Παρόλο που το ημερολόγιο δείχνει Ιανουάριο, ο καιρός θυμίζει τουλάχιστον την άνοιξη αφού κυριαρχεί η ηλιοφάνεια και η θερμοκρασία – κατά τόπους – πλησιάζει τους 19 με 20 βαθμούς Κελσίου.
Ωστόσο, οι συνθήκες θα αλλάξουν από την προσεχή Δευτέρα (09/01), καθώς έρχεται κρύο, αλλά και χιόνια.
Συγκεκριμένα, ο μετεωρολόγος της ΕΡΤ3, Σάκης Αρναούτογλου, έχει αναφέρει από την Πέμπτη (05/01) πως επιδείνωση θα έχουμε, την Τρίτη (10/01), από τα δυτικά της χώρας με βροχές, καταιγίδες και χιονοπτώσεις. Έντονα φαινόμενα θα σημειωθούν και στα ανατολικά νησιωτικά, ενώ οι άνεμοι θα πνέουν 6 με 7 μποφόρ στο Ιόνιο και 7 με 8 μποφόρ στο Αιγαίο.
Χιόνια αναμένονται, επίσης, την Τρίτη (10/01) και κάτω από το υψόμετρο των 1.000 μέτρων στη βόρεια Ελλάδα, όπως στη Φλώρινα, αλλά ακόμα και στη Λάρισα.
Καλοκαιρία και την Κυριακή (08/01)
Χωρίς ιδιαίτερα και επικίνδυνα φαινόμενα αναμένεται να κυλήσει η Κυριακή (08/01), επομένως η θερμοκρασία θα κινηθεί σε υψηλά – για την εποχή – επίπεδα, αγγίζοντας τοπικά τους 19 βαθμούς Κελσίου. Δεν αποκλείεται, μονάχα, να εκδηλωθούν ασθενείς τοπικές βροχές στα νότια της χώρας
Ο καιρός χαλάει από το βράδυ της Δευτέρας (09/01)
Πάντως, ο καιρός φαίνεται να επιδεινώνεται σταδιακά και – αρχής γενομένης – από τα δυτικά ήδη από το βράδυ της Δευτέρας (09/01), με τις βροχοπτώσεις και τα φαινόμενα να εντείνονται κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την ΕΜΥ, προβλέπονται λίγες νεφώσεις που αρχικά στα δυτικά και από το απόγευμα στα υπόλοιπα ηπειρωτικά θα αυξηθούν και στη δυτική Ελλάδα θα σημειωθούν βροχές και στα βορειοδυτικά από το βράδυ σποραδικές καταιγίδες. Τα φαινόμενα το βράδυ θα επεκταθούν και στα υπόλοιπα ηπειρωτικά και τη νύχτα θα ενταθούν.
Οι άνεμοι στα δυτικά θα πνέουν νοτιοδυτικοί 3 με 5 μποφόρ, ενισχυόμενοι σταδιακά σε 5 με 6 και στο Ιόνιο 7 τοπικά 8 μποφόρ. Στα ανατολικά θα πνέουν αρχικά βόρειοι 3 με 4 μποφόρ, στρεφόμενοι από το απόγευμα σε νότιους νοτιοδυτικούς 4 με 6 μποφόρ. Η θερμοκρασία δεν θα σημειώσει αξιόλογη μεταβολή.
Τοπικές καταιγίδες και χιόνια την Τρίτη (10/01)
Προσοχή, παρ’ όλα αυτά, θέλει η Τρίτη (10/01), καθώς θα εκδηλωθούν ισχυρά φαινόμενα, όπως έντονες βροχές και καταιγίδες. Μάλιστα, θα πέσουν χιόνια ιδίως στη βόρεια Ελλάδα, με τους ανέμους στα πελάγη να φτάνουν τα 8-9 μποφόρ και τη θερμοκρασία να σημειώνει σημαντική πτώση.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την ΕΜΥ, αναμένονται νεφώσεις με βροχές και καταιγίδες, πιθανώς κατά τόπους ισχυρές, αρχικά στο Ιόνιο και στα ηπειρωτικά και βαθμιαία στην υπόλοιπη χώρα. Χιόνια θα πέσουν στα κεντρικά και βόρεια ηπειρωτικά ορεινά. Σταδιακή βελτίωση από τη νύχτα στη δυτική Ελλάδα.
Οι άνεμοι στα δυτικά θα πνέουν νοτιοδυτικοί 6 με 8 μποφόρ, στρεφόμενοι σταδιακά σε βορειοδυτικούς με την ίδια ένταση. Στα ανατολικά θα πνέουν νότιοι νοτιοδυτικοί 6 με 8 και στο Αιγαίο πιθανώς πρόσκαιρα τοπικά 9 μποφόρ, από το βράδυ θα στραφούν σε δυτικούς νοτιοδυτικούς με μικρή εξασθένηση. Η θερμοκρασία θα σημειώσει πτώση, κυρίως στα δυτικά.
Βελτίωση από την Τετάρτη (11/01)
Το πέρασμα της κακοκαιρίας από την Ελλάδα θα είναι σύντομο, αφού βελτίωση των μετεωρολογικών συνθηκών αναμένεται σταδιακά από την Τετάρτη (11/01).
Αναλυτικά, σύμφωνα με την ΕΜΥ, Στη δυτική Ελλάδα θα υπάρξουν λίγες νεφώσεις παροδικά αυξημένες με τοπικές βροχές και γρήγορη βελτίωση. Στην υπόλοιπη χώρα, αυξημένες νεφώσεις με βροχές και σποραδικές καταιγίδες, οι οποίες σταδικά θα περιοριστούν στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου και τα Δωδεκάνησα.
Οι άνεμοι θα πνέουν βορειοδυτικοί 5 με 7 και στα πελάγη τοπικά 8 μποφόρ, με σταδιακή εξασθένηση απο το μεσημέρι και μόνο στα νοτιοανατολικά μέχρι το μεσημέρι θα είναι νοτιοδυτικοί 5 με 6 μποφόρ.
Ως η σημαντικότερη αμπελοκομική τεχνική θεωρείται το κλάδεμα του αμπελιού, το οποίο διακρίνεται σε θερινό και χειμερινό.
Τα χειμερινά κλαδέματα διακρίνονται σε κλάδεμα διαμόρφωσης και κλάδεμα καρποφορίας.
Τα κλαδέματα διαμόρφωσης γίνονται κυρίως τα πρώτα χρόνια της ζωής του πρέμνου – αλλά και αργότερα – με σκοπό την διαμόρφωση ενός λειτουργικού και παραγωγικού σχήματος, ανάλογα με το είδος της καλλιέργειας που επιθυμούμε.
Αυτά που γίνονται κάθε χρόνο και έχουν σκοπό την ρύθμιση της παραγωγής λέγονται κλαδέματα καρποφορίας. Πέραν των γνωστών αναφορικά με τα κλαδέματα, είτε καρποφορίας, είτε διαμόρφωσης είτε και τα δυο θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να γνωρίζουμε τη δυναμικότητα της κάθε ποικιλίας και κυρίως το τι επιδιώκουμε από το κλήμα (επιτραπέζιο, οινοποιήσιμο απλά, διπλής ή και τριπλής χρήσης, κληματαριές κλπ).
Εποχή κλαδέματος
Το κλάδεμα είναι μια διαδικασία που απαιτεί χρόνο, γι’ αυτό συνήθως ο χρόνος κλαδέματος αποφασίζεται από τον αμπελουργό ανάλογα με τα εργατικά χέρια που διαθέτει και τον προγραμματισμό των εργασιών του. Όμως θα πρέπει να επισημανθούν μερικές χρήσιμες διαπιστώσεις.
Κλαδεύουμε με προτίμηση ημέρες με ήπιο καιρό, στη φάση της σελήνης που «αδειάζει», δηλαδή από την ημέρα της πανσελήνου και έως την ημέρα που αρχίζει πάλι να «γεμίζει».
Όταν σε μια περιοχή ενδημούν βακτηριακές ασθένειες συνιστάται κλάδεμα τον χειμώνα (Ιανουάριο).Για την αποφυγή των μολυσμάτων της Ευτυπίωσης θα πρέπει το κλάδεμα, αν είναι δυνατόν, να γίνεται αργά προς το τέλος Φεβρουαρίου – αρχές Μαρτίου λίγο πριν την έναρξη της δακρύρροιας. Επίσης θα πρέπει να επισημανθεί ότι το όψιμο κλάδεμα καθυστερεί την εκβλάστηση.
Όταν το αμπέλι είναι νέο, δηλαδή τα πρώτα δύο ή τρία χρόνια, ο αμπελουργός θα πρέπει να αποφασίσει το πώς θα το διαμορφώσει. Δεν θα πρέπει να βιαστούμε σε καμία περίπτωση στο σχήμα διαμόρφωσης, αφού τα τρία τουλάχιστον πρώτα χρόνια, δημιουργούμε τις προϋποθέσεις «ανεβάσματος και ενδυνάμωσης» του κλήματος, μια πολύ βασική και απαραίτητη εργασία.
Κλάδεμα καρποφορίας
Το κλάδεμα καρποφορίας γίνεται κάθε χειμώνα με σκοπό την ισορροπία μεταξύ των φυτικών και αναπαραγωγικών οργάνων του. Με αυτόν τον τρόπο γίνεται προσπάθεια ώστε να εξασφαλιστεί κάθε χρόνο μια καλή και ποιοτική παραγωγή χωρίς να μειώνεται η ζωτικότητα του φυτού.
Βασικές αρχές του κλαδέματος καρποφορίας:
Το αμπέλι ακροβλαστεί και ακροκαρπεί. Αν αφήσουμε δύο κληματίδες μία με 20 μάτια και μία με δύο μάτια τότε, στην πρώτη θα πετάξει μόνο από τα τελευταία μάτια απ’ όπου και θα καρποφορήσει, ενώ στην δεύτερη θα πετάξει και θα καρποφορήσει στα δύο μάτια που αφήσαμε.
Πετάνε τα μάτια που βρίσκονται ψηλότερα. Αν μία κληματίδα με δέκα μάτια την καμπυλώσουμε έτσι ώστε κάποια μάτια να είναι ψηλότερα από τα άλλα, τότε αυτά θα πετάξουν τους ζωηρότερους βλαστούς.
Το ποια μάτια είναι γόνιμα εξαρτάται από την ποικιλία. Άλλες ποικιλίες δέχονται αυστηρό κλάδεμα στα δύο μάτια έχοντας τα γόνιμα πχ κορινθιακή σταφίδα, σαββατιανό , ενώ άλλες πχ η σουλτανίνα δεν έχει γόνιμα τα τρία πρώτα μάτια.
Ο χρωματισμός της ώριμης βέργας επίσης και η διαμόρφωση των ματιών δίνουν πληροφορίες άμεσα για την φυτοϋγειονομική κατάσταση του κλήματος και του τι πρέπει να κάνουμε, βέργες «ημιώριμες», «πράσινες», «αναιμικές», υποτονικής έκπτυξης, με έκδηλα συμπτώματα μυκητολογικών προσβολών (ωΐδιο, περονόσπορος που «πέρασαν» και στη βέργα, ασθένειες ξύλου κ.ά) να κλαδεύονται και να απολυμαίνονται τα εργαλεία οπωσδήποτε μετά την εργασία.
Βέβαια απαιτείται κατά τη θερινή περίοδο και ειδικά μετά από έντονες θερμοκρασιακές αναστροφές να κάνουμε μια βόλτα στο αμπέλι και να τσεκάρουμε έκδηλα χαρακτηριστικά ασθενειών ή συμπτωμάτων από τροφοπενίες, μυκητολογικές ασθένειες, ασθένειες ξύλου κλπ ειδική δε προσοχή χρειάζεται για τον έλεγχο της ίσκας, της ευτυπίωσης και της φόμωψης.
Κλήματα προσβεβλημένα και «ύποπτα», σημαδεύονται πχ χρωματίζονται με κόκκινη μπογιά ή spray και τα παρακολουθούμε μέχρι το τέλος έτσι ώστε στο κλάδεμα, να κάνουμε τους κατάλληλους χειρισμούς.
Επίσης τα τελευταία χρόνια, οι πάγοι της άνοιξης και οι καύσωνες, δημιουργούν όλο και πιο έντονα προβλήματα, γι’ αυτό πριν και κατά το κλάδεμα, πρέπει να εντοπίσουμε τα τυχόν «καμένα μάτια» και να κλαδέψουμε αναλόγως.
Το κλάδεμα καρποφορίας έχει σκοπό:
Να ισορροπήσει την παραγωγή με τη βλάστηση σε συνδυασμό με την ηλικία και την ευρωστία του πρέμνου στη-μελετώμενη περιοχή.
Να ρυθμίσει την παραγωγή έτσι ώστε να μην υπάρχει μεγάλη διακύμανση. μεταξύ των ετών, όπως συμβαίνει στα ακλάδευτα πρέμνα.
Να βελτιώσει την ποιότητα της παραγωγής (περιεκτικότητα σε σάκχαρα και οξέα), τις διαστάσεις των σταφυλιών και των ραγών, καθώς και την εμφάνιση τους (σταφύλια αραιά ή πυκνά στην περίπτωση των επιτραπέζιων).
Να διατηρήσει το σχήμα.
Το κλάδεμα καρποφορίας ανάλογα με το μήκος των παραγωγικών μονάδων (κεφαλές, αμολυτές) διακρίνεται σε βραχύ, μακρό και μικτό.
Βραχύ κλάδεμα. Στο κλάδεμα αυτό διατηρούνται κεφαλές μέχρι 3 οφθαλμών. Ο αριθμός των κεφαλών που αφήνονται εξαρτάται από την ισχύ και την ηλικία του πρέμνου και τις οικολογικές συνθήκες.
Μακρό κλάδεμα. Σ’ αυτό αφήνονται αμολυτές των 5 έως 7 ή και περισσοτέρων οφθαλμών.
Μικτό κλάδεμα. Σ’ αυτό αφήνονται κεφαλές μέχρι 3 οφθαλμών και αμολυτές με περισσότερους των 4 οφθαλμών.
Η επιλογή ενός κλαδέματος (βραχύ, μακρό ή μικτό) και του μήκους που δίνουμε σε κάθε καρποφόρο μονάδα (κεφαλή ή αμολυτή), επιτρέπουν μια διακύμανση σε ευρέα όρια του όγκου παραγωγής που θα προκύψει (δυναμικού όγκου παραγωγής).
Την τρέχουσα καλλιεργητική περίοδο στην παραγωγή μήλων που προορίζονταν για νωπή κατανάλωση και για βιομηχανική χρήση, παρατηρήθηκαν σοβαρά προβλήματα με άμεση συνέπεια, σημαντική ζημιογόνο επίπτωση για τους παραγωγούς.
Το αυξημένο κόστος παραγωγής λόγω της εξωγενούς ενεργειακής κρίσης, τα προβλήματα στο σύνολο της παραγωγικής διαδικασίας και συγκομιδής, ζητήματα που παρουσιάσθηκαν στις αγορές του εξωτερικού καθώς και στην εφοδιαστική αλυσίδα, οδήγησαν σε μια ζημιογόνο καλλιεργητική περίοδο.
Μετά από τις συνεχείς επαφές με τους θεσμικούς εκπροσώπους και τους φορείς της περιοχής κατά το τελευταίο δίμηνο του 2022 και αξιολογώντας την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί με βάση την τεκμηρίωση από τον ΕΛ.Γ.Α και έχοντας παράλληλα λάβει υπ’ όψιν όλα τα σχετικά στοιχεία, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αποφάσισε την καταβολή μέσω de minimis 300 ευρώ ανά παραγωγικό στρέμμα καλλιέργειας μήλου, προκειμένου να στηριχθούν οι παραγωγοί που έχουν ζημιωθεί.
Σημειώνεται ότι η ανάλογη διαδικασία θα τηρηθεί βάσει της επεξεργασίας όλων των στοιχείων των δεδομένων και της σχετικής τεκμηρίωσης και για τις ΠΕ Καστοριάς, Κοζάνης, Πιερίας, Φλώρινας και Μαγνησίας, ώστε με την ολοκλήρωσή τους, άμεσα, να ακολουθήσουν κατά περίπτωση και οι σχετικές ανακοινώσεις, για τους παραγωγούς στις αντίστοιχες περιοχές.
ΤΜ. ΓΕΑΛ Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας (πρώην ΠΕΓΕΑΛ)
Η σοβαρή προσυλλεκτική καρπόπτωση στα κρυστάλια του Τυρνάβου και της ευρύτερης περιοχής, με δεδομένη και την ισχυρή ανοιξιάτικη καρπόπτωση, είναι η αιτία του παρόντος άρθρου.
Θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε το ζήτημα με απλό και κατανοητό τρόπο, έτσι που θα μπορούσε ακόμη και να εμπνεύσει κάποιους τρόπους αντιμετώπισής του.
Κατ’ αρχάς πρόκειται για φυσιολογικό φαινόμενο αυτορρύθμισης του δέντρου το οποίο όμως όταν παίρνει διαστάσεις γίνεται πρόβλημα.
Την έναρξη και την εξέλιξη της καρπόπτωσης επηρεάζουν εξωτερικοί (νερό, θρεπτικά, θερμοκρασίες, προσβολές κλπ) και εσωτερικοί παράγοντες (μεταβολικές διαδικασίες) που βρίσκονται σε αλληλεξάρτηση. Ορθότερο είναι να πούμε ότι οι εξωτερικοί παράγοντες επηρεάζουν τους εσωτερικούς, όπως το ορμονικό και το θρεπτικό status του φυτού, οδηγώντας το σε διάφορες αντιδράσεις και εν προκειμένω στις καρποπτώσεις.
Μιλάμε για την καρπόπτωση του Μαΐου (στη βόρεια βιβλιογραφία ονομάζεται καρπόπτωση του Ιουνίου γιατί εκεί τότε συμβαίνει) και την προσυλλεκτική καρπόπτωση.
Πριν μπούμε στις καρποπτώσεις και ευκαιρίας δοθείσης, να πούμε δύο κουβέντες για την ανθόπτωση, δηλαδή, την κακή γονιμοποίηση στο κρυστάλι, που σε κάποιες περιοχές και κάποιες χρονιές συνιστά πρόβλημα.
Η ανθόπτωση αφορά κυρίως τα μη γονιμοποιημένα άνθη. Γονιμοποιημένο καθίσταται ένα άνθος στο οποίο-στο στίγμα του στύλου-έχει μεταφερθεί γύρη και έχει βλαστήσει. Στο κρυστάλι η ανθόπτωση μπορεί να είναι σημαντική επειδή το στίγμα του ύπερου είναι ευπαθές και χάνει γρήγορα την υποδεκτικότητά του, πολύ περισσότερο όταν επικρατούν ξηροθερμικές συνθήκες κατά την άνθηση. Στις περιπτώσεις αυτές ένα πρώιμο πότισμα θα βοηθούσε.
Ένα άλλο ζήτημα είναι η μικρή προτίμηση που δείχνουν οι μέλισσες για τα άνθη της αχλαδιάς. Είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο κάπου και κάποτε, στην άνθηση, γίνονται ψεκασμοί με ζάχαρη ή άλλες προσελκυστικές ουσίες, ενώ όταν είναι πρόσφορο και ληφθούν μέτρα προφύλαξης, τότε μπαίνουν και μελίσσια στην καλλιέργεια.
Την έναρξη και την εξέλιξη της καρπόπτωσης επηρεάζουν εξωτερικοί (νερό, θρεπτικά, θερμοκρασίες, προσβολές κλπ) και εσωτερικοί παράγοντες (μεταβολικές διαδικασίες) που βρίσκονται σε αλληλεξάρτηση
Και τώρα στην καρπόπτωση του Μαΐου, αρχίζοντας από το ορμονικό status που ήδη αναφέραμε. Εννοούμε κυρίως τις αυξίνες, τις γιββερελλίνες και τον ανταγωνιστή τους, το αιθυλένιο.
Η βιοσύνθεση των αυξινών, του ΙΑΑ, σχετίζεται κυρίως με τους αυξανόμενους ιστούς, ιδιαίτερα των βλαστών και των νεαρών φύλλων (από όπου κινούνται προς τα κάτω, στα άλλα τμήματα του φυτού), καθώς και τα νεαρά σπέρματα (παράγονται κυρίως στο ενδοσπέρμιο).
«Ορμονικό κέντρο επιχειρήσεων» είχαμε ονομάσει τα σπέρματα στο βιβλίο μας «Διαφυλλικές λιπάνσεις» και τέτοια είναι καθώς στις … συνελεύσεις τους στο κέντρο του καρπού, αποφασίζουν για τη μοίρα του.
Ξεχάσαμε να πούμε ότι η γύρη περιέχει ικανή ποσότητα αυξίνων, οι οποίες συνιστούν και το πρώτο ερέθισμα για την αύξηση των καρπών (διόγκωση ωοθήκης).
Τα υψηλά επίπεδα αυξίνης στους καρπούς συνιστούν τον ελκτικό παράγοντα των θρεπτικών ουσιών που αυτοί έχουν ανάγκη ώστε να παραμένουν στο δέντρο και να μεγαλώνουν. Στη μεταφορά των θρεπτικών συμβάλλουν και οι γιββερελλίνες και οι κυτοκινίνες.
Χαμηλά επίπεδα αυξίνων στους καρπούς, δηλαδή καρποί κακοθρεμένοι, αφήνουν περιθώριο στη δράση του αιθυλενίου το οποίο προάγει, μέσω της αυξημένης αναπνοής, την παραγωγή ενζύμων που διασπούν τα υλικά του κυτταρικού τοιχώματος προκαλώντας την αποκοπή τους.
Αυξημένες ποσότητες αιθυλενίου παρατηρούνται πριν από την καρπόπτωση του Μαΐου και φυσικά την επηρεάζουν.
Σημειώνουμε απλά ότι οι αυξίνες προκαλούν, επιταχύνουν και αυξάνουν την παραγωγή του αιθυλενίου το οποίο θα «βάλει το χέρι του» στην καρπόπτωση του Μαΐου. Το πόσο είναι θέμα ισορροπιών.
Συνεχίζουμε. Το κρυστάλι καθώς είναι ολιγόσπερμο γίνεται περισσότερο επιρρεπές στην καρπόπτωση του Μαΐου, σε καρπούς (καρποί σαν φουντούκια) με ακόμη λιγότερα σπέρματα.
Ειρήσθω εν παρόδω ότι ο σπουδαίος Δημήτρης Στυλιανίδης-του οποίου την απώλεια οι φίλοι κλάψαμε σχετικά πρόσφατα, τον Απρίλιο του 2020-βρήκε ότι καρποί μήλων με μικρό αριθμό σπερμάτων παρουσιάζουν, στα σπέρματα, χαμηλό επίπεδο βορίου. Καλό είναι το εύρημα αυτό να ληφθεί υπόψη μιας και το βόριο, για το αχλάδι, είναι πιο σημαντικό από ότι για το μήλο, αλλά δεν είναι του παρόντος.
Στην Ισπανία, στην ποικιλία Blanquilla, το ισπανικό κρυστάλι, για την αποφυγή της καρπόπτωσης, γίνονται δύο (2) ψεκασμοί με γιββερελλίνες μετά την πτώση των πετάλων. Και εδώ γίνονται ψεκασμοί με γιββερελλίνες στο λουλούδι, για την ενίσχυση της καρπόδεσης.
Να δούμε τις σχέσεις των γιββερελλινών με τις αυξίνες.
Οι γιββερελλίνες έχουν σε γενικές γραμμές την ίδια κατανομή στο φυτό με τις αυξίνες (νεαροί βλαστοί και φύλλα, σπέρματα κλπ) η δε συνεργασία τους είναι παραδειγματική.
Ναι οι παρθενοκαρπογόνες γιββερελλίνες (η λέξη είναι εύρημα της στιγμής και ας μας συγχωρεθεί) δεν αντιστρατεύονται τις αυξίνες, αντίθετα ευνοούν το σχηματισμό τους στους ιστούς, ενώ οι ίδιες φαίνεται να δουλεύουν μόνο παρουσία τους.
Πιστεύεται δηλαδή ότι η δράση τους είναι έμμεση, μέσω των αυξινών. Αυτό σημαίνει ότι η αλληλεπίδραση τους με τις αυξίνες είναι αυτή που θα παρεμποδίσει την πτώση των νεαρών καρπών.
Οι γιββερελλίνες έχουν τους ίδιους «εχθρούς» με τις αυξίνες. Το ΑΒΑ, το αιθυλένιο και τους επιβραδυντές ανάπτυξης.
Στο σημείο αυτό, πριν πάμε παρακάτω, προτείνουμε εκτός όλων των άλλων, να προσεχθεί ιδιαίτερα η μετασυλλεκτική λιπαντική διαχείριση της αχλαδιάς και αναφερόμαστε στη χορήγηση (υδρολίπανση) κατάλληλων ποσοτήτων και μορφών αζώτου και καλίου.
Με το άζωτο συνδέονται στενά και οι αυξίνες.
Το ΙΑΑ είναι κυρίως αμινοξικό παράγωγο, με πρόδρομο αμινοξύ την τρυπτοφάνη.
Αυτό σημαίνει ότι η προσυλλεκτική καρπόπτωση δεν πρέπει να αποδοθεί τόσο στα μειωμένα επίπεδα αυξίνης των σπερμάτων αλλά κυρίως στην παραγωγή αιθυλενίου
Επίσης μια έντονη μαγιάτικη καρπόπτωση έχει εξαντλήσει το δέντρο από θρεπτικά. Δεν πέφτουν δα «φακές», πέφτουν «φουντούκια» που είναι ένας ισχυρότατος πόλος έλξης θρεπτικών τα οποία θέλουν αναπλήρωση. Έτσι λοιπόν η λίπανση μετά την καρπόπτωση του Μαΐου γίνεται ανάλογα με την ένταση αυτής της καρπόπτωσης. Φυσικά αν το δέντρο έχει υψηλό δέσιμο χωρίς καρπόπτωση, σημαίνει ότι, τουλάχιστον προσωρινά, είναι ικανό να θρέψει τους καρπούς του. Βέβαια κι αυτό θα το λάβουμε υπόψη. Πάντως οι επεμβάσεις μας αυτή την περίοδο, έχουν αιτιακή σχέση με τις μακρινές, προσυλλεκτικές αντιδράσεις του δέντρου.
Πάμε λοιπόν τώρα στην προσυλλεκτική καρπόπτωση.
Η αντιμετώπισή της στο αχλάδι, ιδιαίτερα σε κάποιες ποικιλίες, με εφόδια που χρησιμοποιούμε και σήμερα, ξεκινά από τα μέσα περίπου του περασμένου αιώνα, όταν η τότε Τεχνική Δ/νση της Αγροτικής Τράπεζας εξέδιδε τα πρώτα ενημερωτικά έντυπα, στη βάση ερευνητικών αποτελεσμάτων που μόλις (περί το 1930) είχαν δει το φως της δημοσιότητας.
Σπουδαίες υπηρεσίες αυτές. Υπηρεσίες, Οργανισμοί που στήριξαν την ελληνική γεωργία. Οι Συνεταιρισμοί και οι Ενώσεις που οδηγήθηκαν στη χρεοκοπία, η ΚΥΔΕΠ που την έκλεισαν, οι Οργανισμοί βάμβακος και καπνού που τους έκλεισαν, η Ζάχαρη (ΕΒΖ) τελευταίο κατόρθωμα.
Πόσες… αναδιαρθρώσεις στα πλαίσια ενός διεθνούς καταμερισμού εργασίας, όπου ευωδιάζει καπιταλισμός!
Ας μην παρασυρόμαστε όμως κι ας πάμε στο θέμα μας.
Με τον καιρό η περιεκτικότητα των σπερμάτων σε αυξίνες μειώνεται. Οι παλιοί ιστοί έχουν μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε ένζυμα που τις οξειδώνουν (οξειδάσες) από ότι οι νεαροί.
Στους καρπούς και γενικά στους ιστούς στους οποίους έχει αρχίσει η γήρανση, η παραγωγή αιθυλενίου δεν ελέγχεται από την αυξίνη.
Πράγματι η αφαίρεση σπερμάτων από καρπούς σε διαδοχικά χρονικά διαστήματα, από τη γονιμοποίηση μέχρι την ωρίμανση, έδειξε ότι από το Μάιο και μετά δεν τους επηρεάζει. Αυτό σημαίνει ότι η προσυλλεκτική καρπόπτωση δεν πρέπει να αποδοθεί τόσο στα μειωμένα επίπεδα αυξίνης των σπερμάτων αλλά κυρίως στην παραγωγή αιθυλενίου. Ο καρπός και γενικά το φυτό στην πορεία της ζωής του δημιουργεί διαφορετικές ισορροπίες. Προσυλλεκτικά κερδίζει το αιθυλένιο. Όμως η εξωγενής εφαρμογή αυξινών μπορεί να χαλάσει την κυρίαρχη ισορροπία που το… παρακάνει και αντί να ωριμάζει μόνο τους καρπούς (αυτό «οφείλει» να κάνει το αιθυλένιο την περίοδο αυτή) δεν αρκείται στο ρόλο του – λόγω υψηλών θερμοκρασιών, λόγω της ατυχούς διαχείρισης μέχρι τη συλλογή κλπ – αλλά τους τινάζει κιόλας και κάποιες φορές, όπως φέτος, πολύ.
Η εξωγενής εφαρμογή αυξινών στην περίπτωση αυτή μειώνει σοβαρά την καρπόπτωση.
Μιλάμε για την προσυλλητική εφαρμογή του ναφθαλινοξικού οξέος (ΝΑΑ).
Προσοχή. Ο χρόνος διενέργειας των ψεκασμών είναι βασικής σημασίας. Συνιστάται να γίνονται δέκα περίπου μέρες πριν την έναρξη της συλλογής. Το ΝΑΑ αρχίζει να δρα τρείς μέρες μετά την εφαρμογή, άλλες ουσίες όπως το 2,4,5 Τ χρειάζονται έως και επτά μέρες.
Έχει σημασία αυτό γιατί ψεκασμοί που γίνονται νωρίτερα από τον ενδεδειγμένο χρόνο χάνουν την αποτελεσματικότητά τους.
Βέβαια η αποτελεσματικότητα των αντικαρποπτωτικών ορμονών εξαρτάται και από άλλους παράγοντες όπως λ.χ. τη θερμοκρασία (την αποτελεσματικότητα ευνοούν θερμοκρασίες μεταξύ 20 – 21 και 26 – 27 οC) κ.α.
Φυσικά τα δέντρα πρέπει να λούζονται καλά έτσι ώστε να καλυφθούν οι ποδίσκοι των καρπών.
Για τον περιορισμό των απωλειών έχει προταθεί και η πρωϊμότερη έναρξη της συγκομιδής. Μπορεί να γίνει, γνωρίζοντας όμως ότι υποβαθμίζονται ποιοτικά τα προϊόντα.
Σταματάμε εδώ, χωρίς βέβαια να έχουμε εξαντλήσει το θέμα, γιατί υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να μας κακίσουν έντονα οι υπεύθυνοι για κατάχρηση δημοσιογραφικού χώρου.
Ένα νέο βιβλίο Εφαρμοσμένης Γεωπονίας, έρχεται σύντομα, δια χειρός των Λουκά Τ. Πιστόλη και Ταξιάρχη Λ. Πιστόλη, με τίτλο
«Γεωπονείον»
Το ριζικό σύστημα των φυτών
Παράγοντες που επηρεάζουν τη διαθεσιμότητα των θρεπτικών στοιχείων του εδάφους κτλ.
Μία αμερικανική εταιρεία, η Amata Green, επισκέφθηκε την Sierra Magina της Ισπανίας με σκοπό να παρουσιάσει στα ελαιοτριβεία και τους συνεταιρισμούς της περιοχής το νέο της προϊόν, το «Βiochar», που παρασκευάζεται από το alpeorujo (τον υδαρή πυρήνα από τα ελαιοτριβεία δύο φάσεων) και τα υπολείμματα των ελαιοκλαδεμάτων. Το νέο αυτό προϊόν μπορεί να αξιοποιηθεί ως λίπασμα, εάν αναμειχθεί με κομπόστ.
Η Amata Greenέχει δημοσιεύσει στην ιστοσελίδα τηςμία πλήρη ανάλυση του νέου της προϊόντος, καθώς και την διαδικασία παρασκευής του. Με λίγα λόγια, το Biochar μπορεί να παραχθεί από γεωργικά απόβλητα θερμαίνοντάς τα σε υψηλές θερμοκρασίες με ελάχιστη ή και μηδαμινή παρουσία οξυγόνου μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται πυρόλυση. Πριν πυρολυθούν τα βιοαπόβλητα, προηγείται η αφαίρεση της περισσότερης υγρασίας. Κατά τη διάρκεια της πυρόλυσης, πραγματοποιείται θερμική αποσύνθεση όπου η θέρμανση της βιομάζας, χωρίς οξυγόνο, αποβάλλει πτητικά αέρια, αλλά κατακρατεί τον άνθρακα.
Όπως δήλωσε η εταιρεία, σκοπός του νέου προϊόντος είναι να βοηθήσει στην αποκατάσταση της βιοποικιλότητας του υποβαθμισμένου – λόγω χρήσης – εδάφους και την διατήρηση του κύκλου του νερού, αξιοποιώντας τα υποπροϊόντα που παράγονται από τον ελαιώνα, όπως το alpeοrujo.
Μέχρι τώρα, τα βιοαπόβλητα αυτά – όπως είναι γνωστό – μεταφέρονται στα πυρηνελαιουργεία για εκχύλιση όπου και λαμβάνεται ακατέργαστο πυρηνέλαιο (μεταξύ άλλων προϊόντων). Προϊόντα σαν αυτό της Amata Green, προσφέρουν μία βιώσιμη λύση στο θέμα των αποβλήτων που παράγονται από τα ελαιοτριβεία και τους παραγωγούς καθώς και δημιουργεί και νέες θέσεις εργασίας.
Το Ρυθμιστικό Συμβούλιο ΠΟΠ προϊόντων της Sierra Magina έδειξε ενθουσιασμένο με την ιδέα και το προϊόν και αναμένονται οι επόμενες κινήσεις από πλευράς της για την επίτευξη συμφωνίας και συνεργασίας στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας.
Οι εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες (κάτω από -10 °C) μπορεί να καταστρέψουν και ολόκληρα τα ελαιόδεντρα
Μέχρι και το Φεβρουάριο είναι απαραίτητο να περάσει η ελιά από μια χρονική περίοδο με χαμηλές θερμοκρασίες (180 ώρες με θερμοκρασία < 7 °C ή 10 εβδομάδες με θερμοκρασία < 12,2 °C, αν και υπάρχουν διαφορές μεταξύ των ποικιλιών) για να διακοπεί ο λήθαργος και να γίνει η διαφοροποίηση των οφθαλμών.
Αν κατά την περίοδο αυτή οι θερμοκρασίες είναι πάνω από τους 10 °C δεν γίνεται διαφοροποίηση των οφθαλμών με αποτέλεσμα την μείωση των ανθοταξιών ή την παραγωγή ατελών ανθέων, αν και αυτό εξαρτάται και από την ποικιλία. Η μείωση της παραγωγής μπορεί να φτάσει μέχρι και 80%.
Οι χαμηλές θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν και η απότομη πτώση μπορεί να ζημιώσουν αρχικά τους μη συγκομισμένους καρπούς, τους ανθοφόρους οφθαλμούς που έχουν εκπτυχθεί (θερμοκρασίες μεταξύ -2 και -4 °C) και σε ισχυρότερο παγετό τα φύλλα και τους βλαστούς. Σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες (κάτω από -10 °C) μπορεί να καταστρέψουν και ολόκληρα τα ελαιόδεντρα.
Οι ζημιές θα εξαρτηθούν από την ένταση των χαμηλών θερμοκρασιών, τη διάρκεια αυτών αλλά και από πολλούς παράγοντες που αφορούν τα ίδια τα ελαιόδεντρα. Είναι περισσότερο έντονες σε νεαρά δένδρα, σε δένδρα που δέχτηκαν πρώιμες αζωτούχες λιπάνσεις και κλάδεμα και έχουν αναπτύξει νεαρή και τρυφερή βλάστηση, σε αυτά που έχει ήδη ξεκινήσει η έκπτυξη των ανθοφόρων οφθαλμών, στα δέντρα σε μεγάλα υψόμετρα και με βορεινή έκθεση. Επίσης δένδρα εξασθενημένα από μεγάλη παραγωγή, από ασθένειες και από έλλειψη θρεπτικών στοιχείων, κυρίως καλίου και βορίου. Τέλος ό κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για τις ευαίσθητες στον παγετό πρώιμες ποικιλίες όπως η Κορωνέικη και η Μεγαρείτικη. Αντίθετα οι ποικιλίες Μαστοειδής, Μαρώνειας, Μανάκι, Χαλκιδικής και Μαυρελιά είναι ανθεκτικότερες στο ψύχος.
Συρρίκνωση καρπών ελιάς ποικιλίας Κορωνέϊκη από παγετό
Θερμοκρασίες κάτω από -7 °C προκαλούν ζημιές στα ελαιόδεντρα, αν και η αντοχή τους εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως η διάρκεια των χαμηλών θερμοκρασιών, η ατμοσφαιρική υγρασία, ο άνεμος, η ποικιλία της ελιάς, το στάδιο βλάστησης και η υγιεινή κατάσταση των δένδρων. Τα φύλλα της ελιάς παγώνουν στους -3 έως -6 °C, ο φλοιός στους -7 °C και το ξύλο στους μεγαλύτερης ηλικίας βλαστούς στους -13 °C.
Η διαδικασία ωρίμανσης του καρπού μειώνεται όταν η θερμοκρασία πέσει κάτω από τους 10°C και διακόπτεται κάτω από 5°C. Χαμηλές θερμοκρασίες μέχρι 0 °C προκαλούν συρρίκνωση του καρπού, που είναι αναστρέψιμη αν βελτιωθούν οι θερμοκρασίες. Σε χαμηλότερες θερμοκρασίες, μέχρι -2 °C έως -4 °C διάρκειας μερικών ωρών, ο ελαιόκαρπος συρρικνώνεται μόνιμα. Ο πράσινος ελαιόκαρπος είναι πιο ευαίσθητος από το μαύρο και λαμβάνει καφέ χρώμα μετά από παγετό και η ζημιά δεν είναι αναστρέψιμη. Οι παγωμένοι καρποί, ανεξάρτητα από την ποικιλία, χρησιμοποιούνται μόνο για παραγωγή λαδιού, που συνήθως είναι υποβαθμισμένη. Τόσο οι παγωμένοι όσο και οι χαλαζόπληκτοι καρποί πρέπει να συγκομίζονται το ταχύτερο δυνατό, για να αποφευχθεί η περαιτέρω υποβάθμιση του παραγόμενου ελαιόλαδου.
Τα προληπτικά μέτρα για την προστασία των ελαιόδεντρων είναι:
Κοπή χαμηλά των ζιζανίων
Ψεκασμοί με χαλκούχα σκευάσματα λίγες ημέρες πριν την έλευση των παγετών
Ψεκασμοί με άλλες ουσίες όπως κιτοκινίνες, ζεόλιθο, πινολίνη, συνδυασμό πινολίνης με αμινοξέα, θερινά έλαια κ.ά.
(Οι ψεκασμοί να εφαρμόζονται μετά από τη συνεργασία με τους τοπικούς γεωπόνους.)
Στα παγετόπληκτα ελαιόδεντρα:
Πρέπει να γίνει άμεσα (με τη βελτίωση του καιρού) ψεκασμός με χαλκούχα σκευάσματα (Βορδιγάλλειος πολτός, κπλ) για την αποφυγή μόλυνσης από το βακτήριο που προκαλεί την καρκίνωση των δένδρων και επιδεινώνει τις ζημιές στα ελαιόδεντρα.
Καμιά άλλη επέμβαση δεν γίνεται αν δεν περάσει ένα χρονικό διάστημα από 1-3 μήνες για να γίνει σωστός προσδιορισμός της ζημιάς από την ξήρανση των ιστών.
Όταν η ζημιά δεν είναι πολύ σοβαρή κλαδεύονται οι νεκροί βλαστοί μετά την πλήρη αποξήρανσή τους, κατά τη διάρκεια της άνοιξης ή στο επόμενο χειμερινό κλάδεμα. Όταν η ζημιά είναι πολύ σοβαρή, πρέπει πρώτα να δημιουργηθεί η νέα βλάστηση για να δούμε που ακριβώς θα γίνουν οι τομές του κλαδέματος στα υγιή τμήματα του δέντρου.(in.gr)
Τι συμβαίνει στα αμπέλια όταν χιονίζει; Μπορεί να είναι ωφέλιμο;
Υπάρχουν προφανείς κίνδυνοι και ανησυχίες για τους αμπελώνες όταν αρχίζει να χιονίζει. Τα αμπέλια δεν μπορούν να λειτουργήσουν κάτω από τους 10 ° C και ενδεχομένως ,να νεκρωθούν από το υπερβολικό ψύχος, εάν η θερμοκρασία συνεχίσει να πέφτει πολύ κάτω από το μηδέν. Οι χειμερινοί παγετοί είναι συχνά επικίνδυνοι σε δροσερές κλιματικές περιοχές, όπως για παράδειγμα το Chablis – και λαμβάνονται μέτρα για την πρόληψη του κινδύνου παγετού, συμπεριλαμβανομένων της χρήσης ψεκαστήρων, θερμαντήρων και αιολικών μηχανών στους αμπελώνες.
Στην περιοχή Ningxia της Κίνας, τα αμπέλια θάβονται βαθιά στο έδαφος για να τα προστατεύσουν από τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες που μπορούν να φτάσουν τους μείον 35 βαθμούς Κελσίου. Η Βουργουνδία και η Καμπανία πλήττονται από κακούς παγετούς και το 2013, χιονοθύελλες κατέστρεψαν αμπέλια στην περιοχή Abruzzo στην Ιταλία. Ωστόσο, στο Gambino Vini, στην Αίτνα – όπου υπάρχει χιόνι στον αμπελώνα τους μία φορά το χρόνο – υποστηρίζουν ότι το ίδιο το χιόνι μπορεί να έχει τα πλεονεκτήματά του για τα αμπέλια τους. Το χιόνι στα φυτά μπορεί να είναι επικίνδυνο παγώνοντας ή καίγοντάς τα, αλλά έχει κάποια οφέλη για το έδαφος.
Τι συμβαίνει στα αμπέλια όταν χιονίζει; Μπορεί να είναι ωφέλιμο;
Πρώτον, ικανοποιεί την ανάγκη για κρύο του ίδιου του φυτού, το οποίο συλλέγει μονάδες ψύξης – που σημαίνει καλύτερη βλάστηση και στη συνέχεια μια καλή παλαίωση. Φέρνει επίσης άζωτο από την ατμόσφαιρα στο έδαφος και λιώνει στο νερό βαθιά στο έδαφος. Τέλος, το χιόνι εμποδίζει το έδαφος να παγώσει και βοηθά στη διατήρηση της θερμοκρασίας γύρω από τους μηδέν ° C.
Σε μια έντονη χιονόπτωση πριν κάποια χρόνια στη νότια Αγγλία, η Emma Rice, επικεφαλής οινοποιός στο Hattingley Valley στο Hampshire, δήλωσε ότι καθώς τα αμπέλια είναι αυτήν τη στιγμή αδρανή, το χιόνι δεν είναι κάτι το ανησυχητικό.
Στην πραγματικότητα, λίγο χιόνι μπορεί να σκοτώσει οποιαδήποτε ανεπιθύμητη ασθένεια που θα μπορούσε να ”κρυφτεί”. Θα πρέπει οι θερμοκρασίες να είναι κάτω από τους -10 ° C για αρκετό χρονικό διάστημα ώστε να φανεί επιζήμιο.
Παρατείνεται έως τις 22 Ιανουαρίου 2023 η προθεσμία υποβολή αιτήσεων ένταξης στο υποέργο «Αναδιάρθρωση καλλιεργειών», τουΤαμείου Ανάκαμψηςκαι Ανθεκτικότητας, συνολικού προϋπολογισμού 166.720.000 ευρώ.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τροποποιητική υπουργική απόφαση που αναρτήθηκε στη διαύγεια, η υποβολή των αιτήσεων θα γίνεται έως εξαντλήσεως της δημόσιας δαπάνης και σε κάθε περίπτωση έως τις 22 Ιανουαρίου 2023. Να σημειωθεί ότι αρχική καταληκτική ημερομηνία είχε οριστεί η 31η Δεκεμβρίου 2022.
Η αξιολόγηση των αιτήσεων ξεκινά την 23η Ιανουαρίου 2023 και ολοκληρώνεται στις 28 Φεβρουαρίου 2023, ενώ το πρώτο τρίμηνο του 2023 (Μάρτιος, 2023) αναμένεται να ξεκινήσει η διαδικασία υποβολής, αξιολόγησης και ελέγχου των σχετικών αιτημάτων πληρωμής.
Να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο του υποέργου «Αναδιάρθρωση καλλιεργειών», δικαιούχοι δύνανται να κριθούν νομικά πρόσωπα που ανήκουν στις ΜΜΕ, εγγεγραμμένα στα αντίστοιχα υποχρεωτικά μητρώα, που τηρούν Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Οικονομικός Μετασχηματισμός του Αγροτικού Τομέα απλογραφικά ή/και διπλογραφικά βιβλία και την ημερομηνία υποβολής της αίτησης ενίσχυσης πληρούν μια από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Είναι Ομάδες Παραγωγών (Ομ.Π.), Οργανώσεις Παραγωγών (Ο.Π.), Ενώσεις Οργανώσεων Παραγωγών, Αγροτικοί Συνεταιρισμοί (ΑΣ), Αγροτικές Εταιρικές Συμπράξεις (ΑΕΣ) και Ανώνυμες Εταιρίες των οποίων η πλειοψηφία των μετοχών ανήκει σε Συνεταιρισμούς του ν. 4673/2020 «Αγροτικοί Συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις», εγγεγραμμένες στα αντίστοιχα υποχρεωτικά μητρώα.
β) Δικαιούχοι δύνανται να κριθούν και υπό σύσταση νομικά πρόσωπα της προηγούμενης παραγράφου, που ολοκληρώνουν τις διαδικασίες σύστασης το αργότερο μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης ένταξης.
Δεν δύνανται να κριθούν δικαιούχοι πρόσωπα που λειτουργούν υπό τη μορφή της κοινωνίας, της εταιρείας αστικού δικαίου και της κοινοπραξίας.
Στροφή σε εναλλακτικές δενδροκαλλιέργειες κάνουν οι αγρότες τα τελευταία χρόνια, προκειμένου να αυξήσουν το εισόδημά τους, καθώς αφενός έχουν χαμηλότερο κόστος εγκατάστασης και παραγωγής από τις παραδοσιακές και αφετέρου είναι πιο αποδοτικές.
Οι καλλιέργειες αυτές αφορούν κυρίως σε ακρόδρυα, δηλαδή δέντρα ξηρών καρπών, όπως η καρυδιά, η φιστικιά, η αμυγδαλιά, η καστανιά και η φουντουκιά, που οι στρεμματικές αποδόσεις κυμαίνονται από 400 έως και 1.000 ευρώ.
Βασικό κριτήριο για την επιλογή του δένδρου που θα καλλιεργήσουν οι γεωργοί αποτελεί η ζήτηση που έχει το προϊόν που παράγει τόσο στην εγχώρια όσο και στη διεθνή αγορά. Γι’ αυτό και η καλλιέργεια των ξηρών καρπών φαντάζει ιδανική, δεδομένου δε ότι δεν έχουν ιδιαίτερες δυσκολίες στη συγκομιδή, αλλά και στην αποθήκευση. Επιπλέον, η επιλογή γίνεται με βάση τα έξοδα παραγωγής, την ευκολία της καλλιέργειας, αλλά και με το αν μπορούν να κάνουν χρήση των μηχανημάτων που χρησιμοποιούσαν στις εκτατικές καλλιέργειες, καθώς και με το πόσο νερό απαιτούν.
Καρυδιά
Η καρυδιά είναι μια καλλιέργεια ιδιαίτερα αποδοτική, ωστόσο απαιτεί τουλάχιστον 5 χρόνια για να δώσει μια καλή παραγωγή, ενώ φτάνει στο peak στο 8ο έτος. Οι ποικιλίες που προτιμούν οι Ελληνες καλλιεργητές είναι οι Καλιφόρνιας ή γαλλικές, οι οποίες προσαρμόζονται σε κάθε έδαφος και υψόμετρο, από τον κάμπο μέχρι και τα 1.300 μέτρα, χωρίς να υπάρχει κίνδυνος καταστροφών από τους ανοιξιάτικους παγετούς.
Οι συγκεκριμένες ποικιλίες αφορούν μεν σε πιο μικρά δέντρα, αλλά σαφώς πιο παραγωγικά, και σε 3-4 χρόνια μπορούν να αποδώσουν καρπούς φτάνοντας στο 7ο έτος τους σε πολύ καλές αποδόσεις.
Η στρεμματική παραγωγή κυμαίνεται στα 400-600 κιλά το στρέμμα μετά το 8ο έτος, αρχίζοντας από το 5ο κιόλας έτος με μία παραγωγή περίπου στα 100 κιλά και άνω, που σταδιακά αυξάνεται.
Ωστόσο, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή για τα δέντρα τουρκικής προέλευσης, τα οποία παράγουν καρπούς και κατά το παρελθόν έχουν καταστρέψει οικονομικά όσους τα επέλεξαν.
Σε ό,τι αφορά τα έξοδα που έχει η καλλιέργεια της καρυδιάς, η τιμή αγοράς κάθε δενδρυλλίου κυμαίνεται από 15-30 ευρώ, ενώ το κόστος για την πρώτη εγκατάσταση κινείται μεταξύ 400-600 ευρώ το στρέμμα. Αντίστοιχα, οι ανάγκες λίπανσης, ενώ ήταν στα 40-50 ευρώ ανά στρέμμα, με την εκτόξευση του κόστους των λιπασμάτων λόγω του πολέμου στην Ουκρανία ξεπερνούν τα 100 ευρώ. Σημαντική επιβάρυνση για τους παραγωγούς καρυδιών θεωρούνται τα εργατικά και ο μηχανολογικός εξοπλισμός, ωστόσο αφορούν μόνο στην περίοδο συγκομιδής και ανέρχονται στα 400-500 ευρώ ανά στρέμμα.
Ως προς τις τιμές που θα εξασφαλίσει ο καρυδοπαραγωγός, οι ποικιλίες Καλιφόρνιας, όπως είναι η Chandler, που δίνει κατάλευκη ψίχα, ακόμη και στα δέντρα που καλλιεργούνται κάτω από τις υψηλές καλοκαιρινές θερμοκρασίες του κάμπου, αναμένεται να ξεπεράσει τα 2,70-2,80 ευρώ και να κυμανθεί πάνω από τα 3 ευρώ το κιλό για το άσπαστο, ενώ για την ψίχα μπορεί να διαμορφωθεί περίπου στα 12 ευρώ το κιλό.
Φιστικιά (Αιγίνης)
Υψηλά κέρδη στους αγρότες μπορεί να αποφέρει και η φιστικιά που παράγει τα κελυφωτά φιστίκια, γνωστά ως Αιγίνης, καθώς προσαρμόζεται εύκολα στην κλιματική αλλαγή και μπορεί να δώσει παραγωγή ακόμα και χωρίς άρδευση. Γι’ αυτό είναι περισσότερο κατάλληλη για περιοχές με μεγάλη ξηρασία, καθώς η υγρασία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα. Η φιστικιά ευδοκιμεί στη χώρα μας όχι μόνο στα νησιά, όπως η Αίγινα, αλλά και σε ηπειρωτικές περιοχές, όπως τα Μέγαρα Αττικής και η Κεντρική και Ανατολική Θεσσαλία.
Η παραγωγή ανά στρέμμα για εντελώς ξερική καλλιέργεια κυμαίνεται στα 100 με 150 κιλά, ανάλογα τη χρονιά, ενώ για τις αρδευόμενες φυτείες μπορεί να φθάσει και τα 250 με 300 κιλά. Αντίστοιχα, το καθαρό κέρδος κυμαίνεται από 500 μέχρι 800 ευρώ ανά στρέμμα.
Ωστόσο, οι παραγωγοί πρέπει να κάνουν υπομονή αρκετά χρόνια μέχρι να δουν τις καλλιέργειές του να δίνουν καρπούς. Ενδεικτικά, οι φιστικιές τα πρώτα έτη παράγουν 1-2 κιλά ανά δέντρο, ενώ σε πλήρη παραγωγή μπαίνουν μετά από 8-10 χρόνια. Σημειώνεται ότι μια κανονική απόδοση ανέρχεται στα 6-10 κιλά, ενώ τα μεγαλύτερης ηλικίας (15 ετών) μπορεί να δώσουν ακόμα και 15 κιλά καρπό, και τα άνω των 20 ετών ενδέχεται να αποδώσουν ακόμα και 20-30 κιλά ανά δέντρο.
Σχετικά με το ύψος της επένδυσης, το κόστος ενός «ενήλικου» δέντρου κυμαίνεται στα 3-4 ευρώ, ενώ τα έξοδα για λιπάσματα και φυτοπροστασία διαμορφώνονται στα 80-150 ευρώ το στρέμμα (με τις σημερινές αυξημένες τιμές) και 180-250 ευρώ αντίστοιχα.
Οι τιμές που απολαμβάνουν οι παραγωγοί την τρέχουσα περίοδο κυμαίνονται στα 6,5-6,8 ευρώ ανά κιλό για το ανοικτό φιστίκι και στα 5,5 ευρώ για το κλειστό, παρά την αυξημένη ζήτηση, όταν πέρυσι οι τιμές για το ανοιχτό ξεκινούσαν από τα 8 ευρώ και έφταναν ακόμη και στα 9,30 ευρώ το κιλό, ενώ για το κλειστό ήταν γύρω στα 8 ευρώ.
Αμυγδαλιά
Εύκολη και σχετικά φθηνή είναι και η καλλιέργεια της αμυγδαλιάς, ενώ στα θετικά προσμετρώνται οι νέες ποικιλίες, οι αυτογόνιμες, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι όψιμης άνθισης, γεγονός που εξασφαλίζει μια σταθερή ετήσια παραγωγή.
Η αμυγδαλιά μπορεί να αποδώσει τον πρώτο της καρπό συντομότερα σε σύγκριση με άλλα δέντρα, καθώς αρχίζει να παράγει καρπούς από το 3ο έτος φύτευσης μέχρι και το 70ό έτος, ενώ στην κορύφωση της καρποφορίας της βρίσκεται μετά το 7ο-8ο και οι στρεμματικές αποδόσεις κινούνται από 400 έως 700 κιλά.
Στα «ατού» της αμυγδαλιάς είναι και το γεγονός ότι οι νέες ποικιλίες μπορούν να αναπτυχθούν και σε εκτατική, πλήρως εκμηχανισμένη γη, καλύπτοντας ακόμα και εκατοντάδες στρέμματα. Μάλιστα, στην περίπτωση αυτή μία αμυγδαλιά μπορεί να αποδώσει ακόμα και 25 κιλά, με τον παραγωγό να κερδίζει μέχρι και 800 ευρώ το στρέμμα.
Το κόστος δε για τα δέντρα ανέρχεται στα 100 ευρώ το στρέμμα, ενώ για λίπανση, άρδευση και φυτοπροστατευτικά μπορεί να φτάσει και τα 450 ευρώ.
Ως προς την τιμή, παρότι διεθνώς καταγράφεται μια μείωση της παραγωγής αμυγδάλου, η οποία φτάνει το 30% για την Ισπανία λόγω της ξηρασίας και το 11%-12% για τις ΗΠΑ, οι έμποροι προσέφεραν χαμηλές τιμές, δίνοντας κάτω από 2 ευρώ για το άσπαστο και περίπου 6 ευρώ για περυσινή ψίχα.
Για φέτος εκτιμάται ότι οι τιμές παραγωγού θα διαμορφωθούν πάνω από τα 2,20 ευρώ το κιλό και για την ποικιλία Φυρανιά κοντά στα 2,40-2,60 ευρώ, που μεταφράζονται σε τιμές ψίχας 6 και ίσως κοντά στα 7 ευρώ αντίστοιχα.
Φουντουκιά
Σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης παρουσιάζει και η φουντουκιά, κυρίως σε περιοχές που βρίσκονται κοντά σε θάλασσα ή είναι ημιορεινές.
Η καλλιέργειά της μπορεί να αποφέρει έσοδα στον παραγωγό ακόμα και 700 ευρώ ανά στρέμμα, καθώς έχει περιορισμένα έξοδα σε σχέση με άλλες καλλιέργειες. Αν και μία φουντουκιά είναι πλήρως παραγωγική στο 6ο με 7ο έτος από τη φύτευσή της, από το 3ο έτος αρχίζει να αποδίδει καρπούς. Υπό κανονικές συνθήκες παράγει 150-250 κιλά ανά στρέμμα, ενώ μετά την «ενηλικίωση» των δέντρων μπορεί να αγγίξει ακόμα και τα 300 κιλά, χωρίς να αποκλείονται στους σύγχρονους οπωρώνες και τα 400 κιλά.
Ως προς το κόστος πρώτης εγκατάστασης καλλιέργειας φουντουκιάς, διαμορφώνεται στα 550 ευρώ ανά στρέμμα, ενώ κάθε δενδρύλλιο πωλείται από 2-4,5 ευρώ. Αν κι έχει χαμηλά έξοδα για λίπανση και φυτοπροστασία, το κόστος άρδευσης είναι αυξημένο στα 100 ευρώ το στρέμμα.
Όσον αφορά στις τιμές χονδρικής στον παραγωγό, «παίζουν» συνήθως πάνω από τα 3 ευρώ, ωστόσο φέτος δεν αποκλείεται να αγγίξουν τα 5 ευρώ το κιλό.
Μάλιστα, πολλοί παραγωγοί φουντουκιών, εκτός από την καλλιέργεια, ασχολούνται όχι μόνο με την εμπορία, αλλά και τη μεταποίηση του προϊόντος σε βούτυρο, με σημαντική προστιθέμενη υπεραξία.
Καστανιά
Μια πολλά υποσχόμενη καλλιέργεια είναι και η καστανιά, δεδομένης της υψηλής ζήτησης που εμφανίζει το προϊόν κυρίως στις αγορές του εξωτερικού, ενώ στα «συν» είναι το χαμηλό κόστος εγκατάστασης και η υψηλή απόδοση. Κάθε δέντρο μπορεί να δώσει από 30-50 κιλά κάστανα, ενώ στο μέγιστο της απόδοσης φτάνει στο 50ό-60ό έτος της ηλικίας του. Συγκεκριμένα, η παραγωγή για τα παραδοσιακά υπεραιωνόβια δέντρα καστανιάς κυμαίνεται από 500 έως και 700 κιλά το στρέμμα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει ακόμα και τα 1.000 κιλά το στρέμμα.
Ωστόσο, φέτος οι τιμές από τους εμπόρους είναι ιδιαίτερα χαμηλές, κατρακυλώντας στα 1,5-2 ευρώ για τα έξτρα (30-40 κομμάτια το κιλό), ενώ για τα μικρότερα μεγέθη δόθηκε ακόμα και 1 ευρώ, κι όλα αυτά λόγω των προβλημάτων ποιότητας που παρουσιάστηκαν την τρέχουσα καλλιεργητική σεζόν. Αντίστοιχα πέρυσι, τα μεν έξτρα πουλήθηκαν μέχρι και 4,5 ευρώ το κιλό, ενώ μια μέση τιμή για τα κάστανα ήταν τα 2-3 ευρώ το κιλό.
Τέλος, επισημαίνεται ότι η καστανιά, για να ευδοκιμήσει, πρέπει να καλλιεργείται σε περιοχές με υψόμετρο πάνω από 500 μέτρα και σε κλίμα δροσερό έως ψυχρό. Επιπλέον, η σύσταση του εδάφους πρέπει να είναι αμμώδης και να είναι βαθύ με καλή στράγγιση, ενώ «εχθρός» της είναι η παρουσία ανθρακικού ασβεστίου. Γι’ αυτό και το pH του εδάφους δεν πρέπει να ξεπερνά το 6,5.
Το θαύμα του ισπανικού συνεταιρισμού του Mondragon, με τις πολυάριθμες δραστηριότητες και το σημαντικό κοινωνικό, συνεταιριστικό, επιχειρηματικό του έργο, που ενσωματώνει και υπερβαίνει όλους τους τομείς της τοπικής κοινότητας, παρουσιάζεται στο ωριαίο ντοκιμαντέρ, για τον μοναδικό παγκόσμια συνεταιρισμό.
Κάτω από τη στέγη του συνεταιρισμού λειτουργούν σχολεία, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, τράπεζα, κλπ. καθιστώντας εφικτή την ισορροπία μεταξύ επιχειρηματικής λογικής, των συνεταιριστικών αρχών και αξιών και του ανθρώπινου παράγοντα.
