό και η έντονα όρθια “λαίμαργη” βλάστηση τραβάνε ενέργεια και πυκνώνουν την κόμη. Συχνά βγαίνουν με ένα “καλοκαιρινό πέρασμα” μετά το βασικό χειμερινό κλάδεμα.
Βήμα 4: Ρυθμίστε ύψος χωρίς να “αγριέψετε” το δέντρο
Πολλά μικρά “κεφαλώματα” (heading cuts) μπορεί να προκαλέσουν περισσότερη όρθια βλάστηση. Συνήθως προτιμώνται λίγες, σωστά τοποθετημένες τομές που κρατούν το σχήμα λειτουργικό.
Βήμα 5: Μεγάλοι κλάδοι = σωστή τεχνική
Σε χοντρά κλαδιά χρησιμοποιήστε τεχνική πολλαπλών τομών για να μην ξεφλουδίσει ο φλοιός. (Και πάντα κόψιμο σε σωστό σημείο, χωρίς να “σκίσετε” τον κορμό.)
“Χρυσές” συμβουλές ανά τύπο ελαιώνα
Παραδοσιακός ελαιώνας (μεγάλα δέντρα)
- Στόχος: αραίωμα και “άνοιγμα” — όχι δραστική μείωση όγκου κάθε χρονιά.
- Κρατήστε λειτουργικά μονοπάτια μέσα στον ελαιώνα (πρόσβαση/συλλογή).
Εντατικός/νεότερα σχήματα
- Στόχος: σταθερό ύψος, ομοιομορφία, εύκολη συγκομιδή.
- Μικρές επεμβάσεις συχνότερα, αντί για “βαρύ” κλάδεμα αραιά.
Παραμελημένα δέντρα
- Μην τα “κατεβάσετε” όλα σε μία χρονιά. Κάντε ανανέωση σε στάδια (2–3 περίοδοι), ώστε να ισορροπήσει το δέντρο.
ΜΕΤΑ το κλάδεμα: τι κάνουμε για να “δέσει” σωστά η δουλειά
1) Διαχείριση κλαδιών
- Μαζέψτε/θρυμματίστε όπου είναι εφικτό.
- Αν υπάρχουν ύποπτα/άρρωστα τμήματα, απομακρύνετε τα με προσοχή (υγιεινή του ελαιώνα).
2) Προστασία πληγών (όπου χρειάζεται)
Σε μεγάλες τομές, ορισμένες πρακτικές περιλαμβάνουν επάλειψη προστασίας/πάστες πληγών και προληπτικά μέτρα, ειδικά όταν υπάρχει κίνδυνος μολύνσεων. Συζητήστε με γεωπόνο για το τι ταιριάζει στην περιοχή και στο ιστορικό του ελαιώνα.
3) Παρακολούθηση της αντίδρασης του δέντρου
Τις επόμενες εβδομάδες δείτε:
- αν πετάει υπερβολικά λαίμαργα (ίσως χρειαστεί “καθάρισμα” αργότερα),
- αν υπάρχουν σημάδια στρες/ξήρανσης σε σημεία τομών.
4) Μην ξεχνάτε το “πακέτο” καλλιέργειας
Κλάδεμα + σωστός φωτισμός + έδαφος/θρέψη/άρδευση (όπου υπάρχει) δουλεύουν μαζί. Το κλάδεμα μόνο του δεν “σώζει” έναν ελαιώνα, αλλά είναι ο πιο άμεσος μοχλός για να βελτιώσετε κόμη και παραγωγή.
Τα 7 πιο συχνά λάθη στο κλάδεμα ελιάς (και πώς να τα αποφύγετε)
- Κλάδεμα πριν από παγετό σε ευαίσθητες περιοχές.
- Υπερβολικό “ξεγύμνωμα” της κόμης (ήλιο-κάψιμο/στρες και ανεξέλεγκτη λαίμαργη βλάστηση).
- Πολλά μικρά “κεφαλώματα” που σπρώχνουν το δέντρο σε κάθετη βλάστηση.
- Κοπή χωρίς σχέδιο φωτισμού (μένει “κλειστό” το κέντρο).
- Βρώμικα εργαλεία από δέντρο σε δέντρο.
- “Μια χρονιά όλα” σε παραμελημένα δέντρα (σοκ).
- Αφήνω σκισίματα σε χοντρά κλαδιά (λάθος τεχνική τομής).
Σύνοψη: τι να κρατήσετε
- Το βασικό κλάδεμα γίνεται συνήθως από μετά τη συγκομιδή έως πριν την ανοιξιάτικη έντονη βλάστηση, με προσοχή στον παγετό.
- Πρώτα βγάζουμε ξερά/άρρωστα/κλαδιά που τρίβονται, μετά “ανοίγουμε” για φως.
- Λίγες σωστές τομές συχνά είναι καλύτερες από πολλά μικρά κοψίματα.
- Οι παραφυάδες/λαίμαργα θέλουν έλεγχο (συχνά και δεύτερο πέρασμα).
- Στα παραμελημένα δέντρα η ανανέωση γίνεται σταδιακά, όχι σε μία χρονιά.
Η άποψη του e-agrotis
Το κλάδεμα της ελιάς δεν είναι “να κόψουμε να καθαρίσει”. Είναι διαχείριση φωτός, αέρα και ανανέωσης. Αν κρατήσετε 2 πράγματα, κρατήστε αυτά: (1) μην κλαδεύετε “στα τυφλά” ή πριν από παγετό και (2) κόψτε με στόχο να μπαίνει φως μέσα στην κόμη, όχι να μικραίνει απλώς το δέντρο. Εκεί κρίνεται η παραγωγή της επόμενης χρονιάς.
Πηγές / έγγραφα / σύνδεσμοι
- ΠΗΓΗ: ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ (φυλλάδιο: «Κλάδεμα ελαιοδέντρων»)
- ΠΗΓΗ: International Olive Council (pdf: “Production techniques in olive growing”)
- ΠΗΓΗ: University of California Agriculture and Natural Resources (pdf: “Pruning Olive Trees”)
Μείνετε Πάντα Ενημερωμένοι!
Η έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωση είναι το πιο δυνατό εργαλείο για κάθε σύγχρονο αγρότη. Εξασφαλίστε ότι λαμβάνετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις, τις αναλύσεις και τους οδηγούς που σας αφορούν.
Πατήστε εδώ για να διαβάσετε περισσότερες ειδήσεις και αναλύσεις στο e-agrotis.gr
