Σε αγαπημένο σνακ των Vegetarian μετατρέπεται το κυπριακό χαλούμι όπως μαρτυρούν οι αναλύσεις αγοράς μεγάλων οίκων όπως ο Fact.MR , με την αγορά του προϊόντος να αναμένεται να αγγίξει σε αξία τα 900 εκατ. ευρώ έως το -όχι και τόσο μακρινό- 2030.
Το μέγεθος της παγκόσμιας αγοράς τυριού χαλουμιού προβλέπεται να αυξηθεί με CAGR (Μέση Ετήσια Αύξηση) άνω του 12% μέσα στην τρέχουσα δεκαετία. Η παγκόσμια αγορά αναμένεται να φτάσει σε αποτίμηση 900 εκατομμυρίων δολαρίων μέχρι το τέλος του 2030 σύμφωνα με την Fact.MR.
Η πρόσφατη ανάλυση του Fact.MR σχετικά με την αγορά τυριού χαλουμιού προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα των τάσεων, των ευκαιριών, των οδηγών και των περιορισμών που επικρατούν στην αγορά. Η μελέτη αποκαλύπτει ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τμήματα της αγοράς όσον αφορά τη φύση, τη γεύση, τη μορφή προϊόντος, την τελική χρήση, τα κανάλια διανομής και την περιοχή.
Η αγορά του τυριού χαλουμιού αναμένεται να επηρεαστεί σημαντικά από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των θετικών δημογραφικών αλλαγών και των δυναμικών αλλαγών στα πρότυπα υγιεινών σνακ. Η εύκολη διαθεσιμότητα διαφορετικών τύπων τυριών με διαφορετικά αρώματα και γεύσεις σε σούπερ μάρκετ και διαδικτυακές πλατφόρμες αναμένεται επίσης να οδηγήσει στην ανάπτυξη της αγοράς του.
Η Κύπρος συνεχίζει να είναι ένας από τους κορυφαίους παραγωγούς και εξαγωγείς τυριού χαλουμιού. Η ζήτηση για χαλούμι αναμένεται να αυξηθεί τόσο στις ευρωπαϊκές όσο και τις χώρες της Μέσης Ανατολής λόγω της ολοένα και μεγαλύτερης καταναλωτικής επιθυμίας για υψηλής θρεπτικής αξίας εναλλακτικά τυριά.
Η ικανότητα του τυριού χαλουμιού να παρέχει υψηλό επίπεδο πρωτεΐνης είναι ένας άλλος κρίσιμος παράγοντας που αναμένεται να τονώσει την αγορά. Η ζήτηση για αυτό το είδος τυριού αυξάνεται, υποστηριζόμενη από την αυξανόμενη στροφή προς τα εναλλακτικά σνακ και μακριά από τα συμβατικά πρότυπα διατροφής.
Επιπλέον, η αυξανόμενη προτίμηση για μεσογειακά τρόφιμα μεταξύ των millennials αναμένεται να βοηθήσουν την ανάπτυξη της αγοράς.
Συνοπτικά τα συμπεράσματα της μελέτης:
Η Μέση Ανατολή και η Ευρώπη προβλέπεται να ηγηθούν της παγκόσμιας αγοράς τυριού χαλουμιού με σωρευτικό μερίδιο άνω του 70% την επόμενη δεκαετία.
Η παγκόσμια αγορά τυριού χαλουμιού αναμένεται να φτάσει σε αποτίμηση σχεδόν 900 εκατομμυρίων δολαρίων μέχρι το τέλος του 2030.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει σταματήσει περίπου το 70% του εισερχόμενου εμπορίου που σχετίζεται με το τυρί χαλούμι τους τελευταίους μήνες.
Μοχλοί ανάπτυξης:
Καθώς το τυρί χαλούμι θεωρείται ως μια εναλλακτική τροφή μεταξύ των vegans, με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες , αναμένεται να δημιουργήσει σε βάθος μερικών ετών ακόμη περισσότερες πωλήσεις.
Το χαλούμι είναι πλούσιο σε ασβέστιο, παρέχει στα οστά δομή και δύναμη, με το διατροφικό του αποτύπωμα να αποτελεί παράγοντας αύξησης της ζήτηση στα πλαίσια των σημερινών καταναλωτικών προτιμήσεων.
Αρνητικοί παράγοντες:
Το χαλούμι έχει υψηλή περιεκτικότητα σε νάτριο και έτσι τα άτομα με υψηλή αρτηριακή πίεση δεν μπορούν να το καταναλώνουν σε καθημερινή βάση.
Αν και το ωμό τυρί χαλούμι περιέχει μέτριες θερμίδες, η κατανάλωση του με τροφή που είναι επικαλυμμένη ή τηγανισμένη σε λάδι μπορεί να αυξήσει σημαντικά την περιεκτικότητα σε θερμίδες.
Η τράπεζα θα βοηθήσει στη χρηματοδότηση του παροπλισμού παλαιών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με αέριο στην Αίγυπτο, χωρητικότητας έως και πέντε γιγαβάτ, από το 2023,
Η Heike Hamggart, περιφερειακή διευθύντρια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, δήλωσε ότι η τράπεζα θα βοηθήσει στη χρηματοδότηση του παροπλισμού παλαιών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με αέριο στην Αίγυπτο, χωρητικότητας έως και πέντε γιγαβάτ, από το 2023, και δεσμεύεται για ένα ακόμη 1 δισεκατομμύριο δολάρια για την υποστήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Η Εκτελεστική Διευθύντρια της τράπεζας για την περιοχή της Νότιας και Ανατολικής Μεσογείου πρόσθεσε ότι η τράπεζα θα συγκεντρώσει έως και 300 εκατομμύρια δολάρια σε κρατική χρηματοδότηση για έργα που περιλαμβάνουν τη σταθεροποίηση του αιγυπτιακού δικτύου, την προσθήκη μπαταριών για αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας, την ανάπτυξη της τοπικής αλυσίδας εφοδιασμού για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και επανεκπαίδευση εργαζομένων.
Ακόμη η Hamggart είπε ότι άλλο ένα δισεκατομμύριο δολάρια που δεσμεύτηκε για τη στήριξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα αντιπροσωπεύει περίπου το ένα δέκατο της ιδιωτικής χρηματοδότησης που απαιτείται για 10 γιγαβάτ έργων κυρίως αιολικής ενέργειας που η αιγυπτιακή κυβέρνηση σχεδιάζει να υλοποιήσει έως το 2028.
Η Αίγυπτος έχει πλεόνασμα ενέργειας μετά την εγκατάσταση τριών τεράστιων σταθμών παραγωγής ενέργειας με αέριο, που κατασκευάζει η Siemens από το 2015.
Ο ρόλος του φυσικού αερίου αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο διαμάχης κατά τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα (COP27) που έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί στην Αίγυπτο τον Νοέμβριο.
Οι ακτιβιστές για το κλίμα λένε ότι χρειάζεται μια γρήγορη μετατόπιση από το φυσικό αέριο. Ως χώρα υποδοχής για την εικοστή έβδομη σύνοδο της Διάσκεψης για το Κλίμα , η Αίγυπτος αντιπροσωπεύει τις αφρικανικές χώρες που επιθυμούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το φυσικό αέριο ως μεταβατικό καύσιμο μέχρι να αναπτυχθούν οι οικονομίες τους.
Η Hamgart είπε ότι μια πιλοτική φάση για την παραγωγή πράσινου υδρογόνου στο λιμάνι Ain Sukhna στην Ερυθρά Θάλασσα στην Αίγυπτο θα γίνει μάρτυρας νέων έργων ανανεώσιμης ενέργειας με χωρητικότητα περίπου τρία γιγαβάτ από τα δέκα συνολικά προγραμματισμένα.
Ορισμένα από αυτά ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για την αντιστάθμιση της χαμένης δυναμικότητας λόγω της διάθεσης των θερμοηλεκτρικών σταθμών.
Η Αίγυπτος είχε ανακοινώσει τη σύναψη μιας σειράς μνημονίων συμφωνίας σχετικά με έργα πράσινου υδρογόνου και αμμωνίας στην Ain Sukhna.
Το µέλι παράγεται από τη φύση και δεν µπορεί να φτιαχτεί στο εργαστήριο. Με βάση αυτή τη γενική αρχή, τρία κορυφαία πανεπιστήµια της χώρας Γεωπονικό, Καποδιστριακό και Αριστοτέλειο µαζί µε φορείς του ∆ηµοσίου (ΕΛΓΟ-∆ήµητρα, ΕΦΕΤ, Γενικό Χηµείο του Κράτους) και του µελισσοκοµικού κλάδου αποτελούν την οµάδα κρούσης στην προσπάθεια του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης να µπει σε σωστό δρόµο η υπόθεση ελληνικό µέλι και να αποδώσει σε παραγωγούς και οικονοµία την υπεραξία που τους αναλογεί. Μάλιστα, τίθεται ως προτεραιότητα η θέσπιση ελληνικού σήµατος για τα προϊόντα µελιού και η επικράτησή του διεθνώς.
Η επιστηµονική οµάδα θα συνδράµει µε τα πρωτόκολλα αναλύσεων που θα πιστοποιούν την ελληνικότητα και ιχνηλασισµότητα, ενώ αρωγός στην αγορανοµική προσπάθεια θα είναι η Γενική Γραµµατεία Εµπορίου µέσω του ηλεκτρονικού Μητρώου και ελέγχου ισοζυγίου. «Θα καταβληθεί κάθε προσπάθεια για την ταχύτερη εφαρµογή µέτρων για την προστασία και ανάδειξη του ελληνικού µελιού µε βάση τη χρήση ερευνητικών δεδοµένων», διαβεβαίωσε σχετικά ο υφυπουργός Σίµος Κεδίκογλου κατά την πανηγυρική συνεδρίαση, µέσω τηλεδιάσκεψης, στα µέσα του καλοκαιριού της Οµάδας Εργασίας του ΥπΑΑΤ για το µέλι.
Έργο της Επιστηµονικής Οµάδας Εργασίας είναι:
Η εισήγηση αναγκαίων µέτρων για την προστασία και την ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ελληνικού µελιού µε ερευνητικά δεδοµένα.
Η ανάδειξη της ποιότητας του ελληνικού µελιού και η καθιέρωση Ελληνικού Σήµατος για το µέλι.
Η προστασία και διαφύλαξη του εγχώριου γενετικού υλικού µελισσών.
Η επικαιροποίηση των χαρακτηριστικών των οκτώ κατηγοριών µελιού και συµπλήρωση των κατηγοριών ταυτοποίησης τύπων ελληνικού µελιού.
Η προστασία, ανάδειξη και κατοχύρωση της ταυτότητας των λοιπών ελληνικών προϊόντων κυψέλης.
Η εισήγηση για τη διαχείριση και προστασία της µελισσοκοµικής χλωρίδας-Μελισσοκοµικά Πάρκα.
Τα προβλήµατα νοθείας και παράνοµων ελληνοποιήσεων-Ισοζύγιο µελιού.
Σηµειωτέον, υπάρχουν περίπου 1.800.000 µελίσσια, και 24.000 µελισσοκοµικές µονάδες, µε ετήσια παραγωγή 15.000 τόνων. Η Ελλάδα καταλαµβάνει την πρώτη θέση σε πυκνότητα µελισσών και την 5η µε 6η θέση στην παραγωγή µελιού στην Ευρώπη.
Μεγάλος εισαγωγέας µελιού η Ευρώπη, µόλις 25.000 τόνοι οι εξαγωγές της το 2021
Το 2021, τα κράτη µέλη της ΕΕ εισήγαγαν 173.400 τόνους µελιού από χώρες εκτός ΕΕ αξίας 405,9 εκατ. ευρώ, ενώ µόλις 25.500 τόνοι εξήχθησαν από την ΕΕ εκτός ΕΕ. Οι εξαγωγές αυτές ανήλθαν σε 146,6 εκατ. ευρώ. Σε σύγκριση µε το 2016, οι εισαγωγές µελιού από χώρες εκτός ΕΕ αυξήθηκαν κατά 7% σε βάρος, ενώ οι εξαγωγές της ΕΕ σε χώρες εκτός ΕΕ µειώθηκαν κατά 10%. Το 2021, στη Γερµανία εισήχθησαν 51.900 τόνοι µελιού από κράτη εκτός ΕΕ (30% των συνολικών εισαγωγών εκτός ΕΕ), καθιστώντας τη τον µεγαλύτερο εισαγωγέα µελιού στην ΕΕ από χώρες εκτός ΕΕ, µπροστά από την Πολωνία (32.200 τόνοι, 19%), ακολουθούµενη από το Βέλγιο (25.600 τόνους, 15%), την Ισπανία (14.500 τόνους, 8%) και την Πορτογαλία (7 100 τόνοι, 4%).
Οι εισαγωγές µελιού από χώρες εκτός ΕΕ το 2021 προέρχονταν κυρίως από την Ουκρανία (53.800 τόνοι ή το 31% των συνολικών εισαγωγών εκτός ΕΕ).
Ο τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε σήμερα ότι επιθυμεί την εξαγωγή σιτηρών και από τη Ρωσία και ότι ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν είχε δίκιο όταν είπε χθες, Τετάρτη, ότι τα σιτηρά, που εξάγονται από την Ουκρανία με βάση τη συμφωνία υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, πηγαίνουν σε πλούσιες και όχι σε φτωχές χώρες.
Μιλώντας σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον κροάτη ομόλογό του, ο Ερντογάν είπε ότι ο Πούτιν αισθάνεται άβολα να πηγαίνουν τα σιτηρά σε χώρες που έχουν επιβάλει κυρώσεις εις βάρος της Ρωσίας.
Μάλιστα ο ρώσος πρόεδρος συζήτησε την επιβολή ορίων στις εξαγωγές των ουκρανικών σιτηρών.
Η συμφωνία του Ιουλίου είχε στόχο να αποτραπεί μια παγκόσμια επισιτιστική κρίση με την εγγύηση ενός ασφαλούς περάσματος πλοίων προς και από τα ουκρανικά λιμάνια επιτρέποντάς τους την εξαγωγή δεκάδων εκατομμυρίων τόνων σιτηρών.Η συμφωνία εξάλλου διευκολύνει και τις ρωσικές εξαγωγές.
“Το γεγονός ότι τα φορτία με τα σιτηρά πηγαίνουν στις χώρες που εφαρμόζουν αυτές τις κυρώσεις (εις βάρος της Μόσχας) ενοχλεί τον κ. Πούτιν. Επιθυμούμε ακόμη τα φορτία με σιτηρά να ξεκινούν από την Ρωσία”, σημείωσε ο Ερντογάν στη διάρκεια της συνέντευξης.
“Τα σιτηρά που εξάγονται στο πλαίσιο αυτής της συμφωνίας δυστυχώς πηγαίνουν σε πλούσιες και όχι σε φτωχές χώρες”, σχολίασε ο τούρκος πρόεδρος.
Αξιωματούχοι του ΟΗΕ και της Ρωσίας συναντήθηκαν στη Γενεύη για συνομιλίες σχετικά με τις ρωσικές αιτιάσεις ότι οι δυτικές κυρώσεις εμποδίζουν τις εξαγωγές σιτηρών και λιπασμάτων παρά την συμφωνία, την οποία έχουν υπογράψει η Ρωσία, η Ουκρανία, η Τουρκία και τα Ηνωμένα Έθνη.
Η Ισμήνη Πάλλα, εκπρόσωπος του ΟΗΕ στο Κοινό Κέντρο Συντονισμού, δήλωσε ότι μια μείωση στις παγκόσμιες τιμές σιτηρών τον Αύγουστο, σημειώθηκε εν μέρει εξαιτίας των εξαγωγών που ξεκίνησαν από την Ουκρανία και η διασφάλιση των προμηθειών τροφίμων και λιπασμάτων είναι κρίσιμη για να διατηρηθεί αυτή η τάση.
Τις ελάχιστες απαιτήσεις για την έγκριση σφαγείων μικρής δυναμικότητας, τα οποία λειτουργούν σε ορεινές περιοχές, καθορίζει σχετική απόφαση του ΥπΑΑΤ.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την απόφαση, καθορίζονται συμπληρωματικά μέτρα για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, σχετικά με τον καθορισμό των όρων, των προϋποθέσεων και των διαδικασιών για την έγκριση σφαγείων μικρής δυναμικότητας, τα οποία βρίσκονται σε ορεινές περιοχές, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η επίτευξη των στόχων της ενωσιακής και της εθνικής νομοθεσίας, όσον αφορά την ευζωία και την ταυτοποίηση των ζώων, την δημόσια υγεία, την υγιεινή των τροφίμων και τη διαδικασία ιχνηλασιμότητας των τελικών προϊόντων.
Όροι και προϋποθέσεις
Τα σφαγεία μικρής δυναμικότητας, εγκρίνονται εφόσον πληρούν τις ακόλουθες απαιτήσεις:
α) Διαθέτουν στεγασμένο χώρο υποδοχής ή/και διαμονής των προς σφαγή ζώων, διευθετημένο έτσι ώστε να ικανοποιούνται τα επιδημιολογικά κριτήρια καθώς και τα κριτήρια της προστασίας των ζώων. Η απαίτηση ύπαρξης στεγασμένου χώρου σταβλισμού δεν είναι υποχρεωτική, εφόσον οι αποστάσεις μεταξύ των εκμεταλλεύσεων προέλευσης των ζώων και του σφαγείου μικρής δυναμικότητας δεν υπερβαίνουν τα διοικητικά όρια του συγκεκριμένου Δήμου ή τα πενήντα (50) χιλιόμετρα και τα ζώα σφάζονται αμέσως μετά την άφιξή τους στο σφαγείο χωρίς περαιτέρω αναμονή.
β) Ο προ σφαγής έλεγχος, οι έλεγχοι ταυτοποίησης και οι έλεγχοι αναφορικά με την προστασία των ζώων λαμβάνουν χώρα στο σφαγείο αμέσως μετά την εκφόρτωσή τους, εφόσον δεν υπάρχουν στεγασμένοι χώροι σταβλισμού.
γ) Διαθέτουν, τουλάχιστον, είτε δύο ξεχωριστές αίθουσες, είτε μια μεγάλη αίθουσα, σαφώς διαχωρισμένη σε δύο ζώνες, «την καθαρή» και την «ακάθαρτη» ζώνη, όπου πραγματοποιούνται οι προβλεπόμενες για κάθε ζώνη εργασίες. Εφόσον υπάρχει μία μόνο αίθουσα, επιτρέπεται σε αυτή να πραγματοποιούνται όλες οι εργασίες, με την προϋπόθεση ότι αυτές εκτελούνται διαδοχικά και με χρονικό διαχωρισμό ικανό για τη διενέργεια της απαιτούμενης καθαριότητας και απολύμανσης του χώρου.
δ) Η διαχείριση προϊόντων, όπως κεφάλια, έντερα, στόμαχοι και πόδια, πρέπει να πραγματοποιείται είτε σε ξεχωριστή αίθουσα είτε, εφόσον δεν υπάρχει ξεχωριστή αίθουσα, στην ίδια αίθουσα στην οποία διενεργούνται οι λοιπές εργασίες, με την προϋπόθεση ότι υφίσταται χρονικός διαχωρισμός μεταξύ τους, κατά τη διάρκεια του οποίου διενεργείται η απαιτούμενη καθαριότητα και απολύμανση του χώρου. Σε αντίθετη περίπτωση, τα προϊόντα αυτά χαρακτηρίζονται ως ζωικά υποπροϊόντα.
ε) Διαθέτουν:
τον απαραίτητο εξοπλισμό, ανάλογα κατάλληλο για κάθε ζωικό είδος, για την αναισθητοποίηση των προς σφαγή ζώων,
τουλάχιστον, μία ποδοκίνητη ή με φωτοκύτταρο ή ανάλογη εγκατάσταση για το πλύσιμο των χεριών με ζεστό και κρύο νερό, δύο αποστειρωτήρες εργαλείων κοπής που επιτυγχάνουν ελάχιστη θερμοκρασία 82o C ή εναλλακτικό σύστημα με ισοδύναμο αποτέλεσμα, τόσο στην αίθουσα καθαρής περιοχής όσο και στην αίθουσα ακάθαρτης περιοχής καθώς και ικανό αριθμό μαχαιριών κοπής,
έναν ψυκτικό θάλαμο για τα τελικά προϊόντα. Εφόσον αυτό δεν είναι δυνατό, τα τελικά προϊόντα απομακρύνονται αμέσως μετά την υγειονομική επισήμανσή τους, με φορτηγά ψυγεία τα οποία εξασφαλίζουν θερμοκρασία όχι μεγαλύτερη των 3° C για τα εντόσθια και των 7° C για τα σφάγια. Η ιχνηλασιμότητα εξασφαλίζεται για όλα τα προϊόντα,
έναν ψυκτικό θάλαμο που κλειδώνει, για τη δέσμευση των υπόπτων σφάγιων, μέχρι την έκδοση ευνοϊκών εργαστηριακών αποτελεσμάτων για τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες και την τριχινίαση,
τουλάχιστον μία τουαλέτα για το προσωπικό με προθάλαμο και νιπτήρα για το πλύσιμο των χεριών, καθώς και μία αίθουσα (αποδυτήρια), στην οποία υπάρχουν ατομικά ερμάρια, διαφορετικού χρώματος για τη φύλαξη του ρουχισμού εργασίας και διαφορετικού χρώματος για τη φύλαξη του ρουχισμού εξόδου,
αίθουσα ή γραφείο που κλειδώνει, το οποίο διαθέτει τηλέφωνο και σύνδεση στο διαδίκτυο και χρησιμοποιείται από τον επίσημο κτηνίατρο, που είναι υπεύθυνος για την επίβλεψη και τον έλεγχο του κρέατος. Αν αυτό δεν είναι δυνατόν τα κτηνιατρικά αρχεία και οι σφραγίδες επισήμανσης φυλάσσονται αποκλειστικά στην έδρα της αρμόδιας κτηνιατρικής υπηρεσίας,
στεγανό φρεάτιο συλλογής των υγρών λυμάτων.
στ) Τα ζωικά υποπροϊόντα, τα οποία δεν προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση, συλλέγονται και διαχειρίζονται. Απαιτείται η ύπαρξη ειδικών δοχείων για τη συλλογή των υποπροϊόντων και των τριών κατηγοριών υλικών των άρθρων 8, 9 και 10 του ίδιου ως άνω κανονισμού. Η χρήση ενός μόνο δοχείου επιτρέπεται με την προϋπόθεση ότι όλα τα συλλεγόμενα υποπροϊόντα κατατάσσονται στην κατηγορία υψηλότερου κινδύνου.
ζ) Ο καθαρισμός και η απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς λαμβάνει χώρα εντός των εγκαταστάσεων του σφαγείου, σε ειδικά για τον σκοπό αυτό διαμορφωμένο χώρο. Αν αυτό δεν είναι εφικτό, ο καθαρισμός και η απολύμανση των οχημάτων μεταφοράς μπορεί να λαμβάνει χώρα εκτός των εγκαταστάσεων του σφαγείου, με την προϋπόθεση ότι τηρούνται όλα τα μέτρα βιοασφάλειας κατά την μετακίνηση και ότι η μονάδα καθαρισμού και απολύμανσης εκδίδει πιστοποιητικό απολύμανσης και καθαρισμού.
η) Οι υπεύθυνοι των σφαγείων μικρής δυναμικότητας εφαρμόζουν σύστημα αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP. Κατά την εφαρμογή των αρχών του HACCP απαιτείται η διεξαγωγή μικροβιολογικών αναλύσεων με συχνότητα προσαρμοσμένη στη δυναμικότητα της επιχείρησης και η τήρηση αρχείων που τεκμηριώνουν την εφαρμογή των προαπαιτούμενων προγραμμάτων, προσαρμοσμένη στο μέγεθος του σφαγείου και στις εφαρμοζόμενες διαδικασίες.
Για εμπαιγμό εκ μέρους του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κάνει λόγο ο Σύνδεσμος.
Καμία πρόοδο στην έκδοση της ΚΥΑ για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας των εθνικών λιπασμάτων – ανόργανων λιπασμάτων Ελληνικών προδιαγραφών δεν διαπιστώνει ο Σύνδεσμος Παραγωγών και Εμπόρων Λιπασμάτων (ΣΠΕΛ) και μάλιστα παρά τις περί του αντιθέτου ρητές διαβεβαιώσεις της πολιτικής ηγεσίας του ΥπΑΑΤ.
Όπως σημειώνει σε ανακοίνωσή του ο ΣΠΕΛ: «πρόκειται πλέον για εμπαιγμό, καθώς σχεδόν το σύνολο των εταιρειών του κλάδου των λιπασμάτων και το σύνολο των μελών μας, αναμένει αυτή τη ρύθμιση εδώ και 1,5 χρόνο, ενώ συνεχώς έχουμε διαβεβαιώσεις της Πολιτικής Ηγεσίας του ΥΠΑΑΤ ότι η διαδικασία δημοσίευσης της ΚΥΑ ολοκληρώνεται».
Αξίζει να σημειωθεί ότι, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία η Πολωνία και άλλα κράτη μέλη της ΕΕ, έχουν ήδη προχωρήσει σε αντίστοιχη νομοθετική ρύθμιση, εντάσσοντας στην εθνική τους νομοθεσία όλα τα προϊόντα του καταργημένου Κανονισμού ΕΚ 2003/2003.
«Αυτή τη στιγμή, ο κλάδος μας», προσθέτει ο ΣΠΕΛ: «βρίσκεται κάτω από νομοθετικό κενό. Οι Εταιρείες-Μέλη μας δεν μπορούν να εισάγουν-παράξουν και να διακινήσουν λιπάσματα για τη νέα καλλιεργητική περίοδο, η οποία θα πρέπει να τονιστεί ότι έχει ήδη ξεκινήσει, παρά μόνο με το νέο Ευρωπαϊκό Κανονισμό ΕΕ 1009/2019, ο οποίος αναγνωρίζοντας τις σημαντικές δυσκολίες εφαρμογής του, είναι μη υποχρεωτικός, επιτρέποντας στα Κράτη-Μέλη την κυκλοφορία των λιπασμάτων και με βάση τις Εθνικές τους Νομοθεσίες».
Δείτε εδώ αυτούσια την επιστολή διαμαρτυρίας του ΣΠΕΛ
Μια από τις σημαντικότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, είναι η συνεχώς πρωιμότερη περίοδος συγκομιδής, με αποτέλεσμα την ανισορροπία των συστατικών στο σταφύλι. Για να αντιμετωπιστεί η συγκεκριμένη επίπτωση, μελετήθηκε μια τεχνική η οποία μπορεί να καθυστερήσει την ωρίμανση των σταφυλιών για περισσότερο από δύο μήνες. Τα αμπέλια μετά από αυτήν τη χρονική μετατόπιση της ωρίμανσης, μπορούν να παράγουν σταφύλια με χαμηλότερο pH, υψηλότερη οξύτητα και μεγαλύτερες συγκεντρώσεις ανθοκυανών.
μελετήθηκε μια τεχνική η οποία μπορεί να καθυστερήσει την ωρίμανση των σταφυλιών για περισσότερο από δύο μήνες
Διαθέσιμες τεχνικές διαχείρισης
Κάποιες από τις τεχνικές που έχουν προταθεί για να καθυστερήσει η ωρίμανση μέχρι οι συνθήκες να γίνουν ψυχρότερες και να αποκατασταθεί η αναλογία ανθοκυανινών/σακχάρων είναι το όψιμο κλάδεμα, η αφαίρεση των φύλλων της κορυφής, το ελαφρύ ή ελάχιστο κλάδεμα (light or minimal pruning), η εφαρμογή ενώσεων που μειώνουν τη διαπνοή και το όψιμο κορυφολόγημα (shoot trimming). Κάθε μια από αυτές τις τεχνικές μπορεί να καθυστερήσει τον τρύγο κατά 10 – 15 ημέρες ενώ ο συνδυασμός τους μπορεί να καθυστερήσει τον τρύγο για 15 – 45 ημέρες. Σε εξαιρετικά θερμές περιοχές όπου συγκομίζονται πρώιμες ποικιλίες, η καθυστέρηση ωρίμανσης κατά περίπου ενάμιση μήνα δεν είναι αρκετή ώστε ο τρύγος να γίνει σε χαμηλότερες θερμοκρασίες και θα πρέπει να καθυστερήσει κατά δύο έως τρεις μήνες, κάτι που δεν είναι εφικτό με τις παραπάνω τεχνικές.
Τεχνικές για την “αναγέννηση” της αμπέλου
Για να καθυστερήσει η ωρίμανση κατά δύο με τρεις μήνες, προτείνεται το κόψιμο των αναπτυσσόμενων βλαστώνσε έναν συγκεκριμένο αριθμό κόμβων που ποικίλει, η αφαίρεση των πλευρικών (μεσοκάρδιων)βλαστών, των φύλλων και των αρχικών βοστρύχων, ώστε να αναγκαστεί το φυτό σε επανέκπτυξη οφθαλμών και ανάπτυξη των βλαστών από την αρχή.
Καθυστέρηση της ωρίμανσης
Όταν η συγκεκριμένη τεχνική εφαρμόζεται λίγο πριν από το στάδιο της άνθισης, η ωρίμανση των σταφυλιών, μετατοπίζεται περισσότερο από ένα μήνα. Στην περίπτωση που εφαρμοστεί μετά την ανθοφορία η ωρίμανση μπορεί να μετατοπιστεί περισσότερο από δύο μήνες.
Σύσταση των ραγών
Τα αμπέλια που εξαναγκάζονται σε καθυστέρηση της ωρίμανσης, παράγουν ράγες μικρότερου μεγέθους, με υψηλότερη οξύτητα και περισσότερες ανθοκυανίνες από τα αμπέλια που ωριμάζουν χωρίς τη συγκεκριμένη παρέμβαση.
Μείωση απόδοσης
Παρότι οι βλαστοί αναπτύσσονται κανονικά ο αριθμός και το βάρος των σταφυλιών είναι μειωμένα.
Όταν κόβονται (μειώνονται) οι βλαστοί, ο αριθμός των κόμβων που θα πρέπει να αφήνονται θα πρέπει να είναι περισσότεροι από δύο ανά βλαστό εάν το φυτό έχει τάση για ανάπτυξη περισσότερων από δύο οφθαλμούς. Η μελλοντική έρευνα για αυτήν την τεχνική θα πρέπει να επικεντρωθεί στηβελτίωση της απόδοσης. Επιπλέον, θα ήταν ενδιαφέρον να εφαρμοστεί αυτή η τεχνική σε διαφορετικές ποικιλίες και σε άλλες συνθήκες καλλιέργειας, για να προσδιοριστεί ο βέλτιστος χρόνος παρέμβασης και ο βέλτιστος αριθμός κόμβων που πρέπει να αφεθούν για να επιτευχθεί και η επιθυμητή απόδοση.
Η παρουσία των ζιζανίων στις δενδροκομικές καλλιέργειες αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι παραγωγοί. Μάλιστα, η παρουσία των ζιζανίων είναι συνεχής κατά τη διάρκεια του έτους, εξαιτίας της παρουσίας χειμερινών και εαρινών ζιζανίων στον ίδιο αγρό, ιδιαίτερα στους αρδευόμενους οπωρώνες. Για το λόγο αυτό, οι παραγωγοί είναι αναγκασμένοι να επεμβαίνουν περισσότερες από μία φορές για την απομάκρυνση των ζιζανίων. Τα κυριότερα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους και χρησιμοποιούν οι παραγωγοί για την αντιμετώπιση των ζιζανίων είναι τα μηχανικά μέσα (φρέζα, σκαλιστήρι, δισκοσβάρνα) και τα χημικά (ζιζανιοκτόνα). Όμως, τα τελευταία έτη, το πρόβλημα παρουσίας ορισμένων ειδών ζιζανίων έχει επιδεινωθεί, εξαιτίας της ανάπτυξης ανθεκτικότητας σε ευρέως χρησιμοποιούμενα ζιζανιοκτόνα των δενδρωδών καλλιεργειών.
Μηχανικά μέσα
Η κατεργασία του εδάφους που γίνεται με τη χρήση των μηχανικών μέσων διακρίνεται στην κύρια κατεργασία και τη δευτερεύουσα. Η κύρια κατεργασία γίνεται με μηχανήματα μεγάλου βάρους, όπως το αναστρεφόμενο άροτρο, το δισκάροτρο και ο σβολοκόπτης, πραγματοποιείται πριν την εγκατάσταση του οπωρώνα και αποσκοπεί κυρίως στην αναστροφή του εδάφους και το ψιλοχωμάτισμα, προκειμένου να γίνει η κατάλληλη προετοιμασία του εδάφους για τη φύτευση. Ταυτόχρονα, επιτυγχάνεται η καταστροφή των φυτρωμένων ζιζανίων και η κοπή των οργάνων αγενούς αναπαραγωγής αυτών. Σημαντικό ποσοστό αυτών των οργάνων τοποθετείται στην επιφάνεια του εδάφους, όπου καταστρέφονται εξαιτίας της χαμηλής θερμοκρασίας, της ξηρασίας και της αυξημένης δραστηριότητας των μικροοργανισμών του εδάφους. Η κατεργασία αυτή επιβάλλεται να γίνεται αρκετές φορές πριν την εγκατάσταση των δένδρων, κυρίως σε αγρούς μολυσμένους από δυσεξόντωτα πολυετή ζιζάνια. Η δευτερεύουσα κατεργασία γίνεται με μηχανήματα μικρότερου βάρους, όπως η φρέζα, η δισκοσβάρνα και ο καλλιεργητής, που αναμοχλεύουν το έδαφος σε μικρό βάθος. Πραγματοποιείται μετά την εγκατάσταση της φυτείας, με σκοπό την απομάκρυνση των ζιζανίων και τον αερισμό του εδάφους. Η μέθοδος αυτή είναι αποτελεσματική όταν τα ζιζάνια είναι μικρά (έως 5 cm) κατά την εφαρμογή, ενώ είναι λιγότερο αποτελεσματική εναντίον μεγάλων ζιζανίων, καθώς και των πολυετών ζιζανίων, για τα οποία απαιτούνται περισσότερες από μία επεμβάσεις και σε τακτά χρονικά διαστήματα. Για τους λόγους που αναφέρθηκαν παραπάνω, η κατεργασία του εδάφους θεωρείται συμπληρωματική μέθοδος της εφαρμογής χημικών μέσων, ώστε να αντιμετωπισθούν τα ζιζάνια που δεν καταπολεμήθηκαν από αυτά (χημικά μέσα), λόγω ενδογενούς αντοχής ή ανάπτυξης ανθεκτικότητας, καθώς και αυτά που φύτρωσαν αργότερα (πέραν της υπολειμματικής δράσης του ζιζανιοκτόνου) στην καλλιέργεια.
Μέθοδοι και νέες δυνατότητες αντιμετώπισης δυσεξόντωτων ζιζανίων στις δενδρώδεις καλλιέργειες
Η αποτελεσματικότητα της κατεργασίας του εδάφους επηρεάζεται από το είδος του μέσου που χρησιμοποιείται, την εποχή εφαρμογής (ανάλογα με την εποχή μεταβάλλεται το στάδιο ανάπτυξης των ζιζανίων, τα είδη που αποτελούν τη ζιζανιοχλωρίδα και η υγρασία του εδάφους) και το ποσοστό υγρασίας του εδάφους. Ειδικότερα, όταν το ποσοστό υγρασίας του εδάφους είναι υψηλό, δε καταστρέφονται όλα τα ζιζάνια, αλλά ορισμένα αναβλαστάνουν μετά την εφαρμογή, ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται η συμπίεση του εδάφους. Η αναβλάστηση των ζιζανίων παρατηρείται και όταν την εφαρμογή ακολουθήσει βροχόπτωση.
Γενικά, τα πλεονεκτήματα της κατεργασίας εδάφους, σε σύγκριση με τις υπόλοιπες μεθόδους, είναι: 1. η αποτελεσματική αντιμετώπιση των περισσότερων (ετήσιων) ζιζανίων, 2. η δυνατότητα για διαχείριση των ανθεκτικών βιότυπων των ζιζανίων, 3. η ταχύτερη εξάλειψη των σπόρων των ζιζανίων (ευνοεί το φύτρωμά τους), 4. η συμβολή στην αντιμετώπιση ορισμένων εχθρών και ασθενειών (με ενσωμάτωση των μολυσμένων φυτικών υπολειμμάτων), 5. η βελτίωση της διηθητικότητας των συνεκτικών εδαφών και 6. η βελτίωση των συνθηκών αερισμού του εδάφους, η οποία συμβάλλει στην καλύτερη ανάπτυξη του καλλιεργούμενου φυτού. Εντούτοις, η επαναλαμβανόμενη χρήση των μηχανικών μέσων έχει ως μειονεκτήματα: 1. την υποβάθμιση της υφής του εδάφους, 2. τη δημιουργία αδιαπέραστου στρώματος στο βάθος κατεργασίας, 3. την αύξηση της πιθανότητας διάβρωσης των επικλινών εδαφών, 4. την εξάντληση της οργανικής ουσίας του εδάφους, 5. την αύξηση απωλειών σε άζωτο (ανοργανοποίηση), 6. την απώλεια της υγρασίας του εδάφους, 7. την εξάρτηση της αποτελεσματικότητάς της από τον αριθμό των επεμβάσεων και την εποχή εφαρμογής τους, 8. την καταστροφή των επιφανειακών ριζών των φυτών, 9. τη δημιουργία πληγών στα δένδρα, που αυξάνουν την πιθανότητα προσβολών από εχθρούς και παθογόνους μικροοργανισμούς, 10. την εναπόθεση σκόνης στους καρπούς και τα φύλλα, με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας των καρπών (χρώμα, γεύση) και την αύξηση των προσβολών από ακάρεα, 11. την δυσκολία στην κίνηση του ελκυστήρα κατά τις επόμενες καλλιεργητικές επεμβάσεις και 12. την αύξηση κινδύνου ζημιών από παγετό στα δένδρα.
Στα μηχανικά μέσα κατατάσσεται και η κοπή των ζιζανίων (μαχαίρι ή καταστροφέας). Η επαναλαμβανόμενη κοπή των ζιζανίων με χορτοκοπτικά μηχανήματα αποσκοπεί κυρίως στη μείωση του αριθμού των παραγόμενων σπόρων από τα ζιζάνια. Η μέθοδος αυτή πλεονεκτεί, σε σύγκριση με την επαναλαμβανόμενη μηχανική κατεργασία του εδάφους, επειδή συμβάλλει: 1. στην προστασία του εδάφους από διάβρωση, 2. στη μείωση της υγρασίας των υγρών εδαφών, 3. στη μείωση της διακύμανσης της σχετικής υγρασίας και της θερμοκρασίας του οπωρώνα, 4. στη βελτίωση του χρώματος των καρπών των μήλων (εξαιτίας της εξάντλησης του εδαφικού αζώτου κατά το στάδιο της ωρίμανσής τους), 5. στη διευκόλυνση της κίνησης του νερού και των λιπασμάτων στα συνεκτικά εδάφη, καθώς και στην παρεμπόδιση σχηματισμού αδιαπέραστου στρώματος και 6. στη διευκόλυνση της κίνησης του ελκυστήρα κατά τις επόμενες καλλιεργητικές επεμβάσεις. Εντούτοις, η μέθοδος αυτή δεν καταπολεμά πλήρως τα ζιζάνια, με αποτέλεσμα αυτά να εξακολουθούν να ανταγωνίζονται τα καλλιεργούμενα φυτά, να εκκρίνουν τοξικές ουσίες και να είναι ξενιστές επιβλαβών εντόμων και φυτοπαθογόνων μικροοργανισμών. Άλλωστε, η παρουσία των ζιζανίων αυξάνει τον κίνδυνο ζημιών από παγετούς, μειώνει τη διαθέσιμη εδαφική υγρασία σε περιοχές με μικρό ύψος βροχοπτώσεων και καθιστά δύσκολη την ομοιόμορφη διασπορά των λιπασμάτων. Επομένως, η κοπή των ζιζανίων δεν πρέπει να εφαρμόζεται: 1. σε περιοχές με αυξημένο τον κίνδυνο παγετού, 2. στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει επάρκεια υγρασίας για την καλλιέργεια και 3. όταν τα ζιζάνια του οπωρώνα παράγουν αλληλοπαθητικές ουσίες ή είναι ξενιστές επιβλαβών εντόμων και παθογόνων μικροοργανισμών.
Η αποτελεσματικότητα της κοπής των ζιζανίων εξαρτάται από: 1. το είδος του μηχανικού μέσου που χρησιμοποιείται για την κοπή, 2. την ταχύτητα κίνησης του ελκυστήρα, 3. το ύψος κοπής από την επιφάνεια του εδάφους, 4. τον αριθμό κοπών κατά την καλλιεργητική περίοδο, 5. τα είδη των ζιζανίων, το ύψος αυτών κατά την κοπή, την ικανότητά τους να παράγουν βλαστούς από οφθαλμούς στην επιφάνεια του εδάφους και το χρονικό διάστημα που απαιτούν από την κοπή για την παραγωγή σπόρων, 6. τη σχέση πλάτους κοπής προς πλάτος που καταλαμβάνει η καλλιέργεια και παραμένει άκοπο και 7. την απομάκρυνση ή μη των κομμένων τμημάτων από τον αγρό.
Ζιζανιοκτόνα
Τα σπουδαιότερα χημικά μέσα που χρησιμοποιούνται, εδώ για αρκετά χρόνια, στις δενδροκομικές καλλιέργειες είναι τα ζιζανιοκτόνα: glyphosate, diquat, glufosinate ammonium, flumioxazine, pendimethalin, quizalofop-p-ethyl και propaquizafop. Εντούτοις, τους τελευταίους μήνες έχουν πάρει έγκριση σε δενδροκομικές καλλιέργειες και τα ζιζανιοκτόνα: florasulam+penoxsulam, diflufanican+iodosulfuron-methyl-sodium, flazasulfuron, MCPA+glyphosate και diflufenican+glyphosate, τα οποία μπορούν να αντιμετωπίσουν ορισμένα δυσεξόντωτα ζιζάνια των δένδρων. Στη συνέχεια σχολιάζεται η αποτελεσματικότητα των παραπάνω ζιζανιοκτόνων, καθώς και οι καλλιέργειες στις οποίες έχουν έγκριση εφαρμογής.
Pendimethalin (πεντιμεθαλίν)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με πολλά εμπορικά ονόματα, όπως Stomp, Pendigan, Energizer, Prowl, Activus κ.ά. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες της αμπέλου, των μηλοειδών (μηλιά, αχλαδιά, κυδωνιά), των πυρηνοκάρπων (ροδακινιά, κερασιά, δαμασκηνιά, βερικοκιά) και των εσπεριδοειδών (πορτοκαλιά, μανταρινιά, λεμονιά, γκρέιπφρουτ, φράπα, λιμεττία). Είναι προφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμεί ετήσια πλατύφυλλα και στενόφυλλα ζιζάνια. Μπορεί να εφαρμοστεί με ενσωμάτωση πριν τη φύτευση της καλλιέργειας ή μετά τη φύτευση με κατευθυνόμενο ψεκασμό ανάμεσα στα δένδρα. Στην περίπτωση της μεταφυτευτικής εφαρμογής, απαιτείται η ενεργοποίησή του στο έδαφος με βροχή ή άρδευση. Δεν εκπλύνεται σε μεγάλο βάθος και επομένως δε δημιουργεί φυτοτοξικότητα, λόγω μετακίνησης στο βάθος των ριζών των δένδρων. Δεν πρέπει να συνδυάζεται με μεταφυτρωτικά, διασυστηματικά ζιζανιοκτόνα.
Florasulam+penoxsulam (φλορασουλάμ+πενοξσουλάμ)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με το εμπορικό όνομα Symbol. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες της ελιάς και των εσπεριδοειδών. Είναι προφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμά ετήσια πλατύφυλλα ζιζάνια. Εκδηλώνει ικανοποιητική δράση εναντίον των ειδών κόνυζας (ή κυπαρισσάκια, Conyza spp.). Απαιτείται η ενεργοποίησή του στο έδαφος με βροχή ή άρδευση.
Flumioxazine (φλουμιοξαζίν)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με το εμπορικό όνομα Pledge. Είναι ζιζανιοκτόνο επαφής με προφυτρωτική και μεταφυτρωτική δράση εναντίον πλατύφυλλων και στενόφυλλων ζιζανίων. Εκδηλώνει ικανοποιητική δράση εναντίον της περιπλοκάδας. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες της ελιάς, της αμπέλου και των εσπεριδοειδών. Είναι από τα ελάχιστα ζιζανιοκτόνα των δένδρων που εκδηλώνει και υπολειμματική δράση στον οπωρώνα. Σε μεταφυτρωτικές εφαρμογές απαιτείται η προσθήκη επιφανειοδραστικής ουσίας (προσκολλητικό). Η ταυτόχρονη εφαρμογή του με το glyphosate πρέπει να αποφεύγεται, διότι ως ζιζανιοκτόνο επαφής, περιορίζει την μετακίνηση του διασυστηματικού ζιζανιοκτόνου (glyphosate).
Diquat (ντικουάτ)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με πολλά εμπορικά ονόματα, όπως Reglone, Regalat, Quatrol, Diquell, Brice κ.ά. Είναι ζιζανιοκτόνο επαφής με δράση εναντίον πλατύφυλλων και στενόφυλλων ζιζανίων. Μπορεί να εφαρμοστεί σε καλλιέργειες εσπεριδοειδών, πυρηνόκαρπων, μηλοειδών, ακρόδρυων (αμυγδαλιά, φουντουκιά, φιστικιά, καρυδιά, καστανιά), ελιάς (ελαιοποιήσιμες) και αμπέλου. Για την αύξηση της αποτελεσματικότητάς του εναντίον πλατύφυλλων ζιζανίων με κηρώδεις ουσίες στα φύλλα (π.χ. λουβουδιά) ή στενόφυλλων ζιζανίων (π.χ. αγριοβρώμη, ήρα) συστήνεται η προσθήκη ελαίου σε δόση 200 κ.ε./στρέμμα. Επιπλέον, η προσθήκη μικρής δόσης αγρωστωδωκτόνου (π.χ. Fusilade) αυξάνει τη δράση εναντίον πλατύφυλλων ζιζανίων, πιθανώς λόγω καλύτερης εισόδου από την εφυμενίδα των ζιζανίων. Προσέτι, σε μεγάλου μεγέθους ζιζάνια συστήνεται η αύξηση του όγκου ψεκαστικού υγρού στα 60-80 λίτρα/στρέμμα, προκειμένου να γίνει πλήρη κάλυψη των αναπτυγμένων ζιζανίων. Η ταυτόχρονη εφαρμογή του με το glyphosate πρέπει να αποφεύγεται, διότι ως ζιζανιοκτόνο επαφής, περιορίζει την μετακίνηση του διασυστηματικού ζιζανιοκτόνου (glyphosate).
Glufosinate ammonium (γλουφοσινέιτ αμμώνιουμ)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με το εμπορικό όνομα Basta. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες της ελιάς, της αμπέλου, των μηλοειδών, των πυρηνοκάρπων και των εσπεριδοειδών. Είναι μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο επαφής (αλλά με πολύ καλή διείσδυση στους ιστούς των ζιζανίων) και καταπολεμεί πλατύφυλλα και στενόφυλλα ετήσια ζιζάνια. Εντούτοις, εκδηλώνει πολύ καλή δράση και εναντίον πολυετών ζιζανίων όπως οι κύπερες, η περιπλοκάδα και το σολανό (γερμανός). Η συνδυασμένη εφαρμογή με το διασυστηματικό glyphosate δε δημιουργεί το φαινόμενο έντονης ανταγωνιστικής δράσης, όπως συμβαίνει με τα ζιζανιοκτόνα diquat και flumioxazine, ενώ μπορεί να αντιμετωπίσει τα ζιζάνια της οικογένειας Equisetaceae (εκουισέτουμ ή αλογοουρές ή κυπαρισσάκια).
Glyphosate (γλαϊφοσέιτ)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με πολλά εμπορικά ονόματα, όπως Roundup, Meteor, Rodeo, Glyph Up Neo, Clinic, Herbolex κ.ά. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες της ελιάς, της αμπέλου, των μηλοειδών, των πυρηνοκάρπων, των ακρόδρυων και των εσπεριδοειδών. Είναι μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμεί ετήσια και πολυετή, στενόφυλλα και πλατύφυλλα ζιζάνια. Η δράση του αυξάνεται με την προσθήκη θειικής αμμωνίας. Δεν πρέπει να συνδυάζεται με ζιζανιοκτόνα επαφής. Τα τελευταία έτη υπάρχουν αρκετές αναφορές και στην Ελλάδα για ανάπτυξη ανθεκτικότητας σε αυτό το ζιζανιοκτόνο, ειδικότερα στα ζιζάνια κόνυζα (ή κυπαρισσάκι) και ήρα (ή τσιμένι).
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με το εμπορικό όνομα Lenns. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες της ελιάς, της αμπέλου, των μηλοειδών, των πυρηνοκάρπων, των ακρόδρυων και των εσπεριδοειδών. Είναι μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμά ετήσια και πολυετή, στενόφυλλα και πλατύφυλλα ζιζάνια. Μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα ανθεκτικότητας στο glyphosate, όχι όμως τις κόνυζες και τις ήρες.
MCPA+glyphosate (εϊμ σι πι εϊ+γλαϊφοσέιτ)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με τα εμπορικά ονόματα Costel και Galaxia. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες της ελιάς, των μηλοειδών και των εσπεριδοειδών. Είναι μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμά ετήσια και πολυετή, στενόφυλλα και πλατύφυλλα ζιζάνια. Μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα ανθεκτικότητας στο glyphosate, όχι όμως τις κόνυζες και τις ήρες.
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με το εμπορικό όνομα Musketeer. Μπορεί να εφαρμοστεί στην καλλιέργεια της ελιάς. Είναι προφυτρωτικό ή νωρίς μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμά ετήσια στενόφυλλα και πλατύφυλλα ζιζάνια. Μπορεί να ελέγξει ικανοποιητικά (μόνο του ή σε συνδυασμό με το glyphosate) τα είδη της κόνυζας (ή κυπαρισσάκια, Conyza spp.).
Flazasulfuron (φλαζασούλφουρον)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με τα εμπορικά ονόματα Katana και Minsk. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες της ελιάς, της αμπέλου και των εσπεριδοειδών. Είναι προφυτρωτικό ή νωρίς μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμά ετήσια στενόφυλλα και πλατύφυλλα ζιζάνια. Μπορεί να ελέγξει ικανοποιητικά (μόνο του ή σε συνδυασμό με το glyphosate) τα είδη της κόνυζας (ή κυπαρισσάκια, Conyza spp.).
Tribenuron (τριμπενουρόν)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με τα εμπορικά ονόματα Granstar και Lizar. Μπορεί να εφαρμοστεί στην καλλιέργεια της ελιάς. Είναι μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμά ετήσια πλατύφυλλα ζιζάνια. Μπορεί να συνδυαστεί με αγρωστωδωκτόνα για ταυτόχρονη καταπολέμηση στενόφυλλων ζιζανίων.
Propaquizafop (προπακουιζαφόπ)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με τα εμπορικά ονόματα Agil και Zetrola. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες των ακρόδρυων, των μηλοειδών, των πυρηνοκάρπων και των εσπεριδοειδών. Είναι μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμά ετήσια και πολυετή αγρωστώδη ζιζάνια. Μπορεί να συνδυαστεί με διασυστηματικά, μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα που ελέγχουν πλατύφυλλα ζιζάνια.
Fluazifop (φλουάζιφοπ)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με τα εμπορικά ονόματα Fusilade, Filwin, Steno, Ypsilon Florin και Fusikill. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες των εσπεριδοειδών. Είναι μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμά ετήσια και πολυετή αγρωστώδη ζιζάνια. Μπορεί να συνδυαστεί με διασυστηματικά, μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα που ελέγχουν πλατύφυλλα ζιζάνια.
Quizalofop (κουιζάλοφοπ)
Το ζιζανιοκτόνο αυτό κυκλοφορεί με τα εμπορικά ονόματα Targa, Jaguar, Wish Top, Quick και Phytostar. Μπορεί να εφαρμοστεί στις καλλιέργειες των ακρόδρυων, της αμπέλου, των πυρηνοκάρπων, των μηλοειδών και των εσπεριδοειδών. Είναι μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο και καταπολεμά ετήσια και πολυετή αγρωστώδη ζιζάνια. Μπορεί να συνδυαστεί με διασυστηματικά, μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα που ελέγχουν πλατύφυλλα ζιζάνια.
Οι συμπαγείς διαστάσεις με μεταξόνιο 1950 χιλιοστά, η ελάχιστη απόσταση από το έδαφος στα 186 χιλιοστά, το μικρό εξωτερικό πλάτος και το βάρος των 2200 κιλών είναι αριθμοί που σίγουρα συμβάλλουν στην ευελιξία των ανανεωμένων 3000 F της Valpadana, της «ειδικής» μάρκας του ομίλου Argo Tractors.
Κινητήρες 68 και 75 ίππων
Δύο μοντέλα είναι διαθέσιμα από την εταιρεία, τροφοδοτούνται από τετρακύλινδρους κινητήρες Kohler τελευταίας γενιάς και 2,5 λίτρων, ικανά να αποδώσουν 68 και 75 ίππους, με γενναιόδωρα αποθέματα ροπής 45% και 32% αντίστοιχα. Η συμμόρφωση με τα πρότυπα Stage V είναι εγγυημένη από την παρουσία ενός συστήματος αναγέννησης εκπομπών καυσαερίων DOC + DPF εγκατεστημένο πλευρικά, προς όφελος της ορατότητας.
Η διαχείριση των στροφών κινητήρα διασφαλίζεται από το κουμπί Engine Memo Switch, το οποίο έχουμε δει στα ομόσταβλα Landini και επιτρέπει την καταχώριση και ανάκληση των ρυθμίσεων του κινητήρα κατά την εναλλαγή μεταξύ διαφορετικών δραστηριοτήτων, ενώ η λειτουργική αυτονομία καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας εξασφαλίζεται από το ρεζερβουάρ των 50 λίτρων.
Το κιβώτιο λειτουργεί μέσω μηχανικού μοχλού όπισθεν με έλεγχο στο τιμόνι και προσφέρει, με creeper, 16 ταχύτητες εμπρός και 16 όπισθεν σε εύρος ταχύτητας από 0,4 έως 40 χιλιόμετρα την ώρα. Ένα από τα προνόμια του 3000 F είναι η δυνατότητα εγκατάστασης της καμπίνας Low Profile, η οποία έχει δομή μονού αμαξώματος πλάτους 1,16 μέτρων στη βάση, το οποίο μειώνεται στα 0,86 μέτρα στο επίπεδο της οροφής, για ένα «ελάχιστο συνολικό ύψος από το έδαφος 1,87 μέτρα.
Όπως αναφέρει η εταιρεία, αυτή η έκδοση της καμπίνας εγγυάται μέγιστη ορατότητα προς όλες τις κατευθύνσεις, μέγιστο σεβασμό στο φύλλωμα σε καλλιέργειες με χαμηλό θόλο και ταυτόχρονα υψηλό επίπεδο άνεσης για τον χειριστή. Να αναφερουμε, τέλος, πως ο υποψήφιος αγοραστής μπορεί να επιλέξει και νέα καμπίνα Standard, για πολύ υψηλά επίπεδα άνεσης, εύκολη πρόσβαση στην καμπίνα και παροχή όλων των τεχνολογικών λύσεων που προέρχονται από τις ανώτερες σειρές, όλα σε πλάτος μόλις 1.000 χιλιοστών.
Την τελευταία εικοσαετία, οι συνθήκες αγροτικής παραγωγής και χρήσης γης έχουν αλλάξει σημαντικά. Οι αγρότες προβληματίζονται με το αυξημένο κόστος παραγωγής καθώς και με τις τιμές πώλησης των προϊόντων που παράγουν. Ολοένα και περισσότερη γη χρησιμοποιείται για την κάλυψη των αναγκών της αυξανόμενης ζήτησης για ενέργεια. Η κατάσταση σήμερα είναι περισσότερο έντονη από τη μείωση των πετροχημικών πόρων, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για ενέργεια. Επιπλέον, η Ελλάδα (και άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης) πρέπει να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της απολιγνιτοποίησης και στο άμεσο μέλλον πρέπει να βρεθούν λύσεις για να καλυφθούν οι ανάγκες σε ενέργεια.
Ολοένα και περισσότερη γη χρησιμοποιείται για την κάλυψη των αναγκών της αυξανόμενης ζήτησης για ενέργεια
Κάτω από αυτές τις συνθήκες, σήμερα επικρατεί ανησυχία αφού διάφορες εταιρίες αναζητούν καλλιεργούμενη γη για 25ετή μίσθωση προκειμένου να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκά συστήματα για παραγωγή ενέργειας. Κτηματομεσίτες, μελετητές ενεργειακών πάρκων και πλήθος επαγγελματιών, συμμετέχουν ενεργά στη αναζήτηση αγροτεμαχίων κατάλληλα για φωτοβολταϊκά πάρκα. Οι ενδιαφερόμενοι είναι κυρίως γερμανικά, ολλανδικά και ελβετικά funds που φαίνεται ότι έχουν την πρόθεση να επενδύσουν στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων στη χώρα μας λόγω της μεγάλης ηλιοφάνειας, ενώ αναζητούν για άμεση αγορά ακόμα και άδειες που πρόκειται να εγκριθούν. Η ζήτηση αγροτικής γης ποικίλει ανάλογα με το μέγεθος του φωτοβολταϊκού πάρκου. Αν πρόκειται π.χ. για 5MW η ζήτηση αφορά αγροτεμάχια 100 στρεμμάτων, ενώ οι ετήσιες τιμές για ενοίκια αγροτεμαχίων για περίοδο 25 ετών κυμαίνονται από 200 έως 300 ευρώ ανά στρέμμα.
Όμως, ας βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά. O Nόμος 2637/1998, (άρθρο 56) προστατεύει – εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων κυρίως για εθνικούς λόγους – τη ”γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας” (Γ.Γ.Υ.Π). Όμως στη συνέχεια (Ν. 3851/2010) δόθηκε κατά περιόδους το δικαίωμα περιορισμένης χρήσης της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και για εγκατάσταση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (Α.Π.Ε). Ο παραπάνω νόμος αδρανοποιήθηκε με άλλον νόμο (Ν. 4015/2011, άρθρο 21 ) μέχρι να εκδοθεί νέα σχετική ΚΥΑ.
ΟN. 4643/2019 (άρθρο 24) προβλέπει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σταθμών σε αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας. Ο παραπάνω νόμος αναφέρει ότι επιτρέπεται η εγκατάσταση και σε περιοχές της Επικράτειας που έχουν ήδη καθοριστεί ως αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας από εγκεκριμένα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια ή Σχέδια Χωρικής Οικιστικής Οργάνωσης Ανοιχτής Πόλης του ν. 2508/1997 (Α΄ 124), σε Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου του άρθρου 29 του ν. 1337/1983 (Α΄ 33) και σε Τοπικά Χωρικά Σχέδια του ν. 4447/2016 (Α΄ 241). Φαίνεται ότι κάποιοι ”υπεύθυνοι” στα αρμόδια υπουργεία δεν γνωρίζουν ότι για την αξιολόγηση αγροτικών γαιών υπάρχουν κανόνες, διεθνείς μεθοδολογίες και επιστημονικά κριτήρια. Εκτός εάν όλες οι αγροτικές εκτάσεις θεωρηθούν οικόπεδα.
Η παράθεση στοιχείων από τους διάφορους ”μελετητές” και κτηματομεσίτες σχετικών με την έκταση της γης που έχει εγκαταληφθεί έχει μικρή έως ασήμαντη αξία. Θα ήταν χρήσιμο αν χρησιμοποιούσαν στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν την ποιότητα όσων γαιών έχουν εγκαταληφθεί. Στην Ελλάδα δεν περισσεύει ούτε ένα στρέμμα αγροτικής γης υψηλής παραγωγικότητας. H αλλαγή χρήσης γης για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συνοδεύεται από ασύμφορες ή σχεδόν αδύνατες παρεμβάσεις π.χ. επιχωματώσεις με χαλίκια και άλλα αδρανή υλικά, μεγάλες τσιμεντένιες βάσεις, μεταλλικές κατασκευές, παρεμβάσεις στην κλίση κ.λ.π. Επομένως, είναι εξαιρετικά δύσκολη έως αδύνατη μετά από 20-25 χρόνια η επαναφορά της γης στην προηγούμενη καλή γεωργική κατάσταση. Επίσης, σε περίπτωση που υπάρξουν νομικές δεσμεύσεις για την προστασία της γεωργικής γης, εύκολα μπορεί οποιαδήποτε μελλοντική κοινοβουλευτική πλειοψηφία να τις καταργήσει.
Είναι λογικό, να επιτραπεί η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάνελς για ενέργεια σε αγροτική γη, εφόσον το μεγαλύτερο μέρος της θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά από τους ίδιους. Πάντως, για την αποφυγή ”σπατάλης” καλλιεργούμενης αγροτικής γης σε περίπτωση εγκατάστασης φωτοβολταϊκών πάνελς, εφαρμόζονται διάφορες τεχνικές και λύσεις σε άλλες χώρες (π.χ. Γερμανία). Για παράδειγμα, εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάνω σε μεταλλική κατασκευή σε ύψος που επιτρέπει την κυκλοφορία γεωργικών μηχανημάτων, ή τοποθέτηση πάνελς κατά μήκος και δίπλα από το φράκτη του αγροτεμαχίου.
Για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε αγροτικές περιοχές, είναι απορίας άξιο που κανείς φορέας δεν πρότεινε την αξιολόγηση γης (land evaluation) πριν εκφράσουν τις απόψεις τους. Η απουσία μεθοδολογίας αξιολόγησης της ποιότητας γεωργικής γης, είναι σημαντικό πρόβλημα για την ορθολογική χρήση γης. Υπάρχουν διάφορα συστήματα αξιολόγησης γαιών για τις καλλιέργειες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν επαρκή κλιματικά δεδομένα, καθώς και οι απαιτούμενες αναλύσεις εδαφών. H βαθμολόγηση των παραμέτρων συνήθως στηρίζεται στις μεθοδολογίες οι οποίες κατά καιρούς προτάθηκαν από διεθνείς Οργανισμούς (FAO, 1976; FAO and UNEP, 1999) ή Πανεπιστήμια της Ευρώπης (Sys and Verheye,1975; Sys et al, 1991). Για την Ελλάδα, με τα υπάρχοντα στοιχεία του εδαφολογικού χάρτη μπορούν να συνταχθούν οι αντίστοιχοι χάρτες των κλάσεων γαιοκαταλληλότητας (land capability) των καλλιεργειών, για αρκετές περιοχές της χώρας.
Όμως, ας ρίξουμε μια ματιά στα κριτήρια διαβάθμισης της Γεωργικής Γης σε ποιότητες και κατάταξη σε κριτήρια παραγωγικότητας, τα οποία αναφέρει η ΚΥΑ 168040/2010 του ΥΠΕΚΑ και ΥΠΑΑΤ. Τα κριτήρια χαρακτηρισμού αγροτικής γης σε κατηγορίες παραγωγικότητας, εξακολουθούν να ισχύουν σύμφωνα με το άρθρο 24 του Νόμου 4643/2019 το οποίο αφορά το πλαίσιο εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σταθμών σε αγροτική γη. Είναι γνωστό ότι σύμφωνα με το παραπάνω άρθρο, επιτρέπεται η παραγωγή ενέργειας από φωτοβολταϊκούς σταθμούς ισχύος μικρότερης ή ίσης του 1 MW σε αγροτεμάχια που χαρακτηρίζονται ως αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας.
Παρακάτω γίνεται ένας πολύ σύντομος σχολιασμός για τα Κριτήρια Ποιότητας (ΚΥΑ 168040/2010), τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για τη διαβάθμιση της γεωργικής γης σε ποιότητες. Είναι φανερό ότι τα κριτήρια πρέπει να βελτιωθούν και να στηριχθούν σε επιστημονικές βάσεις και μεθοδολογίες οι οποίες είναι αποδεκτές από τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Αξιολόγηση αγροτικής γης: το δίλημμα τρόφιμα ή ενέργεια;
Κριτήρια Ποιότητας Γης
Υδρομορφία εδάφους
Σύμφωνα με την Κοινή Υπουργική Απόφαση 168040/2010, περιλαμβάνονται 4 κατηγορίες συνθηκών στράγγισης, όμως δεν αναφέρονται τα όρια υδρομορφίας της κάθε κατηγορίας. Ελλείψει άλλων στοιχείων, μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι χάρτες αρδευσιμότητας, οι οποίοι είχαν εκπονηθεί από τα αρμόδια Ινστιτούτα Αγροτικής Έρευνας, στα πλαίσια σύνταξης του εδαφολογικού χάρτη.
Μηχανική σύσταση εδάφους
Το κριτήριο αυτό χρησιμοποιήθηκε με λάθος τρόπο, αφού για την Ελλάδα ισχύουν οι κλάσεις κοκκομετρικής σύστασης, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν στη σύνταξη του λεπτομερούς εδαφολογικού χάρτη. Πρέπει να γίνει εναρμόνιση των κλάσεων μηχανικής σύστασης.
Βάθος εδάφους
Για το κριτήριο του βάθους της καλλιεργούμενης γης, ο FAO χρησιμοποιεί τον ίδιο αριθμό κατηγοριών γης, αλλά οι τιμές είναι μεγαλύτερες (Verheye, 2009). Για το παραπάνω κριτήριο δεν υπάρχουν σοβαρές αμφισβητήσεις.
Οξύτητα (pH) εδάφους
Για την ταξινόμηση της οξύτητας, αλατότητας και αλκαλικότητας των εδαφών, μάλλον έπρεπε να χρησιμοποιηθεί η ταξινόμηση σύμφωνα με το Soil Survey Manual (2009). To ίδιο ισχύει για τις κατηγορίες της ηλεκτρικής αγωγιμότητας.
Περιεκτικότητα σε αδρομερή υλικά (χαλίκια, πέτρες)
Η περιεκτικότητα στα εδάφη αδρομερών υλικών παίζει ρόλο κυρίως όταν εμφανίζονται στον επιφανειακό ορίζοντα και σχετίζεται με την κατεργασιμότητα της καλλιεργούμενης γης. Το εύρος στην περιεκτικότητα 0-20% και 20-60% είναι πολύ μεγάλο και αρκετά υποκειμενικό.
Κλίση εδάφους
Ο FAO (2006) προτείνει δέκα κλάσεις κλίσεων, εκ των οποίων οι πρώτες 4 μπορούν να ενοποιηθούν, αφού το εύρος κυμαίνεται από μηδενική κλίση μέχρι 5%. Τα όρια των κλίσεων πρέπει να αναθεωρηθούν και επιπλέον να ληφθεί υπόψη το μήκος και η μορφή της κλίσης.
Περιεκτικότητα σε ανθρακικό ασβέστιο
Oι κατηγορίες γης για την περιεκτικότητα σε ανθρακικό ασβέστιο δεν βασίζονται σε κανένα επιστημονικό κριτήριο. Είναι δυνατόν γεωργικά εδάφη με περιεκτικότητα ανθρακικού ασβεστίου μέχρι 35% να θεωρηθούν άριστης ποιότητας; Δηλαδή, οι παραπάνω εκτάσεις μπορούν να καλλιεργηθούν με ροδάκινα, αχλάδια, αμπέλια κ.λ.π. χωρίς κανέναν περιορισμό; Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι εδάφη με περιεκτικότητα μεγαλύτερη από 25% ανήκουν στην πέμπτη κατηγορία (FAO, 2006). Είναι φανερό ότι τα κριτήρια πρέπει να αναθεωρηθούν ώστε η αγροτική γη να διαβαθμιστεί σε ποιότητες καταλληλότητας.
Υπάρχει εκτίμηση ότι η δέσμευση αγροτικής γης για πάρκα φωτοβολταϊκών, μπορεί να ξεπεράσει τις 450.000 στρέμματα σε όλη την Ελλάδα, το οποίο είναι αρκετά σημαντικό για τη χώρα μας. Σε περιοχές οι οποίες έχουν εγκαταλειφθεί λόγω επιπτώσεων από την ερημοποίηση ή τη διάβρωση, μπορούν να εγκατασταθούν φωτοβολταϊκά, υπό την προϋπόθεση ότι θα ληφθούν μέτρα αντιδιαβρωτικής προστασίας (στα επικλινή εδάφη).
Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις ενεργειακές καλλιέργειες οι οποίες παράγουν βιομάζα, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας, παραγωγή υγρών βιοκαυσίμων κ.ά. Δηλαδή, μπορεί να αναπτυχθεί πάρα πολύ ένας τομέας ο οποίος προτείνει βιώσιμες διεξόδους προς τον αγροτικό κλάδο. Στον ελληνικό χώρο έχει αποκτηθεί σημαντική εμπειρία στον τομέα των ενεργειακών καλλιεργειών.
Από την πραγματοποίηση σχετικών πειραμάτων και πιλοτικών εφαρμογών, προέκυψε ότι η ποσότητα βιομάζας που μπορεί να παραχθεί ανά ποτιστικό στρέμμα ισοδυναμεί με 1-1,6 Τόνους Ισοδύναμου Πετρελαίου (ΤΙΠ), ενώ η αντίστοιχη παραγωγή ανά ξηρικό στρέμμα κυμαίνεται 0,7-1,2 ΤΙΠ. Στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 2.000.000 στρέμματα γης καλής γεωργικής ποιότητας τα οποία έχουν αποσυρθεί από την καλλιέργεια. Με στοχευμένη αγροτική πολιτική, αρκετά από αυτά μπορούν να καλλιεργηθούν ξανά για παραγωγή βιομάζας.
Εκτιμήθηκε ότι η συνολική προστιθέμενη αξία από την εισαγωγή και καλλιέργεια νέων ενεργειακών φυτών στην Ελλάδα για συνολική παραγωγή-στόχου βιοκαυσίμου 5 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου πετρελαίου, μπορεί να αυξήσει το ΑΕΠ κατά 15 δισ. ευρώ/έτος (Δαναλάτος, 2014).
Αξιολόγηση ποιότητας γης για παραγωγή βιομάζας ( Gerwin et al. 2018 )
Σήμερα, με την ανάπτυξη της τεχνολογίας, είναι δυνατή η σύνταξη ψηφιακών χαρτών οι οποίοι μπορούν να δώσουν σημαντική πληροφόρηση για τη οριοθέτηση περιοχών με τις κατηγορίες καταλληλότητας των περιοχών, για γεωργική χρήση. Ο λεπτομερής εδαφολογικός χάρτης των γεωργικών εδαφών της Ελλάδας περιλαμβάνει ποσοστό περίπου 35% εδαφών με υψηλή παραγωγικότητα (Γιάσογλου και συνεργάτες), όμως δεν ολοκληρώθηκε. Επίσης, έκταση πάνω από 100.000.000 στρέμματα των ορεινών και λοφωδών περιοχών της Χώρας έχει χαρτογραφηθεί. Τα στοιχεία των παραπάνω χαρτών είναι πολύτιμα και μπορούν να χρησιμεύσουν στον σχεδιασμό χρήσης γης. Στην περίπτωση της εγκατάστασης φωτοβολταϊκών πάρκων, είναι φανερό ότι μπορούν και πρέπει να χρησιμοποιηθούν στην αξιολόγηση της ποιότητας γης και τον σχεδιασμό χρήσεων της αγροτικής γης. Πρέπει να θεσμοθετηθεί το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό χρήσης γεωργικής γης (π.χ. 0.3%) για εγκατάσταση Α.Π.Ε σε επίπεδο Περιφέρειας ώστε να υπάρχει ευχέρεια επιλογής ΜΟΝΟΝ άγονης ή γης πολύ χαμηλής γεωργικής αξίας. Αρδευόμενες γεωργικές εκτάσεις πρέπει να αποκλείονται.
Πάντως, στο δίλημμα εάν η γεωργία πρέπει να στραφεί στην παραγωγή τροφίμων ή ενέργειας, η απάντηση είναι ότι μπορεί παράλληλα να τα καταφέρει εξίσου αποτελεσματικά και στους δύο τομείς. Τέλος, να επισημανθεί ότι όλοι οι παγκόσμιοι οργανισμοί και ιδιαίτερα ο FAO που ασχολείται με την επάρκεια τροφίμων, επισημαίνουν ότι η γη πρέπει να έχει κύριο προσανατολισμό την παραγωγή τροφίμων.
