Ο πολλαπλασιασμός της ελιάς χωρίζεται σε δύο κατηγορίες, στον αγενή και τον εγγενή. 

Ο αγενής πολλαπλασιασμός γίνεται με την χρησιμοποίηση τμημάτων του δέντρου όπως οι γόγγροι ή αλλιώς σφαιροβλάστες, παραφυάδες, μοσχεύματα και εμβολιασμό.  

Ο εγγενής πολλαπλασιασμός γίνεται με την βοήθεια των πυρήνων της δηλαδή τα κουκούτσια.

Αγενής πολλαπλασιασμός

Όπως προαναφέραμε, ο αγενής πολλαπλασιασμός γίνεται χρησιμοποιώντας μέρη του δέντρου, αναλύουμε στη συνέχεια ποια είναι αυτά τα μέρη και πως γίνεται ο πολλαπλασιασμός τους.

Κατά την διαδικασία αυτή οι ιστοί ενός δέντρου (μιας ποικιλίας) μπόλι, ενώνονται με τους ιστούς της άλλης ποικιλίας υποκείμενο. Το αποτέλεσμα της ένωσης είναι η γενετική τροποποίηση του υποκειμένου στην ποικιλία με την οποία εμβολιάστηκε (μπολιάστηκε). Ο εμβολιασμός εφαρμόζεται στα άγρια σπορόφυτα (αυτοφυή ή σπαρτά) με την επιθυμητή ποικιλία ή την αλλαγή παλιών ποικιλιών.

Κατάλληλη περίοδος είναι το Μάρτιο – Απρίλιο όταν είναι περιορισμένος ο κίνδυνος παγετού και ο φλοιός αποκολλάται εύκολα. Τα νεαρά δενδρύλλια εμβολιάζονται όταν έχουν αποκτήσει 1cm πάχος τουλάχιστον αφού προηγουμένως μονοβεργιστούν καθ΄ όλο το μήκος τους. Τα εμβόλια λαμβάνονται από ανεπτυγμένους βλαστούς του προηγουμένου έτους με πάχος μέχρι 0,5cm από την επιθυμητή ποικιλία.

Παρακολουθήστε το ερασιτεχνικό εισαγωγικό video των εμβολιασμών του καθηγητή Β. Φίλια από τα μαθήματα του ΙΓΕ

Μέθοδος εμβολιασμού της ελιάς με ενοφθαλμισμό (ασπιδιωτός)

Είναι αρκετά διαδεδομένη μέθοδος εμβολιασμού. Σε αυτόν τον τύπο κάνουμε μία τομή σχήματος Τ πάνω στον φλοιό του υποκειμένου και εισάγουμε το μπόλι του οφθαλμού (με καλά ανεπτυγμένο μάτι, δηλ. να έχει εκπτυχθεί μερικώς ο βλαστός για να έχει μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας) με τον απαραίτητο φλοιό σε σχήμα ασπίδας, αφήνοντας τον οφθαλμό ακάλυπτο. Στη συνέχεια αλείφουμε με πάστα την δεμένη με χόρτο ράφια πληγή.

Παρακολουθήστε το ερασιτεχνικό video των εμβολιασμών με ενοφθαλμισμό του καθηγητή Β. Φίλια από τα μαθήματα του ΙΓΕ

Μέθοδος εμβολιασμού της ελιάς με πλακίτη

Είναι επίσης γνωστή μέθοδος εμβολιασμού. Σε αυτόν τον τύπο παίρνουμε το μπόλι από ένα νεαρό και χυμώδες κλαδί, κόβοντας ένα τετράγωνο κομμάτι ή ορθογώνιο με τον οφθαλμό του. Κάνουμε μία τομή ίδιας αναλογίας με το μπόλι πάνω στον φλοιό του υποκειμένου και εισάγουμε το μπόλι του οφθαλμού με τον απαραίτητο φλοιό αφήνοντας τον οφθαλμό ακάλυπτο. Στη συνέχεια δένουμε με αλοίφουμε χόρτο ράφια και απλώνουμε την πάστα. Όπως στο σχήμα. Η διαδικασία αυτή γίνεται την ίδια περίοδο με τον ενδοφθαλμισμό (Μάρτιο-Απρίλιο).

Υπόφλοιος εγκεντρισμός της ελιάς (σε μεγαλύτερης ηλικίας δέντρα)

Επιλέγουμε τα δέντρα που θέλουμε να εμβολιάσουμε και κόβουμε τους βραχίονες που θα εμβολιαστούν στο κατάλληλο ύψος ώστε να αποφεύγεται η βλάστηση οφθαλμών που βρίσκονται σε λανθάνουσα κατάσταση (δεν τους αποκόβουμε όλους ώστε να συνεχίσει η ομαλή λειτουργία του δέντρου).

Τα εμβόλια (κεντράδια) καλό είναι να φέρουν δύο γόνατα δηλαδή δύο ζεύγη οφθαλμών στα οποία δίνουμε το σχήμα της σφήνας με πάχος 6 – 12 mm (χιλιοστά). Τα κεντράδια πρέπει να είναι από καλά αναπτυγμένους βλαστούς μέσης ζωηρότητας 2ετές ή τριετές, της επιθυμητής ποικιλίας. Τα ετοιμάζουμε νωρίτερα και τα φυλάσσουμε μέσα σε σακούλες για να μην αφυδατωθούν.Ανοίγουμε δύο αντικριστές σχισμές στο υποκείμενο που είναι καρατομημένο και τοποθετούμε τα εμβόλια δένοντας σφιχτά με χόρτο ράφια. Αλείφουμε με πάστα όλη την επιφάνεια του δεσίματος και το επάνω μέρος των εμβολίων.

Για να το προστατέψουμε από τα πουλιά φτιάχνουμε ένα προστατευτικό τόξο από ένα ευλύγιστο κλαδί ή μία πλαστική ταινία.

Πλευρικός εγκεντρισμός (σε μικρότερης ηλικίας δέντρα)

Πλευρικό εγκεντρισμό εφαρμόζουμε σε δέντρα που έχουν λεπτούς βραχίονες 1,5 – 3 cm. Οι βραχίονες κόβονται στο κατάλληλο ύψος, γίνεται μια πλευρική τομή σε βάθος (φλοιός και λίγο ξύλο). Τα κεντράδια που χρησιμοποιούμε είναι πάχους 0,5cm, από ετήσιους βλαστούς με τα φύλλα τους, τα οποία διαμορφώνονται σε μονόπλευρη σφήνα. Τα τοποθετούμε μέσα στη σχισμή και δένουμε με χόρτο ράφια. Για την προστασία του εμβολίου ακολουθούμε τη διαδικασία του υπόφλοιου εγκεντρισμού.

Οι βλαστοί που αναφύονται κάτω από το εμβόλιο αφαιρούνται για να μην καταναλώνουν δύναμη και θρεπτικά στοιχεία από το μητρικό φυτό. Μετά την επιτυχία του εμβολιασμού και όταν αρχίσει η βλάστηση του εμβολίου καρατομούμε το υποκείμενο 10 cm πάνω από το εμβόλιο και τοποθετούμε πάστα στην τομή.

Σχιστός εμβολιασμός ελιάς

Σχιστό εμβολιασμό κάνουμε στην περίπτωση που δεν έχουμε αποκόλληση του φλοιού από το υποκείμενο. Ο εμβολιασμός μπορεί να γίνει από το τέλος του χειμώνα μέχρι την άνοιξη. Συνήθως γίνεται τον Μάρτιο ανάλογα με την περιοχή και το είδος που θα εμβολιάσουμε. Σε κάθε περίπτωση όμως οι εμβολιοφόροι βλαστοί συλλέγονται πριν εκπτυχθούν οι οφθαλμοί.

Προετοιμασία υποκειμένου

1. Απομακρύνουμε κάθε πλάγια βλάστηση η οποία μπορεί να αποτελεί εμπόδιο στην περιοχή του εμβολιασμού. Στο ύψος που θέλουμε να εμβολιάσουμε κόβουμε το υποκείμενο κάθετα στον άξονα του κλαδιού.
2. Με την βοήθεια του σχίστη και σφυριού εκτελούμε κατακόρυφη τομή κατά τη μεγαλύτερη διάμετρο του κλαδιού σε βάθος 10 cm.
3. Με την γλωσσίδα του σχίστη κρατάμε ανοιχτή την τομή προκειμένου να τοποθετήσουμε τα εμβόλια.

Προετοιμασία εμβολίου και τοποθέτηση

1. Ο εμβολιοφόρος βλαστός (κεντράδι) κόβεται σε τόσα τεμάχια ανάλογα με το μήκος του κεντραδιού που θα χρησιμοποιήσουμε δηλαδή να έχουν μήκος 15 – 20 cm με 1 – 2 cm διάμετρο. Τα κεντράδια καλό είναι να έχουν περισσότερους από δύο οφθαλμούς.
2. Δημιουργούμε στα κεντράδια δύο αντικριστές σφήνες  μήκους 3 – 5 cm και τα τοποθετούμε στα άκρα του υποκειμένου (όπως φαίνεται στην φωτογραφία) έτσι ώστε οι ιστοί κεντριών και υποκειμένου να εφάπτονται πλήρως.
3. Αλείφουμε με πάστα την πληγή και δένουμε με χόρτο ράφια.

Πολλαπλασιασμός της ελιάς με γόγγρους ή σφαιροβλάστες

Γόγγροι ή Σφαιροβλάστες είναι ένα εξόγκωμα που μοιάζει με αυγό και εμφανίζεται στον κορμό. Αυτός αφαιρείται τον Φεβρουάριο με Μάρτιο με μαχαίρι (την πληγή την λειαίνουμε και την απολυμαίνουμε). Τον σποροβλάστη τον καλύπτουμε με μείγμα αργίλου και χωνεμένης κοπριάς και τον τοποθετούμε στο έδαφος σε βάθους 20 cm. 

Σε υψηλά επίπεδα κινούνται οι εισαγωγές φρούτων και λαχανικών, οι οποίες το πρώτο δίμηνο του 2024 εμφανίζονται αυξημένες κατά 20,19%, ενώ οι κυριότερες προμηθεύτριες τρίτες χώρες είναι η Κόστα Ρίκα, ο Ισημερινός, η Αίγυπτος, η Νότια Αφρική και το Μαρόκο.

Οι μεγαλύτερες μεταβολές, ως προς τις ποσότητες, εντοπίζονται στα ακτινίδια με μια αστρονομική αύξηση που αγγίζει το …957,3%, στα μήλα κατά 236,04%, στις ντομάτες 206,8% και στα κρεμμύδια κατά 68,16%.

Ειδικότερα, το πρώτο δίμηνο οι εισαγωγές, με βάση στοιχεία για το 2024, τα οποία επεξεργάστηκε ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων Φρούτων και Λαχανικών Incofruit Hellas, οι ποσότητες που εισήχθησαν στην ελληνική αγορά έφτασαν 128.964 τόνους έναντι 107.302 τόνων το Α΄ δίμηνο του 2023.

Την ίδια στιγμή επανέρχεται στο προσκήνιο το αίτημα των εκπροσώπων του κλάδου των οπωροκηπευτικών για υποκατάσταση των εισαγόμενων από εγχώρια παραγόμενα φρούτα και λαχανικά, η οποία όπως χαρακτηριστικά επισημαίνουν, πρέπει να αποτελεί στρατηγικός στόχος της χώρας μας.

Τι δείχνουν τα στοιχεία

Ειδικότερα, οι εισαγωγές το Α΄ δίμηνο 2024, οι οποίες εμφανίζονται και στον παρακάτω πίνακα, έχουν ως εξής:

α) 63.467 τόνοι πατάτες έναντι 53.644 τόνων το 2023 (αύξηση κατά 18,31%) προερχόμενες από Αίγυπτο και ακολουθούν Κύπρος και Γαλλία (βάσει επίσημων στοιχείων 11μηνου).

β) 40.348 τόνοι μπανάνες έναντι 37.834 τόνων το 2023 (αύξηση κατά 6,6%), προερχόμενες από Ισημερινό και ακολουθούν Κόστα Ρίκα και Γουατεμάλα.

γ)  4.421 τόνοι κρεμμύδια έναντι 2.629 τόνων πέρσι (αύξηση κατά 68,16%) προερχόμενα από Αίγυπτο και ακολουθούν Ινδία και Αυστρία.

δ) 3.888 τόνοι μήλων έναντι 1.157 τόνων πέρσι (αύξηση κατά 236,04%) προερχόμενα από Βόρεια Μακεδονία και ακολουθούν Πολωνία και Σερβία.

ε)  2.112 τόνοι μανιτάρια έναντι 1.940 τόνων πέρσι (αύξηση κατά 8,87%) προερχόμενα από Πολωνία και ακολουθούν Ρουμανία και Ιταλία.

στ) 1.015 τόνοι ακτινίδια έναντι 96 τόνων το 2023 (αύξηση κατά 957,3%) προερχόμενα από Τουρκία, Iράν και Ιταλία.

ζ)  905 τόνοι πιπεριές γλυκοπιπεριές έναντι 649 τόνων το 2023 (αύξηση κατά 39,5%) από Ολλανδία και ακολουθούν Τουρκία και Βόρεια Μακεδονία.

η)  632 τόνοι ντομάτες έναντι 206 τόνων το 2023 (αύξηση κατά 206,8%),  προερχόμενες κυρίως από Τουρκία.

Εκτός των παραπάνω εισήχθησαν και άλλα φρούτα και λαχανικά όπως π.χ αβοκάντο, κολοκυθάκια

«Η εισαγωγή νωπών φρούτων και λαχανικών δείχνει συνεχή ανάπτυξη του ξένου ανταγωνισμού τόσο στην χώρα μας όσο και στις λοιπές κοινοτικές αγορές», σχολιάζει ο ειδικός σύμβουλος του Incofruit Hellas Γιώργος Πολυχρονάκης.

Εκτόξευση εισαγωγών από τρίτες χώρες

Οι κοινοτικές εισαγωγές 2023 εκτιμώνται, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, από τρίτες χώρες να έχουν εκτοξευθεί κατά 32,9% σε όγκο σε σχέση με το 2022, οι οποίες ανήρθαν σε 16,289 εκατ. τόνους. Αντίστοιχα, οι εισαγωγές του ενδοκοινοτικού εμπορίου είναι μειωμένες κατά 5,5% φτάνοντας τους 28,112 εκατ. τόνους.

Ειδικότερα, οι εισαγωγές φρούτων συνολικά (από τρίτες χώρες και ενδοκοινοτικά) έφτασαν τους 28,423 εκατ. τόνους αξίας 35,636 δισ. ευρώ σημειώνοντας μείωση κατά 1,7% και αύξηση κατά1,4% αντίστοιχα έναντι του 2022. Οι εισαγωγές λαχανικών σημείωσαν αύξηση κατά 2,9% φτάνοντας τους 13,930 εκατ. τόνους αξίας 20,209 δισ. ευρώ (αύξηση κατά 9%) έναντι του 2022.

Κυριότερες προμηθεύτριες τρίτες χώρες είναι κατά σειρά Κόστα Ρίκα, Ισημερινός, Αίγυπτος, Ν Αφρική, Μαρόκο κ.α.

Πηγή www.ot.gr

Το γλοιοσπόριο αποτελεί μια από τις σημαντικότερες μυκητολογικές ασθένειες της ελιάς, καθώς μπορεί να προκαλέσει ποικίλα συμπτώματα σε ελαιοποιήσιμες και επιτραπέζιες ποικιλίες. Αποτέλεσμα των προσβολών είναι η σημαντική μείωση της παραγωγής καθώς και η ποιοτική υποβάθμιση αυτής. Αναφέρθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το 1920 στην Κέρκυρα.

Τα τελευταία χρόνια, κυρίως από το 2016 μέχρι σήμερα, έχουν καταγραφεί εκτεταμένες προσβολές καρπών ελιάς σε ελαιώνες στην Δυτική Ελλάδα, στην Πελοπόννησο, στο Β.Αιγαίο, Χαλκιδική και αλλού. Κύρια αιτία αποτέλεσε η επικράτηση ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη του παθογόνου, με αποτέλεσμα σημαντικό μέρος της παραγωγής να καταστραφεί.

Όπως σημειώνει σε δελτίο τύπου ο προϊστάμενος της ΔΑΟΚ Τριφυλίας, Αντώνης Παρασκευόπουλος:

Η περιοδική έξαρση της ασθένειας που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια, φαίνεται να είναι στενά συνδεδεμένη με την αλλαγή των κλιματικών συνθηκών, όπως για παράδειγμα τα υψηλά επίπεδα σχετικής υγρασίας.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Το γλοιοσπόριο προσβάλλει κυρίως τους καρπούς, προκαλώντας ποικίλα συμπτώματα, ενώ προσβολές παρατηρούνται στα άνθη και στα φύλλα.

Η ανθοφορία είναι το πιο κρίσιμο στάδιο για την εγκατάσταση και εξάπλωση του μύκητα γιατί στο στάδιο αυτό συμβαίνουν οι πρωτογενείς μολύνσεις που αποτελούν τη βάση για τη διασπορά του μύκητα.

Η προσβολή των ανθέων θεωρείται σημαντική για τις περαιτέρω μολύνσεις και την εξέλιξη της ασθένειας.

Τα προσβεβλημένα άνθη ξηραίνονται ενώ στα φύλλα εμφανίζονται καστανόχρωμες κηλίδες οι οποίες συχνά καλύπτουν μέχρι και το μισό του ελάσματος.

Οι προσβολές στου καρπούς παρατηρούνται από τα αρχικά στάδια ανάπτυξης προκαλώντας σε περιπτώσεις έντονων προσβολών την πρόωρη πτώση τους.

Προσβεβλημένοι καρποί εμφανίζουν χαρακτηριστικά συμπτώματα όπως νεκρωτικές κηλίδες ποικίλου μεγέθους, βύθιση των προσβεβλημένων ιστών, καθολική σήψη και μουμιοποίηση.

ΠΑΘΟΓΟΝΟ ΑΙΤΙΟ

Διαφορετικά είδη του γένους Colletotrichum προκαλούν την ασθένεια:

C.acutatum, C.gloesporioides, C.clavatum, C.cingullata, κ.α.

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

Οι προσβολές από το παθογόνο ξεκινούν την άνοιξη, καθώς υπάρχει διαθέσιμο μόλυσμα στους μουμιοποιημένους καρπούς οι οποίοι βρίσκονται είτε επί των δέντρων είτε στο έδαφος στα φύλλα και στους κλαδίσκους.

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, οι προσβολές μπορεί να συνεχίζονται ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.

Η κρίσιμη περίοδος της έξαρσης των μολύνσεων αρχίζει με την έναρξη της ωρίμανσης των καρπών (Οκτώβριος-Νοέμβριος), οπότε είναι και πιο ευάλωτοι στις προσβολές και παρατείνεται ως το τέλος Δεκεμβρίου.

Η μείωση των προσβολών από τον Δάκο, πιθανόν να μειώνει τις πηγές εισόδου του μύκητα στον καρπό της ελιάς, ωστόσο η ακριβής συσχέτιση δεν έχει διευκρινισθεί.

Σε αυτό το χρονικό διάστημα οι βροχοπτώσεις είναι άφθονες, υπάρχει υψηλή σχετική υγρασία και η μέση θερμοκρασία κυμαίνεται από 10-16ο C, οπότε υπάρχουν ευνοϊκές συνθήκες για την ταχεία ανάπτυξη του μύκητα μέσα στον καρπό.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Καλλιεργητικά Μέτρα

Κλάδεμα για αερισμό, περιορισμό της υγρασίας και απομάκρυνση προσβεβλημένων οργάνων και καρπών με μολύσματα του παθογόνου.

Αφαίρεση ξηρών κλαδίσκων

Παράχωμα καρπών ελιάς

Χημική αντιμετώπιση

Κρίσιμη επέμβαση αποτελεί ο ψεκασμός με εγκεκριμένα διασυστηματικά μυκητοκτόνα κατά το κρόκιασμα των ταξιανθιών ( όταν έχει ανοίξει το 3% – 5% των ανθέων).

Σε περιπτώσεις έντονων προσβολών, συνιστάται μια ακόμη επέμβαση στο νεαρό καρπίδιο αμέσως μετά την καρπόδεση.

Με μεγάλη πίεση του μολύσματος, συστήνεται ένας ακόμη ψεκασμός με εγκεκριμένο μυκητοκτόνο στις αρχές Φθινοπώρου.

Χαλκούχα σκευάσματα χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της ασθένειας και έχουν το πλεονέκτημα ότι εμφανίζουν μικρό κίνδυνο ανάπτυξης ανθεκτικότητας.

Σε βιολογική καλ/γεια ελιάς η εφαρμογή χαλκούχων δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 600gr/στρ. το έτος

Θα πρέπει να χρησιμοποιούνται εγκεκριμένα Φ.Π σύμφωνα με τις οδηγίας της ετικέτας και να τηρούνται τα διαστήματα τελευταίας επέμβασης πριν την συγκομιδή.