Στην Ισπανία, οι περισσότεροι ελαιώνες τροφοδοτούνται από την βροχή, και αυτό σημαίνει ότι, όταν υπάρχουν καλές σοδειές, η τιμή της ελιάς καταρρέει. Αλλά όταν υπάρχουν κακές σοδειές η τιμή αυξάνεται, οι ελιές προς πώληση είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Σε ένα πλαίσιο όπου τα πάντα φαίνεται να υποδεικνύουν ότι οι κακές ελαιοκομικές περίοδοι θα γίνονται όλο και πιο συχνές τα επόμενα χρόνια, αυτό αποτελεί ένα τεράστιο πρόβλημα.
Πάνω απ’ όλα γιατί το ελαιόδεντρο έχει μνήμη. «Το ελαιόδεντρο παράγει ελιές με βάση το τι φύτρωσε το προηγούμενο έτος. Ας πούμε, το 2023 δεν αυξήθηκε πολύ επειδή δεν είχε νερό, το 2024 δεν θα παράγει πολύ περισσότερα γιατί δεν έχει ανάπτυξη για να υποστηρίξει αυτήν την παραγωγή, ακόμη κι αν έχει νερό», εξήγησε ο Diego Barranco στο DAP, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κόρδοβα στο Τμήμα Αγρονομίας της Σχολής Αγρονόμων Μηχανικών.
Όταν τα κακά έτη είναι λίγα, η «μνήμη της ελιάς» είναι κάτι που μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελός μας. Γιατί, ακόμη κι αν υπάρχουν κακά χρόνια, οι χειρότερες σοδειές απορροφώνται από την προηγούμενη χρονιά. Σε ένα πλαίσιο επαναλαμβανόμενης ξηρασίας, η μνήμη είναι η σταγόνα που λείπει σε έναν τομέα που σιγά σιγά μειώνεται.
Και αυτό είναι ακριβώς το πλαίσιο στο οποίο βρισκόμαστε. Εάν εξετάσουμε το ιστορικό των δεδομένων, θα δούμε ότι «στην Ανδαλουσία έχουν επιτυχημένες σοδειές με 400 χιλιοστά βροχή ανά έτος». Ωστόσο, φέτος το 2023 υπάρχουν περιοχές της ανδαλουσιανής επαρχίας που «δεν έχουν λάβει ούτε καν 200 χιλιοστά». Είναι, σαφώς, μια πραγματική καταστροφή. Μια καταστροφή που παίρνει, χρόνο με το χρόνο, εκτάρια ελαιώνα εκτός παραγωγής.
Αλλά είναι μια αποφευκτή καταστροφή. Δεν είναι όλος ο ελαιώνας σε τόσο κακή κατάσταση … αν μπορείς να τον ποτίσεις. Σε αυτήν την περίπτωση, οι καλλιέργειες είναι «ανεξάρτητες» από το πόση βροχή πέφτει στη χώρα και η «μνήμη» παίζει πάντα προς όφελός μας. Αυτό φαίνεται σε χρόνια όπως αυτό: η τιμή της ελιάς έχει αναρριχηθεί στα ύψη και, φυσικά, οι κύριοι ωφελούμενοι είναι οι ποτισμένοι ελαιώνες. Αυτά είναι εξαιρετικά νέα, φυσικά. Θα ήταν αρκετό να βελτιωθούν οι εγκαταστάσεις και να προστεθεί η άρδευση για να φέρει επανάσταση στην παραγωγή (και να επιτευχθεί μια πιο σταθερή τιμή ανεξάρτητα από τη μετεωρολογία).
Το πρόβλημα είναι ότι δεν είναι εφικτό. «Το δύσκολο είναι να έχουμε νερό, επειδή η λεκάνη του Guadalquivir είναι ήδη σε έλλειψη, οπότε δεν υπάρχουν νέες παραχωρήσεις», εξήγησε ο Barranco. Αυτές οι παραχωρήσεις έχουν «ιστορικά αγροτεμάχια άλλων καλλιεργειών που ήταν πάντα αρδευόμενα ή ελαιώνες που αναδύονται» άμεσα ως «αρδευόμενα».
Ο Robert Glennon, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα, καθιστά σαφές: «εάν θέλουμε να βρούμε λύσεις, πρέπει να επιβάλουμε την καλύτερη διαχείριση του νερού και να δημιουργήσουμε στερεούς μηχανισμούς που να αντιμετωπίζουν θέματα όπως η τιμολόγηση του νερού και η αποτελεσματική κατανομή του ταυτόχρονα.
Και εμείς που παρακολουθούμε στενά τον τρόπο διαχείρισης του νερού στην Ισπανία (και έχουμε δει πως σχεδόν 200 χωριά έμειναν χωρίς πόσιμο νερό λόγω νομοθεσίας που είχε εγκριθεί για χρόνια, αλλά κανείς δεν ενδιαφέρθηκε να την υλοποιήσει), γνωρίζουμε ότι αυτό είναι ένα όνειρο που δύσκολα θα πραγματοποιηθεί. Ακόμη περισσότερο όταν στη χώρα μας το 82,1% της χρήσης του νερού ανήκει ήδη στον γεωργικό τομέα.
Η κρίση στον ελαιόλαδο κρύβει πολλές άλλες κρίσεις. Μια κακή διαχείριση των υδατικών πόρων, μια ατέλειωτη σειρά προβλημάτων που συρρέουν από τη Μετάβαση, ένας κλάδος με μικρά περιθώρια, αδέξιος και χωρίς κίνητρα για εξέλιξη, ένα πολιτικό πρόβλημα που εμποδίζει τη λήψη διορθωτικών μέτρων… Η κρίση της τιμής του ελαιόλαδου κρύβει πολλά πράγματα. Και η διατήρηση της ζωής του τομέα, θα είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών».
Πηγή – xataka.com
