Ένα καλό κρασί είναι πάντα η αδυναμία και των πιο απαιτητικών καταναλωτών και φυσικά η πρώτη αίσθηση που ανιχνεύει την ποιότητά του είναι το άρωμά του. Το καλό κρασί έχει μια ιδανική ισορροπία των συστατικών. Η ποσότητα ενός μόνο συστατικoύ, θα μπορούσε να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε ένα γλυκό κρασί κι σε ένα με φρουτώδες άρωμα.
Πρωτοποριακή συσκευή ανίχνευσης των αρωμάτων του κρασιού, έρχεται από την Ιαπωνική ΑCS, η οποία είναι τόσο ευαίσθητη, όπου είναι σε θέση να εντοπίσει τα αρώματα του κρασιού και την ποιότητά του, αλλά και να εντοπίσει μια σύνθεση που μπορεί να επηρεάσει το άρωμά του. Η συσκευή αυτή στηρίζεται στα επίπεδα ακεταλδεΰδης τα οποία παράγονται κατά την διαδικασία της ζύμωσης, όπου τα επίπεδά της διαφέρουν ανάλογα με τη θερμοκρασία, το pΗ και τις συγκεντρώσεις οξυγόνου. Γνωρίζοντας λοιπόν τα επίπεδα σε κάθε περίοδο της ζύμωσης, μπορούμε να ελέγξουμε το τελικό άρωμα του κρασιού.
Η ακεταλδεΰδη απαντάται συχνά σε πολλά μέρη και τρόφιμα, όπως τα φρούτα, τα λαχανικά και το ανθρώπινο σάλιο, έτσι και στο κρασί είναι ένα παραπροιόν της αλκοολικής ζύμωσης, που τελικά οι επιστήμονες κατάφεραν να το συνδέσουν με τα αρώματα των κρασιών. Η περιεκτικότητα της ουσίας αυτής εξαρτάται από τα θειώδη, τα οποία είναι ουσίες που περιέχονται στις φλούδες των σταφυλιών, τα κρεμμύδια, το σκόρδο και πολλά άλλα φυτά. Έτσι λοιπόν, στο άρωμα μιας ποικιλίας κρασιού που εξαρτάται από τη φλούδα, η ουσία αυτή είναι σημαντική, διότι εμποδίζει την οξείδωση του κρασιού.
Στην σύγχρονη αγορά κρασιών οι ποικιλίες οι οποίες έχουν προκύψει είναι πάρα πολλές μιας και το κρασί αποτελεί το αρχαιότερο ποτό στην ανθρώπινη ιστορία. Ενίοτε, πέρα από σταφύλια, στην παραγωγή κρασιού για να ενισχύσουν την φρουτώδη γεύση του, χρησιμοποιούν χυμούς φρούτων ή εσπεριδοειδών καθώς και διάφορα μπαχαρικά πάντα όμως με απρόβλεπτα αποτελέσματα. Σήμερα, πλέον με την συσκευή αυτή θα είναι σε θέση ο παραγωγός να του προσδίδει ελεγχόμενα το άρωμα το οποίο επιθυμεί να δημιουργήσει.
Στις 15 Μαρτίου θα ανοίξει η πλατφόρµα χρηµατοδότησης για φωτοβολταϊκά συστήµατα έως 10 kW για αγροτικές εκµεταλλεύσεις, όπως ανέφερε την περασµένη Δευτέρα ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας από την Κοζάνη
Το ύψος της επιδότησης θα φτάνει το 60% µε τον πρώτο κύκλο αιτήσεων να φτάνει τα 150 εκατ. ευρώ, σύµφωνα µε πληροφορίες που µένει να επιβεβαιωθούν. Προς το παρόν, ωστόσο, δεν είναι ξεκάθαρο το τι ακριβώς δαπάνες θα επιδοτούνται από το συγκεκριµένο πρόγραµµα όσον αφορά το net – metering των αγροτικών εκµεταλλεύσεων, καθώς ακόµη δεν έχει βγει ο οδηγός του προγράµµατος. Αυτό πάντως που ακούγεται έντονα τις τελευταίες ηµέρες και µένει να επιβεβαιωθεί είναι πως για τους αγρότες δεν θα επιδοτούνται οι µπαταρίες, µε την επιδότηση να αφορά τη µελέτη, την τοποθέτηση και την εγκατάσταση των φωτοβολταϊκών συστηµάτων. Ακόµη µάλιστα δεν έχει επιβεβαιωθεί αν οι δαπάνες εξοπλισµού θα είναι εντός του προγράµµατος.
Σε κάθε περίπτωση δαπάνες για αγορά και τοποθέτηση φωτοβολταϊκών συστηµάτων θα επιδοτούν και τα Σχέδια Βελτίωσης (εντός Μαρτίου οι αιτήσεις) σε κατ’ επάγγελµα και Νέους Αγρότες. Μάλιστα, αίτηση για την επιδότηση της σχετικής δαπάνης µπορούν να κάνουν και δικαιούχοι των περασµένων Σχεδίων (προκήρυξη 2017). Εφόσον η επιλέξιµη επένδυση σε ΑΠΕ υπερβαίνει το 15% του εγκεκριµένου κόστους του επενδυτικού σχεδίου που καταθέτει, τότε ο ενδιαφερόµενος θα λάβει και 12 µόρια.
Οι µέγιστες δαπάνες ανά Kw που θα δικαιολογούν τα Σχέδια Βελτίωσης για επενδύσεις ΑΠΕ
– Φωτοβολταϊκό συνδεδεµένο στο δίκτυο µε σταθερές βάσεις: 1.000 ευρώ
Το «βερίκοκο» σε σημειώσεις γευσιγνωσίας βρίσκεται στο φάσμα άλλων φρούτων, όπως το ροδάκινο, που δείχνει μια ορισμένη ωριμότητα των σταφυλιών και χρησιμοποιείται για να περιγράψει λευκούς οίνους – όχι και τόσο ώριμους όμως όπως τα κρασιά θερμού κλίματος, όπου οι περιγραφές αναφέρονται σε τροπικά φρούτα, όπως ο ανανάς και το μάνγκο.
Το βερίκοκο (Βουτυρικός ισαμυλεστέρας) δηλώνει ζεστή, καλοκαιρινή ωριμότητα.’ Το βερίκοκο συνδέεται συχνά με την ποικιλία σταφυλιών Viognier και Μαλαγουζιά, μαζί με ροδάκινο και λουλούδια, Το βρίσκουμε σε Viognier από τον Ροδανό και από τον Νέο Κόσμο όπως η Καλιφόρνια και η Αυστραλία. Επίσης το Albariño, από τη Βορειοδυτική Ισπανία, είναι ένα άλλο κομψό λευκό που περιγράφεται τακτικά με μύτη βερίκοκου.
Το βερίκοκο είναι επίσης ένα άρωμα που βρίσκεται συχνά στα γλυκά κρασιά. είτε ως φρέσκο φρούτο είτε ως αποξηραμένα βερίκοκα, με πιο γλυκιά και πιο έντονη παρουσία. Μπορεί να βρεθεί σε γλυκά κρασιά όπως Sauternes και Tokaji, και ενισχυμένα κρασιά, όπως στο Tawny Port, μαζί με άλλα αποξηραμένα φρούτα.
Η επιλογή των ποικιλιών της ελιάς γίνεται με βάση τα μειονεκτήματά τους και όχι τα πλεονεκτήματά τους ενώ στη συνέχεια πρέπει να εκτιμώνται τα ιδιαίτερα εδαφοκλιματικά χαρακτηριστικά των περιοχών καλλιέργειας.
Ας σημειωθεί ότι η επιλογή των ποικιλιών ελιάς δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «άθροισμα» αλλά ως «γινόμενο χαρακτηριστικών», όπου ένα και μόνο μηδενικό (0) αρκεί να μηδενίσει το αποτέλεσμα.
Οι σημαντικότεροι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή
Αντοχή στις χαμηλές θερμοκρασίες
Το ψύχος επιτρέπει ή δεν επιτρέπει την καλλιέργεια της ελιάς. Πολύ συχνά όμως η απάντηση είναι σύνθετη, δηλαδή «ναι ή όχι κάτω από προϋποθέσεις» και πάντοτε εξαρτάται και από άλλους παράγοντες όπως η αντοχή των ποικιλιών στις χαμηλές θερμοκρασίες σε κανονικές συνθήκες, η δυνατότητα να παραμένουν σε λήθαργο σε ήπιο χειμώνα, η αντοχή σε όψιμους – ανοιξιάτικους παγετούς, η βιολογία του άνθους, η εποχή ωρίμανσης και κυρίως η εποχή συγκομιδής, η αντοχή στο κυκλοκόνιο κι ο τρόπος πολλαπλασιασμού.
Αντοχή στο κυκλοκόνιο (Spilocaea oleagina συν. Cycloconium oleaginum)
Το κυκλοκόνιο είναι μία πολύ σοβαρή ασθένεια κυρίως της κόμης των δένδρων. Ο σημαντικότερος παράγοντας που το ευνοεί είναι η υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία. Η πλειοψηφία των ελληνικών ποικιλιών δυστυχώς είναι ευαίσθητες στο κυκλοκόνιο.
Αντοχή στη βερτισιλλίωση (Verticillium dahlia Kleb)
Η βερτισιλλίωση είναι η πλέον σοβαρή ασθένεια της ελιάς και όπου ενδημεί τείνει να καταστεί περιοριστικός παράγοντας επέκτασης της ελαιοκαλλιέργειας. Από τις ελληνικές ποικιλίες ανθεκτικές στη βερτισιλλίωση θεωρούνται η Καλαμών και η Κορωνέικη και λιγότερο ανθεκτική η Μεγάρων. Αντίθετα πολύ ευαίσθητες είναι οι βρώσιμες Καρυδολιά Χαλκιδικής και Κονσερβολιά και οι ελαιοποιήσιμες Βαλανολιά, Θρουμπολιά Αιγαίου και Κοινή Μαστοειδής. Από τις ξένες ποικιλίες πολύ ευαίσθητη είναι η ισπανική Picual.
Αντοχή και συμπεριφορά στην ξηρασία
Η επερχόμενη κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει καθοριστικά τις αποδόσεις της ελιάς και γενικότερα την ελαιοκαλλιέργεια σε όλες τις ελαιοκομικές περιοχές του κόσμου και περισσότερο στη Μεσογειακή λεκάνη.
Η αντοχή της ελιάς στις υψηλές θερμοκρασίες και την ξηρασία έχει δύο παραμέτρους, α) την ικανότητά των δένδρων να ανταπεξέρχονται στις συνθήκες υδατικής καταπόνησης και β) τις επιδράσεις της ξηρασίας και των υψηλών θερμοκρασιών στη βιολογία του άνθους και την καρποφορία των δένδρων. Σήμερα είναι γνωστές ποικιλίες που μπορούν να καλλιεργηθούν σε ξερικές συνθήκες όπως η Κορωνέικη και ποικιλίες που δεν μπορούν να καλλιεργηθούν χωρίς άρδευση όπως η Ν.Κ. Γίγας. Μεταξύ αυτών των δύο αυτών άκρων υπάρχουν ενδιάμεσες καταστάσεις που ανάλογα με τα εδάφη, το ύψος των βροχοπτώσεων και την κατανομή των βροχοπτώσεων θα μπορούν στο μέλλον να καλλιεργηθούν ή όχι. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται όλο και περισσότερο το φαινόμενο ελαιώνες σε πολλές περιοχές της Ελλάδας να ανθίζουν και να μην καρποδένουν.
Αντοχή στα υφάλμυρα νερά
Αν και η αντοχή της ελιάς στα υφάλμυρα νερά εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη σύσταση των εδαφών και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των υφάλμυρων νερών, σε γενικές γραμμές ισχύει ότι μέχρι και τα 2,8 dS/m η ελιά μπορεί να καλλιεργηθεί άφοβα, από τα 2,8 dS/m μέχρι και τα 4,8 dS/m με προσοχή, ενώ πάνω από τα 4,8 dS/m υπάρχουν σοβαρά προβλήματα μείωσης της παραγωγής. Μία ενδιαφέρουσα και ελπιδοφόρα περίπτωση αποτελούν οι ποικιλίες Λευκολιά Σερρών και Αρβανιτολιά Σερρών οι οποίες έχουν δείξει εργαστηριακά πολύ μεγάλη αντοχή στην αλατότητα και γι’ αυτό θα μπορούσαν να δοκιμαστούν όχι μόνο ως ποικιλίες προς καλλιέργεια ή ως υποκείμενα άλλων ευαίσθητων ποικιλιών αλλά και ως γονείς σε μελλοντικά προγράμματα γενετικής βελτίωσης.
Αντοχή στην εδαφική υγρασία
Η υψηλή εδαφική υγρασία μέχρι και πριν από λίγες δεκαετίες δεν αποτελούσε στην Ελλάδα σοβαρό πρόβλημα διότι η ελιά καλλιεργείτο κυρίως σε μη αρδευόμενα, πτωχά ως μέσης γονιμότητας επικλινή εδάφη χωρίς προβλήματα περίσσειας νερού. Τις τελευταίες δεκαετίες όμως με την επέκταση σε πεδινές περιοχές και σε εδάφη αρδευόμενα άρχισαν να παρουσιάζονται όλο και συχνότερα προβλήματα από την περίσσεια εδαφικής υγρασίας.
Τα προβλήματα είναι περισσότερο συχνά και σοβαρά όταν χρησιμοποιούνται ως υποκείμενα της ελιάς τυχαία σπορόφυτα και περισσότερο όταν χρησιμοποιούνται «κουτσουράκια», δηλαδή «δασικές» ελιές από την άγρια βλάστηση. Όλες αυτές που αναπτύχθηκαν σε επικλινή στραγγερά εδάφη στη συντριπτική τους πλειοψηφία είναι ευαίσθητες στην υψηλή εδαφική υγρασία γιατί δεν έχουν υποστεί φυσική επιλογή στην υψηλή εδαφική υγρασία ώστε να έχουν αναπτύξει ανθεκτικότητα.
Αντοχή στον καρκίνο (Pseudomonas savastanoi p. savastanoi)
Ο καρκίνος της ελιάς δεν θεωρείται πρώτης σημασίας παράγοντας για την επιλογή των ποικιλιών ελιάς διότι σπάνια μπορεί να καταστρέψει τους ελαιώνες όταν λαμβάνονται έγκαιρα τα αναγκαία μέτρα φυτοπροστασίας. Στην επέκταση της ασθένειας επιδρούν σημαντικά ο παγετός, το χαλάζι και ο τρόπος συγκομιδής με ραβδισμό των δένδρων. Ο καρκίνος της ελιάς είναι πιο επικίνδυνος κατά τα πρώτα χρόνια ανάπτυξης των ελαιόδεντρων όταν διαμορφώνονται οι νεαροί κορμοί και οι πρωτεύοντες βραχίονες.
Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αποφεύγεται η φύτευση πολύ ευαίσθητων ποικιλιών ελιάς σε περιοχές με πολύ υψηλή ατμοσφαιρική υγρασία και ψύχος και να αποφεύγεται η συγκομιδή των καρπών με ραβδισμό των δένδρων. Πολύ ευαίσθητες θεωρούνται οι ποικιλίες Κορωνέικη και Κοθρέικη, ευαίσθητη η Arbequina και ανθεκτικές οι Μαστοειδής και Picual.
Η Επτάστικτος, δηλαδή η πασχαλίτσα, ονοµασία που προκύπτει εκ των 7 στιγµάτων που έχει πάνω της, ήταν αυτή που εξέφρασε λεκτικά τη συνεταιριστική προσπάθεια 7 παραγωγών και µελών του φερώνυµου συνεταιρισµού που δραστηριοποιήθηκε πριν από λίγα χρόνια
Μία κοινωνική συνεταιριστική επιχείρηση, η οποία αφενός καταπιάνεται µε την παραγωγή προϊόντων, όπως το έξτρα παρθένο βιολογικό ελαιόλαδο, τη µεταποίηση κηπευτικών, τη δηµιουργία µαρµελάδων, µελιού και άλλων προϊόντων σε επίπεδο οικοτεχνίας. Αφετέρου επιδίδεται στη διάσωση των αρχαίων δέντρων που συναντώνται ευρύτερα στην Κρήτη. Δηµιουργήθηκε το 2015, ενώ το πρόγραµµα διάσωσης των αρχαίων δέντρων που εφαρµόζει ο συνεταιρισµός Επτάστικτος είναι σε ισχύ εδώ και 6 χρόνια. Παράγεται εξαιρετικό παρθένο βιολογικό ελαιόλαδο, µε οξύτητες 0,3 – 0,4, το οποίο προέρχεται από ελαιόδεντρα µέσης ηλικίας 1.500 ετών.
Ο Γιώργος Τοµαδάκης, παραγωγός ελαιολάδου και άλλοτε ψυχολόγος και εστιάτορας στην Αθήνα, αποφάσισε να φύγει από την πόλη. Εκτός από την παραγωγή βιολογικού ελαιολάδου, καλλιεργεί βιολογικά αρωµατικά φυτά, φλοιούς ή λουλούδια, τα οποία µε τη µέθοδο της φυσικής εκχύλισης ενσωµατώνονται στο ελαιόλαδο. Αγοράζει φρέσκα τριαντάφυλλα από καλλιέργεια στον Όλυµπο, ενώ συλλέγει και σχοινόκαρπο, πρώτες ύλες που στη συνέχεια εισάγονται στο ελαιόλαδο. Επίσης ρίγανη, αγριοµάραθο, µανταρίνι είναι µερικές ακόµα πρώτες ύλες που προστίθενται στο έξτρα παρθένο βιολογικό ελαιόλαδο. Τα ελαιόδεντρα εντοπίζονται στο Κάτω Χωριό Ιεράπετρας και ανήκουν στην κορωνέικη ποικιλία. «Το µέλλον της παραγωγής βρίσκεται στη διασύνδεση µε τον αγροτουρισµό. Έτσι δηµιουργεί κανείς δίκτυο, πιστούς πελάτες που αγαπούν τον τόπο», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Γ. Τοµαδάκης.
ο κ. Γ. Τοµαδάκης
Καταγράφοντας και διασώζοντας τα αρχαία δέντρα της Κρήτης
Ο Επτάστικτος αποτελεί ένα παράδειγµα αειφόρου ανάπτυξης µε πολύπλευρο χαρακτήρα καθότι τα δέντρα αξιοποιούνται και παραγωγικά, ενώ ταυτόχρονα συντείνουν στην ενίσχυση της πολιτιστικής κληρονοµιάς και της τουριστικής ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής.
«Πραγµατοποιήσαµε µία προσπάθεια ευαισθητοποίησης και µε επίκεντρο την Ιεράπετρα αρχίσαµε να καταγράφουµε τα αρχαία δέντρα σε συνεργασία µε τους ιδιοκτήτες – παραγωγούς. Σταδιακά τα εντάξαµε στo χάρτη της google, ονοµατίζοντας το κάθε ένα από αυτά και αναφέροντας το όνοµα του κάθε παραγωγού. Κάθε χρόνο παράγουµε έξτρα παρθένο ελαιόλαδο από τα αρχαία αυτά δέντρα, το οποίο τυποποιούµε σε ειδικές συλλεκτικές συσκευασίες των 100 ml και των 500 ml. Η κάθε συσκευασία αναγράφει το όνοµα του παραγωγού, την τοποθεσία του δέντρου και την ηλικία του. Το συγκεκριµένο ελαιόλαδο τιµάται στα 130 ευρώ για τη συσκευασία των 500 ml, ενώ των 100 ml κοστίζει σε τιµή λιανικής 18 ευρώ.
Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο µε την ετικέτα «Επτάστικτος» παράγεται µε τη µέθοδο της ψυχρής άλεσης και οι ποσότητες που συσκευάζονται δεν υπερβαίνουν τον µισό τόνο ετησίως. Στόχος µας είναι να ενταχθούµε στο προσεχές διάστηµα σε πρόγραµµα διενέργειας ποιοτικών και γενετικών αναλύσεων, προκειµένου να διαπιστώσουµε συγκεκριµένες οργανοληπτικές ιδιότητες. Πρόκειται για µία διαδικασία που θα υλοποιήσουµε σε συνεργασία µε κάποιο ελληνικό πανεπιστήµιο», εξηγεί ο Γιώργος Τοµαδάκης.
Το αρχαιότερο δέντρο βρίσκεται στο Καβούσι του δήµου Ιεράπετρας και διαθέτει τον µεγαλύτερο – καταµετρηµένο – συµπαγή κορµό του κόσµου. Υπολογίζεται ότι µε βάση τη µέθοδο µέτρησης της περιµέτρου και των δακτυλίων του, έχει ηλικία 3.300 ετών. Στο νοµό Λασιθίου υφίστανται εκατοντάδες υπεραιωνόβια ελαιόδεντρα. Αρκετά ανάγονται στους µινωικούς χρόνους, άλλα µε την έλευση των Ενετών τον 13ο αιώνα µ.Χ. και κάποια φυτεύτηκαν στο τέλος του 16ου αιώνα από Τούρκους.
Έξτρα παρθένο ελαιόλαδο από δέντρα 1.500 ετών της Κρήτης
Η τεχνολογία υγείας έχει φτάσει σε τόσο υψηλό επίπεδο, που πλέον ακόμα και οι φάρμες και τα αγροκτήματα μπορούν με έξυπνο τρόπο να παρακολουθούν την υγεία των ζώων που φιλοξενούν. Τα έξυπνα γαλακτοκομικά αγροκτήματα χρησιμοποιούν σαρωτές τεχνητής νοημοσύνης για να παρακολουθούν την υγεία των αγελάδων. Είναι ένα από τα τελευταία τεχνολογικά επιτεύγματα που έχει ξεκινήσει μέσω ενός πυλωτικού προγράμματος που ξεκίνησε στην Αγγλία.
Η τεχνολογία που δοκιμάζεται σε φάρμες του Ηνωμένου Βασιλείου συλλέγει καθημερινά δεδομένα για το βάρος, την κατάσταση του σώματος και την κινητικότητα των αγελάδων, βοηθώντας στον εντοπισμό αυτών που χρειάζονται άμεσα θεραπεία ή βοήθεια. ουσιαστικά πρόκειται για ένα εναέριο σύστημα σάρωσης σε συνδυασμό με τεχνητή νοημοσύνη. αυτό το σύστημα σάρωσης έχει την ικανότητα να αξιολογεί πλέον αυτόματα την κατάσταση της υγείας των αγελάδων δύο φορές την ημέρα ή όσες φορές προγραμματιστεί.
Μέχρι σήμερα χρησιμοποιείται σε δεκάδες «έξυπνες» φάρμες γαλακτοπαραγωγής σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο. ένα συντριπτικό ποσοστό των ιδιοκτητών των αγροκτημάτων που ήταν δεκτικοί σε αυτό το πρόγραμμα και έδωσαν την άδεια να τοποθετηθεί κάτι τέτοιο και στην δική τους φάρμα, μιλούν για ότι καλύτερο έχουν χρησιμοποιήσει έως σήμερα ως εργαλείο παρακολούθησης της υγείας των ζώων τους και συγκεκριμένα των αγελάδων και το προτείνουν ανεπιφύλακτα και σε άλλους.
Αυτός ο σαρωτής που χρησιμοποιείται για την επίβλεψη της υγείας των αγελάδων, έχει τρισδιάστατες κάμερες οι οποίες μαγνητοσκοπούν τις πλάτες των ζώων καθώς φεύγουν από τον αχυρώνα αρμέγματος.
Την ίδια στιγμή που βγαίνουν από το συγκεκριμένο σημείο, οι αισθητήρες διαβάζουν τις επιμέρους ετικέτες της ταυτότητάς τους και αποθηκεύουν την κατάσταση της υγείας τους.
Οι συνδεδεμένοι υπολογιστές χρησιμοποιούν στη συνέχεια μηχανική μάθηση για να επεξεργαστούν αμέσως τα δεδομένα που έρχονται σε αυτούς από τον σαρωτή, παρέχοντας κρίσιμα καθημερινά δεδομένα που αφορούν το βάρος, την κατάσταση του σώματος και την κινητικότητα κάθε αγελάδας, λέει ο Wenhao Zhang στο Πανεπιστήμιο της Δυτικής Αγγλίας.
O όρος ”κομποστοποίηση” προέρχεται από την αγγλική λέξη κομπόστ (compost), το φυτικό λίπασμα δηλαδή, που παράγεται από την αποσύνθεση των οργανικών-βιοαποικοδομήσιμων υλικών. Τα οργανικά απόβλητα κάτω από ελεγχόμενες αερόβιες συνθήκες, μετατρέπονται σε ένα πλούσιο οργανικό μείγμα που λειτουργεί ως εδαφοβελτιωτικό και λίπασμα. Σκοπός της κομποστοποίησης είναι η ορθολογική διαχείριση των στερεών υπολειμμάτων με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Χαρακτηριστικά κομπόστ
Το κομπόστ είναι βελτιωτικό εδάφους, που έχει προκύψει από ελεγχόμενη αερόβια αποσύνθεση οργανικών υλικών, είναι πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά, κατάλληλο για την ανάπτυξη φυτών.
Έχει σκούρο καφέ χρώμα, είναι εύθρυπτο και χαλαρό, έχει γήινη μυρωδιά.
Διαδικασία παραγωγής του κομπόστ
Για την έναρξη αλλά και την εξέλιξη της διαδικασίας αυτής, είναι απαραίτητη η παρουσία βιολογικών παραγόντων, όπως συγκεκριμένες ομάδες μικροοργανισμών (αερόβια βακτήρια, μύκητες και γεωσκώληκες) που χρησιμοποιούν τον άνθρακα που περιέχεται στα οργανικά ή αλλιώς βιοαποδομήσιμα απορρίμματα, για την ανάπτυξη τους (παραγωγή σακχάρων και θερμότητας). Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η οξείδωση του άνθρακα σε διοξείδιο (CO2) που οδηγεί στην αποδόμηση της οργανικής αλυσίδας και στην απελευθέρωση των ανόργανων θρεπτικών συστατικών (άζωτο, κάλιο, φώσφορος) που βρίσκονται δεσμευμένα σε αυτή, καθιστώντας τα διαθέσιμα στα φυτά. Το κομπόστ που παράγεται μπορεί να έχει πολύ καλά ποιοτικά χαρακτηριστικά και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κάθε είδους καλλιέργεια.
Τι απαιτείται για τη σύνθεση του κομπόστ
Μείγμα υπολειμμάτων
Μικροοργανισμοί (μύκητες, βακτήρια)
Αερισμός
Υγρασία
Κατάλληλη θερμοκρασία
Πλεονεκτήματα κομπόστ
Ως προς τις φυσικές ιδιότητες του εδάφους, βελτιώνει τη δομή και μειώνει την πυκνότητά του, καταπολεμά τη διάβρωση και αυξάνει την ικανότητα κατακράτησης νερού.
Ως προς τις χημικές ιδιότητες του εδάφους, σταθεροποιεί το pH και βελτιώνει την κατακράτηση θρεπτικών στοιχείων μέσω της αύξησης της ικανότητας ανταλλαγής κατιόντων.
Ως προς τις βιολογικές ιδιότητες του εδάφους, παρέχει θρεπτικό οργανικό υλικό και καταπολεμά τις αρρώστιες των φυτών.
Το πλεονέκτημα του οργανικού compost έναντι των βιομηχανοποιημένων λιπασμάτων είναι ότι δεν περιέχει χημικές και τοξικές ουσίες, επικίνδυνες για την υγεία και το περιβάλλον. Ταυτόχρονα, μειώνεται ο όγκος των απορριμμάτων, ενισχύοντας έμπρακτα την κυκλική οικονομία.
Σκοπός της κομποστοποίησηςείναι η ορθολογική διαχείριση των στερεών υπολειμμάτων με γνώμονα την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη
Οικιακή κομποστοποίηση
Οικιακή είναι η κομποστοποίηση η οποία επιτυγχάνεται με τη συλλογή των φυτικών υπολειμμάτων σε μικρούς κάδους στην κουζίνα και στη συνέχεια με την απόθεσή τους στον κήπο ή σε ειδικούς κάδους κομποστοποίησης.
Ειδικοί κάδοι κομποστοποίησης Χρησιμοποιούνται είτε χειροποίητοι είτε έτοιμοι κάδοι του εμπορίου. Το υλικό από το οποίο είναι κατασκευασμένοι μπορεί να είναι ξύλο, πλαστικό ή μέταλλο. Η ιδανική χωρητικότητα του κάδου είναι γύρω στο 1m3.
Υλικά που επιτρέπονται και αυτά που πρέπει να αποφεύγονται
Επιτρέπονται
Πράσινα (πηγή αζώτου): υπολείμματα κήπου, γκαζόν, κλαδέματα, ξερά φύλλα, φρούτα και λαχανικά, οικιακά φυτά, φύλλα, απορρίμματα κουζίνας (π.χ. τσόφλια αυγών, υπολείμματα καφέ, φίλτρα γαλλικού καφέ), υπολείμματα από αφεψήματα, φλούδες, κοτσάνια από φρούτα και λαχανικά, κοπριά (από πουλερικά, αγελάδες, κότες, κουνέλια), καθώς και ξεπλυμένα από άλατα με νερό φύκια.
Μείωση ποσότητας αποβλήτων του κάθε δήμου που στέλνεται στο ΧΥΤΑ προς υγειονομική ταφή
Περιορισμός ρύπανσης του εδάφους
Χαμηλό κόστος εφαρμογής
Το περιβαλλοντικό όφελος είναι διπλό, καθώς η κομποστοποίηση αφενός μετατρέπει υπολείμματα και απόβλητα σε πρώτη ύλη ώστε να παραχθεί κάτι χρήσιμο, και αφετέρου απαλλάσσει το περιβάλλον από απορρίμματα που θα επιβάρυναν και θα προκαλούσαν μόλυνση.
Μικρότερη προσφορά και υψηλότερη τιµή για τα περισσότερα θερµοκηπιακά κηπευτικά δηµιουργούν οι συνθήκες πραγµατικού χειµώνα που επικρατούν το τελευταίο 20ήµερο στα παραγωγικά κέντρα της Νότιας Ελλάδας.
Τα αγγούρια πλέον φεύγουν από τα κρητικά δηµοπρατήρια σε τιµές πάνω από 2 ευρώ το κιλό, όταν πριν από δύο εβδοµάδες η µέση τιµή για εξαγωγή δεν ξεπερνούσε το 1,20 µε 1,30 ευρώ το κιλό. Αντίστοιχα και άλλα προϊόντα όπως οι µελιτζάνες φεύγουν ακριβότερα, αν και µε µεγάλη διακύµανση τιµών από περιοχή σε περιοχή. Στη ντοµάτα τα πράγµατα είναι κάπως διαφορετικά, όπως εξηγεί στην εφηµερίδα Agrenda ο Νίκος Τριανταφυλλόπουλος, υπεύθυνος πωλήσεων στον Αγροτικό Συνεταιρισµό Ανατολή, µε τη µέση τιµή να τσιµπάει 10-20 λεπτά, όµως να βρίσκεται κολληµένη σε επίπεδα κάτω του 1 ευρώ το κιλό, όταν άλλες χρονιές µε παρόµοιες κρύες καιρικές συνθήκες και υποπαραγωγή ο αγρότης καρπωνόταν τιµή από 1,50 έως 1,80 ευρώ το κιλό.
Σε αντίθεση µε άλλα κηπευτικά, η ντοµάτα δεν έχει υψηλή διατηρησιµότητα, µε αποτέλεσµα µόνο ένα 20% της παραγωγής να φεύγει κυρίως σε γειτονικές Βαλκανικές χώρες, όπως η Βουλγαρία και η Ρουµανία, όπου το εκεί εµπόριο δεν είναι διατεθειµένο να προσφέρει υψηλότερες τιµές. Παραδοσιακά, µε τα κρύα να υποχωρούν, την παραγωγή να µεγιστοποιείται Μάρτιο και Απρίλιο και τη ζήτηση να κορυφώνεται ενόψει Πάσχα, η τιµή της θερµοκηπιακής ντοµάτας παίρνει την ανιούσα και ξεπερνάει το 1,50 ευρώ το κιλό, όµως φέτος οι παραγωγοί είναι ανήσυχοι λόγω της εγχώριας υποκατανάλωσης.
Αναγκαία τα μέτρα για αύξηση κατανάλωσης
«Μόνο το 30% της τιµής στο ράφι καταλήγει στον παραγωγό» εξηγεί στην Agrenda ο παραγωγός και πρόεδρος του ΑΣ Φιλιατρών «Η Τριφυλία», Γιώργος Αλεξανδρόπουλος. Η υποκατανάλωση στην Ελλάδα λόγω µείωσης της αγοραστικής δύναµης του καταναλωτή έχει άµεσο αντίχτυπο στους παραγωγούς θερµοκηπιακής ντοµάτας, οι οποίοι βασίζονται στην εγχώρια αγορά κατά 80% για το εισόδηµά τους.
«Σε κηπευτικά µε εξαγωγική κατεύθυνση δεν υπάρχει πρόβληµα, όµως στην περίπτωση της ντοµάτας, όπου το κόστος καλλιέργειας σε ορισµένες περιπτώσεις φτάνει τα 8.000 µε 9.000 ευρώ το στρέµµα, αν ο παραγωγός δεν πιάσει 65-70 λεπτά το κιλό στη ντοµάτα µπαίνει και µέσα», θα τονίσει ο Γιώργος Αλεξανδρόπουλος. Αυτό που συζητούν µεταξύ τους οι παραγωγοί είναι πως χρειάζεται ίσως µία πρωτοβουλία για µείωση της τιµής στα κανάλια λιανικής σε βασικούς κωδικούς οπωροκηπευτικών, κάτι σαν «καλάθι του παραγωγού», ώστε να αυξηθεί η εγχώρια κατανάλωση.
Επίπεδα έως και 2,5 ευρώ για το αγγούρι
Κάθε µέρα και ένα ρεκόρ µπορεί να σπάει η τιµή στο θερµοκηπιακό αγγούρι, αφού οι δυσκολίες στις µετακινήσεις των προϊόντων λόγω κακοκαιρίας και η απεργία των ναυτεργατών δηµιουργούν συνθήκες εξαιρετικά υψηλής ζήτησης κάποιες µέρες όταν και διατίθεται πολύ λίγο προϊόν, µε τις τιµές να αγγίζουν ακόµη και τα 2,5 ευρώ το κιλό για την α’ ποιότητα. Άλλωστε, το εµπόριο έχει συγκεκριµένες δεσµεύσεις για παραδιδόµενες ποσότητες στις αλυσίδες λιανικής της Ευρώπης και πιέζεται, οπότε οι συνθήκες υποπροσφοράς λόγω κρύου δηµιουργούν τις τέλειες συνθήκες για πολύ υψηλές τιµές, έως ότου αλλάξει το καιρικό σκηνικό και αυξηθεί έπειτα η παραγωγή. Να σηµειωθεί ότι οι τιµές και σε άλλα παραγωγικά κέντρα της Ευρώπης (όπως η Αλµερία στην Ισπανία) είναι εξίσου υψηλές και το εµπόριο δεν µπορεί να βρει αλλού προϊόν. Οι εξαγωγές αγγουριών φέτος (1/9/22-3/2/23) συνεχίζουν µε ρυθµούς ρεκόρ και ανέρχονται σε 34.850 τόνους έναντι 24.235 την προηγούµενη εµπορική περίοδο καταγράφοντας εντυπωσιακή άνοδο 43,8%.
Τα τελευταία χρόνια ενόψει της κλιµατικής αλλαγής, της έξαρσης των ασθενειών του ξύλου και της αδυναµίας εξεύρεσης εργατικών χεριών, πολλά πράγµατα που στο παρελθόν ίσχυαν σε αυτό που αποκαλούµε χειµερινό κλάδεµα, αρχίζουν να αναθεωρούνται
Στην Ελλάδα της έντονης ηλιοφάνειας (τουλάχιστον στις περισσότερες περιοχές της) το σύνηθες κλάδεµα καρποφορίας των οινοποιήσιµων ποικιλιών ήταν το κοντό, που εξασφάλιζε µια υπέρ του δέοντος παραγωγή, αφού οι περισσότερες γηγενείς αλλά και διεθνείς ποικιλίες είχαν µια πολύ ικανοποιητική γονιµότητα οφθαλµών στις ευλογηµένες συνθήκες της χώρας µας.
Εξαίρεση κάποιες διεθνείς ποικιλίες που στις ψυχρότερες περιοχές έπρεπε να κλαδευτούν σε αµολυτή (µακρύ κλάδεµα) ώστε να δώσουν ικανοποιητική παραγωγή, αλλά και σε κάποιες περιοχές, όπως η Σαντορίνη που το παραδοσιακό σύστηµα διαµόρφωσης προσαρµοσµένο στο ιδιαίτερο περιβάλλον της, επέβαλε την εφαρµογή αµολυτής.
Καθώς οι γνώσεις µας εµπλουτίζονταν, αρχίσαµε να κλαδεύουµε σε αµολυτή και ποικιλίες που έδιναν πολύ πυκνόραγο σταφύλι, όπως για παράδειγµα η Μαλαγουζιά, για να αποφύγουµε την προσβολή από το βοτρύτη, αφού τα σταφύλια στην περίπτωση της αµολυτής, ήταν πιο χαλαρά σε σχέση µε αυτά του κοντού κλαδέµατος και άρα µπορούσαν να προστατευτούν καλύτερα.
Παράλληλα έγινε φανερό ότι µε την εφαρµογή της αµολυτής, το βλαστολόγηµα, µία από τις σηµαντικότερες εργασίες του αµπελιού, ήταν πιο εύκολο και πιο γρήγορο και άρα χρειάζονταν λιγότερα εργατικά χέρια.
Σε κάποιες ποικιλίες µε τάση ανθόρροιας από την άλλη, όπως το Merlot,η διαµόρφωση των φυτών σε συστήµατα τύπου λύρας µε περισσότερο παλαιό ξύλο, βελτίωνε την καρπόδεση της ποικιλίας λόγω περισσότερων αποθησαυριστικών ουσιών, ενώ σε ποικιλίες όπως το Ξινόµαυρο το κοντό κλάδεµα στο ίδιο σύστηµα διαµόρφωσης, όπως και στο κλασικό Royat σε πειράµατα στη Νάουσα έδινε πολύ καλύτερες ταννίνες και καλύτερη ωρίµανση ραγών γενικότερα σε σχέση µε το σύστηµα Guyot (αµολυτή).
Ο αµπελουργός κάτω από αυτό το πρίσµα πρέπει να σκεφτεί ποιο σύστηµα κλαδέµατος θα επιλέξει ανάλογα µε την ποικιλία, την περιοχή που θα καλλιεργήσει τον αµπελώνα του και τον τύπο του κρασιού που θέλει να παράγει.
Γενικές αρχές κλαδέµατος
Όποιο κλάδεµα όµως κι αν επιλέξει θα πρέπει να γνωρίζει και να εφαρµόζει τις γενικές αρχές του κλαδέµατος:
# Υπολογίζουµε των αριθµό των µατιών που θα αφήσουµε ανάλογα µε την παραγωγή που επιδιώκουµε και πάντα όµως σε σχέση µε την πρώτη και βασική αρχή του κλαδέµατος: κλαδεύουµε ανάλογα µε τη ζωηρότητα και την ευρωστία του κάθε φυτού.
# Προσπαθούµε από την αρχή που διαµορφώνουµε το φυτό, οι πληγές που πραγµατοποιούµε κατά το κλάδεµα να βρίσκονται από την ίδια πλευρά του φυτού, ώστε να µην διακόπτεται-εµποδίζεται η ροή του χυµού προς τους βλαστούς και τα σταφύλια.
# Ψεκάζουµε µε κάποιο χαλκούχο σκεύασµα αµέσως µετά το κλάδεµα, ενώ απολυµαίνουµε και τα ψαλίδια σε τακτά διαστήµατα.
# Το κλάδεµα φροντίζουµε να γίνεται, κατά το δυνατόν, µε καλό καιρό.
# Προσπαθούµε να διατηρήσουµε το σχήµα του φυτού και να µην µειώνουµε τη φυλλική του επιφάνεια (αυξάνοντας το ύψος των κεφαλών).
# Όταν αφαιρούµε κεφαλές, βραχίονες ή τον καβαλάρη στις κεφαλές (τον ανώτερο δηλαδή βλαστό της κεφαλής) δεν κλαδεύουµε σύρριζα στο παλιό ξύλο, αλλά αφήνουµε ένα τακούνι το µήκος του οποίου εξαρτάται από το πάχος του τµήµατος που αφαιρούµε (1,5-2 φορές µεγαλύτερο). Ακόµη και όταν κλαδεύουµε τον πεζό (τον κατώτερο βλαστό της κεφαλής) ή µικραίνουµε το µήκος της αµολυτής, αφήνουµε ένα τµήµα πάνω από τον τελευταίο οφθαλµό µεγαλύτερο από το πάχος του τµήµατος που αφαιρούµε, ώστε η φυσιολογική νέκρωση που θα προκύψει λόγω τοµής, να µην επηρεάσει το µάτι που βρίσκεται κάτω από την τοµή. Γιατί µιλάµε συνεχώς για την προσβολή των τοµών από τις ασθένειες του ξύλου και ιδιαίτερα την ίσκα που είναι και η συχνότερη ασθένεια του ξύλου, δεν ασχολούµαστε όµως και µε τη φυσιολογική νέκρωση των ιστών λόγω των τοµών του κλαδέµατος.
Στόχος η δηµιουργία ισορροπηµένων φυτών
Η άποψη ότι εάν αφήσουµε τακούνι (ή αφαιρέσουµε τον καβαλάρη όταν το µεσογονάτιο είναι πολύ µικρό) θα βγουν πολλοί βλαστοί γύρω από την τοµή έχει σχέση µε την ποικιλία και κυρίως µε τη ζωηρότητα των φυτών. Υπερβολικά ζωηρές ποικιλίες ή πολύ ζωηρά φυτά βγάζουν συνήθως βλαστούς και χρειάζεται µεγαλύτερη προσοχή και επιπλέον εργασία στο βλαστολόγηµα (και εδώ η δηµιουργία ισορροπηµένων φυτών προβάλει για µια ακόµη φορά ο στόχος που θα πρέπει να θέτουν οι αµπελουργοί όταν θέλουν να παράξουν ποιοτικά σταφύλια). Το ερώτηµα είναι τι είναι πιο σηµαντικό, η επιπλέον εργασία ή ο κίνδυνος νέκρωσης κεφαλών ή βραχιόνων από την πραγµατοποίηση µεγαλύτερων τοµών και άρα µεγαλύτερης, σε βάθος, νέκρωσης.
Κλάδεµα και αναγεννητική αµπελουργία
Είναι γνωστή η σχέση µεταξύ παλαιών κληµάτων και ποιότητας των αµπελοοινικών προιόντων. Είναι επίσης γνωστό ότι η ύπαρξη αµπελώνων µεγάλης ηλικίας σε µία περιοχή είναι αποδεικτική της ιστορίας της ως αµπελόεσσα.
Εάν δούµε τις περισσότερες περιοχές της χώρας µας, παρόλη την ιστορία τους ως αµπελουργικές ζώνες, διαθέτουν λίγους αµπελώνες ηλικίας µεγαλύτερης των 50 ετών. Κι αυτό γιατί µε την έλλειψη σωστής φροντίδας κατά το κλάδεµα, και τη συχνότερη παρουσία των ασθενειών του ξύλου, αµπελώνες που ξεπερνούσαν τα 20 χρόνια θεωρούνταν µη παραγωγικοί και εκριζώνονταν. Η φράση «ο αµπελώνας γηράσκει και πρέπει να ανανεωθεί» (µε εκρίζωση και επαναφύτευση) ήταν και συνεχίζει να είναι η εύκολη λύση.
Την τελευταία 15ετία ευτυχώς η τάση αυτή άρχισε να αντιστρέφεται και να επιδιώκεται η διατήρηση των αµπελώνων µεγάλης ηλικίας. Έτσι αρχίσαµε να µιλάµε για αναγεννητική αµπελουργία που µπορεί, εκτός των άλλων, να µετριάσει τις συνέπειες και της κλιµατικής αλλαγής, αλλά και να συνδράµει σε µια πιο αειφορική αντιµετώπιση του αµπελουργικού περιβάλλοντος, αφού βασίζεται στην ενδυνάµωση των φυτών και σε µια πιο υγιή σχέση του φυτού µε το έδαφος.
Τα παλαιά κλήµατα διαθέτουν ένα εξαιρετικά ανεπτυγµένο ριζικό σύστηµα που µπορεί να εκµεταλλευτεί µεγάλη έκταση εδάφους και να προσροφήσει περισσότερο νερό και θρεπτικά απ’ ό,τι νεαρότερα φυτά µε λιγότερο ανεπτυγµένο ριζικό σύστηµα. Εποµένως διαθέτει καλύτερα «προσόντα» ώστε να αντιµετωπίσει φαινόµενα ξηρασίας που θεωρείται ότι θα είναι έντονα µελλοντικά. Εδώ λοιπόν, χρησιµοποιώντας κατάλληλες τεχνικές, µπορoύµε να βελτιώσουµε το εδαφικό περιβάλλον και να ενισχύσουµε ακόµη περισσότερο την αντοχή των φυτών µας σε συνθήκες υδατικού stress (µυκόρριζες, ορυκτά µε ικανότητα συγκράτησης νερού και θρεπτικών κ.λπ.)
Όσον αφορά στο υπέργειο τµήµα του φυτού, φυτά εξασθενηµένα λόγω ηλικίας, κακού κλαδέµατος και ελλιπούς φροντίδας, πρέπει να δεχθούν το κατάλληλο κλάδεµα αναγέννησης: Περιορισµός των οφθαλµών κατά το χειµερινό κλάδεµα, αντικατάσταση βραχιόνων, κεφαλών, κορµού κλπ, µε τρόπο ώστε η επιλογή των νέων οφθαλµών αντικατάστασης να γίνεται στην υγιή πλευρά του πρέµνου βοηθώντας στην απρόσκοπτη κυκλοφορία του χυµού, φροντίζοντας παράλληλα τις τοµές που πραγµατοποιούµε, µε τον τρόπο που προαναφέρθηκε.
Οι επιδοτήσεις από το νέο πρασίνισµα µπαίνουν για πρώτη φορά στην εξίσωση των αποφάσεων των παραγωγών ενόψει των εαρινών σπορών, µε τα µέχρι σήµερα δεδοµένα να αναδεικνύουν τα ψυχανθή ως µία επιλογή που πρέπει να εξεταστεί σοβαρά, τουλάχιστον σε επίπεδο αµειψισποράς.
Διπλό πριμ και 19 ευρώ συνδεδεμένη φέτος για ψυχανθή, οι επιλογές αγρανάπαυσης που κόβουν το πρασίνισμα
Σύµφωνα µε τα µέχρι σήµερα δεδοµένα, εφόσον λείπει ακόµη το εθνικό εφαρµοστικό πλαίσιο της νέας ΚΑΠ που θα προσδώσει την απαραίτητη σιγουριά στις καλλιεργητικές επιλογές, βίκος και µηδική έχουν κεντρίσει το ενδιαφέρον των παραγωγών.
Σηµειώνεται εδώ πως σε όποια ενέργεια και να προχωρήσουν οι αγρότες θα πρέπει να επιδείξουν προσοχή καθώς ενδέχεται να επηρεάσει άµεσα τις επιδοτήσεις τους.
Παρουσιάζονται παρακάτω ενδεικτικά οι επιδοτήσεις που αξιώνουν οι δύο αυτές καλλιέργειες:
Σπορά βίκου
Ενίσχυση αντικατάστασης: Θα πρέπει στο ΟΣ∆Ε να έχουν δηλώσει ποτιστικά αγροτεµάχια µε κάποιες από τις καλλιέργειες: µηδική (αντικατάσταση για 48,8 ευρώ το στρέµµα), βαµβάκι (10,9 ευρώ το στρέµµα), αραβόσιτος (31,6 ευρώ το στρέµµα. Αν δεν είναι δηλωµένο ποτιστικό το στρέµµα δεν λαµβάνει την ενίσχυση. Ο ποικιλία βίκου πρέπει να θεωρείται «µικρού βιολογικού κύκλου».
Σπορά τοπικής ποικιλίας βίκου: Εδώ το ΥΠΑΑΤ έχει αποτύχει πλήρως στο χρονοδιάγραµµα και δεν έχει εκδώσει σχετικό κατάλογο µε το ποιες ποικιλίες τοπικών ψυχανθών θεωρούνται επιλέξιµες. Οι αγρότες µπορεί λοιπόν κατά… τύχη να λάβουν 62,8 ευρώ το στρέµµα.
Υπερδιπλάσια συνδεδεµένη ενίσχυση: Για τα πρωτεϊνούχα ψυχανθή στα οποία περιλαµβάνεται ο βίκος (µαζί µε κτηνοτροφικό κουκί, κτηνοτροφικό ρεβίθι, κτηνοτροφικό µπιζέλι, κτηνοτροφικό λαθούρι, λούπινο, ρόβι, σόγια) προβλέπεται επιδότηση 19,2 ευρώ το στρέµµα από τα 8 ευρώ που λάµβαναν την περασµένη περίοδο.
Σπορά Μηδικής
Σπορά τοπικής ποικιλίας µηδικής: Ισχύει ότι και για τον βίκο. Η επιδότηση είναι 62,8 ευρώ το στρέµµα.
Αγρανάπαυση σε συνδυασµό µε µηδική: Πρέπει τουλάχιστον το 6% του αγροτεµαχίου να µπει σε αγρανάπαυση και το υπόλοιπο ψυχανθή. Επιδότηση 3,7 ευρώ το στρέµµα αν η αγρανάπαυση γίνεται στο καλαµπόκι, 1 ευρώ στα χειµερινά σιτηρά και 1,6 ευρώ στο βαµβάκι.
Χλωρά λίπανση µε µηδική: Αφορά τη δράση του νέου πρασινίσµατος «Εφαρµογή βελτιωµένων πρακτικών φυτοκάλυψης µε µη παραγωγική κατεύθυνση». Η επιδότηση είναι 5 ευρώ το στρέµµα.
Τα κρίσιµα σηµεία στις εξαιρέσεις για αγρανάπαυση και αµειψισπορά
Με εγκύκλιο το ΥΠΑΑΤ προ ολίγων µηνών, είχε αποσαφηνίσει πως για το 2023 ο αγρότης µπορεί να µην προχωρήσει σε αµειψισπορά και αγρανάπαυση, που είναι υποχρεωτικές πρακτικές για τη λήψη της βασικής ενίσχυσης. Εκεί που το πράγµα «θολώνει» είναι στην παράγραφο που αναφέρει ουσιαστικά πως αν τελικά ακολουθήσει κάποιος τις σχετικές υποχρεώσεις, ενδέχεται να αποκλειστεί από κάποιες δράσεις του νέου πρασινίσµατος, χωρίς να αποσαφηνίζει το ποιες είναι αυτές. Έτσι έχει µεταδοθεί ένας φόβος για το αν θα πρέπει τελικά οι αγρότες να ακολουθήσουν αυτές τις εξαιρέσεις.
Πιο συγκεκριµένα, η εγκύκλιος µε Αριθ. Πρωτ. 988/287247 της 29ης Σεπτεµβρίου, έδινε την άδεια να παρεκκλίνουν οι αγρότες µε αροτραίες εκτάσεις άνω των 100 στρεµµάτων από τις δεσµεύσεις ΚΓΠΚ 7 (Αγρανάπαυση) και ΚΓΠΚ 8 (Αµειψισπορά). Όµως αναφέρει επίσης πως οι ανωτέρω παρεκκλίσεις […], δεν εφαρµόζονται στις περιπτώσεις που οι δικαιούχοι επιλέξουν να εφαρµόσουν οικολογικά προγράµµατα του άρθρου 31 ή/και γεωργοπεριβαλλοντικές, κλιµατικές και άλλες δεσµεύσεις διαχείρισης του άρθρου 70 του Καν. (ΕΕ) 2021/2115, όπως προβλέπονται στο Στρατηγικό Σχέδιο της Ελλάδας για την ΚΑΠ 2023-2027, όταν οι δεσµεύσεις των παρεµβάσεων αυτών υπερβαίνουν τις απαιτήσεις του ΚΓΠΚ 7 ή την πρώτη απαίτηση του ΚΓΠΚ 8.
H δράση που «χτυπάει» στις εξαιρέσεις
Προς το παρόν η µοναδική δράση που φαίνεται να «χτυπάει» µε την παραπάνω προϋπόθεση είναι η «Επέκταση της εφαρµογής περιοχών οικολογικής εστίασης» που αφορά «µη παραγωγικά στοιχεία» (αγρανάπαυση, σωροί λίθων, πολιτιστικά χαρακτηριστικά, τάφροι, παρυφές αγρών, αγροτεµαχίων, ζώνες ανάσχεσης, θαµνοστοιχίες, δενδροστοιχίες, µεµονωµένα δέντρα ή συστάδες δέντρων, µικρές λίµνες και υγρότοποι,πέτρινοι τοίχοι, ρέµατα, αναβαθµίδες) σε τουλάχιστον 10% του αγροτεµαχίου.
Από την άλλη η αµειψισπορά, δεν εµφανίζεται σαφώς σε καµία ενισχυόµενη δράση από το νέο πρασίνισµα. Όµως στη σελίδα 266 του στρατηγικού σχεδίου αναφέρεται στην υποχρέωση Αµειψισποράς πως «η χρονική παρέκκλιση (σ.σ εξαίρεση για το 2023) δεν ισχύει για τους δικαιούχους των παρεµβάσεων του άρθρου 31 και 70». ∆ηλαδή, πολύ απλά όποιος δεν κάνει αµειψισπορά δεν µπορεί να συµµετάσχει σε καµία δράση από το νέο πρασίνισµα ούτε αγροπεριβαλλοντικών του Προγράµµατος Αγροτικής Ανάπτυξης. Το τι ισχύει ακριβώς, µόνο το αναγκαίο νοµοθετικό πλαίσιο σχετικά µε την αιρεσιµότητα θα το αποκρυσταλλώσει.
Το νέο χρονοδιάγραµµα πληρωµών
Οι επιδοτήσεις από το νέο πρασίνισµα θα πληρώνονται στο τέλος του έτους όπως γινόταν και την περασµένη περίοδο, σύµφωνα τουλάχιστον µε την πρακτική που θα ακολουθήσουν άλλα κράτη-µέλη. Μαζί θα πληρώνεται και η συµπληρωµατική ενίσχυση των νεαρών αγροτών (7 ευρώ το στρέµµα). Η προκαταβολή του τσεκ τον Οκτώβριο θα περιλαµβάνει τη βασική ενίσχυση και κατά πάσα πιθανότητα και την αναδιανεµητική.
Αργοπορία στις εφαρµοστικές αποφάσεις των άµεσων ενισχύσεων
Τα παραπάνω παρουσιάζονται µε κάθε επιφύλαξη καθώς από τις αρµόδιες αρχές αναµένονται ακόµη οι σχετικές εφαρµοστικές αποφάσεις. Η αργοπορία πάντως είναι δεδοµένη και οι παραγωγοί συνεχίζουν να αγνοούν (εφόσον φυσικά επιθυµούν να συµµετέχουν σε κάποια δράση από το πρασίνισµα) ποιες συγκεκριµένες καλλιεργητικές φροντίδες και καλλιέργειες πρέπει να αξιοποιήσουν για να λάβουν τη σχετική στήριξη. Σηµειώνεται πως όλες οι αιτήσεις συµµετοχής θα γίνουν µέσω των αιτήσεων ενιαίας ενίσχυσης (ΟΣ∆Ε 2023). Ενδεικτικό είναι πάντως πως στην Ισπανία έχουν εκδοθεί από τον περασµένο ∆εκέµβριο όλες οι απαραίτητες εθνικές αποφάσεις και είναι διαθέσιµες προς τους αγρότες ώστε να προετοιµαστούν κατάλληλα για τα καθεστώτα των επιδοτήσεων όσον αφορά τουλάχιστον τις άµεσες ενισχύσεις.
Στις 3 Φεβρουαρίου πρώτη συνεδρίαση για την ΚΑΠ
Στις 3 Φεβρουαρίου και στα πλαίσια της έκθεσης Zootechnia θα πραγµατοποιηθεί η πρώτη Επιτροπή Παρακολούθησης του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ 2023-2027, την οποία διοργανώνει η νεοσύστατη Ειδική Υπηρεσία ∆ιαχείρισης ΣΣ ΚΑΠ του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Προϊστάµενος της ΕΥ∆ ΣΣ ΚΑΠ η οποία αποτελείται από έξι µονάδες είναι ο Νικόλαος Μανέτας. Παράλληλα δηµιουργήθηκε η Ειδική Υπηρεσία Εφαρµογής Άµεσων Ενισχύσεων και Τοµεακών Παρεµβάσεων µε προϊστάµενη την Καραµαγκιώλη Ελένη.
Μείωση 48,4% στις επιδοτήσεις των Θεσσαλών, λέει το ΓΕΩΤΕΕ
Η µελλοντική κατάσταση για το 2026 θα έχει τους δικαιούχους παραγωγούς στην Θεσσαλία να λαµβάνουν δικαιώµατα Βασικής ενίσχυσης 116.993.872 ευρώ (µείωση 48,4% από τα χρήµατα που είχαν να λαµβάνουν), σύµφωνα µε έκθεση από την επιστηµονική Οµάδα Εργασίας για τη νέα ΚΑΠ 2023-2027 του ΓΕΩΤΕΕ Κεντρικής Ελλάδας. Όπως αναφέρεται στην έκθεση αν υπολογιστούν αναλογικά σε επίπεδο Θεσσαλίας τα πιθανά ποσά ενίσχυσης από το νέο πρασίνισµα και από την αναδιανεµητική ενίσχυση και προστεθούν στην βασική ενίσχυση τότε θα φτάσουµε στα 180.520.066 ευρώ (µείωση 20,4% ανά έτος δηλαδή 46.255.085 ευρώ λιγότερα κάθε έτος) χωρίς να υπολογίζονται τα κόστη που θα προκύψουν στους γεωργούς για την εφαρµογή και τήρηση των απαιτήσεων από το νέο πρασίνισµα αφού θα απαιτούνται σε όλες τις περιπτώσεις έξοδα προκειµένου να επιτευχθούν οι ποιοτικοί αλλά και οι ποσοτικοί στόχοι ανά δράση µε την παρακολούθηση και την κατάρτιση µελετών από συµβούλους, την µετακίνηση των ζώων, την αγορά εφαρµογής για την παρακολούθηση των εισροών και εκροών του παραγωγού κ.ο.κ.
Η οικονοµική µείωση σε επίπεδο περιφερειακών ενοτήτων κάθε έτος έχει ως εξής:
